Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-Oι Έλληνες στο μαχνοβίτικο κίνημα

Του Δημήτρη Κ….

Θα μπορούσαμε χωρίς περιστροφές να πούμε ότι η ελληνική βιβλιογραφία για το θέμα των Ελλήνων που συμμετείχαν στο μαχνοβίτικο κίνημα είναι από αποσπασματική έως ανύπαρκτη. Αυτό μπορεί να οφείλεται είτε σε λόγους που ανάγονται σε μια γενικότερη έλλειψη ενδιαφέροντος των ιστορικών για το ζήτημα είτε σε καθαρά πολιτικούς λόγους, καθώς Ελληνοπόντιος και αναρχικός είναι δύο ταυτότητες, για πολλούς, ασύμβατες. Κι ας έχει αναφέρει ο Αγτζίδης ότι, οι Έλληνες Πόντιοι είναι από τη φύση τους λαός αντεξουσιαστικός!

Όπως έχω επαναλάβει σε προηγούμενες δημοσιεύσεις μου για τους Έλληνες της πρώην ΕΣΣΔ, ιστορικά ζητήματα που αφορούν την πολύπαθη ελληνική διασπορά στη χώρα των Σοβιέτ, πατρονάρονται από επίσημους και ανεπίσημους ιδεολογικούς και πολιτικούς φορείς. Εκεί εντάσσεται για παράδειγμα η σταλινική εκδοχή για την ιστορία των Ελλήνων της ΕΣΣΔ από τον Γκίκα, αλλά και η άρνηση της ποντιακής γενοκτονίας από τους Τούρκους, από ένα κομμάτι της ευρύτερης αριστεράς.

Επαναλαμβάνω λοιπόν ότι, η μελέτη τέτοιων και παρεμφερών ζητημάτων οφείλει να είναι ακηδεμόνευτη, ώστε να είναι το περισσότερο δυνατό αντικειμενική. Μόνο έτσι θα  μπορούσε να μελετηθεί η συμμετοχή των Ελλήνων στο μαχνοβίτικο κίνημα.

Το μοναδικό ίσως άρθρο, από ελληνικής πλευράς, το οποίο αναφέρεται στους Έλληνες του Μαχνό, ανήκει στη «Σόνια», συντάκτη του αντεξουσιαστικού περιοδικού «Άνθη του Κακού» (τεύχος 2, χειμώνας 1988). Το συγκεκριμένο άρθρο είναι μια πολύ κλασσική περίπτωση προσπάθειας μιας αναρχικής να εντάξει ιστορικά τους Έλληνες Πόντιους στο συγκεκριμένο πολιτικό χώρο. Όσοι έχουν διαβάσει το συγκεκριμένο άρθρο καταλαβαίνουν ότι η συγκεκριμένη προσπάθεια στέφεται από αποτυχία και κομίζει ελάχιστα στην ιστορική γνώση. Κατά τα άλλα, αναφορές αποσπασματικές έχουν γίνει, κυρίως από τον Αγτζίδη, ο οποίος, κατά τα άλλα, έχει μελετήσει εις βάθος το ζήτημα της ελληνικής εμπλοκής στον εμφύλιο του 1918-1921.

Από ρωσικής πλευράς έχουμε ένα ενδιαφέρον, αλλά αδημοσίευτο κείμενο για το ζήτημα των Ελλήνων μαχνοβιτών, από έναν νέο ιστορικό, αναρχικών, κατά πάσα πιθανότητα, πεποιθήσεων, τον Βλαντιμίρ Τσοπ. Μεταξύ άλλων, ο συγκεκριμένος ιστορικός έχει γράψει πλήθος άρθρων για το Μαχνό, στα οποία συγκαταλέγεται ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο για τους Εβραίους μαχνοβίτες, αλλά και για την μαχνοβίτικη αεροπορία (!!!). Το γεγονός είναι ότι, τα άρθρα το Τσοπ, και κυρίως αυτό το οποίο αναφέρεται στους Έλληνες είναι εμπλουτισμένο από πλήθος σοβιετικών αρχείων. Γι’ αυτό και κρίνω ότι η ανάγνωσή του είναι απαραίτητη για μελλοντικές αναλύσεις που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν αναφορικά με το συγκεκριμένο ζήτημα.

Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Πριν αναφερθούμε στην ελληνική εμπλοκή, καλό είναι να αφιερώσουμε δύο- τρεις γραμμές για το κίνημα του Μαχνό. Το συγκεκριμένο πολιτικο- στρατιωτικό κίνημα αποκτά λόγο και ουσία στα μέσα του 1918, καθώς θα βρεθεί σε ευθεία σύγκρουση με το καθεστώς του γκετμαν στη Ν. Ουκρανία. Κίνημα αναρχικών κυρίως καταβολών, το μαχνοβίτικο θα προσπαθήσει να ασκήσει την επιρροή του γύρω από την περιοχή του Γκουλάι Πόλε, χωριό το οποίο αποτελεί και τη γενέτειρα του αδιαφιλονίκητου αρχηγού του, Νέστορ Μαχνό.

Έως και τις αρχές περίπου του 1920, οι μαχνοβίτες αντάρτες θα συμμαχήσουν με τους Μπολσεβίκους και θα πολεμήσουν εναντίον των Λευκών και των συμμάχων τους για να δουν το κίνημα τους να εξαπλώνεται σε όλη τη Ν. Ουκρανία με δεκάδες χιλιάδες μέλη, αλλά και δεκάδες χιλιάδες συμπαθούντες. Παρότι σύμμαχοι, ανάμεσα στους μπολσεβίκους και τους μαχνοβίτες, όλη αυτή την περίοδο (1918-1920) θα σημειωθούν εντάσεις, οι οποίες και θα οδηγήσουν στην τελική ρήξη, από την οποία οι μαχνοβίτες θα βγουν ηττημένοι, λόγω έλλειψης τακτικής, αλλά και του εις βάρος τους συσχετισμού δυνάμεων. Δολιοφθορές θα σημειωθούν όλη την περίοδο 1918-1920, και από τις δύο πλευρές: οι Μαχνοβίτες μισούσαν θανάσιμα τους πράκτορες της νεοσυσταθείσας τότε TsK (Τσεκά), και οι μπολσεβίκοι τους αναρχικούς οπλαρχηγούς, τους οποίους θεωρούσανε μέθυσους, απαίδευτους και αντισημίτες. Από τα μέσα περίπου του 1920, με σαφείς εντολές του Τρότσκι, οι μπολσεβίκοι θα επιτεθούν στο κίνημα του Μαχνό και θα καταφέρουν να το διαλύσουν. Έως και το 1922 δεν θα υφίσταται πλέον μαχνοβίτικο κίνημα.

Η ανάμειξη των Ελλήνων στο συγκεκριμένο κίνημα εντάσσεται στις ευρύτερες πολιτικές ζυμώσεις που έλαβαν χώρα στις ελληνικές περιοχές της Ν. Ουκρανίας και ιδιαίτερα της Μαριούπολης την περίοδο 1918-1921. Ήδη από το 1918 αντάρτικα αποσπάσματα μαχνοβιτών δρούσαν στα ελληνικά χωριά Μαγκούς, Γιάλτα, Μ. Γιανισόλ, Σ. Κερεμεντσίκ κ.α.

Αρνούμενα την υποχρεωτική στρατολόγηση στα στρατεύματα των Λευκών, εκδικούμενα για τη λεηλασία των αποθηκών τροφίμων από τα αυστρο-ουγγρικά στρατεύματα, τα ελληνικά χωριά όχι μόνο λειτουργούσαν σαν καταφύγιο των μαχνοβιτών ανταρτών, αλλά και στελέχωναν το αντάρτικο με έμψυχο δυναμικό. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία του 9ου Συντάγματος της 3ης Μεραρχίας του Ζαντνεπρόβσκ (Μεραχία «Μπάτκο Μαχνό»), το οποίο ήταν αμιγώς ελληνικό, αλλά και στη συμμετοχή Ελλήνων στα υπόλοιπα αντάρτικα τάγματα. Έπειτα έχουμε και τη δημιουργία ενός δεύτερου ελληνικού συντάγματος για το οποίο δυστυχώς δεν υπάρχουν σαφείς αναφορές, πέρα από τα γραφόμενα του Β. Μπιελάς (Οι Δρόμοι του Νέστορ Μαχνό). Εδώ οφείλουμε να πούμε ότι οι μαχνοβίτικες μεραρχίες δεν είχαν σαφή ιδεολογικό προσανατολισμό. Σε διάφορες μεραρχίες υπήρχαν μάλιστα τάσεις φιλομπολσεβίκικες. Παρόλα αυτά, στην 3η Μεραρχία επικρατούσαν οι αναρχικές ιδέες.

Σύμφωνα με πολλές αναφορές, οι Έλληνες θεωρούνταν από τα πιο αξιόμαχα κομμάτια του αντάρτικου στρατού και αυτό μάλλον αληθεύει, από τη στιγμή που οι στρατιωτικές επιτυχίες των ελληνικών συνταγμάτων διαδέχονταν η μία την άλλη. Χαρακτηριστική είναι η ανακατάληψη του ελληνικού χωριού Μ. Γιανισόλ, που είχε καταληφθεί από τους Κοζάκους, οι οποίοι είχαν επιδοθεί σε σφαγές εναντίον του γηγενούς πληθυσμού. Σε αυτή τη μάχη σημειώθηκε πλήθος εκτελέσεων Κοζάκων στις αυλές των σπιτιών ως εκδίκηση.

Από το 1920 κι έπειτα, όπου και το κίνημα του Μαχνό αρχίζει να παρουσιάζει κάμψη εξαιτίας της πίεσης που ασκήθηκε από τους μπολσεβίκους, ξεκινά μια νέα περίοδος στη σχέση των ελληνικών χωριών με τα μαχνοβίτικα στρατεύματα. Οι Έλληνες αντιλαμβάνονται ότι οι μπολσεβίκοι θα επικρατήσουν ολοκληρωτικά κι αρχίζουν και παίρνουν αποστάσεις από τους μαχνοβίτες. Σύντομα θα σταματήσουν να εφοδιάζουν και τα αντάρτικα σώματα με έμψυχο δυναμικό, κάτι που θα προκαλέσει μάλιστα τον εκνευρισμό και την απογοήτευση του ίδιου του Ν. Μαχνό. Ο φόβος τους μάλιστα για αντεκδικήσεις από την πλευρά των μπολσεβίκων θα καταλήξει και στο οριστικό πάγωμα των σχέσεων μεταξύ των δύο πλευρών.  Όλα αυτά θα μπορούσαν να συνηγορήσουν στο συμπέρασμα ότι η συμμετοχή των Ελλήνων στο μαχνοβίτικο κίνημα δεν είχε πολιτικο-ιδεολογικό χαρακτήρα, αλλά περισσότερο ωφελιμιστικό, καθώς τα ελληνικά χωριά αντιμετώπισαν τους αντάρτες ως απελευθερωτές κι όχι ως πολιτικούς πατρόνες και καθοδηγητές. Είναι όμως έτσι;

Οι αναφορές που συναντάμε σε αρχεία για Έλληνες αναρχικούς που κατέλαβαν καίριες θέσεις στα μαχνοβίτικα στρατεύματα, αλλά και αναφορές για την πολιτική κατάσταση του ελληνικού συντάγματος, μας δείχνουν το αντίθετο.

 

Δύσκολα ερωτήματα σαφώς, τα οποία σίγουρα όμως θα απαντηθούν στο μέλλον. Αυτό που μπορούμε να θεωρήσουμε αυτή τη στιγμή ως δεδομένο είναι ότι οι Έλληνες αποτέλεσαν ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια του μαχνοβίτικου κινήματος και πολέμησαν για την απελευθέρωση των περιοχών τους από τους Λευκούς. Ας ελπίσουμε ότι, αυτό το αδιαμφισβήτητο γεγονός δεν θα μπει κι αυτό με τη σειρά του στη δίνη του ιστορικού υποκειμενισμού και του σχετικισμού, που τόσο επιμελώς φροντίζει να καταλάβει ένα κομμάτι του ιστορικού χώρου πάνω στη γνώση

Πατήστε ΚΛΙΚ για να δείτε τον χάρτη σε μεγέθυνση που περιλαμβάνει κυρίως την περιοχή των  ελληνικών χωριών της Μαριούπολης.

—————————————————————————————————————————————– 

Ο Ύμνος των μαχνοβιτών

http://www.tempsnoirs.lautre.net/Berurier_Noir-Makhnovtchina.mp3

—————————————————————————————————————————————– 
—————————————————————————————————————————————– 

Advertisements

21/01/2010 - Posted by | -Ιδεολογικά, -Κίνημα, -Ρωσία

37 Σχόλια »

  1. Πολύ ενδιαφέρον άρθρο!

    Λιγάκι άχαρος γίνομαι, αλλά το «καθεστώς του γκέτμαν» δεν είναι και τόσο κατανοητό, ίσως πρέπει να το πούμε «του χέτμαν», ή «το χετμανάτο». Ήταν ένα βραχύβιο καθεστώς το 1918, με επικεφαλής τον Σκοροπάντσκι, ο οποίος ανακηρύχτηκε χέτμαν (hetman) δηλαδή ηγέτης της Ουκρανίας με την υποστήριξη των Γερμανών. Στα ρώσικα και στα ουκρανικά το δασύ h προφέρεται g, εξού γκέτμαν, αλλά στα ελληνικά πιο κοινό είναι το hetman. (Τελικά η λέξη ετυμολογείται από το γερμ. Hauptmann)

    Σχόλιο από sarant | 21/01/2010

  2. ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ για το κείμενο μακάρι να μάθουμε κι άλλα στοιχεία πιο λεπτομερή με ονόματα-δράσεις-ιδεολογικές κατευθύνσεις…

    Σχόλιο από Πλάνητας | 22/01/2010

  3. Στην «Ιστορία του Μαχνοβίτικου Κινήματος» του Αρσίνωφ, αναφέρεται το ελληνικό χωριό Κερμέντσικ (όπου οι διασωθέντες του μαχνοβίτικου ιππικού υπό τον Μαρτσένκο, συνάντησαν το Μάχνο και το επιτελείο του.

    Επίσης ο Αρσίνωφ αναφέρει το ελληνικό χωριό Κονσταντίν, όπου ο Μάχνο περικυκλώθηκε από 4 μπολσεβίκικες στρατιές και αποφάσισε να εγκαταλείψει τη νότια περιοχή προκειμένου να αποφύγει τον αφανισμό του στρατού του.

    Για το ζήτημα του εθνικού προβλήματος στη Μαχνοβτσίνα, ο Άρσίνωφ αναφέρει:
    «Απ’ τις απαρχές του το κίνημα περιλάμβανε φτωχούς αγρότες κάθε εθνικότητας που ζούσαν στην περιοχή. Φυσικά η πλειοψηφία αποτελούνταν από Ουκρανούς αγρότες και 6-8% ήταν αγρότες από τη Μεγαλορωσία. Υπήρχαν ακόμα Έλληνες, Εβραίοι, Καυκάσιοι κι άλλοι φτωχοί διαφόρων εθνικοτήτων. Οι ελληνικές και εβραϊκές παροικίες που ήταν διασκορπισμένες στην περιοχή της Αζοφικής Θάλασσας διατηρούσαν σταθερούς δεσμόύς με το κίνημα. Αρκετοί από τους καλύτερους διοικητές του επαναστατικού στρατού ήταν ελληνικής καταγωγής και μέχρι το τέλος ο στρατός περιλάμβανε αρκετά ειδικά αποσπάσματα Ελλήνων».

    Ενδιαφέρον έχει και η παρακάτω απόφαση του 1918:

    «Ο πολιτιστικός εκπαιδευτικός τομέας του Μαχνοβίτικου στρατού, δέχεται συνέχεια ερωτήσεις από τους δασκάλους των σχολείων σχετικά με τη γλώσσα στην οποία θα παραδίνονται τα μαθήματα στα σχολεία, τώρα που έχει διωχθεί ο στρατός του Ντενίκιν.
    Οι επαναστάτες που μένουν σταθεροί στις αρχές του αληθινού σοσιαλισμού, δε μπορούν σε κανέναν τομέα και σε καμιά περίπτωση, να ασκήσουν βία πάνω στις φυσικές επιθυμίες και ανάγκες του Ουκρανικού λαού. Γι’ αυτό, το ζήτημα της γλώσσας που πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία δε μπορεί να λυθεί από το στρατό μας, αλλά πρέπει να αποφασιστεί απ’ τον ίδιο το λαό, απ’ τους γονείς, τους δασκάλους και τους μαθητές.
    Είναι αυτονόητο οτι όλες οι διαταγές του λεγόμενου «Ειδικού Γραφείου» του Ντενίκιν, καθώς κι η διαταγή Νο22 του στρατηγού Μάϊ-Μαέφσκυ, που απαγορεύει τη χρήση της μητρικής γλώσσας στα σχολεία, είναι άκυρες και παράλογες, έχοντας επιβληθεί με τη βία στα σχολεία.
    Για χάρη της μεγαλύτερης δυνατής πνευματικής ανάπτυξης του λαού, η γλώσσα των σχολικών παραδόσεων, θα πρέπει να είναι εκείνη προς την οποία έχει μια φυσική κλίση ο ντόπιος πληθυσμός και γ’ αυτό το λόγο ο λαός, οι μαθητές, οι δάσκαλοι κι οι γονείς και όχι η εξουσία ή ο στρατός, θα πρέπει να λύσουν ελεύθερα και αυτόνομα αυτό το πρόβλημα».

    Ο Πέτρος Αλεξέγιεβιτς Αρσίνωφ, ήταν επαναστάτης και μπολσεβίκος από τις αρχές του 20ου αιώνα, αλλά γρήγορα πέρασε στον αναρχισμό. Πρωτογνώρισε το Μάχνο το 1911 και στο μαχνοβίτικο κίνημα πήρε ενεργά μέρος, δίπλα στον Μπάτκο Μάχνο.

    Το 1921 έφυγε από την εμπόλεμη ζώνη με εντολή να σωθεί και να γράψει την ιστορία του κινήματος. Το βιβλίο εκδόθηκε το 1923 στο Βερολίνο, από την «Ομάδα Ρώσων Αναρχικών της Γερμανίας».

    Σχόλιο από Asarcikli | 22/01/2010

  4. Ενδιαφέρον έχει η άποψη του Λ. Τρότσκι που κατέστειλε με τον «Κόκκινο Στρατό» του το Μαχνοβίτικο Κίνημα:

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 22/01/2010

  5. Προσέξτε εκείνο το σημείο, όπου ο Τρότσκι αναλύει τι σημαίνει ο όρος «διορισμένος» για τους μπολσεβίκους. Αποκαλύπτει αυτό που θα ακολουθήσει και εύστοχα επισήμανε η Λούξεμπουργκ ως αυταρχικό «σοσιαλισμό του νυχτοφύλακα«.

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 22/01/2010

  6. Eπειδή πολλοί νομίζουν λανθασμένα ότι οι Έλληνες στη Ρωσία ήταν κυρίως αστοί, έβαλα στο ιντιμίντια την παρακάτω διευκρίνηση:

    Οι περισσότεροι ΄Ελληνες της Ρωσίας ήταν αγρότες
    από χ 1:57πμ, Παρασκευή 22 Ιανουαρίου 2010

    Στην περιοχή της Μαριούπολης, όπου αναπτύχθηκε η μαχνοβτσίνα υπάρχουν μέχρι σήμερα 25 ελληνικά χωριά και κωμοπόλεις. Το ίδιο συνέβαινε και στην κοιλάδα του Κουμπάν καθώς και στο Βόρειο Καύκασο. Στη κοιλάδα του Κουμπάν δημιουργήθηκε απ΄το 1930-1938 Αυτόνομη Ελληνική Σοβιετική Περιοχή με πρωτεύουσα την ελληνική κωμόπολη Κριμσκ, που περιλάμβανε μια αγροτική περιοχή σαν την Αττική με 60.000 περίπου Έλληνες κολχόζνοκους και εργάτες που ζούσαν φυσικά στα γύρω χωριά.

    «Πολλά ελληνικά χωριά υπήρχαν και νοτιότερα στον Καύκασο. Στην περιφέρεια του Σοχούμι (Αμπχαζία) υπήρχαν περί τα 40 και στο Βατούμι 5. Στην Κεντρική Γεωργία, στηνπεριοχή της τσάλκας μόνο υπήρχαν 30 ελληνικά χωριά. 5 χωριά υπήρχαν στην Αρμενία, στην περιοχή του Αλαβερντί και 2 στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.

    Εκεί υπήρχε ένας ολόκληρος ελληνικός κόσμος που συμμετείχε στα δρώμενα εκείνης της εποχής και κατά πλειονότητα ήταν αγροτικός. «

    http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=1123315

    Σχόλιο από X | 22/01/2010

  7. Ο Δημήτρης Κ. αναφέρει ότι το μοναδικό ίσως άρθρο, από ελληνικής πλευράς, το οποίο αναφέρεται στους Έλληνες του Μαχνό, ανήκει στη «Σόνια», συντάκτη του αντεξουσιαστικού περιοδικού «Άνθη του Κακού» (τεύχος 2, χειμώνας 1988).

    Το άρθρο αυτό, αναδημοσιευμένο από τον «Βραχόκηπο» είναι το εξής:

    «Έλληνες Πόντιοι στη Μαχνοβτσίνα

    Σύμφωνα με τη Σόνια (στο άρθρο «Οι έλληνες-πόντιοι στο μαχνοβίτικο κίνημα» στο περιοδικό «Τα Άνθη του κακού» Νο 2, χειμώνας 1988), οι Έλληνες εγκαταστάθηκαν στη Νότια Ουκρανία από τον 5ο π.Χ. αιώνα. Από το 1461 και έπειτα – μετά την κατάχτηση του Πόντου από τους Τούρκους και μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα – μεγάλα κύματα Ελλήνων προσφύγων κατέφυγαν στην Κριμαία και σε όλα τα παράλια της Μαύρης Θάλασσας. Το 1770 εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Αζοφικής 30.000 Έλληνες. Στην περίοδο της επανάστασης του 1917 τα παράλια της Αζοφικής, από τη Μελιτούπολη μέχρι τη Μαριούπολη, ήταν καθαρά ελληνική περιοχή.

    Την εποχή της μαχνοβτσίνας οι Έλληνες της περιοχής ήταν περίπου 180.000.Στην Ν. Ουκρανία, όπου βρίσκονταν οι ελληνικές περιοχές της Κριμαίας και της Αζοφικής, έχουμε το 1917 την αυστρο-γερμανική κατοχή ως αποτέλεσμα της συμφωνίας του Μπρεστ-Λιτόφσκ ανάμεσα στους μπολσεβίκους και τις δυνάμεις της Γερμανίας, Αυστρίας και Τουρκίας. Ιδιαίτερα οι αναρχικοί ποτέ δεν αποδέχτηκαν αυτή τη συμφωνία υποταγής. Η κατοχή οδήγησε τους αγρότες της Ν. Ουκρανίας στην εξέγερση.

    Όταν ο αυστρο-γερμανικός στρατός αποχώρησε στα τέλη του 1918 και άρχισε ξανά ο εμφύλιος πόλεμος, στην περιοχή κυριάρχησε ο Ντενίκιν, ο οποίος όταν κήρυξε επιστράτευση, συνάντησε την ένοπλη αντίσταση του εγχώριου πληθυσμού. Τότε και οι Έλληνες της Μαριούπολης τάχθηκαν εναντίον του λευκού στρατού.
    Οι άγριες επιδρομές του Ντενίκιν στα χωριά για να κατασχέσει τρόφιμα και άλλα υλικά, ακόμα και κορίτσια, ήταν ο κύριος λόγος που οι Έλληνες της Προαζοφικής αντιστάθηκαν στον Ντενίκιν. Βέβαια, οι Έλληνες της περιοχής ήταν αρκετά ειρηνόφιλοι και από τη μετανάστευσή τους από την Κριμαία, δεν επεδίωκαν να πάρουν μέρος ούτε στον εμφύλιο πόλεμο. Αλλά από τη στιγμή που κινδύνευαν άμεσα οι περιουσίες και οι οικογένειές τους, αποφάσισαν να αντισταθούν.

    Στο μεταξύ, ενώ αναπτύσσεται το ουκρανικό αστικό κίνημα του Πετλιούρα, αρχίζει και η επαναστατική δράση του Ν. Μάχνο.. Έτσι, λοιπόν, οι Έλληνες Πόντιοι μπήκαν στο επαναστατικό κίνημα, γιατί η φυσική τους θέση ήταν με το κίνημα εκείνο που δεν θα έτρεφε εθνικιστικές ή θρησκευτικές προκαταλήψεις και που θα τους εξέφραζε ταξικά.

    Την άνοιξη του 1919, σε πολλά χωριά του νομού Μαριούπολης εμφανίσθηκαν ελληνικές αντάρτικες ομάδες που πολεμούσαν τον Ντενίκιν. Αναφέρονται αμιγώς αντάρτικα ελληνικά τάγματα και μονάδες όπως αυτά του Τσουμπάροβ, του Ταχταμίσεβ και άλλων. Η μεγαλύτερη αριθμητικά μονάδα ήταν του κομμουνιστή Νταβίντοβ – που αργότερα έγινε αξιωματικός του σοβιετικού στρατού – με περίπου 3.000 πεζούς και 300 ιππείς. Αν και όλα αυτά τα αντάρτικα σώματα αναφέρονται ψευδώς ως κομμουνιστικά, συμμετείχαν σε αυτά και άλλες πολιτικές δυνάμεις, καθώς και οι αναρχοκομμουνιστές, οι οποίοι είχαν ιδιαίτερα μεγάλη επιρροή στους αγρότες της νότιας Ουκρανίας. Ο Μάχνο ήταν αυτός που ενοποίησε τα πολυάριθμα αυτά αντάρτικα σώματα υπό την αρχηγία του. Ο ίδιος γράφει στις αναμνήσεις του ότι, πολλές φορές, σε κάποια χωριά οι αγρότες έδιναν στα συγκροτημένα από αυτούς αποσπάσματα το όνομα του Μάχνο, χωρίς οποιαδήποτε πίεση ή παρέμβαση εκ μέρους του. Το ίδιο έγινε φυσικά και με τα ελληνικά αντάρτικα σώματα.

    Στην εξ εφόδου κατάληψη της Μαριούπολης το Μάρτιο 1919, διακρίθηκε ιδιαίτερα το 9ο (ελληνικό) σύνταγμα με επικεφαλής τον Ταχταμίσεβ και τιμήθηκε με το παράσημο της Ερυθράς Σημαίας. Στα πλαίσια του μαχνοβίτικου επαναστατικού στρατού, τα ελληνικά αντάρτικα σώματα διακρίνονταν για τη σταθερή πειθαρχία, την οργάνωση και την αντοχή τους. Δεν συμμετείχαν σε ληστείες και σκάνδαλα και ο Μάχνο τα χρησιμοποιούσε στις πιο κρίσιμες στιγμές των μαχών. Οι Έλληνες ήταν αποτελούσαν απ’ το 20% των δυνάμεων του Μάχνο. Ακόμα ζει στη μνήμη των ελληνοποντίων της Μαριούπολης ο Παπαδόπουλος, υπαρχηγός του «Μπάτκο Μάχνο» και αρκετές δεκαετίας μετά τραγουδιόταν το μαχνοβίτικο τραγούδι που ήταν αφιερωμένο σ’ αυτόν.

    Ο δε Πιοτρ Αρσίνοφ στην «Ιστορία του Μαχνοβίτικου Κινήματος» γράφει ότι «αρκετοί από τους καλύτερους διοικητές του επαναστατικού στρατού ήταν Έλληνες και μέχρι το τέλος ο στρατός περιλάμβανε αρκετά ειδικά αποσπάσματα Ελλήνων».

    Σύμφωνα με τις αναμνήσεις του Μάχνο, ο ίδιος συνέλαβε ένα σχέδιο επιδρομής στο νοτιο-ανατολικό τμήμα της περιοχής Μπερντιάνσκ-Μαριούπολη-Ιούζοβκα, με σκοπό να υποκινήσει εξέγερση του πληθυσμού της. Ύστερα από τη μάχη στη Μεγάλη Μιχάϊλοβκα, όταν οι αντάρτες αποφάσισαν να είναι ο Μάχνο ο αρχηγός τους, εκείνος ξεκίνησε την επιδρομή του από το ελληνικό χωριό Κομάρ. Οι μαχνοβίτες εκδίωξαν από το χωριό την Ουκρανική εθνική φρουρά και κάλεσαν όλους τους κατοίκους σε συγκέντρωση, στην οποία μίλησαν ο Μάχνο και ο Μαρτσένκο.

    Εξιστόρησαν τα κακουργήματα των αντεπαναστατών στην Νιμπρόβκα και πρότειναν ένοπλη αντίσταση στους αστούς και τους υπερασπιστές τους, τον αυστρο-γερμανικό στρατό. Στο Κομάρ προσχώρησαν αμέσως στο μαχνοβίτικο στρατό αρκετοί Έλληνες με δικά τους άλογα. Από εκεί πέρασαν από το χωριό Μπογκατίρ που κατοικείτο από Έλληνες Ουρούμους (που μιλούσαν ελληνο-ταταρική γλώσσα) και κατευθύνθηκαν στα χωριά Μέγα και Μικρό Ιανισόλ και άλλα, επίσης ελληνικά. Έτσι, οι Έλληνες της Μαριούπολης ήταν οι πρώτοι που ανταποκρίθηκαν θετικά στην έκκληση του Νέστωρα Μάχνο. Μετά την οριστική συντριβή του αντεπαναστατικού στρατού του Ντενίκιν από τις δυνάμεις του Μάχνο, οι μπολσεβίκοι κήρυξαν εκτός νόμου τους μαχνοβίτες (Ιανουάριος 1920). Η καταστολή σε βάρος του μαχνοβίτικου κινήματος έγινε με μαζική τρομοκρατία ενάντια στον πληθυσμό. Περίπου δέκα ελληνικά χωριά της Μαριούπολης καταστράφηκαν και οι κάτοικοι τους εκτελέστηκαν.

    Εκατοντάδες Έλληνες δολοφονήθηκαν από τους αντεπαναστάτες του Ντενίκιν, αλλά και από τον μπολσεβίκικο στρατό μετέπειτα, επειδή πίστεψαν στην υπόθεση της ελευθερίας και της αυτοδιεύθυνσης.
    Οι μπολσεβίκοι εκτέλεσαν εκατομμύρια ανθρώπους ανεξάρτητα από την εθνικότητά τους και δεν έκαναν εξαίρεση στους Έλληνες της Μαριούπολης, που τους κατηγόρησαν για συγκρότηση αντάρτικης αντεπαναστατικής μυστικής ένοπλης οργάνωσης, η οποία είχε, τάχα, σκοπό να αποσπάσει μέρος του σοβιετικού εδάφους και να το προσαρτήσει στην Ελλάδα. Βέβαια, ήταν αδύνατο να επινοήσει κανείς κάτι πιο ανόητο, αλλά οι Έλληνες της Προαζοφικής τιμωρήθηκαν με τέτοιες μαζικές ποινές, που το φαινόμενο αυτό δεν μπορεί να ονομασθεί παρά εθνική εξαφάνιση. Αποτελούσε ξεκάθαρα εκδίκηση των μπολσεβίκων για το ότι στην εποχή του εμφυλίου πολέμου αρκετοί αγρότες των ελληνικών χωριών της Μαριούπολης συσπειρώθηκαν στο μαχνοβίτικο στρατό για να προστατεύσουν τα σπίτι, τη γη, την οικογένεια και την αξιοπρέπειά τους, τόσο από τους λευκούς βιαστές όσο και από τους κόκκινους ληστές. Και έδωσαν παραδείγματα σταθερότητας, γενναιοφροσύνης και πολεμικής τόλμης. Ήταν μαχνοβίτες με την καλύτερη και ευγενέστερη σημασία της λέξης.

    Μετά την οριστική ήττα, οι νέοι κυρίαρχοι προσπάθησαν να συκοφαντήσουν το μαχνοβίτικο κίνημα. Χρησιμοποίησαν ως χαρακτηριστικό τύπο μαχνοβίτη τον Παπαδόπουλο και γύρισαν κινηματογραφικές ταινίες παρουσιάζοντάς τον ως μέθυσο, αφελή και αντιδραστικό. Προσπάθησαν να σβήσουν από τη μνήμη του λαού της νότιας Ουκρανίας το μαχνοβίτικο κίνημα. Γι’ αυτό και μετονόμασαν τη Μαριούπολη σε Ζντάνωφ. Τιμώρησαν αργότερα τους Έλληνες για τη συμμετοχή τους στο αναρχικό κίνημα με την απαγόρευση της αυτόνομης πολιτιστικής τους έκφρασης. Η ιστορία των Ελλήνων Ποντίων που συμμετείχαν στο μαχνοβίτικο κίνημα είναι, βέβαια, πολύ πιο βαθύτερη από ό,τι αυτό το υποκεφάλαιο που παραθέτουμε εδώ. Υπάρχουν πολλά και σημαντικά στοιχεία να εξερευνηθούν και να δουν το φως της δημοσιότητας

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 22/01/2010

  8. Πολύ ενδιαφέρον. Υπάρχουν πηγές/παραπομπές για το παραπάνω άρθρο στο περιοδικό στο οποίο δημοσιεύτηκε;

    Σχόλιο από Δημήτρης | 22/01/2010

  9. Δημοσιεύτηκε Εδώ:

    http://ngnm.vrahokipos.net/apend04.html?start=7

    Εάν κάποιος έχει το τεύχος αυτό απ’ τα «Ανθη του Κακού» ας σκανάρει τις σελίδες κι ας μας τις στείλει.

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 22/01/2010

  10. Κι ένα άσμα στη ζωή μας (παρακαλώ την επιείκειά σας για τη μετάφρασή μου):

    Μαχνοβτσίνα, Μαχνοβτσίνα
    οι σημαίες κυματίζουν,
    μαύρες από τα βάσανά μας
    κόκκινες από το αίμα μας.

    Βαδίζεις σε δάση και βουνά
    με χιόνι και αγέρα
    απ’ ολόκληρη την Ουκρανία
    παρτιζάνοι έρχονται σε σένα.

    Την άνοιξη ο Lenin απειλούσε
    ν’ αφήσει στους Γερμανούς την Ουκρανία,
    αλλά το φθινόπωρο η Μαχνοβτσίνα
    τους πέταξε όλους στον αέρα.

    Ο Denikin και ο Λευκός Στρατός
    εκστράτευσαν στην Ουκρανία,
    αλλά κι αυτούς η Μαχνοβτσίνα
    τους σκόρπισε όλους στον αέρα.

    Μαχνοβτσίνα, Μαχνοβτσίνα,
    μαύρη στρατιά των παρτιζάνων μας,
    που κατατρόπωσες στην Ουκρανία
    και τους Κόκκινους και τους Λευκούς.

    Μαχνοβτσίνα, Μαχνοβτσίνα,
    μαύρη στρατιά των παρτιζάνων μας,
    να κυνηγήσεις ήθελες από την Ουκρανία
    όλους τους τύραννους για πάντα.

    [audio src="http://www.tempsnoirs.lautre.net/Berurier_Noir-Makhnovtchina.mp3" /]

    Σχόλιο από Asarcikli | 22/01/2010

  11. Για τις συγκεκριμένες σελίδες του περιοδικού «Τα άνθη του κακού» κάντε κλικ παρακάτω :

    mumul

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 22/01/2010

  12. Η ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΑΜΛΩΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ . ωραιοτατον θεμα , καντε μια αναρτηση συναμφοτεροι αριστεροπατριωτες ,εχει ενα ενδιαφερον ,τι λετε !

    Σχόλιο από kiamul | 23/01/2010

  13. Άιντε Κιαμούλ κάντο! Και μεις το ανεβάζουμε!

    Εξάλλου και συ αριστεροπατριώτης είσαι αναγκαστικά -αυθεντικός και χωρίς ειρωνείες και υπονοούμενα- μιας και προέρχεσαι από το Μεσόβουνο.

    Ομέρ

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 23/01/2010

  14. Ομέρ εννοείς ότι ο Κιαμούλης ενοχλήθηκε γιατί το άρθρο αναφέρεται σε μια πλευρά της πολιτικής δράσης των Ελλήνων ως εθνική ομάδα; Ή μήπως γιατί μιλά θετικά για τους αναρχικούς μαχνοβίτες και είναι λογικό ότι όσοι ομνύουν στον μαρξισμό-λενινισμό-τροτσκισμό να τους μισούν;

    Σχόλιο από Ματσουκάτες | 23/01/2010

  15. Νομίζω ότι το άρθρο κρατάει ουδέτερη στάση απέναντι στους Έλληνες Μαχνοβίτες, απλά ανοίγει ένα θέμα: ότι υπήρχαν και τέτοιοι παράλληλα με τους φιλομπολσεβίκους και τους τσαρικούς. Κι αυτό δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Και τι σημαίνει εξάλλου να είσαι υπέρ ή κατά;

    Οπαδοί ιδεολογιών είμαστε;…!!!

    Σχόλιο από Δημήτρης | 23/01/2010

  16. ΟΜΕΡ Αριστερος ναι πατριωτης οχι με τιποτα και υπο καμιαν ενοιαν ,ιδιαιτερα σαν αυτην που διναιτε εσεις εδω σ΄αυτο το σαϊτ ,για μενα σου το επαναλαμβανω για πολλοστη φορα οτι αυτες οι δυο ενοιες ειναι ασυμβιβαστες, και οδηγουν κατ΄ευθειαν στην αγγαλια του εθνικισμου . απο καπου θα ειμουνα καπου θα γεννιομουν , ο τοπος καταγωγης καμια σημασια δεν εχει.
    Ματσουκα σ΄ολια κες αμον ψωλιν θα λαγγευς , αν θελτς να προσφερτς υπηρεσιαν τεραστιων διαστασεων γραψον για την ματσουκαν και παλαλον το μελ ,ποσον ζεμιαν εποικενατς σο μυαλον και κ΄επορουν να νουνιζνε

    Σχόλιο από kiamul | 23/01/2010

  17. Nάτος ο Κιαμούλης. Συνελήφθη να κλέβει οπώρας και να φωνάζει τους άλλους κλέφτες.

    Βρέ συ, γιατί είσαι ρατσιστής με τους Ματσκαλήδες; Αφού είσαι υπεράνω και ντεμέκ διεθνιστής αριστερός. Σύμφωνα με την άποψή σου θα μπορούσες να ήσουν και συ Ματσκαλής, όπως θα μπορούσε να είσαι απ’ το Μελιγαλά, απ’ τις Άνδεις, την Υεμένη ή απ’ τη Μογγολία ή απ’ την Υεμένη ή ακόμα χειρότερα Καρσλής. Πάντως φοβερή η τύχη των Μεσοβουνιωτών να τους τύχει τέτοιο λαχείο! Και πόσο άτυχοι οι Σουρδηδες ή οι Σούρληδες;

    Μιας και τυχαία είσαι αυτός που είσαι και θα μπορούσες να ήσουν μπάτσος στην Αθήνα, μεγαλοκαπιταλιστής στη νέα Ρωσία, φαιοχίτωνας στη Ναζιστική Γερμανία, τσεκίστας στην ένδοξη σοβιετική Ρωσία, τραπεζίτης στο Μανχάταν και εφοπλιστής στο Σίτι, να σου χαρίσω και κάποιους στίχους του Βάρναλη απ’ το «Φως που καίει»:

    Δεν είμαι εγώ ΣΠΟΡΑ ΤΗΣ ΤΥΧΗΣ
    ο πλαστουργός της νιας ζωής.
    Εγώ είμαι ΤΕΚΝΟ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ
    κι ώριμο τεκνό της οργής.

    Σχόλιο από Ματσουκάτες | 23/01/2010

  18. Καλα βρε Ματσουκατες εμείς οι Σουρδιδες που φταίξαμε και μας βάζεις στο στόμα σου, αν ο Κιαμουλης δεν τα πάει καλα; χα, χα. Άνθρωπος είναι και αυτός, ένα μυαλό χειμώνα καλοκαίρι όπως όλοι μας, και με αρκετά παραπανίσια δικαιώματα.Για κατσε καλααα. Κιαμουλ σε χαιρετά ο παλαιός σου συνεργάτης Βαβ…ρας Θανάσης

    Σχόλιο από κατσε καλααα | 24/01/2010

  19. Δεν το έγραψα υποτιμητικά συν. «Κάτσε καλαααα» αυτό για τους Σιούρδους. Αλλά να, με βάση τη μεταφυρσική λογική «από κάπου θα ήμουν, κάπου θα γεννιόμουν…» θα μπορούσε κάλιστα να είναι συμπατριώτης σου.

    Τώρα μεταξύ μας, ούτε και μεις θα είμασταν οι ίδιοι εάν δεν ήταν τόσο μάγκας το σπερματοζωάριο στο οποίο οφείλουμε την ύπαρξη μας. Δηλαδή «μαύρο φίδι μας είχε φάει»
    αν το δικό μας δεν ήταν τόσο γρήγορο ώστε να προλάβει να ανταγωνιστεί και να ξεπεράσει εκατομμύρια άλλα σπερματοζωάρια που αγωνίζονταν κι αυτά να γονιμοποιήσουν το ίδιο ωάριο,

    Σχόλιο από Ματσουκάτες | 24/01/2010

  20. ΩΡΙΜΟΝ MATSOUKION ΤΕΚΝΟΝ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ
    Ολα θα μπορουσα να ειμαι ,και ολα μπορω να τα αντεξω ,αυτην ομως την νοοτροποια της υπεροψιας(οσον αφορα τα ποντιακα και οχι μονον) των ματσουκεων ,που ενπεριεχει πλειστον οσον εθνικισμον ,δεν αντεχω .υπ΄αυτην την ενοια αν καταλαβαινα οτι εχω καποια σχεση με την ματσουκα θα αυτοχειριαζομουν.
    anladum!!! αληθεια τωρα που το σκεφτικα καλητερα σου προτεινω να αναρτησεις στα ποντιακα μια πραγματεια σχετικα(για το παλαλον το μελι)και κυριως για τα κλινικα αποτελεσματα που ειχε και εχει, εινα ενδειαφερον ξερεις,για την περιοδο που θα παρει την εξουσια η εργατια,

    Σχόλιο από kiamul | 24/01/2010

  21. Εγώ λέγ’ ατον καλόερος είμαι, κι ατός ερωτά με πόσα παιδία έ’εις;

    Σχόλιο από Ματσουκέτες | 24/01/2010

  22. kiamul
    Για το παλαλόν μελ , βέβαια δεν πρόκειται περι πραγματεία ή πραμάτειας

    https://pontosandaristera.wordpress.com/2007/05/29/25-5-07/

    Ομερ

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 24/01/2010

  23. Εμείς οι Σιουρδοι, αν και όντος Σιουρδοι, όπα,, καμαρώνουμε τώρα ε,ε,ετσι, μην στεναχωρείσαι δεν μας θίγεις καθόλου σύντροφε Ματσουκατε. Εμείς εδώ στην Σιουρδία, λέμε μια παριμοια που μπορεί και άλλου να την λένε, .- Ο γύφτος αν δεν παινεύει το τσαντίρι του πέφτει και τον πλακώνει

    Πώς να το κάνουμε, όλοι μας πρεπει να καυχιόμαστε για της ρίζες μας.. Όσο να θέλουμε να τις αρνηθούμε ουσιαστικά δεν θα καταφέρουμε τίποτα. Τα γονίδια του καθενός δεν αλλάζουν.

    Σχόλιο από κατσε καλααα | 24/01/2010

  24. Εκδήλωση μνήμης εθνικής αντιστάσεις 1941-1944

    στην κεντρική πλατεία Αιανής η ώρα 10,30 Αύριο 25 Γενάρη 2010, και κάθε χρόνο. ημέρα τιμής και μνήμης των αγωνιστών εθνικής αντίστασης ΕΑΜ ΕΛΑΣ ΕΠΟΝ Αιανής. Πριν από 66 χρόνια οι γερμανοί κατακτητές μαζί με τους ντόπιους συνεργάτες τους Παοτζήδες ΠΑΟ μετέβηκαν στην Αιανή μας με σκοπό να συλλάβουν στελέχη της αντιστασιακής οργάνωσης του ΕΑΜ ΕΛΑΣ Αιανής.. Α

    φού πρώτα σκότωσαν τον αντιστασιακό και μέλος του ΕΑΜ Αιανής Γιάννη Γιαννάκη Στάμο. Έκαψαν τα σπίτια των σταμαίων , και στη συνέχεα μάζεψαν όλους τους άντρες και παιδιά από 15 χρονών και άνω στο προαύλιο του ναού Αγίου Γεωργίου Αιανής, με σκοπό να τους εκτελέσουν, εάν η γερμανική ομάδα μοτοσικλετιστών θα δεχόταν πολεμική πρόκληση από αντάρτες του ΕΛΑΣ όταν θα παγαίνανε μέχρι το Χρώμιο. Οι αντάρτες βρισκόταν στα κουτρούλια και στην βαλανίδα. . Αλλά με την ψύχραιμη ριψοκίνδυνη και έγκυρη προειδοποίηση προς τους αντάρτες του ΕΛΑΣ, από τους υπεύθυνους της οργάνωσης ΕΑΜ Αιανής, να μην πειράξουν τους γερμανούς που θα παγαίνανε μέχρι το Χρώμιο. Έτσι έγινε. Οι γερμανοί στρατιώτες πήγαν μέχρι το χρώμιο δεν δέχτηκαν καμία πολεμική πρόκληση από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ, και επέστρεψαν στην Αιανή και αποφεύχθηκε ένα βέβαιο ολοκαύτωμα.

    Προέβηκαν στην σύλληψη περίπου 35 Αιανιωτών με την υπόδειξη κουκουλοφόρου. Τους οδήγησαν μέχρι την Κοζάνη και μετά δυο ήμερες και με την μεσολάβηση του Χαρίση Γκουβενταρου στον γερμανό διοικητή Κοζάνης τους άφησαν ελευθέρους <> Τ

    ην περασμένη χρονιά 2009 προς ελάχιστο φόρο τιμής και μνήμης και ως ένα πολιτικό μνημόσυνο τιμήσαμε με την έκδοση ενός βιβλίου λεύκωμα, όλους αυτούς τους αντάξιους προς το καθήκον της πατρίδας μας άντρες και γυναίκες της Αιανής, και το μοίρασα δωρεάν στους κατοίκους της Αιανής και πιο πέρα. ( Να σημειώσω ότι όλοι οι Αιανιωτες δεξιοί, αριστεροί, κεντρώοι , είχαν πάρει την ιστορική απόφαση να πάρουν μέρος με της αντιστασιακές οργανώσεις ΕΑΜ ΕΛΑΣ ΕΠΟΝ. Και όχι με τους ΠΑΟ Παοτζηδες συνεργάτες των κατακτητών γερμανών και ιταλών. Οι κτηνοτρόφοι μας προσέφεραν μεγάλη βοήθεια με κτηνοτροφικά προϊόντα και αλλά υλικά αγαθά. Εμείς οι απόγονοι των Αιανιωτων θα πρέπει να είμαστε περήφανοι για τους προγόνους μας

    Όλοι σας είστε προσκεκλημένοι

    Σχόλιο από κατσε καλααα | 24/01/2010

  25. δεν εχω να πω τιποτα για το πολυ καλο αρθρο που ανεβασ εο δημητρης
    μια παρατηρηση μονο
    γιατι προτιματε να χρησιμοποιητε ο ορος ελληνες της ουκρανιας και οχι ποντιοι;
    οι περιοχες που αναφερονται στο κειμενο βρεχονται απο τον ευξεινο ποντο
    οι εν λογο κατοικοι ειναι ποντιοι και μιλανε την ποντιακη διαλεκτο
    οχι οτι εχει και πολλη σημασια…αλλα μποριε και να εχει…
    και παλι συτγχαρητηρια για το ωραιο και διαφωτιστικοτατο κειμενο
    σιγα σιγα αρχιζει και διαφωτιζετια ολο και περισσοτερο ο ρολος των ποντιων στο μαχοβιτικο κινημα
    και απο οτι φαινεται μεχρι σημερα αυτος ο ρολος ενδιαφερει περισσοτερο τους ρωσους ιστορικους παρα τους ποντιους
    (με καποιες εξαιρεσεις βεβαια…βλεπε αγτζιδης και τωρα ο δημητρης)
    samurai, ο γκρινιαρης

    Σχόλιο από samurai | 30/01/2010

  26. Συγχαρητήρια αξίζει!!

    Σχόλιο από dionisis | 01/02/2010

  27. […] Για το άλλο μεγάλο αντεξουσιαστικό κίνημα που καταστάλθηκε επίσης από τους μπολσεβίκους δείτε:  Oι Έλληνες στο μαχνοβίτικο κίνημα […]

    Πίνγκμπακ από -Δεν ξεχνάμε την Κροστάνδη! « Πόντος και Αριστερά | 02/04/2011

  28. Έλληνες επαναστάτες και αναρχικοί στη Ρωσία

    Ο πρώτος που πρέπει να μνημονευθεί είναι ο Περικλής Αργυρόπουλος. Καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια Φαναριωτών και γεννήθηκε στην Kωνσταντινούπολη το 1839. O πατέρας του ήταν ο πρώτος διερμηνέας και σύμβουλος της εκεί ελληνικής πρεσβείας. Σπούδασε Φιλολογία και Iατρική στη Mόσχα, το πανεπιστήμιο της οποίας ήταν τότε πραγματικό φυτώριο επαναστατών. Tην εποχή αυτή επικρατούσαν εκεί οι ιδέες των M.Mπλανκί και M.Mπακούνιν και ο Περικλής Aργυρόπουλος επηρεάστηκε από αυτές, υιοθετώντας, ταυτόχρονα, απόψεις για μια βίαιη κοινωνική επανάσταση και την ένοπλη πάλη.
    Aπό το 1858 μέχρι το 1861 ήταν η ψυχή ενός εργατικού σχολείου που ελεγχόταν από τους Nαρόντνικους. Tο 1861 συμμετείχε στη συγκρότηση της ομάδας «Nέα Pωσία» (κατά άλλους ως «Κύκλος Αργυρόπουλου»), η οποία ήταν η πιο ριζοσπαστική ομάδα του κινήματος των ναρόντνικων. Μέλη της ομάδας ήταν Ρώσοι Δεκεμβριστές (Ν. Ραγιέφσκι), αλλά και Πολωνοί επαναστάτες (Ιβάν Πονιατόφσκι) καθώς και Ιταλοί πρόσφυγες (Α. Κονφίνο). Η ομάδα αυτή προχώρησε στην παράνομη έκδοση και διανομή έργων των Xέρτσεν, Tσεβτσένκο, Mπύχνερ και Φόυερμπαχ, ενώ πρωτοστάτησε στην εξέγερση των φοιτητών της Μόσχας. Ο Π. Αργυρόπουλος πήρε, επίσης, ενεργό μέρος στη συνωμοσία του Kαζάν, όπου και συνελήφθη. Παρά τα βασανιστήρια, δεν κατέδωσε τους συντρόφους του και πέθανε σε ηλικία μόλις 23 χρόνων, το 1862, στη φυλακή. Διάφοροι καταβάλουν προσπάθειες να κατατάξουν τον Περικλή Aργυρόπουλο στους προδρόμους του κατοπινού μπολσεβικισμού.
    Ο Π. Aργυρόπουλος ήταν υπέρ της άμεσης κατάργησης του κράτους και της βίαιης κοινωνικής επανάστασης. H μορφή του έμεινε τόσο φωτεινή αρκετά μετά την επανάσταση του 1905. Oι σύντροφοί του ναρόντνικοι, επί αρκετά χρόνια αργότερα είχαν την πεποίθηση και διακήρυσσαν, ότι ο Π. Aργυρόπουλος δολοφονήθηκε στα κελιά της τσαρικής αστυνομίας.
    Εκτός από τον Περικλή Αργυρόπουλο, στη Ρωσία έχουμε και μερικούς άλλους επαναστάτες ελληνικής καταγωγής, οι οποίοι φαίνεται ότι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στις κοινωνικές και ιδεολογικές διεργασίες του τόπου ή του χώρου σπουδών και εργασίας.
    Ένας από αυτούς φέραται ότι ήταν ο Ζωρζής Κ. Ράλλης (εάν τα γραφόμενα της ιστορικού Ολυμπίας Σελέκου είναι σωτά που ναιρούνται και δεν επιβεβαιώνονται όμως από διεθνώς γνωστού αναρχικούς ιστορικούς) ο οποίος ίσως καταγόταν από οικογένεια ναυτιλιακών ασφαλιτών και τραπεζιτών της Χίου. Σύμφωνα με την Ο. Σελέκου, γεννήθηκε στο Ροστόβ και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας. Το 1869 θα εγκατασταθεί στη Γενεύη, όπου ήδη βρίσκεται μια μεγάλη ομάδα Ρώσων επαναστατών διαφόρων τάσεων. Εκεί θα γνωριστεί με τον Μιχαήλ Μπακούνιν και θα γίνουν στενοί φίλοι και συνεργάτες. Ο Μπακούνιν, αναγνωρίζοντας τη θεωρητική κατάρτισή του συνεργάζεται στενά μαζί του για την αντίκρουση των απόψεων του Σεργκέϊ Νετσάγιεφ (ο οποίος την ίδια εποχή βρισκόταν, επίσης, στη Γενεύη) για την επαναστατική δράση και τις μεθόδους κοινωνικής οργάνωσης στην «Κατήχηση του Επαναστάτη». Ο Ζ. Ράλλης γίνεται μέλος της Διεθνούς και το 1870, με την έναρξη του γαλλο-γερμανικού πολέμου, είναι ο συντονιστής του γαλλικού και γερμανικού τμήματος της οργάνωσης. Όταν πέθανε ο Μπακούνιν το 1876, είναι ένας από τους διεθνιστές εκείνους που απευθύνει τον τελευταίο χαιρετισμό στην κηδεία του, στη γαλλική και ρωσική γλώσσα. Μετέπειτα, το 1878, έγινε εκδότης της «Εφημερίδας των Ρώσων Εργατών» που κυκλοφορούσε στη Γενεύη, τη Μασσαλία και το Λονδίνο, ενώ είναι ο συγγραφέας αξιόλογου θεωρητικού και προπαγανδιστικού υλικού.Αλλού αναφέρεται ως Z.K.Ralli-Arbure, ρουμανοεβραϊκής καταγωγής. Παρατίθεται εδώ κείμενο για τη ζωή και δράση του:
    «Η αινιγματική φυσιογνωμία του Zemfir Konstantinovich Arbure Z.K.Ralli
    Ο Zemfir Konstantinovich Arbure γεννήθηκε στις 14 Νοέμβρη 1848 από πλούσια οικογένεια. Το πλήρες όνομά του ήταν Zemfir Konstantinovich Arbure (το όνομα Arbore – εβρα:iκής προέλευσης – προέρχεται από τη μητέρα του). Σε μερικές πηγές εμφανίζεται και ως Arbore. Έγινε όμως γνωστός και με το ψευδώνυμο Ralli.
    Σύμφωνα με τον ιστορικό του αναρχικού Paul Avrich (στο «The Russian Anarchists»), ο Arbure φέρεται ως ρουμανικής καταγωγής. Αυτό επιβεβαιώνεται και από άλλες ιστορικές πηγές, οπου όμως αναφέρεται ως Z.K.Ralli, ναρόντνικος και εκδότης επαναστατικών εφημερίδων.
    Σε ηλικία 17 χρόνων πηγαίνει για σπουδές στη Μόσχα, όπου μετά απο λίγο συλλαμβάνεται με άλλους φοιτητές, σε μια μεγάλη κατασταλτική επιχείρηση που ακολούθησε μια αποτυχημένη απόπειρα κατά του τότε τσάρου, αν και τότε δεν ήταν ακόμα πολιτικά δραστηριοποιημένος. Δραστηριοποιήθηκε, όμως, στη φυλακή, όπως έγραψε πολύ αργότερα στα απομνημονεύματά του. Έτσι, μπήκε στις τάξεις των ναρόντνικων οι οποίοι καθοδηγούσαν τότε μια ένοπλη εξέγερση ενάντια στο τσαρικό καθεστώς κάτι που κόστισε αρκετές ανθρώπινες ζωές.
    Σύμφωνα με γαλλικές πηγές, αρχικά ήταν στενός συνεργάτης του Νετσάγιεφ. Αμέσως μετά συνεργάστηκε με Alexander Herzen. Επειδή όμως οι ρωσικές Αρχές βρίσκονταν στο κατόπι του και υπήρχε κίνδυνος να συλληφθεί, εγκαταστάθηκε στη Ζυρίχη το 1870 και αμέσως μετά στη Γενεύη όπου έγινε μέλος της Διεθνούς Συμμαχίας Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας και στενός συνεργάτης του Μιχαήλ Μπακούνιν, ο οποίος ζούσε στο Λοκάρνο από το 1870. Μόλις έφτασε ο Μπακούνιν στην Ελβετία συγκροτήθηκε μια ρωσική αναρχική ομάδα της επιρροής του με κυριότερους συντελεστές και συμμετέχοντες τους Michael Sajine (Armand Ross}, Holstein, Oelsnitz (οι οποίοι είχαν εκδιωχθεί από το πανεπιστήμιο Αγίας Πετρούπολης και είχαν καταφέρει να διαφύγουν από τη Ρωσία) και τον Arbure.
    Συνεργάστηκε, επίσης, στενά με τους Ελυζέ Ρεκλύ και Πέτρο Κροπότκιν, στη Γενεύη, όπου ως Ralli ίδρυσε και διηύθυνε έναν εκδοτικό οίκο που κυκλοφορούσε και διένειμε αναρχική και σοσιαλεπαναστατική βιβλιογραφία.
    Στις 15 Σεπτέμβρη 1872, ο Arbure συμμετείχε μαζί με τον Μ. Μπακούνιν, τον Τζέιμς Γκιγιώμ και άλλους, στο Συνέδριο της Ομοσπονδίας του Ζυρά (Fédération Jurassienne) στο Saint-Imier, με το ψευδώνυμο Rouleff, εκπροσωπώντας μαζί με τον Waldemar Holstein το σλαβόφωνο τμήμα της Ζυρίχης. Στο Συνέδριο αυτό καταγγέλθηκε η εκδίωξη από την Α’ Διεθνή των Μ. Μπακούνιν, Τζέιμς Γκιγιώμ και Schweitzguebel από τους μαρξιστές, τον πρώτο με την κατηγορία της απάτης και τους άλλους δύο με την αιτιολογία ότι ήταν μέλη της μυστικής Συμμαχίας του Μπακούνιν. Έτσι δημιουργήθηκε μια Αναρχική Διεθνής, στην οποία όμως ο Μπακούνιν φαίνεται ότι είχε ελάχιστη ανάμειξη γιατί προσπαθούσε να αποκαταστήσει το όνομά του μετά τις σοβαρές κατηγορίες των μαρξιστών στο Συνέδριο της Χάγης και τις προβοκάτσιες του ίδιου του Μαρξ εναντίον του.
    Έτσι, στις 4 Οκτώβρη 1872, οι νεαροί Ρώσοι σύντροφοί του έστειλαν μια μικρή επιστολή στην εφημερίδα «Liberte» των Βρυξελλών που είχε δημοσιεύσει τις αποφάσεις του Συνεδρίου της Χάγης καθώς και στο όργανο της Fédération Jurassienne. Η επιστολή αυτή έχει ως εξής:
    «4 Οκτώβρη 1872
    Γενεύη και Ζυρίχη
    Τόλμησαν να κατηγορήσουν το φίλο μας Μιχαήλ Μπακούνιν για απάτη και εκβιασμό. Δεν θεωρούμε απαραίτητο ή κατάλληλο να συζητήσουμε τα υποτιθέμενα γεγονότα στα οποία στηρίχθηκαν αυτές οι παράξενες κατηγορίες ενάντια στο φίλο και συμπατριώτη μας. Τα γεγονότα είναι πολύ καλά γνωστά στις λεπτομέρειές τους και είναι καθήκον μας να αποκαταστήσουμε την αλήθεια όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Τώρα εμποδιζόμαστε σ’ αυτό από την ατυχή κατάσταση ενός άλλου συμπατριώτη μας (Νετσάγιεφ) ο οποίος δεν είναι φίλος μας, αλλά το κατηγορητήριο εναντίον του από τη Ρωσική Κυβέρνηση τον καθιστά ιερό πρόσωπο για μας. Ο κύριος Μαρξ, την εξυπνάδα του οποίου, όπως και άλλοι, δεν αμφισβητούμε, έχει τουλάχιστον αυτή τη στιγμή πάρει μια πολύ άσχημη απόφαση. Οι δίκαιες καρδιές σε όλες τις χώρες αναμφίβολα θα δονηθούν από αγανάκτηση και αηδία για μια τόσο ντροπιαστική συνωμοσία και τόσο κατάφωρη παραβίαση των πλέον θεμελιωδών αρχών δικαιοσύνης. Όσον αφορά τη Ρωσία, μπορούμε να διαβεβαιώσουμε τον κύριο Μαρξ ότι όλες του οι μανούβρες αναπόφευκτα θα πέσουν στο κενό. Ο Μπακούνιν χαίρει τόσο μεγάλης υπόληψης και είναι γνωστότατος εκεί ώστε οι συκοφαντίες δεν τον αγγίζουν.
    Υπογράφεται από τους:
    Nicholas Ogarev, Bartholomy Zaitsev, Vladimir Ozerov, Armand Ross, Vladimir Holstein, Zemphiri Ralli, Alexander Oelsnitz, Valerian Smirnv».
    (Η επιστολή παρατίθεται στη σελίδα 241 του βιβλίου του Anthony Masters «Bakunin – The Father of Anarchism» και παρατίθεται εδω για πρώτη φορά μεταφρασμένη στα ελληνικά).
    Ο Anthony Masters στο βιβλίο του «Bakunin – The Father of Anarchism» (σελ. 242) γράφει, επίσης, ότι τον Νοέμβρη του 1872 ο Μπακούνιν άρχισε ένα είδος συνεργασίας με τον τότε Ρώσο φιλελεύθερο Pert Lavrov, ο οποίος ήταν και αυτός εξόριστος στην Ελβετία. Αυτός σκόπευε να εκδώσει ένα επαναστατικό περιοδικό στα πρότυπα του «Kolokol» («Καμπάνα») περιοδικού του παλαιού φίλου του Μπακούνιν, Αλεξάντερ Χέρτσεν, αλλά η συνεργασία αυτή δεν είχε κανένα αποτέλεσμα.
    Στο μεταξύ, όμως, ομάδες εμπνεόμενες και από τους δύο άντρες εμφανίστηκαν την ίδια εποχή στη Ζυρίχη που αντιτίθονταν η μία στην άλλη. Ο ίδιος ο Μπακούνιν αρχικά παρακολουθούσε τις εξελίξεις από το Λοκάρνο, αλλά κάποια στιγμή άρχισε να αντιπαρατίθεται στους ακολουθητές του Lavrov μέσω επιστολών. Την ίδια στιγμή, ένας νεαρός μέλος της μπακουνικής ομάδας επιτέθηκε βίαια σε κάποιον γραμματέα του Lavrov και η ένταση μεταξύ των δύο πλευρών οξύνθηκε αρκετά. Τότε ο Μπακούνιν κάλεσε σε συνάντηση τον Lavrov όπου εν μέσω αντεγκλήσεων και από τις δύο πλευρές επιτεύχθηκε μια «ανακωχή».
    Αυτό όμως είχε ως αποτέλεσμα την έναρξη έντονης διαμάχης μεταξύ του Armand Ross και του Arbure (Ralli), η οποία έθεσε σε κίνδυνο την ενότητα της μπακουνικής ομάδας. Τον Μάρτη του 1873 ο Μπακούνιν προσπάθησε να επουλώσει το ρήγμα αναδιοργανώνοντας την ομάδα ως Ρωσικό Τμήμα της Διεθνούς Αδελφότητας. Δεν μπόρεσε, όμως, να επανακτήσει την εμπιστοσύνη του Arbure (Ralli) προς το πρόσωπό του. Τον Αύγουστο του 1873, οι Arbure (Ralli) και Alexander Oelsnitz έθεσαν ευθέως το δίλημμα στον Μπακούνιν «ή με εμάς ή με τον Armand Ross». Όταν ο Μπακούνιν αρνήθηκε να αποκηρύξει τον Ross, ο Ralli, τον Σεπτέμβρη του ίδιου χρόνου μαζί με τους Holstein, Oelsnitz και άλλους δημιούργησαν στη Γενεύη μια νέα ομάδα με το όνομα Επαναστατική Κομμούνα των Ρώσων Αναρχικών, η οποία, όμως, όπως και η «Αδελφότητα της Ζυρίχης» (όπως αναφέρει ο Paul Avrich στη σελίδα 37 του βιβλίου του «The Russian Anarchists», παραθέτοντας για να επιβεβαιώσει την πληροφορία αυτή τα L.M.Meijer, Knowledge and Revolution: the Russian Colony in Zuerich (1870-1873), Assen 1955, M.P.Sazhin, «Russkie v Tsiurikhe (1870-1873)», Katorga I Ssylka, 1932, No10 (95) sel. 25-78 και A.A.Karelin, «Russkie bakunisty za granitsei», στο Mikhailu Bakuninu σελ. 181-187) εξακολούθησε να διαδίδει τις ιδέες του Μπακούνιν ανάμεσα στους Ρώσους εξόριστους.
    (Δεν αναφέρουν, πάντως, οι Avrich και Masters ότι ο Arbureβοήθησε αρκετά τον Μπακούνιν στη σύνταξη της περιβόητης επιστολής του κατά του τυχοδιώκτη Νετσάγιεφ, όπως ισχυρίζονται άλλες πλευρές).
    Στο διάστημα 1875-1878, ο Arbure εξέδωσε στη Γενεύη την επαναστατική εφημερίδα «Rabotnik», με την οποία μάλλον συνεργάστηκε και ο Πέτρος Κροπότκιν (για παράδειγμα τον Φλεβάρη του 1877 δημοσιεύτηκε κείμενο του Κροπότκιν που καλούσε σε αλληλεγγύη στην γερμανική εφημερίδα «Vorwärtts»).
    Εκτός από αυτό, ο Arbure έγραψε ένα βιβλίο για την Παρισινή Κομμούνα και την ίδια εποχή συμμετείχε ενεργά στην οργάνωση του κοινωνικού κινήματος. Ήταν μέλος της Α’ Διεθνούς, υποστηρικτής του αναρχικού κινήματος και μέλος επίσης της Ομοσπονδίας του Ζυρά. Μαζί με τον Ιταλό αναρχικό Ερρίκο Μαλατέστα, μετέφρασαν μια επιστολή του Μπακούνιν στα ισπανικά και προσπάθησαν να πάρουν μέρος στην τότε ισπανική επανάσταση. Ωστόσο, αυτό δεν έγινε, μιας και την ίδια εποχή οι σχέσεις του με τον Μπακούνιν είχαν χαλάσει (όπως είδαμε πριν). Από την άλλη πλευρά, ο ίδιος παρέμεινε σε επαφή με τον Ρεκλύ σε όλη του τη ζωή. Λίγο πριν το θάνατό του, το 1905, ο Ρεκλύ, τον επισκέφθηκε στο Βουκουρέστι, όπου ο Arbure είχε εγκατασταθεί προσωρινά.
    Το 1878 εξέδωσε την επιθεώρηση «Obshchina» και εισήλθε στην τσαρική Ρωσία.
    Όμως, το 1979, συνελήφθη και απελάθηκε στη Ρουμανία, αλλά από το 1890 πέρασε εκ νέου στη Ρωσία και αναμίχθηκε στις ένοπλες ομάδες των ναρόντνικων και καταδιώχθηκε από τη ρωσική αστυνομία. Τo 1901 ήταν από τους ιδρυτές του Επαναστατικού Σοσιαλιστικού Κόμματος Ρωσίας (PSR – Partija Socialistov-Revoljucionerov).
    Το κόμμα αυτό εμφανίστηκε αρχικά το 1901 ως το αποτέλεσμα της ενοποίησης διαφόρων ομάδων ναρόντνικων και νεο-λαϊκιστικών (populist) απόψεων που είχαν σχηματιστεί στη Ρωσία και το εξωτερικό κατά τη δεκαετία του 1890. Το κόμμα είχε τμήματα και σε διάφορες χώρες. Έτσι, το 1902 ιδρύθηκε στο Παρίσι η Αγροτική Σοσιαλιστική Λίγκα ως τμήμα του PSR.
    Αρχικά, ήταν ένα μικρό κόμμα με αρκετές τάσεις. Αλλά μετά τα γεγονότα της «Ματωμένης Κυριακής» που οδήγησαν στην Επανάσταση του 1905, μετατράπηκε σε μαζικό κίνημα που έγινε γνωστό από τις μεθόδους πολιτικής τρομοκρατίας που ακολούθησε. Το 1905 στάθηκε δυνατό να συγκαλέσει το Α’ Συνέδριό του στην Imatra της Φιλανδίας, το οποίο θεωρείται επίσημα ως το ιδρυτικό συνέδριο.
    Το κόμμα είχε ως ανώτερο όργανό του το Συνέδριο, αλλά ανάμεσα στα συνέδρια το ρόλο αυτό τον είχε το Κομματικό Συμβούλιο. Επίσης, συγκρότησε ένοπλη πτέρυγα με την ονομασία «Οργάνωση Μάχης» η οποία λειτουργούσε ημιαυτόνομα και ήταν αυτή η πτέρυγα που επιδόθηκε σε πράξεις πολιτικής τρομοκρατίας με στόχο εκπροσώπους του κράτους και της εξουσίας. Στη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στο εσωτερικό του διαμορφώθηκαν δύο τάσεις οι «υπέρ της άμυνας» (defensists) και οι «διεθνιστές». Οι πρώτοι υποστήριζαν την προσωρινή κυβέρνηση και την κυβέρνηση συνεργασίας του 1917. Τον Μάρτη του 1917 μέλη του PSR συμμετείχαν στη προσωρινή κυβέρνηση. Τον Νοέμβρη του 1917 το κόμμα έλαβε 16 εκατομμύρια ψήφους στις εκλογές για την Συντακτική Συνέλευση. Τον Σεπτέμβρη του 1918 οργάνωσε συνέδριο σοσιαλιστών και μη αντιτιθέμενων στην μπολσεβίκικη εξουσία στην Ufa των Ουραλίων. Από εκεί και πέρα το κόμμα συμμετείχε σε ανεπιτυχείς απόπειρες ανατροπής των μπολσεβίκων κάτι που στο διάστημα 1919-1922 (όταν έγινε στη Μόσχα μαζική δίκη στελεχών του) οδήγησε σε άγρια καταστολή εναντίον του, θέτοντας τέλος στην επιρροή του. Από τότε το κόμμα επέζησε κυρίως στην εξορία μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
    Το κόμμα εξέδωσε διάφορα έντυπα όπως την «Revoljucionnaja Rossija» («Επαναστατική Ρωσία» – που κυκλοφόρησε στο διάστημα 1902-1905 στο εξωτερικό και ξανά το διάστημα 1920-1931 στην Πράγα), το «Znamja Truda» (που κυκλοφόρησε το διάστημα 1907-1914 στο Παρίσι) και το «Delo Naroda» (το διάστημα 1917-1919).
    Πάντως, την ίδρυση του κόμματος δεν την πρόλαβε ο μεγαλύτερος ήρωάς του, ο Petr L. Lavrov (1823-1900), που θεωρείται ο «πατέρας» του ναρόντνικου κινήματος, και το τεράστιο αρχείο του αποτέλεσε μετά το θάνατό του αρχείο του κόμματος, που στεγάστηκε διαδοχικά σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις πριν καταλήξει στο Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνικής Ιστορίας στο Άμστερνταμ, και εκεί περιλαμβάνεται και αλληλογραφία του Petr L. Lavrov με τον Μ. Μπακούνιν και άλλους αναρχικούς της εποχής.
    Όταν επέστρεψε στη Ρουμανία, ο Arbure εγκαταστάθηκε στην περιοχή της Βεσσαραβίας όπου συνέχισε να δραστηριοποιείται στο σοσιαλεπαναστατικό κίνημα. Ανάμεσα στα άλλα, προσπάθησε να στείλει στα ρωσικά σύνορα 100 όπλα κρυμμένα μέσα σε βιβλία για να υποστηρίξει την εκεί ένοπλη αντίσταση. Την ίδια στιγμή, μια από τις κύριες ασχολίες του ήταν ο αγώνας ενάντια στον αντισιμητισμό και τον εθνικισμό που ήταν σε άνοδο εκείνη την εποχή στο σοσιαλεπαναστατικό κόμμα ακόμα και στο εσωτερικό του εργατικού κινήματος της Ρουμανίας.
    Την εποχή αυτή το κύριο ζήτημα ήταν η Βεσσαραβία, μια διαφιλονικούμενη περιοχή ανάμεσα στη Ρουμανία και τη Ρωσία. Ήταν μέρος της Μολδαβίας (και άρα της Ρουμανίας) μέχρι το 1812. Το 1817 καταλήφθηκε από τους Ρώσους, αλλά μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση επέστρεψε στη Ρουμανία. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν το τότε ρουμανικό καθεστώς ήταν με την πλευρά των ναζιστών, η Βεσσαραβία αποτέλεσε μέρος της Σοβιετικής Ένωσης. Σήμερα η Βεσσαραβία είναι διαμοιρασμένη μεταξύ της Δημοκρατίας της Μολδαβίας και ενός μέρους της που ανήκει στην Ουκρανία.
    Ως αντίδραση στο ρώσικο εθνικισμό και τις βλέψεις προσάρτησης της Βεσσαραβίας από τη Ρουμανία, ο Arbure προώθησε τη ιδέα της ανεξαρτησίας της Βεσσαραβίας. Για το λόγο αυτό ταξίδεψε ώς το Βουκουρέστι και έδωσε μια ομιλία στην Εργατική Λέσχη τον Σεπτέμβρη του 1914, ενώ δημοσίευσε μεγάλο αριθμό άρθρων σε διάφορες σοσιαλιστικές και αναρχικές εφημερίδες. Επιπλέον, μελέτησε συστηματικά και σε βάθος την γεωγραφία της περιοχής, ένα πάθος που μοιραζόταν με τον Ρεκλύ. Μια σχετική του εργασία, ένα γεωγραφικό λεξικό της Βεσσαραβίας κυκλοφόρησε το 1904.
    Ο Arbure είχε ένα γιό τον Dumitru, και τρεις κόρες, τις Ecaterina, Nina και Lolica (που οέθανε νέα). Η Ecaterina γεννήθηκε το 1873 και εξελίχθηκε αρχικά σε σημαντική φυσιογνωμία του σοσιαλιστικού κινήματος και αργότερα του παράνομου Ρουμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος καθώς και σε στέλεχος της Γ’ Διεθνούς (Κομιντέρν) στη Μόσχα. Εκτελέστηκε στο Tiraspol το 1937 μετά από διαταγές του Στάλιν. Η Nina έγινε γνωστή ζωγράφος.
    Το 1920 ο Arbure έγινε μέλος της Ρουμανικής Γερουσίας ως γερουσιαστής Βεσσαραβίας και ο λόγος γι’ αυτό παραμένει ακόμα ανεξιχνίαστος. Κατά παράδοξο (και εξοργιστικό) τρόπο, μερικοί Ρουμάνοι διανοούμενοι (όπως ο Nicolae Iorga) χρεώνουν στον Arbure το ότι είναι από τους πρωτεργάτες του κινήματος ενοποίησης της Βεσσαραβίας με τη Ρουμανία και έτσι σήμερα θεωρείται από τους πρωτεργάτες του ρουμανικού εθνικισμού, κάτι που πιστεύουν αρκετοί ναζιστές και ακροδεξιοί, αποδίδοντας σε αυτόν ένα κείμενο-έπαινο προς τον τότε βασιλιά της Ρουμανίας.
    Ο Arbure πέρασε τα τελευταία του χρόνια στο Βουκουρέστι, όπου εργάστηκε ως διευθυντής της Στατιστικής Υπηρεσίας και έγραφε σε αρκετές εφημερίδες, συμπεριλαμβανομένης σε μια για παιδιά και εφήβους. Επίσης, από το 1930 δίδαξε Γεωγραφία, Τοπογραφία και Ρωσική Γλώσσα.
    Ο Arbure διατήρησε τις πολιτικές του απόψεις μέχρι την ηλικία των 84 χρόνων και συνέχιζε να δημοσιεύει άρθρα για το ζήτημα της Βεσσαραβίας μέχρι και το 1932 στο περιοδικό «Viata Basarabiei» (« Η Ζωή της Βεσσαραβίας»). Το 1931, με παρέμβαση της κόρης του Ecaterina, δημοσίευσε στην τότε ΕΣΣΔ με το όνομα Z.K.Ralli κείμενα για τις σχέσεις και τη συνεργασία μεταξύ Μπακούνιν και Νετσάγιεφ.
    Πέθανε στις 2 Απριλίου 1933 στο Βουκουρέστι.
    Αποσπάσματα των απομνημονευμάτων του κυκλοφόρησαν στη ρουμανική γλώσσα καθώς και μια αγγλική μετάφραση το 1937 από την Oriol Press, στην οποία περιλαμβάνεται και μια εργασία αφιερωμένη στον Ρεκλύ.
    Οι αναμνήσεις του με τίτλο «Temnita si exil» («Φυλάκιση και Εξορία») σταματούν το 1881 (χρόνο που απέκτησε τη ρουμανική υπηκοότητα) και λαμβάνονται υπόψη από τον ιστορικό του παγκόσμιου αναρχικού κινήματος Max Nettlau στην εργασία του «The History of Anarchism», ενώ ο ίδιος αναφέρεται σε ένα άλλο βιβλίο του Arbure με τίτλο «In exil. Amintirile mele» («Στην Εξορία. Οι αναμνήσεις μου»). Ο Nettlau ασκεί κριτική και στα δύο αυτά έργα, ισχυριζόμενος ότι περιέχουν αρκετές ανακρίβειες, αλλά δεν λέει ποιες είναι αυτές οι ανακρίβειες. Το δεύτερο αυτό βιβλίο του Arbure περιγράφει τη ζωή και δράση του μέχρι το 1896 κι έτσι οι άλλες σημαντικές του δραστηριότητες, τα κοινωνικά γεγονότα και η ανάδυση και ανάπτυξη του αναρχοσυνδικαλιστικού κινήματος στη Ρουμανία δεν καταγράφονται εκεί. Ωστόσο, παραμένουν ακόμα και σήμερα αρκετά κείμενα που έχουν γραφτεί από αυτόν και γι’ αυτόν στα οποία περιέχονται και αναφέρονται αρκετά στοιχεία για την κατάσταση του τότε ρουμανικού αναρχικού και γενικοτερου επαναστατικού κινήματος τα οποία δεν έχουν έρθει στο φως, μιας και οι κομμουνιστικές δικτατορίες της Ρουμανίας και της Ρωσίας απέσυραν και απέκρυψαν όλα σχεδόν τα γραπτά του εκτός από αυτά με περιορισμένο γεωγραφικό ενδιαφέρον. Επίσης, οι διάφορες εκδοχές του ονόματος και του ψευδωνύμου του κάνουν την έρευνα πιο δύσκολη. Να ειπωθεί εδώ ότι η ιστορικός Ολυμπία Σελέκου, σε μια μικρή σημείωση σε εργασία της για την ελληνική διασπορά, ισχυρίζεται ότι ήταν ελληνικής καταγωγής και ότι το ελληνικό του όνομα ήταν Ζωρζής Ράλλης. Όμως, κάτι τέτοιο δεν επιβεβαιώνεται από όσες εργασίες έχουμε δει ώς τώρα. Να αναφερθεί, ακόμα, ότι στη σελίδα 282 της ελληνικής έκδοσης του βιβλίου του Max Nettlau «Ιστορία της Αναρχίας» (εκδόσεις Διεθνής Βιβλιοθήκη, Μάρτης 1988) που είναι μετάφραση από την γαλλική έκδοση, ο Arbure αναφέρεται ως Ράλλι που «ίδρυσε το περιοδικό Muca».
    Η αγγλική μετάφραση των πρώτων αναμνήσεών του βρίσκεται σε εξέλιξη, μαζί με μια λεπτομερειακή βιογραφία και οι αντιεξουσιαστικές εκδόσεις από τον Καναδά Black Cat Press έχουν εκφράσει το ενδιαφέρον να εκδόσουν την εργασία αυτή.
    Περαιτέρω στοιχεία για τον Arbure (ή Z.K.Ralli) υπάρχουν στα James Guillaume « L’Internationale… » και M. D. Sturdza «Les familles boyares de Moldavie et du pays roumain: encyclopédie historique, généalogique et biographique », Ed. Simetria, 2004, σελ. 97-107.
    Τέλος, βιογραφικό σημείωμα του Arbure δημοσιεύεται στο πρόσφατο τεύχος (Νο 57) του δελτίου της Kate Sharpley Library (KSL) από τη Βρετανία (δείτε και την πρόσφατα ανακαινισμένη ιστοσελίδα τους http://www.katesharpleylibrary.net) ενώ το ίδιο αυτό κείμενο υπάρχει στα ρουμανικά και γερμανικά στην ιστοσελίδα http://www.syndialismusforschung.info
    * Το κείμενο αυτό γράφτηκε αρχικά τον Μάρτη του 2008 και εμπλουτίστηκε με περαιτέρω έρευνα τον Μάρτη του 2009».
    Ένας άλλος επαναστάτης ήταν ο Κωνσταντίνος Στεφάνου, που καταγόταν από την Κωνσταντινούπολη. Γεννήθηκε και αυτός στο Ροστόβ και ήταν απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Καζάν. Τακτικός αρθρογράφος στο περιοδικό του Χέρτσεν «Kolokol».
    Ένας ακόμα αγωνιστής ήταν Αντώνιος Ροσόλλυμος, δικηγόρος, ο οποίος αναφέρεται ως ένας από τους υποκινητές του απεργιακού κύματος του 1895-1896 στην Πετρούπολη. Για τους Στεφάνου και Ροσόλλυμο έχουν ανακαλυφθεί φάκελοι στο Κρατικό Αρχείο Ροστόβ στους οποίους γίνονται αναφορές για «δράση αναρχικών-ταραξιών-τρομοκρατών στο εσωτερικό και εξωτερικό της Ρωσίας».

    http://ngnm.vrahokipos.net/apend04.html?start=6

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 28/04/2012

  29. […]  κλάπηκε απ’ το https://pontosandaristera.wordpress.com/2010/01/21/greeks-in-machnovtsina/ Share this:TwitterFacebookLike this:LikeBe the first to like this […]

    Πίνγκμπακ από Οι Έλληνες στο μαχνοβίτικο κίνημα « gangof20 | 29/04/2012

  30. Η ΣΥΖΉΤΗΣΗ ΤΟΥ Ν.ΜΆΧΝΟ ΜΕ ΤΟΝ ΛΈΝΙΝ

    Νέστωρ Μάχνο:

    Στις μια η ώρα, παρουσιάστηκα στο Κρεμλίνο όπου βρήκα το σύντροφο Sverdlov . Με οδήγησε αμέσως στο Λένιν ο οποίος με καλωσόρισε εγκάρδια. Έσφιξε το χέρι μου και χτυπώντας μου φιλικά την πλάτη με οδήγησε σε μια πολυθρόνα. Μετά και αφού ζήτησε από τον Sverdlov να καθίσει σε μια άλλη καρέκλα, πήγε στη γραμματέα του και της είπε, «παρακαλώ μην μας ενοχλήσετε μέχρι τις δύο η ώρα.» Κατόπιν κάθισε απέναντί μου και άρχισε να υποβάλλει τις ερωτήσεις.

    Η πρώτη ερώτησή του ήταν: «Από ποια περιοχή είστε;» Κατόπιν: «Πώς οι αγρότες της περιοχής σας κατάλαβαν το σύνθημα ΟΛΗ Η ΕΞΟΥΣΙΑ ΣΤΑ ΣΟΒΙΕΤ (σ.μ. εργατικά/αγροτικά συμβούλια) ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ και ποια ήταν η αντίδραση των εχθρών αυτού του συνθήματος – της κεντρικής Rada (2) ειδικότερα;» Τελικά: «Οι αγρότες της περιοχής σας επαναστάτησαν ενάντια στους Α u στριακούς και Γερμανούς εισβολείς;(3) Σε αυτή την περίπτωση, τι θέλουν οι επαναστατημένοι αγρότες για να μετασχηματιστεί η εξέγερση σε μια γενικευμένη επανάσταση σε συντονισμό με τη δράση των μονάδων της Κόκκινης πολιτοφυλακής (1), η οποία έχει υπερασπίσει τις επαναστατικές κατακτήσεις μας τόσο θαρραλέα;»

    Σε όλες αυτές τις ερωτήσεις έδωσα συνοπτικές απαντήσεις. Με το ιδιαίτερο ταλέντο του, ο Λένιν προσπάθησε να θέσει τις ερωτήσεις του κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μπορώ να απαντήσω σημείο προς σημείο. Παραδείγματος χάρη, την ερώτηση: » Πώς οι αγρότες της περιοχής σας κατάλαβαν το σύνθημα ΟΛΗ Η ΕΞΟΥΣΙΑ ΣΤΑ ΣΟΒΙΕΤ;» ο Λένιν την επανέλαβε τρεις φορές. Έμεινε έκπληκτος από την απάντησή μου:

    «Οι αγρότες κατάλαβαν αυτό το σύνθημα με τον τρόπο τους. Σύμφωνα με την ερμηνεία τους, όλη η εξουσία, σε όλους τους τομείς της ζωής, πρέπει να καθορίζεται από τη συνείδηση και θέληση των εργαζόμενων ανθρώπων. Οι αγρότες καταλαβαίνουν ότι τα εργατικά/αγροτικά συμβούλια (σοβιέτ) του χωριού, της περιοχής και της χώρας ολόκληρης είναι πάνω-κάτω τα κέντρα της επαναστατικής οργάνωσης και η οικονομική αυτοδιαχείριση των εργαζομένων ανθρώπων στην προσπάθεια ενάντια στην αστική τάξη και τους υπηρέτες της, τους δεξιούς σοσιαλδημοκράτες και την κυβέρνηση συνασπισμού τους.» (5)

    -«Σκέφτεστε ότι το σύνθημά μας διατυπώνεται σωστά;» ρώτησε ο Λένιν.

    -«Ναι,» απάντησα.

    -«Ναί, αλλά οι αγρότες της περιοχής σας είναι εμποτισμένοι (σ.μ. κατά λέξη μολυσμένοι) με τη θεωρία του αναρχισμού!»(4).

    -«Είναι τόσο κακό αυτό;»

    -«Δεν εννοούσα αυτό. Αντίθετα, είμαστε ευχαριστημένοι επειδή αυτό σημαίνει τη νίκη του κομμουνισμού επί της κεφαλαιοκρατίας,» απάντησε ο Λένιν προσθέτοντας: «αλλά αμφιβάλλω εάν αυτό το φαινόμενο είναι αυθόρμητο. Είναι αποτέλεσμα αναρχικής προπαγάνδας και δεν θα διαρκέσει για πολύ. Τείνω ακόμα να πιστέψω ότι αυτός ο επαναστατικός ενθουσιασμός θα συντριβεί από την αντεπανάσταση προτού να του δοθεί η ευκαιρία να οδηγήσει σε μια οργανωμένη κοινωνία. Είναι σαν να έχει συντριβεί ήδη.»

    Επισήμανα στο Λένιν ότι ένας πολιτικός ηγέτης δεν πρέπει να είναι πεσιμιστής ή σκεπτικιστής.

    -«Επομένως σύμφωνα με σας,»διέκοψε ο Sverdlov , «πρέπει να ενθαρρύνουμε αυτές τις αναρχικές τάσεις στη ζωή των αγροτικών μαζών; »

    -«Το κόμμα σας δεν θα τις ενθαρρύνει πάντως.» απάντησα.

    Λένιν επωφελήθηκε από την ευκαιρία.

    -«Και γιατί θα έπρεπε να τους ενθαρρύνουμε; Για να διαιρέσουμε τις επαναστατικές δυνάμεις του προλεταριάτου, προετοιμάζοντας το έδαφος για την αντεπανάσταση και στο τέλος να καταστραφούμε μαζί με το προλεταριάτο;»

    Δεν μπόρεσα να κρύψω την αγανάκτησή μου. Επισήμανα στο Λένιν ότι ο αναρχισμός και οι αναρχικοί δεν είχαν τίποτα κοινό με την αντεπανάσταση και σε καμιά περίπτωση δεν καθοδηγούσαν το προλεταριάτο σε αντεπαναστατική κατεύθυνση.

    «Ποτέ δεν είπα κάτι τέτοιο» είπε ο Λένιν και πρόσθεσε «εκείνο που υποστηρίζω είναι ότι οι αναρχικοί, που δεν έχουν μαζικές οργανώσεις, δεν είναι σε θέση να οργανώσουν το προλεταριάτο και τους φτωχούς αγρότες. Συνεπώς δεν είναι σε θέση να τους αφυπνίσουν για να περιφρουρήσουν, υπό την ευρύτερη έννοια του όρου, αυτό που έχουμε κατακτήσει και έχουμε αγαπήσει.».

    Η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από τις άλλες ερωτήσεις που τέθηκαν από το Λένιν. Σε κάποια απ’αυτές, στο θέμα «των μονάδων Κόκκινης πολιτοφυλακής και το επαναστατικό θάρρος με το οποίο έχουν υπερασπίσει τις κατακτήσεις μας,» ο Λένιν με ανάγκασε να απαντήσω με όσο το δυνατό μεγαλύτερη σαφήνεια. Προφανώς τον απασχολούσε το θέμα ή του υπενθύμιζε ότι η Κόκκινη πολιτοφυλακή που είχε σταλεί από την Πετρούπολη κι άλλες μακρινές Ρωσικές πόλεις δεν είχε ολοκληρώσει επιτυχώς το στόχο που της είχε ανατεθεί από το Λένιν και το κόμμα του πρόσφατα στην Ουκρανία, παρά μόνο υποθετικά.

    Θυμάμαι τη συγκίνηση του Λένιν, τη συγκίνηση ενός ανθρώπου που αγωνιζόταν με πάθος ενάντια στην κοινωνική τάξη που μίσησε και θέλησε να καταστρέψει, όταν του είπα:

    -«Δεδομένου ότι συμμετείχα στον αφοπλισμό πολλών Κοζάκων που υποχώρησαν από το γερμανικό μέτωπο στο τέλος τον Δεκεμβρίου του 1917 – αρχές του 1918, γνωρίζω πολύ καλά το επαναστατικό θάρρος του Κόκκινου στρατού και ειδικότερα των ηγετών του. (6) Αλλά μου φαίνεται σύντροφε Λένιν, ότι βασιζόμενος σε πληροφορίες από δεύτερο ή τρίτο χέρι, υπερβάλλετε όσον αφορά την απόδοσή τους.»

    -«Πώς; Διαφωνείτε;»

    -«Η K όκκινη πολιτοφυλακή έχει επιδείξει επαναστατικό πνεύμα και θάρρος, αλλά όχι με τον τρόπο που περιγράφετε. Ο αγώνας της Κόκκινης πολιτοφυλακής και των ηγετών της ενάντια στην εθνικιστική οργάνωση Haidamak (7) της κεντρικής Rada και ιδιαίτερα ενάντια στις γερμανικές δυνάμεις, άλλοτε επέδειξε επαναστατικό πνεύμα και θάρρος, κι άλλοτε αποκαλύφθηκαν αρκετές αδυναμίες της. Βεβαίως στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό μπορεί να αποδοθεί στο γεγονός ότι οι μονάδες της Κόκκινης πολιτοφυλακής έχουν διαμορφωθεί βιαστικά και έχουν χρησιμοποιηθεί ενάντια στον εχθρό με έναν τρόπο αρκετά διαφορετικό από τα αντιστασιακά στρατεύματα και τις τακτικές μονάδες.

    Πρέπει να ξέρετε ότι οι μονάδες Κόκκινης πολιτοφυλακής, ανεξάρτητα από τον αριθμό τους, συνέχισαν την επίθεση ενάντια στον εχθρό κινούμενοι κατά μήκος των σιδηροδρόμων. Αλλά το έδαφος σε απόσταση δέκα ή δεκαπέντε μίλια από τις γραμμές σιδηροδρόμων δεν ήταν κατειλημμένο και οι υπερασπιστές της επανάστασης ή της αντεπανάστασης θα μπορούσαν να πηγαινοέρχονται εκεί ελεύθερα. Για αυτόν τον λόγο, οι αιφνιδιαστικές επιθέσεις πέτυχαν σχεδόν αναπόφευκτα. Μόνο στις πόλεις και στις κωμοπόλεις που βρίσκονταν κοντά στο σιδηρόδρομο οργανώθηκε ένα μέτωπο από το οποίο προωθούσε τις επιχειρήσεις της η Κόκκινη πολιτοφυλακή. Αλλά τα μετόπισθεν όπως και οι περιοχές κοντά στους σιδηροδρόμους παρέμειναν χωρίς άμυνα. Οι επιχειρήσεις που προωθούσαν οι επαναστάτες κατέρρευσαν αντιμετωπίζοντας το χτύπημα της αντεπανάστασης. Σε κάποια περιοχή μάλιστα, οι μονάδες Κόκκινης πολιτοφυλακής αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν στα θωρακισμένα τραίνα τους αφού δέχτηκαν επίθεση από δυνάμεις της αντεπανάστασης τη στιγμή που μόλις και μετά βίας είχαν ολοκληρώσει τις προκηρύξεις τους. Στην πραγματικότητα οι άνθρωποι στα χωριά (της Ουκρανίας) δεν είδαν ακόμη την Κόκκινη πολιτοφυλακή και επομένως δεν θα μπορούσαν να την υποστηρίξουν.»

    -«Τι κάνουν οι προπαγανδιστές της επανάστασης στα χωριά;» ρώτησε ο Λένιν.

    «Δεν προετοιμάζουν το αγροτικό προλεταριάτο για να παρέχει ανθρώπινο δυναμικό για τις μονάδες Κόκκινης πολιτοφυλακής που περνούν κοντά στις γειτονιές τους, ή για να διαμορφώσουν εξ ολοκλήρου νέα σώματα για να υποστηρίξουν την δυσάρεστη θέση της Κόκκινης πολιτοφυλακής ενάντια στην αντεπανάσταση;»

    «Μην έχετε αυταπάτες. Οι προπαγανδιστές της επανάστασης στα χωριά είναι πολύ λίγοι και δεν μπορούν να κάνουν και πολλά. Αντιθέτως, καθημερινά εμφανίζονται εκατοντάδες προπαγανδιστών και μυστικών υποστηρικτών της αντεπανάστασης στα χωριά. Σε πολλές περιοχές, είναι πάρα πολλοί για να περιμένουμε από τους προπαγανδιστές της επανάστασης να δημιουργήσουν νέες δυνάμεις και να τις οργανώσουν ενάντια στην αντεπανάσταση. Αυτές οι ώρες απαιτούν αποφασιστικές ενέργειες από όλους τους επαναστάτες σε όλους τους τομείς της ζωής και του αγώνα των εργαζομένων. Αν δεν το λάβουμε αυτό υπόψη μας, ειδικά στην Ουκρανία, θα επιτρέψουμε στους αντεπαναστάτες υπό τον Hetman να αναπτύξουν και να παγιώσουν τις δυνάμεις τους.»

    Ο Sverdlov με κοίταξε για λίγο και μετά κοίταξε τον Λένιν. Τελικά, έγειρε το κεφάλι του πάνω στα χέρια του και χάθηκε σε σκέψεις. Κατόπιν το σήκωσε πάλι και είπε: «Αυτά που μόλις μας είπατε είναι αρκετά θλιβερά.»

    Στρέφοντας προς το Sverdlov ο Λένιν είπε: «Η σωστή πορεία που πρέπει να ακολουθήσουμε για τη νίκη του προλεταριάτου επί της αστικής τάξης, είναι η αναδιοργάνωση της πολιτοφυλακής του Κόκκινου στρατού.»

    «Ναι, ναι,» απάντησε ο Sverdlov ενθουσιασμένος.

    Μετά με ρώτησε ο Λένιν: «Πότε σκοπεύετε να ολοκληρώσετε τη δουλειά σας στη Μόσχα;»

    Απάντησα ότι δεν θα έμενα για πολύ. Σύμφωνα με την απόφαση της διάσκεψης των αντάρτικων ομάδων που διοργανώνεται στο Ταγκανρόγκ, θα επέστρεφα στην Ουκρανία νωρίς τον Ιούλιο.

    -«Παράνομα;» ρώτησε ο Λένιν.

    -«Ναι,» απάντησα.

    Εξετάζοντας τον Sverdlov , ο Λένιν σχολίασε: «Οι αναρχικοί είναι πάντα οπαδοί της αυταπάρνησης, έτοιμοι για οποιαδήποτε αυτοθυσία. Αλλά είναι τυφλοί φανατικοί, αγνοούν το παρόν και σκέφτονται μόνο το απώτερο μέλλον.» Δείχνοντας ότι αυτό δεν απευθυνόταν σε μένα, πρόσθεσε: «Σύντροφε, σκέφτομαι ότι έχετε μια ρεαλιστική στάση απέναντι στα προβλήματα των καιρών μας. Εάν έστω το ένα τρίτο των αναρχικών στη Ρωσία ήταν όπως εσείς, εμείς οι κομμουνιστές θα ήμασταν έτοιμοι για υπό όρους συνεργασία με σκοπό την ελεύθερη οργάνωση της παραγωγής.»

    Εκείνη τη στιγμή αισθάνθηκα «ανεβασμένος» μαζί με ένα βαθύ συναίσθημα σεβασμού προς το Λένιν, παρά την πρόσφατη πεποίθησή μου ότι αυτός ήταν υπεύθυνος για τη διάλυση της οργάνωσης των αναρχικών στη Μόσχα, η οποία σηματοδότησε την καταστροφή των παρόμοιων οργανώσεων σε πολλές άλλες πόλεις. Και κάπου στη συνείδησή μου ντρεπόμουν για τον εαυτό μου. Ψάχνοντας για την απάντηση που έπρεπε να δώσω στο Λένιν, του είπα σε ανύποπτο χρόνο:

    -«Η επανάσταση και οι κατακτήσεις της είναι ανεκτίμητες για τους αναρχοκομμουνιστές, από αυτή την άποψη είναι πραγματικοί επαναστάτες όπως όλοι οι άλλοι.»

    -«Ω, μην το λέτε σε μας αυτό,» ανταπάντησε ο Λένιν γελώντας. «Ξέρουμε τους αναρχικούς όσο τους ξέρετε κι εσείς. Ως επί το πλείστον δεν έχουν καμία αίσθηση του παρόντος, ή τουλάχιστον ασχολούνται πολύ λίγο μ’αυτό. Αλλά το παρόν είναι τόσο σημαντικό, που αν δεν το σκέφτονται ή δεν έχουν μια θετική πρόταση να υποστηρίξουν γι αυτό, είναι κάτι παραπάνω από ατιμωτικό για τους επαναστάτες. Οι περισσότεροι αναρχικοί σκέφτονται και γράφουν για το μέλλον χωρίς κατανόηση του παρόντος. Αυτό είναι που διαχωρίζει εμάς τους κομμουνιστές από σας τους αναρχικούς.»

    Με αυτές τις λέξεις ο Λένιν σηκώθηκε από την καρέκλα του και άρχισε να βαδίζει πέρα δώθε.

    -«Ναι, ναι, οι αναρχικοί έχουν δυνατές ιδέες για το μέλλον – στο παρόν όμως, δεν πατάνε στο έδαφος. Η στάση τους είναι απαράδεκτη και επειδή η προσήλωση τους στερείται περιεχομένου, δεν συνδέονται στην πραγματικότητα με αυτό το μέλλον που ονειρεύονται.»

    Ο Sverdlov έσκασε ένα κακόβουλο χαμόγελο και στρέφοντας σε μένα, είπε: «Δεν μπορείτε να αμφισβητήσετε ότι τα σχόλια του Βλαντιμίρ Ιλιτς είναι εύστοχα.»

    Ο Λένιν βιάστηκε να προσθέσει: «Αναγνώρισαν ποτέ οι αναρχικοί την έλλειψη ρεαλισμού τους για το παρόν; Αφού, ούτε καν το σκέφτονται.»

    Αποκρινόμενος σ’ αυτό, είπα στο Λένιν και στο Sverdlov ότι ήμουν ένας ημιαναλφάβητος αγρότης και δεν θα μπορούσα να αμφισβητήσω κατάλληλα τη άποψη που ο μορφωμένος Λένιν είχε εκφράσει για τους αναρχικούς.

    -«Αλλά πρέπει να σας πω, σύντροφε Λένιν, πως ο ισχυρισμός σας ότι οι αναρχικοί δεν αντιλαμβάνονται το παρόν ρεαλιστικά, ότι δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα και ούτω καθ’εξής, είναι εντελώς λανθασμένη. Οι αναρχοκομμουνιστές στην Ουκρανία (ή στη Νότια Ρωσία όπως την αποκαλούν οι Μπολσεβίκοι που προσπαθούν να αποφύγουν τη λέξη Ουκρανία), έχουν δώσει ήδη πολλές αποδείξεις ότι πατούν σταθερά στο παρόν. Ολόκληρη η προσπάθεια της επαναστατικής ουκρανικής επαρχίας ενάντια στην κεντρική Rada έχει πραγματοποιηθεί κάτω από την ιδεολογική καθοδήγηση των αναρχοκομμουνιστών και εν μέρει από τους σοσιαλιστές επαναστάτες (που, φυσικά, έχουν εξ ολοκλήρου διαφορετικό στόχο από τους αναρχοκομμουνιστές στον αγώνα τους ενάντια στην κεντρική Rada ). Οι Μπολσεβίκοι σας έχουν μόλις και μετά βίας κάποια παρουσία στα χωριά μας. Όπου έχουν παρέμβει, η επιρροή τους είναι ελάχιστη. Σχεδόν όλες οι κοινότητες ή οι ενώσεις αγροτών στην Ουκρανία διαμορφώθηκαν με την υποκίνηση των αναρχοκομμουνιστών. Ο ένοπλος αγώνας των εργαζόμενων ανθρώπων ενάντια στην αντεπανάσταση γενικά και την α u στρο-γερμανική εισβολή ειδικότερα έχει πραγματοποιηθεί με την ιδεολογική και οργανική καθοδήγηση αποκλειστικά των αναρχοκομμουνιστών.

    Βεβαίως δεν συμφέρει το κόμμα σας να το αποδεχτείτε, αλλά αυτά είναι τα γεγονότα και δεν μπορείτε να τα αμφισβητήσετε. Ξέρετε πολύ καλά, υποθέτω, την αποτελεσματικότητα και την μαχητική ικανότητα των ελεύθερων επαναστατικών δυνάμεων της Ουκρανίας. Δεν είναι απαραίτητο να υπενθυμήσω το θάρρος με το οποίο έχουν υπερασπίσει ηρωικά τις κοινές επαναστατικές κατακτήσεις. Από αυτούς, τουλάχιστον οι μισοί έχουν πολεμήσει υπό τις αναρχικές σημαίες των Mokrousov, Maria Nikiforova (8), Tchederedniak, Garin , Lounev και πολλών άλλων Καπεταναίων πιστών στην επανάσταση που θα έπαιρνε πάρα πολύ χρόνο για να αναφερθούν – όλοι αυτοί είναι αναρχοκομμουνιστές. Θα μπορούσα να μιλήσω για την ομάδα στην οποία ανήκω ο ίδιος και όλες τις άλλες ομάδες και «τάγματα εθελοντών» για την υπεράσπιση της επανάστασης που διαμορφώθηκαν από εμάς και που τέθηκαν αναμφισβήτητα υπό τις διαταγές της Κόκκινης πολιτοφυλακής.

    Όλα αυτά αποδεικνύουν πόσο μπερδεμένος είστε, σύντροφε Λένιν, όταν ισχυρίζεστε ότι οι αναρχοκομμουνιστές δεν έχουμε τα πόδια μας στο έδαφος, ότι η στάση μας απέναντι στο παρόν είναι επιπόλαια και ότι μας αρέσει μόνο να ονειρευόμαστε το μέλλον. Όσα σας είπα κατά τη διάρκεια αυτής της συζήτησης δεν μπορεί να αμφισβητηθεί επειδή είναι η αλήθεια. Ο απολογισμός που σας παρουσίασα έρχεται σε αντίθεση με τα συμπεράσματα που μας εκφράσατε πριν. Ο καθένας μπορεί να δει ότι είμαστε σταθερά ριζωμένοι το παρόν , στο οποίο δουλεύουμε και αναζητούμε τα μέσα να πραγματοποιήσουμε το μέλλον που επιθυμούμε, και ότι μας απασχολεί στην πραγματικότητα πολύ σοβαρά αυτό το πρόβλημα.»

    Εκείνη τη στιγμή παρατήρησα το Sverdlov . Είχε κοκκινίσει αλλά συνέχισε να χαμογελά. Όσον αφορά το Λένιν, άπλωσε τα χέρια του και είπε: «Ίσως είμαι μπερδεμένος.»

    -«Ναι, ναι, σε αυτήν την περίπτωση, σύντροφε Λένιν, φανήκατε πάρα πολύ σκληρός απέναντι σε μας τους αναρχοκομμουνιστές. Πιστεύω απλά ότι έχετε κακή πληροφόρηση για την πραγματική κατάσταση στην Ουκρανία και το ρόλο που παίζουμε εκεί.»

    -«Ίσως, δεν το αμφισβητώ. Αλλά οπωσδήποτε τα λάθη είναι αναπόφευκτα, ειδικά στην τρέχουσα κατάσταση, «απάντησε ο Λένιν.

    Αισθάνθηκα ότι είχα ιδρώσει, έκανε ότι μπορούσε για να με κατευνάσει με έναν πατρικό τρόπο, εκτρέποντας έντεχνα τη συζήτηση σε άλλο θέμα. Αλλά ο κακός χαρακτήρας μου, αν μπορώ να τον πω έτσι, δεν μου επέτρεψε να ενδιαφερθώ για περαιτέρω συζήτηση, παρόλο το σεβασμό που μου ενέπνεε ο Λένιν. Αισθάνθηκα προσβεβλημένος. Αν και ήξερα ότι μπροστά μου ήταν ένα άτομο με το οποίο υπήρχαν πολλά άλλα θέματα να συζητήσουμε και από το οποίο είχα να μάθω πολλά, η διάθεσή μου είχε αλλάξει. Οι απαντήσεις μου δεν ήταν πλέον τόσο λεπτομερείς, σπάστηκα απότομα και ένοιωσα ένα αίσθημα αποστροφής.

    Ο Λένιν προσπάθησε σκληρά να τα αντιμετωπίσει αυτήν την αλλαγή στην στάση μου. Προσπάθησε να εξουδετερώσει το θυμό μου μιλώντας για άλλα πράγματα. Όταν παρατήρησε ότι ανακτούσα την προηγούμενη διάθεσή μου ως αποτέλεσμα της ευγλωττίας του, με ρώτησε ξαφνικά:

    -«Ώστε σκοπεύετε να επιστρέψετε στην Ουκρανία παράνομα;»

    -«Ναι,» απάντησα.

    -«Μπορώ να σας προσφέρω τη βοήθειά μου;»

    -«Ευχαρίστως,» είπα.

    Γυρίζοντας προς τον Sverdlov , ο Λένιν ρώτησε, «ποιος είναι αυτήν την περίοδο υπεύθυνος για την αποστολή των πρακτόρων μας στο νότο;»

    «Ο σύντροφος Karpenko ή ο σύντροφος Zatonski ,» απάντησε ο Sverdlov . «Θα πρέπει να το ελέγξω.»

    Ενώ ο Sverdlov τηλεφωνούσε για να μάθει ποιος ήταν υπεύθυνος για την αποστολή των μυστικών πρακτόρων στην Ουκρανία, ο Λένιν προσπάθησε να με πείσει ότι η θέση του Κομμουνιστικού Κόμματος στην εκτίμηση των αναρχικών δεν ήταν τόσο εχθρική όσο μου φάνηκε.

    «Εάν υποχρεωθήκαμε,» είπε ο Λένιν, » να λάβουμε μέτρα για να απομακρύνουμε τους αναρχικούς από το συγκεκριμένο κτήριο που είχαν κάνει κατάληψη στην Malaia Dimitrovska , στο οποίο κρύβονταν ληστές από εδώ ή άλλα μέρη, η ευθύνη δεν βαραίνει εμάς αλλά τους αναρχικούς που διέμεναν εκεί. Σας πληροφορώ ότι τους επετράπη να καταλάβουν ένα άλλο κτήριο όχι μακριά από τη Malaia Dimitrovska και είναι ελεύθεροι να συνεχίσουν την δουλειά τους με τον τρόπο που επιθυμούν.»

    «Έχετε οποιαδήποτε στοιχεία,» ρώτησα το Λένιν, «έχετε να παρουσιάσετε αποδείξεις ότι οι αναρχικοί του Malaia Dmitrovska φιλοξενούσαν ληστές;»

    «Ναι, συστάθηκε η έκτακτη επιτροπή (9) και το εξέτασε. Διαφορετικά το κόμμα μας δεν θα είχε εγκρίνει τα μέτρα που πήραμε.» απάντησε ο Λένιν.

    Εν τω μεταξύ ο Sverdlov είχε καθίσει πάλι κοντά μας και είχε αναγγείλει ότι ο σύντροφος Karpenko ήταν υπεύθυνος για τη διάβαση των μυστικών πρακτόρων, αλλά ότι ο σύντροφος Zatonski ήταν επίσης καλά πληροφορημένος σε αυτό το θέμα.

    Ο Λένιν αναφώνησε αμέσως: «Έτσι, ο σύντροφος, πηγαίνει αύριο απόγευμα ή όποτε θέλει στο σύντροφο Karpenko και τον ρωτά για οτιδήποτε χρειάζεται για να επιστρέψει στην Ουκρανία παράνομα. Θα σας δώσει μια διαδρομή που ακολουθεί για να διασχίσει τα σύνορα.»

    -«Ποια σύνορα;» Ρώτησα.

    -«Δεν είστε ενημερωμένοι; Έχουν θεσπιστεί σύνορα μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας. (10) Υπάρχουν γερμανικά στρατεύματα που τα φυλάνε, » είπε ο Λένιν φανερά εκνευρισμένος.

    -«Ακόμα θεωρείτε την Ουκρανία «νότο της Ρωσίας»…» είπα.

    -«Αλλο πράγμα είναι να θεωρείς κάτι κι άλλο να το βλέπεις όπως πραγματικά είναι, σύντροφε» ανταπάντησε ο Λένιν.

    Προτού μου δώσει το χρόνο να του απαντήσω, πρόσθεσε: «Να πείτε στο σύντροφο Karpenko ότι σας έστειλα εγώ. Εάν δεν το πιστέψει, να μου τηλεφωνήσει προσωπικά. Εδώ είναι η διεύθυνση όπου μπορείτε να τον βρείτε.»

    Κατόπιν σηκωθήκαμε όλοι, δώσαμε τα χέρια, και αφού ανταλλάξαμε ευχαριστίες, προφανώς εγκάρδιες, έφυγα από το γραφείο του Λένιν, ξεχνώντας να υπενθυμίσω στον Sverdlov να δώσει εντολή στο γραμματέα του να κάνει την απαραίτητη σημείωση στα έγγραφά μου που θα με εξουσιοδοτούσαν να πιάσω ένα ελεύθερο δωμάτιο στη σοβιετική Μόσχα.

    Βρέθηκα γρήγορα στην πύλη του Κρεμλίνου και ξεκίνησα αμέσως να βρω το σύντροφο Burtsev.

    Χάρη στη βοήθεια του Λένιν, ο Μάχνο επέστρεψε στην Ουκρανία μετά από ένα μακρύ κι επικίνδυνο ταξίδι. Οι Μπολσεβίκοι τον προμήθευσαν με το διαβατήριο ενός δασκάλου και προσπάθησαν να τον στρατολογήσουν σαν πράκτορά τους στην Ουκρανία, αλλά ο Μάχνο αρνήθηκε.

    Φτάνοντας στη γενέτειρά του το Gulai – Polye ο Μάχνο πληροφορήθηκε το λυπηρό γεγονός της πυρπόλησης του σπιτιού της μητέρας του και τη δολοφονία του άμαχου μεγαλύτερου αδερφού του από τις δυνάμεις της αντεπανάστασης.

    Υπάρχουν λίγα στοιχεία ότι η συνάντηση του Μάχνο με τον Sverdlov και τον Λένιν ήταν οποιασδήποτε ιστορικής σημασίας. Οι Μπολσεβίκοι συνέχισαν να ακολουθούν μια πολιτική άγνοιας έναντι της Ουκρανίας. Εκτιμώντας εσφαλμένα τη δύναμή τους στην επαρχία, απαίτησαν μια μαζική έγερση στις 7 Αυγούστου του 1918, η οποία οδήγησε σε φιάσκο. (11) Και όταν εισέβαλαν στην Ουκρανία για δεύτερη φορά στο τέλος του 1918 επανέλαβαν τα ίδια λάθη στις συναλλαγές τους με τους αγρότες εισπράττοντας τα ίδια αποτελέσματα. (12) Η ειρωνεία ήταν ότι τις ιδέες του Μάχνο σχετικά με τον αγώνα των ανθρώπων της επαρχίας επρόκειτο τελικά να μιμηθούν (ασυναίσθητα) κάποιοι μετέπειτα μαρξιστές-λενινιστές ηγέτες στον τρίτο κόσμο – με πολύ διαφορετική κατάληξη.

    Ο Μάχνο αγωνίστηκε για την οργάνωση του κινήματος που φέρει την επωνυμία του, το Μαχνοβίτικο Κίνημα ( Makhnovschina), το οποίο αγωνίστηκε για τρία έτη να καθιερώσει μια αναρχική κοινωνία στη νοτιοανατολική Ουκρανία. Από καθαρά στρατιωτική άποψη, ο αντιστασιακός στρατός του Μάχνο έπαιξε σημαντικό ρόλο στην έκβαση του εμφύλιου πολέμου: πολλοί από τους αναρχικούς μαχητές έδωσαν τις ζωές τους σε μια απελπισμένη μάχη με τους στρατούς του Λευκορώσου στρατηγού Deniken και πέτυχαν στην αποκοπή των γραμμών ανεφοδιασμού του ακριβώς όταν οι δυνάμεις του περικύκλωναν τη Μόσχα.

    Ο Λένιν και ο Τρότσκυ παρακολούθησαν τις δραστηριότητες του Μάχνο με μεγάλο ενδιαφέρον. (13) Κάποτε παραχώρησαν ακόμη και μέρος της Ουκρανίας στους αναρχικούς για να πραγματοποιηθεί το κοινωνικό πείραμά τους. (14) Αλλά στο τέλος το Μαχνοβίτικο κίνημα πνίγηκε στο αίμα χιλιάδων εκτελεσμένων αγροτών. (15).

    Όταν η Εμμα Γκόλντμαν και ο Αλέξανδρος Μπέρκμαν επισκέφτηκαν τον Λένιν το 1920 να διαπραγματευτούν την περίπτωση απελευθέρωσης των αναρχικών που κρατούνταν στις ρωσικές φυλακές, ο Λένιν τους είπε: «Αναρχικοί; Σαχλαμάρες! Στις φυλακές έχουμε ληστές και Μαχνοβίτες αλλά κανέναν ιδεολόγο αναρχικό.» (16)

    1. Η Κόκκινη πολιτοφυλακή ήταν η πρώτη στρατιωτική δύναμη του μπολσεβίκικου καθεστώτος. Καταργήθηκε σταδιακά και αντικαταστάθηκε από τον Κόκκινο στρατό την άνοιξη του 1918. Η Κόκκινη πολιτοφυλακή επανδρώθηκε από εθελοντές και εξέλεγε τα στελέχη της. Ο κόκκινος στρατός βασίστηκε στη στρατολογία και τον έλεγχο από τα πάνω. Η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία για τη ρωσική εργατική τάξη εισήχθη στις 29 Μαΐου 1918 και τα πρώτα τμήματα Κόκκινου στρατού συστάθηκαν το χρόνο της επίσκεψης του Μάχνο. John Erickson “The Origins of the Red Army”.

    2. Αντεπαναστατικό σχήμα, το οποίο επανδρώθηκε από μέλη διάφορων ουκρανικών σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων.

    3. Η Ρωσία των Μπολσεβίκων είχε επίσημα ειρήνη με τη Γερμανία και την Αυστρο-Ουγγαρία. Μια εισβολή των Μπολσεβίκων στην Ουκρανία θα ήταν πολύ πιθανό να προκαλέσει την επέμβαση από τη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία.

    4. Οι αναρχικοί στη Ρωσία ήταν χωρισμένοι σε διάφορες ομάδες, οι κύριοι σχηματισμοί που προέκυψαν ήταν οι αναρχοσυνδικαλιστές και οι αναρχοκομμουνιστές. Και οι δύο τάσεις εμπνεύστηκαν από τα γραπτά του Μπακούνιν και του Κροπότκιν. Avrich , “The Russian Anarchists”.

    5. Ο Μάχνο αναφέρεται στην κεντρική Rada.

    6. Ο Μάχνο αναφέρεται στο γεγονός όπου όταν επέτρεψε η κεντρική Rada σε διάφορα τραίνα στρατευμάτων Κοζάκων να περάσουν μέσα από την Ουκρανία στο δρόμο τους από το γερμανικό μέτωπο στο σπίτι τους στη λεκάνη του Don , όπου μια αντεπαναστατική έγερση ήταν υπό εξέλιξη. Οι αναρχικοί αντάρτες του Μάχνο συνεργάστηκαν με ντόπιους Μπολσεβίκους στην κατάληψη μιας γέφυρας σιδηροδρόμων πέρα από το Dneipr και τον αφοπλισμό των Κοζάκων. Palij , “ Anarchism of Nestor Makhno ” σελ.83-84.

    7. Αρχικά οι Haidamaks ήταν ουκρανικοί επαναστάτες του 18 ου αιώνα που ξεσηκώθηκαν ενάντια στον Τσάρο και τον Πολωνό βασιλιά. Το όνομα αναβίωσαν οι εθνικιστές της κεντρικής Rada.

    8. Η μαρία Nikiforova ήταν αναρχικιά Καπετάνισσα της οποίας η δράση μοιάζει πολύ με του Μάχνο μέχρι το σημείο της σύλληψης και της εκτέλεσής της από τους Λευκορώσους το φθινόπωρο του 1919. Τον Απρίλιο του 1918 έλαβε έναν έπαινο από το μπολσεβίκο στρατηγό Antonov για τις επαναστατικές δραστηριότητές της. Palij , “ Anarchism of Nestor Makhno ” , σελ. 87-88.

    9. Η επιτροπή αυτή ήταν γνωστή ως Cheka . Σύμφωνα με τον επικεφαλή αυτού του οργάνου, τον Felix Dzerzhinsky , «αμέσως μετά τον αφοπλισμό των αναρχικών, το έγκλημα στη Μόσχα μειώθηκε κατά 80%.» Palij , “ Anarchism of Nestor Makhno ” σελ.63.

    10. Στις 12 Ιουνίου 1919 οι Μπολσεβίκοι υπέγραψαν μια ανακωχή με την κυβέρνηση του Hetman , η οποία ασχολήθηκε με την αναγνώριση του Ουκρανικού κράτους. “ Anarchism of Nestor Makhno ” σελ.37.

    11. Adams , «The Great Ukrainian Jacquerie», in Hunczak, mentioned before, σελ .254.

    12. Arthur E. Adams, «Bolsheviks in the Ukraine : The Second Campaign 1918-1919» (New Haven, 1963).

    13. Μ . Malet, «Makhno and his Enemies» , META Vol.1, σελ .14.

    14. Victor Serge, «Memoirs of a Revolutionary» ( Λονδίνο 1963) σελ .119.

    15. G.P. Maximoff, «The Guillotine at Work» ( Σικάγο 1940), κεφ .7.

    16. Εμμα Γκόλντμαν , «Living My Life» (Garden City NY 1931) σελ .765.

    http://www.nestormakhno.info/greek/lenin.htm

    Σχόλιο από Μάχνο-Λένιν | 03/07/2012

  31. […] -Oι Έλληνες στο μαχνοβίτικο κίνημα […]

    Πίνγκμπακ από -Οι “Μπάσταρδες της ΥΦΑΝΕΤ” στην παγίδα του εθνικισμού « Πόντος και Αριστερά | 25/09/2013

  32. […] Στις περιοχές των Ελλήνων θα αναπτυχθεί ένα αντιγερμανικό αγροτικό αναρχικό κίνημα με πρωτεργάτη …. Με την ήττα των Γερμανών στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι […]

    Πίνγκμπακ από Οι Έλληνες της Ουκρανίας στο μάτι του κυκλώνα… | Und ich dachte immer | 19/02/2014

  33. […] Στις περιοχές των Ελλήνων θα αναπτυχθεί ένα αντιγερμανικό αγροτικό αναρχικό κίνημα με πρωτεργάτη …. Με την ήττα των Γερμανών στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι […]

    Πίνγκμπακ από ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ ΣΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΝΑ. « www.olympia.gr | 20/02/2014

  34. Makhno a Barcellona

    http://francosenia.blogspot.gr/2013/06/makhno-barcellona.html

    Σχόλιο από Makhno a Barcellona | 10/07/2015


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: