Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-Vahit Tursun: Ένας ελληνόφωνος γράφει στην «Radikal»

Ένας πολιτισμός που πεθαίνει και μία γλώσσα που ψυχομαχεί

on.jpg 

Στην Ότσενα, κοντά στην Τραπεζούντα, ένας πανάρχαιος πολιτισμός ψυχορραγεί και μια γλώσσα αργοσβήνει

(Tην Κυριακή, 25-3-2007, η μεγάλη κεντροαριστερή εφημερίδα της Τουρκίας Radikal δημοσίευσε ως πρωτοσέλιδο στο ένθετο για τον πολιτισμό, το άρθρο του Vahit Tursun με τίτλο: «Τα ρωμαίικα της Ανατολής πεθαίνουν»)

 

Η Ότσενα είναι ένα χωριό που βρίσκεται στον σημερινό Πόντο, στα σύνορα και στα ορεινά της Τραπεζούντας. Μέσα σε έναν παράδεισο, γεμάτο με πεύκα, έλατα και διάφορα είδη δέντρων, που χαρίζουν μια ανέκφραστη ομορφιά. Εκεί κοντά στις κορυφές των βουνών, με τ’ αναρίθμητα πηγάδια και λιβάδια, που βγάζουν ολοκάθαρα, κρυστάλλινα νερά.

 (H Ότσενα) normal_100_1508.jpg

Οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού μάλλον ήταν φυγάδες, οι οποίοι έφυγαν από την καταπίεση των Οθωμανών και αφέθηκαν στην αγκαλιά του πυκνού δάσους. Είναι άγνωστο πόσον καιρό πήρε στους Οτσενίτες να χτίσουν τα πρώτα τους κανονικά σπίτια για να μπουν μέσα και να ζήσουν σαν άνθρωποι. Φαίνεται όμως πως μόλις τα χτίσανε, οι Οθωμανοί τούς ανακάλυψαν κα τους κατέγραψαν. Σύμφωνα με τα στοιχεία των Οθωμανών (Tahrir defterleri, 1583), όλοι κ’ όλοι πέντε οικογένειες ήτανε. Αυτές αποτελούσαν τους πρώτους κάτοικους του χωριού. Εκείνη τη χρονιά αφαιρέθηκε η ελεύθερή τους υπηκοότητα των βουνών, και έτσι περάσανε στη λίστα των χαρατσιών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Στα επόμενα χρόνια ήρθαν και εγκαταστάθηκαν και άλλοι στο χωριό. Ετσι, οι πρώτοι babylon05_.jpgΟτσενίτες απόκτησαν γείτονες. Η μοναξιά τους εκεί επάνω στα βουνά είχε τελειώσει. Μέσα σε τριάντα χρόνια, από το 1583 έως το 1613, οι κάτοικοι του χωριού αυξήθηκαν στις πενήντα τέσσερις οικογένειες, από τους οποίους οι τέσσερις δήλωσαν πως ήταν μουσουλμάνοι. Οπως μας πληροφορεί ο Γ. Κανδηλάπτης στο βιβλίο του «Τα Φιτίανα», όλοι οι κάτοικοι της περιοχής του Οφη, όπου ανήκει και η Οτσενα, εξισλαμίστηκαν με απόφαση του Δεσπότη της περιοχής. Κανένας δεν ξέρει εάν τους κάλεσαν για να μαζευτούν σε μια περιοχή ή αν πήγαν κάποιοι σπίτι σπίτι και τους ανακοίνωσαν την πικρή απόφαση. Ολοι αυτοί που φτάσανε στη Οτσενα από διάφορες περιοχές, φέρανε και τα δικά τους ιδιώματα. Μερικοί χρησιμοποιούσαν τα ουσιαστικά με την κατάληξη (ν), όπως «παιδίν», «σκαμνίν», «ράχην», «πόρταν» «δέντρον», «απίδιν», «καλάθιν» κ.λπ. και μερικοί τις χρησιμοποιούσανε κανονικά, όπως «παιδί», «σκαμνί», «ράχη», «πόρτα», «δέντρο», «απίδι», «καλάθι» κ.λπ. Αλλοι λένε τα εξοχικά βουνά «σταλίαν» που διαμορφώθηκε από τη λέξη «στάβλοι» και άλλοι «παρχάρε» η οποία λέξη διαμορφώθηκε από τις λέξεις «παρά+χωριό». Κάποιοι τα χόρτα τα ονομάζουν «χολχόνε», από τις λέξεις χλόος+χλόη και κάποιοι «χορτάρε», από το χορτάρια. «Νίκαγε» ο ένας «έτρεπε» ο άλλως. Και το «εχτές» υπήρξε σαν λέξη και το «οψέ» σαν αντίστοιχο. Ποικιλία και πλούτος της γλώσσας, μέσα σε ένα χωριό το οποίο δεν είχε και πολλή επαφή με τα παραλιακά αστικά κέντρα. Από έναν πληθυσμό, συγγενή με όλους τους Πόντιους. Γι’ αυτό και η Οτσενα αποτελεί ένα παράδειγμα μικρού Πόντου, ένα παράδειγμα της Ανατολής. Οι διαφορές αυτές ποτέ δεν έχουν συνειδητοποιηθεί μέσα στο χωριό. Ποτέ δεν αισθάνθηκε κανείς ξένος. Ολοι ήρθαν από έξω και όλοι είχαν την ίδια μοίρα.

Το σημαντικότερο ήταν ότι όλοι μιλούσαν την ίδια γλώσσα, τα ρωμαιικά, δηλαδή Ποντιακά.

(Στην Τραπεζούντα σήμερα) trb32.jpg

                        

Το χωριό αδειάζει

Σήμερα λοιπόν αυτό το χωριό αδειάζει. Σβήνει τούτο το αστέρι. Φεύγουν οι άνθρωποι από την Οτσενα. Ζήτημα να έχει μείνει εκεί το ένα τέταρτο του πληθυσμού. Ειδικά στην Κάτω Οτσενα, από τα περίπου 630 σπίτια, μόνο τα 200 δίνουν σημάδι ζωής, ανάβει το φως και καπνίζει το τζάκι τους. Και αυτοί έτοιμοι να φύγουν, από ένα μικρό χωριό που κουβαλάει στην πλάτη του τα ερείπια ενός πολιτισμού χιλιάδων χρόνων, μιας ολόκληρης ιστορίας. Φεύγοντας ο καθένας, παίρνει και μαζί του ό,τι παραπάνω και διαφορετικό έχει, μαζεύοντας από πίσω του όλα του τα ίχνη, εξαφανίζοντας τα πανάρχαια πολιτισμικά του ερείπια. Με τον κάθε θυμωμένο φυγά, με τον κάθε απελπισμένο μετανάστη που φεύγει από τον τόπο, μια φλέβα ακόμη νεκρώνεται και αργοπεθαίνει τόσο φρικτά ένας πολιτισμός, αφήνοντας πίσω την άγνοια, αμορφωσιά και την απανθρωπιά. Ακόμη και ο θάνατος ενός ανθρώπου αδυνατίζει μια πανάρχαια γλώσσα, καθώς μαζί του πεθαίνουν όλες οι παραπάνω λέξεις, που μπόρεσαν να σωθούν στη μνήμη του, από τη λεηλασία του καπιταλισμού, από το ανελέητο χτύπημα των μέσων μαζικής ενημέρωσης, από την αδιαφορία, την ξενολατρία και την προδοσία.

Κρυφοκλαίει, στεγνοδακρύζει η Οτσενα, κραυγάζει τόσο ώστε η αύδη (φωνή) της ξεπερνάει τα σύνορα της ακοής μας. Ισως και γι’ αυτό δεν ακούει κανείς. Εξαφανίζεται ένα πανάρχαιο ιδίωμα της ελληνικής γλώσσας, μπροστά στα μάτια ενός κόσμου που λέει ότι είναι πολιτισμένος. Διότι στις μεγάλες πόλεις, κανείς δεν θα μπορέσει να μιλήσει τη μητρική του γλώσσα, όσο και να τρελαίνεται να την ακούσει. Οσο και να κάθεται μόνος, μοιρολογώντας από τη νοσταλγία του να την ψιθυρίσει.

dsc04175_.JPGalithinos.jpg

[κάπου στον Όφη. Αριστερά: από χωρίον «Τσορούκ», Δεξιά: χωρίον «Αληθινό»]

* Ο Vahit Tursun  είναι ελληνόφωνος από την περιοχή Όφη Τραπεζούντας. Αυτό το άρθρο του δημοσιεύθηκε στη μεγάλης κυκλοφορίας, κεντροαριστερή εφημερίδα της Τουρκίας Radikal, την Κυριακή 25 Φεβρουαρίου.

000_0029.jpg

(Η αναδημοσίευση του άρθρου στην Καθημερινή, Κυριακή 4 Μαρτίου ’07 με τίτλο: Στον Πόντο δεν μιλάνε τα ρωμαίικα πια!)

Advertisements

07/03/2007 - Posted by | -Γραμματεία, -Mειονότητες στην Τουρκία

15 Σχόλια »

  1. Αξίζει να διαβάσετε μέρος απο την αυτοβιογραφία του Πόντιου Ιστορικού της εποχής εκείνης Γ. Κανδηλάπτη που αναφέρει ο Tahit Tursun και έζησε για 40 χρόνια εκεί πριν την Ποντιaκή Γενοκτονία.
    Κέιμενο της κ. Μαργέτη με αποσπάσματα απο την αυτοβιογραφία στην σελίδα:
    alex.eled.duth.gr/logos/book/kanis/text/kanis.pdf

    Παραθέτω απόσπασμα απο την σελίδα:
    «Την ίδια χρονιά ο Μουσταφά Κεµάλ αναλαµβάνει τη διακυβέρνηση της Τουρκίας και οργανώνει ως πρωθυπουργός πλέον την τελευταία φάση της εξόντωσης των Ελλήνων του Πόντου. «Ἐνῷ δέ ἠλπίζοµεν πλήρη πολιτικήν ἐλευθερίαν καί ἐθνοσυνελεύσεις ἐγένοντο ἐν Τραπεζοῦντι καί Βατούµ καί κινήσεις τῶν Ποντίων διανοουµένων πρός δηµοκρατικοποίησιν τοῦ Πόντου, αἴφνης, ἀνακηρύττεται ἡ ἐγκαθίδρυσιςτῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κεµάλ ἐν Ἀγκύρᾳ, καί τότε οἱ Τοῦρκοι ἀπέβησαν θηριώδεις. Ὁ Τοπάλ Ὀσµάν ἔδρα ἐν Κερασοῦντι εἰς βάρος τῶν ἐκεῖ ὁµογενῶν, ἐν Χαλδίᾳ δέ ὁ Κιόρ Σαλέχ, ἐκ χωρίου Βεσέρης τοῦ Κοασίου, συστήσας 10µελῆ συµµορία ἐξ ἀποβρασµάτων τῆς κοινωνίας κακοποιῶν, ἤρξατο καίων καί καταστρέφων τά ὁµογενῆ χωρία τῆς περιφερείας ἐκείνης.» (Αυτοβιογραφία, σελ. 130).

    Το 1920 σχεδόν όλη η πνευµατική ηγεσία του ελληνισµού του Πόντου συλλαµβάνεται, παραπέµπεται σε δίκες στην Αµάσεια και αποστέλλεται στην αγχόνη. «Ὁ Κεµάλδιά τῶν ἐξοριῶν, διά τῶν ἀνεξαρτήτων δικαστηρίων καί τοῦ Τοπάλ Ὀσµάν ἐξοντώνει τόν ἑλληνικόν πληθυσµόν τοῦ Πόντου. Ἐκ Τραπεζοῦντος φεύγει εἰς τήν Βασιλεύουσαν ὁ Τραπεζοῦντος Χρύσανθος. Τό ἴδιον πράττουσι καί οἱ λοιποί Μητροπολῖται Νεοκαισαρείας Πολύκαρπος, Ἀγκύρας Γερβάσιος, Χαλδίας Λαυρέντιος, Ἀµασείας Γερµανός, καί ἀκέφαλον µένει τό ἔθνος. Καταδικάζονται ἐρήµην εἰς θάνατον καί συλλαµβάνονται ὁ Ματθαῖος Κωφίδης, Κρωµναῖος πολιτικός, ἀ-ντιπρόσωπος τῆς Μητροπόλεως Τραπεζοῦντος παρά τῇ Κυ-βερνήσει, ὁ βιοµήχανος Ἀλέξανδρος Ἀκριτίδης ἐκ Λοκάστο καί ὁ διευθυντής τῆς ἐφηµερίδος « Ἐποχή» Νικ. Καπετανίδης.» (Αυτοβιογραφία, σελ. 131).

    Όταν πληροφορούνται για τις συλλήψεις ο Γ. Κανδηλάπτης και ο Ν. Μουµτσίδης τρέχουν στην Ιερά Μητρόπολη Αργυρουπόλεως και παραδίδουν στη φωτιά έγγραφα, τα οποία έχουν περιεχόµενο σχετικό µε την ίδρυση ελληνικής δηµοκρατίας στον Πόντο. Αποστολέας των εγγράφων, τα οποία είχαν σταλεί από την Κωνσταντινούπολη και το Παρίσι είναι ο Μητροπολίτης Τραπεζούντος Χρύσανθος. Στη Σάντα οι κάτοικοι δηµιουργούν ισχυρό ανταρτικόσώµα και επιτυγχάνουν την ασφάλεια και την ελευθερίατους. Αρχίζουν οι πορείες θανάτου προς την ενδοχώρα. «Οἱ ὁµογενεῖς τῆς ἐπαρχίας Χαλδίας, µόνον οἱ ἄνδρες, ἐξορίζονταιεἰς τήν Ἐρζερούµην, καί φόβος καταλαµβάνει καί ἡµᾶς τούς ἐν τῇ πόλει. Ἐξορίζονται καί οἱ ἐν Τραπεζοῦντι ἀπό ἡλικίας 18-50 εἰς Ἀργυρόπολιν καί εἶτα εἰς τήν Θεοδοσιούπολιν. Μετά τινας ἡµέρας ἐξορίζονται καί ὅλοι οἱ Σανταῖοι ἄνδρες καί γυναικόπαιδα εἰς τήν Ἀργυρόπολιν καί εἶτα εἰς Χανούς τῆς Ἐρζερούµης, ἀποδεκατιζόµενοι διά τῆς πεζοπορίας.» (Αυτοβιογραφία, σελ. 132).

    Η τουρκική κυβέρνηση απαιτεί από τους Έλληνες να µην αναγνωρίζουν το Οικουµενικό Πατριαρχείο, αλλά το εθνικό κέντρο της Άγκυρας και να αυτοαποκαλούνται Τουρκοορθόξοι.

    Σχόλιο από Μικρασιάτης | 09/03/2007

  2. Αλιεύτηκε στο Διαδίκτυο.

    Συζήτηση για την εκπομπή των «Φακέλων» για τους ελληνόφωνους της Τουρκίας:

    http://ergotelina.blogspot.com/2006/05/o_31.html

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 17/10/2007

  3. […] ψυχορραγεί και μία γλώσσα -η ελληνική- αργοσβήνει (αναδημοσιεύθηκε στην «Κ» της 4ης Μαρτίου 2007). Στις 11 Νοεμβρίου η […]

    Πίνγκμπακ από -Το άρθρο του VAHIT TURSUN στη “Radikal” « Πόντος και Αριστερά | 03/12/2007

  4. […] Τουρκοκρητικοί, μαζί με τους Πόντιους που ζουν ακόμα στον ιστορικό Πόντο, τους Μακεδόνες […]

    Πίνγκμπακ από -ΤΟΥΡΚΟΚΡΗΤΙΚΟΙ « Πόντος και Αριστερά | 17/07/2008

  5. […] το άρθρο του Βαχίτ Τουρσούν στην εφημερίδα […]

    Πίνγκμπακ από -To τουρκικό αίνιγμα! « Πόντος και Αριστερά | 25/08/2008

  6. […] -Vahit Tursun: Ένας ελληνόφω […]

    Πίνγκμπακ από -Δύο χρόνια Π&Α: Ένας “εγωκεντρικός” απολογισμός! « Πόντος και Αριστερά | 31/12/2008

  7. […] -Vahit Tursun: Ένας ελληνόφωνος γράφει σ […]

    Πίνγκμπακ από -Ο απολογισμός του έτους « Πόντος και Αριστερά | 08/01/2010

  8. […] -Vahit Tursun: Ένας ελληνόφωνος γράφει στην “Radikal” […]

    Πίνγκμπακ από -Ο Καλεντερίδης ως “υπερπράκτωρ της ΚΥΠ” και οι Πόντιοι της Τουρκίας « Πόντος και Αριστερά | 13/01/2010

  9. […] ανοησία των “δικών μας” Γκρίζων Λύκων- που ο Vahit Tursun, Πόντιος από την Τραπεζούντα αναγκάστηκε να γράψει το […]

    Πίνγκμπακ από -Φέσι το ελληνικόν… « Πόντος και Αριστερά | 04/05/2010

  10. […] ψυχορραγεί και μία γλώσσα -η ελληνική- αργοσβήνει (αναδημοσιεύθηκε στην «Κ» της 4ης Μαρτίου 2007). Στις 11 Νοεμβρίου η […]

    Πίνγκμπακ από Αὐτοί ποὺ ἔμειναν ὁμιλοῦν πλέον! « Φιλονόη καὶ φίλοι…… | 25/01/2011

  11. […] που ακόμα -και εις πείσμα Τούρκων και Ελλαδιτών- επιβιώνει σ’ εκείνη τη μακρινή γωνιά της σημερινής […]

    Πίνγκμπακ από -Mπράβο Ταγίπ… « Πόντος και Αριστερά | 04/09/2013

  12. […] -Vahit Tursun: Ένας ελληνόφωνος γράφει στην “Radikal” […]

    Πίνγκμπακ από -Για την αληθινή ελληνοτουρκική φιλία « Πόντος και Αριστερά | 19/04/2014

  13. Vahit Tursun
    ·
    Çocuktum… Henüz ilkokula yeni başlamıştım. Her teneffüs sonrası, hemen eve kaçar giderdim. Her yönüyle bana yabancı bir öğretiden hiç hoşlanmamıştım. Sonra bir gün, yine teneffüs sonrası eve gittim. Babam hemen elimden tutup beni geri götürdü. Öğrenciler dersteydi. Babam mecburen kapıyı çaldı ve beni kolumdan tutarak içeri itti. Öğretmene bir şeyler söyleyerek oradan ayrıldı. Ben masamdaki yerime geçtim. Tam oturacaktım ki, öğretmenim parmağıyla beni yanına çağırdı. Bana buraya gel bile demedi. Çünkü hiç Türkçe bilmiyordum. Yanına gider gitmez, “pat” diye okkalı bir tokat yapıştırdı. O, henüz elini geri çekmemişti ki, gözlerim yaşlarla dolup taşmıştı. Beni neden dövdüğünü anlamıştım. O an, “güneş battıktan sonra mı eve gideceğim?” anlamında ağzımdan şu cümle döküldü; “güneş batmak var istaro ben eve na pağo?”. Beni döven öğretmenimin kim olduğunu hatırlamıyorum. Ama bana attığı tokadı ve Türkçe’de kurduğum ilk yarım yamalak cümlemi dün gibi hatırlıyorum.

    Παιδί… Μόλις άρχισα δημοτικού σχολείου ακόμα. Θα πάω σπίτι μετά από κάθε εισπνοή δραπετεύει. Από ένα ξένο σε μένα σε κάθε πτυχή της διδασκαλίας που ποτέ δεν μου άρεσε. Τότε μια μέρα, πήγα στο σπίτι μετά τις διακοπές και πάλι. Ο μπαμπάς μου αμέσως με πήρε πίσω στο καλύτερό μου. Dersteydi φοιτητές. Ο πατέρας μου είχε ωθείται μέσα μου, κρατώντας το χέρι μου και χτύπησε την πόρτα. Ο δάσκαλος λέει κάτι αριστερά. Πήρα τη θέση μου στο γραφείο μου. Ήμουν έτοιμος να καθίσει μαζί μου δάχτυλο γεμάτη ζήτησε ο δάσκαλος Δεν είπε καν, έρχονται εδώ για μένα. Επειδή δεν ήξερα Τουρκικά. Μην πηγαίνετε, «pat,» που κολλήσει ένα επιβλητικό χαστούκι. Αναγκάστηκε να αποσύρει το χέρι, αλλά που ήταν γεμάτη δάκρυα στα μάτια μου. Γιατί να με νικήσει. Εκείνη τη στιγμή, «πάω να πάει στο σπίτι μετά από το ηλιοβασίλεμα;» κατά την έννοια αυτής της πρότασης έχει χυθεί έξω από το στόμα μου? «ο ήλιος είναι istaro εγώ na pağo;». Δεν θυμάμαι που μου δάσκαλος που χτυπούν. Αλλά σημείωσε την πρώτη ημιπερίοδος ανάπτυξη Εβαρίστο Ντε Κίρικο Πορτ Βέιλ και Τουρκικά θυμάμαι σαν να ήταν χθες.Μεταφράστηκε από: Bing

    https://www.facebook.com/Aytos?fref=nf

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 13/12/2014

  14. […] Vahit Tursun: Ένας ελληνόφωνος γράφει στην «Radikal» […]

    Πίνγκμπακ από Mε φώτισε η τσαραμπούλα « Πόντος και Αριστερά | 03/11/2015


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: