Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-ΚΑΠΕΤΑΝ ΜΑΥΡΟΣ

 

scan20009«- Μιχάλη, αυτή την φορά σε αφήνω. Αν μάθω ότι έκανες ξανά τέτοια δουλειά τότε θα σου πάρω το κεφάλι και δεν θα σε λυπηθώ, τα παιδιά σου θα μείνουν ορφανά. Ο ΕΛΑΣ δεν ανέχεται ληστείες, κατάλαβες ; Φύγε, και αν θέλεις να κάνεις ληστείες πήγαινε με τους ληστοσυμμορίτες. Αν όμως πέσεις στα χέρια μου τότε θα το πληρώσεις.  Ο Μιχάλης έφυγε με το σφαχτό για το σπίτι του. Μα σαν  καλοσκέφτηκε την απειλή μου, την επόμενη μέρα ήρθε με το τουφέκι του και κατατάχθηκε στον ΕΛΑΣ. Εγώ του εμπιστεύθηκα το οπλοπολυβόλο μου, πάνω στο οποίο είχα χαράξει το όνομά μου. Για τον εαυτό μου κράτησα μια αραβίδα του ιππικού, ήταν πιο ελαφριά. Ο Μιχάλης δεν ντρόπιασε το όπλο μου, σε κάθε μάχη κελαηδούσε και σκόρπιζε στον εχθρό τον θάνατο…»

«..Τότε πήρα το στάγιερ και άδειασα επάνω τους μια ολόλκηρη δεσμίδα…Αστραπιαία έριξα μια ματιά προς την Αριστέα, ήταν ανάσκελα πεσμένη, το αίμα είχε βάψει την άσπρη μπλούζα της, τα όμορφα μαλλιά της γινόντουσαν κόκκινα….Τότε οι Βούλγαροι δεν έβαζαν με τα μυδράλια προς εμένα, αλλά προς το σημείο όπου ήταν το πτώμα της Αριστέας..» 

scan20011Ο Νίκος Χατζηνικολάου γεννήθηκε στις 6/12/1917 στο χωριό Δελλιώνες της Ανατολικής Θράκης. Με την ανταλλαγή των πληθυσμών εγκαταστάθηκε στην Ζαρκαδιά Χρυσούπολης. Το καλοκαίρι του ’42 εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ και βγήκε στα βουνά της περιοχής, όπου αναδείχθηκε σε καπετάνιο ανεξάρτητης ομάδας. Τούτη απέτέλεσε τον πυρήνα του αντιστασιακού τμήματος «Ρήγας Φεραίος«…. Σε συμπλοκή με βουλγάρικο απόσπασμα σκοτώθηκε η κατά δύο χρόνια νεότερη αδερφή του Αριστέα ενώ ό ίδιος τραυματίστηκε. Με την απελευθέρωση διορίστηκε Αρχηγός του ΕΛΑΣ στη Χρυσούπολη…αργότερα ανέλαβε καθήκοντα στην περιοχή της Δράμας. Εδώ τον βρήκε η Συμφωνία της Βάρκιζας στην οποία αντιτάχθηκε σθεναρά. Μετά πέρασε στην παρανομία.

Μετά την ήττα του ΔΣΕ , και αφού πολέμησε στο Γράμμο Βίτσι διέφυγε στην Αλβανία και από εκεί πέρασε στην Πολωνία….Στιγματισμένος ήδη από το βουνό, οι πιέσεις της καθοδήγησης συνεχίστηκαν και στην Πολωνία όπου το ΚΚΕ λειτουργούσε ως κράτος εν κράτει. Το 1952 διαγράφτηκε από το κόμμα, κοντά σε αυτόν και η γυναίκα του. Οι δυσκολίες εξεύρεσης εργασίας και κατοικίας αλλά η έλλειψη δυνατότητας πληροφόρησης και διατύπωσης γνώμης περί κοινωνικών ζητημάτων, τον έπεισαν ότι το σύστημα του υπαρκτού σοσιαλισμού, όπως αυτό εφαρμόστηκε στην Σοβιετική Ένωση και τις άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης δεν μπορεί να συμπίπτει με το κοινωνικό σύστημα που αυτός και οι σύντροφοί του ονειρεύτηκαν…..

scan20010

…Ο Μαύρος ήταν σπουδαίος αγωνιστής, λίγοι υπήρχαν σαν κι αυτόν. Για την Αριστερά έδωσε τα πάντα, θυσίασε την οικογένειά του, τα νιάτα του, σε αυτήν χάρισε το πνεύμα του και όλο τον εαυτό του….

…Στην Ελλάδα ήρθε ως επισκέπτης δυο φορές , το 1983 και το 1984. Την μικρή του περιουσία την βρήκε καταπατημένη. Στο οικόπεδο του σπιτιού του δεν βρήκε ούτε μια πέτρα όρθια. Πέθανε scan20015

απογοητευμένος στην πόλη Breslau της Πολωνίας τις 22/5/1985.

Επιθυμία του Καπετάν Μαύρου ήταν η έκδοση των απομνημονευμάτων του, αποτελούμενων από δύο μέρη : «Ο απελευθερωτικός αγώνας στην Κατοχή» και «Ο Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949».

Σπύρος Ρούλης- Φθινόπωρο 2007

 

 scan20016  Ελασίτες μετά την απελευθέρωση. Ο Καπετάν Μαύρος καθιστός με γερμανικό αυτόματο.

   Ένα πολυ καλό αυτοβιογραφικό βιβλίο , γραμμένο με τον ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τρόπο ενός ανθρώπου που scan20012«δεν ήταν μόνο απόφοιτος Δημοτικού διότι έβγαλε και το Πανεπιστήμιο της ζωής» , με πολλές ιστορικές λεπτομέρειες για τα χρόνια της Αντίστασης στην περιοχή της Καβάλας και γενικότερα της Ανατολικής Μακεδονίας που εκδόθηκε  τον Σεπτέμβριο του 2008. Έτσι, για αυτούς που…. «..δεν θα τους βρής ούτε στον τάφο τους γιατή δεν ήταν ποιός να βαλη σημάδη μια πέτρα και τα χορτάρια τους σκέπασαν σαν θαλασσα που σκεπάζη τα συντρίμια… «.

Την έκδοση επιμελήθηκε ο Σπύρος Ρούλης, συναγωνιστήςτου Καπετάν Μαύρου στον οποίο εμπιστέυθηκε το πρωτότυπο. Φωτογραφικό υλικό από το αρχείο του Χρήστου Καλιντζόγλου.  Εκδόσεις «Νιραγός»-Ποτός Θάσου τηλ. 25930.52177. 

 

scan20013Η πρώτη σελίδα από το χειρόγραφο του ΚΑΠΕΤΑΝ ΜΑΥΡΟΥ…

Advertisements

11/11/2008 - Posted by | -Αντίσταση, -Βιβλιοπαρουσιάσεις

27 Σχόλια »

  1. πολύ ενδιαφέρον ποστ!
    συνεχίστε την καλή δουλειά!

    Σχόλιο από Γιώργος Καρατσιουμπάνης | 11/11/2008

  2. “..δεν θα τους βρής ούτε στον τάφο τους
    γιατή δεν ήταν ποιός να βαλη σημάδη
    μια πέτρα και τα χορτάρια τους σκέπασαν
    σαν θαλασσα που σκεπάζη τα συντρίμια… “.

    Σχόλιο από 40milakokkina | 11/11/2008

  3. Υπέροχα !!! Τό τρίτο σημαντικό βιβλίο για την ιστορία τής ιδιαίτερης Πατρίδας μου της Καβάλας.

    «Το καλοκαίρι του ‘42 εντάχθηκε στον ΕΛΑΣ και βγήκε στα βουνά της πειοχής, όπου αναδείχθηκε σε καπετάνιο ανεξάρτητης ομάδας. Τούτη απέτέλεσε τον πυρήνα του αντιστασιακού τμήματος “Ρήγας Φεραίος“…»

    Τό αντιστασιακό τμημα «Ρήγας Φεραίος» ειναι αυτό πού ξεπάστρεψε ο Φωστερίδης την Πρωτοχρονιά τού 1944. Καί αφού έκοψε τά κεφάλια τών ΕΛΑΣιτών τά παρεδωσε στον Βούλγαρο πρόεδρο της Καστανιάς εναντι 700.000 Λέβα..(«Αγώνες καί διωγμοί». Κώστας Κωνσταντάρας 1964)

    vripolίδης τεκμηριούμενος

    Σχόλιο από vripol | 11/11/2008

  4. ΩΡΑΙΟ …

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 11/11/2008

  5. παρα πολυ καλο αρθο για τη επετιο λυξις του Α’ ΠΑΓ/ΜΙΟΥ πολεμου

    Σχόλιο από dalik | 12/11/2008

  6. Ευτυχώς γνώρισε η γενιά μας τέτοια σεβάσμια ΠΑΛΗΚΑΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ.Πολέμησε και τους Βουλγάρους. Ας θυμόμαστε και τους παλιότερους 9000 νεκρούς της μάχης Κιλκίς-Λαχανά στο Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο.

    Σχόλιο από ΔΙΟΝΥΣΟΣ | 12/11/2008

  7. Κρατάω σφιχτά αυτό:

    «το σύστημα του υπαρκτού σοσιαλισμού, όπως αυτό εφαρμόστηκε στην Σοβιετική Ένωση και τις άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης δεν μπορεί να συμπίπτει με το κοινωνικό σύστημα που αυτός και οι σύντροφοί του ονειρεύτηκαν…».

    … και το «δένω» με αυτό που έγραψε ο αείμνηστος Βασίλης Ραφαηλίδης, για το «στραπατσάρισμα»:

    «Δεν ήμασταν μέλη της «Δημοκρατικής Άμυνας» που πάρα πολύ όψιμα αποφάσισαν να αντισταθούν κι αυτοί στη χούντα, κυρίως δια συνεδριάσεων.
    Ήμασταν νέοι κομμουνιστές, που μπορεί να μην είχαμε ακόμα ιδιαίτερα αναπτυγμένη την πολιτική μας συνείδηση, πάντως συνείδηση του κινδύνου είχαμε. Το γεγονός πως τα ιδανικά μας αργότερα θα στραπατσαριστούν κι εδώ στην Ελλάδα, όπως παντού, απ’τους χυδαίους γραφειοκράτες, δεν μειώνει την αξία της στράτευσής μας σε έναν αγώνα που όχι μόνο δεν γινόταν για τα προσωπικά μας συμφέροντα, αλλά τα έβλαπτε στα σίγουρα».

    Τα παραπάνω, σχετικά με το Πολυτεχνείο που είναι επίκαιρο, μα όχι μόνο:
    http://dimitrisdoctor2.blogspot.com/2008/11/blog-post.html

    doctor

    Σχόλιο από doctor | 12/11/2008

  8. Πολλά καλόν ατό για τον Καπεταν – Μαύρον. Αράεψον το βιβλίον «Στον κόρφο της Γκίμπραινας». Έγραψεν ίνας ασ’ ο ΕΑΜ και ιστορεί τ’ αγώνας σ’ην Θράκην. Αν ευρείκ’ς κάτι και για τη Τουρκάν’ς τη Θράκης σ’ην Αντίστασην πολλά καλόν θα ευτάς. Εγώ παλια ήβρα κάποιανούς που επολεμ’σαν σ’ο ΕΑΜ και σ’ον εμφύλιον, αλλά κι μίλαναν για τ’ ατό. Εφοούνταν

    Σχόλιο από nestos | 15/11/2008

  9. Μώσε, Νέστο, πούλι μ, απ όθεν κιάν είσαι; Εμέναν λέγνε με Πολυχρονίδη Γιωρίκα, γράφτω ασήν Αθήναν, καί είμαι α σό Μούντζινος (Λεκάνη Καβάλας)

    Σχόλιο από vripol | 15/11/2008

  10. vripol
    ελέπσ ο neston την γλώσσαν εμουν και ντ’ έμορφα καματίζ ;
    Nesto Pasa .Άμον πολλά ενδιαφέρον φαίνεται ατό ντο λες.
    Ιστέ, αν επορείς,ειπέ μας που σο σκατόν να ευρίκωμε ατό το βιβλίον για την Γρίμπαιναν
    Εράεψα αμά τιδέν κι έυρα..


    mumul

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 15/11/2008

  11. Εναν πολλά καλόν βιβλίον γιά την αντίστασιν, ίλεα γιά τόν εμφύλιον,σόν Νέστον, Καβάλα, Δράμα, Σέρρες έν τή Γαλαξία (Βασίλης Ζεχιρλής): «Μιά ζωή παρέα μέ τον θάνατο». Ετελέθεν σην αγοράν .Εξέγκεν ατο η Βούλα η Δαμιανάκου, τη Βασίλ τη Ρώτα η κάρη. Δύσκολα ευρίεται. Εναν αντίτυπον εδώκε με η κυρά Βούλα κι έναν εδώκεν σόν Βαχίτ τόν Τουρσούν.Ο Γαλαξίας πολλά μασκαρέας έτονε καί οι ανταρτες εκριλεύκουσαν α σά γέλ’τα. Γιά τ ατα τα αστεία εποίκανατον παρατήρησιν ο Ζαχαριάδης καί ο Πεκτασίδης, σό Μπούλκες. Ους κι αουτοίν εφουρκίαν σό γέλος..:)

    vripolίδης anatolikomakeδονίδης, Nestopotamίδης

    Σχόλιο από vripol | 15/11/2008

  12. Poly oraia glossa. Arage kanete kati gia na diatirithei;

    Σχόλιο από Καναλιώτης | 15/11/2008

  13. Αρκαντάς, Βρηπόλην, μισόν ασ’ ην Σταυρούπολην και μισόν ασ’ην Τάροβαν είμαι. Νέπεν, θα ευρήουμε’ς και αξαδέλφα! Ζω σ’ην Αθήναν και πολλά αροθύμησα τα παρχάρα και τα ρασία μουν. Στείλον σ’ ατήν τη διεύθυνση :nestos1@gmail.com
    Το βιβλίον για την Γρίμπαιναν εν πολλά παλιόν, ασ’ α εκδόσεις «Δωδώνη» αν κι ενεσπάλω. Αράεψον σε παλαιοβιβλιοπωλείον, αλλού κι θα βρίκ’ς ατο.
    Να λέω σας κι ήναν ιστορίαν. Όντες εμ’νε δάσκαλος απάν ση Ροδόπης τα Ρασία, σα Πομακοχώρια, ήβρα ήναν γέρον Πομάκον που εκαλάτσευε πολλά καλά τα ρωμαίικα κι επέρα το θάρρος κι ερώτησα τον απόθεν έμαθεν, αφού σα τηνέτερον τα χρόνια νε σχολεία είχεν, νε δασκάλτ’ς. Ατότε τη γέρονος το γυάλινον τ’ ομάτ εγυάλτσεν ακόμαν κι άλλο κι είπ εμεν μ’ έναν τρανόν χαμόγελον : «Εγώ τα ελληνικά παιδί μου τα έμαθα με τους αντάρτες του ΕΛΑΣ πάνω στον Όλυμπο»

    Σχόλιο από nestos | 15/11/2008

  14. Πολύ ωραία γλώσσα.
    Άραγε κάνετε κάτι για να διατηρηθεί;

    Σχόλιο από Καναλιώτης | 15/11/2008

  15. «Poly oraia glossa. Arage kanete kati gia na diatirithei;»

    Καναλιώτη, μέχρι πρίν καμιά 20 ετία, όσο ζούσαν οι παππούδες μας, πρόσφυγες πρώτης γενιάς, καί οι γονείς μας, εφhσyχάζαμε, λές καί θά τούς είχαμε αιωνίως δεδομένους.. Οταν τούς χάσαμε συνειδητοποίσαμε τόν κίνδυνο γιά την γλώσσα μας, καί γενικά γιά τόν πολιτισμό μας. Κάποιες κινήσεις γίνονται σε τοπικό επίπεδο πχ μαθηματα Ποντιακής διαλέκτου στίς Σέρρες, από φέτος. Ξέρω ότι η ΠΟΕ θά διερευνούσε την δυνατότητα συγγραφής γραμματικής της Ποντιακής διαλέκτου, καί οτι πρότεινε την διδασκαλία της Ποντιακής στά σχολεία εκεί πού υπάρχουν συμπαγείς ποντιακοί πληθυσμοί. Καλύτερα ξέρουν ο Μ-Π, καί ο mumul.Τό πιό πιθανό είναι οτι η γλώσσα μας σιγά σιγά θά σβύσει, καθώς θά εκκλείψουν οι άνθρωποι καί οι συνθήκες πού την γέννησαν καί την συντήρησαν, καί καθώς τά πιο εξεληγμένα γλωσσικα όργανα θά ικανοποιούν καλύτερα τίς αναγκες έκφρασης καί επικοινωνίας, εκτός άν:

    http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/pnt/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CE%BD_%CF%83%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CE%B4%CE%B1

    Σχόλιο από vripol | 16/11/2008

  16. […] -ΚΑΠΕΤΑΝ ΜΑΥΡΟΣ « Πόντος και Αριστερά […]

    Πίνγκμπακ από ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2008 « Kopanakinews’s Weblog | 17/11/2008

  17. Πολύ καλο αρθρο.

    Σχόλιο από metwpoistorias.blogspot | 24/02/2009

  18. […] -ΚΑΠΕΤΑΝ ΜΑΥΡΟΣ […]

    Πίνγκμπακ από -Ο απολογισμός του έτους « Πόντος και Αριστερά | 08/01/2010

  19. Απο την εφημερίδα ΑΥΓΗ

    Παντελής Βαηνάς: τραγική μορφή ή επαναστάτης διεθνιστής;

    Ημερομηνία δημοσίευσης: 20/06/2010

    του Κωστα Αλεξίου

    Στις 12 Ιουνίου συμπληρώθηκαν δύο χρόνια από τον θάνατο του αντιστράτηγου του ΔΣΕ Παντελή Βαηνά. Η ιστορία του φαντάζει τραγική, ο ίδιος την αντιλαμβανόταν ως διεθνιστικό και πατριωτικό χρέος. Γεννήθηκε το 1924 στο χωριό Ασπρόγεια Φλώρινας, πολέμησε με αυταπάρνηση και ενθουσιασμό τον κατακτητή ,έφυγε από την Ελλάδα με τη λήξη του Εμφυλίου ως αντιστράτηγος του ΔΣΕ και πέθανε στη Σόφια ως αντιστράτηγος του Βουλγαρικού στρατού.

    Τον Παντελή Βαηνά δεν τον μνημονεύει κανένας ιστορικός, τον «στολίζουν» με μίσος τα εθνικιστικά sites, δεν τον θυμήθηκαν ούτε οι σύντροφοί του στο ΚΚΕ. Τον θυμούνται όμως στις μαρτυρίες τους οι μαχητές του ΔΣΕ που επέζησαν και συνήθως διαβίωσαν στην «υπερωρία», τον θυμούνται οι συγγενείς, οι φίλοι και οι συγχωριανοί του. Κανένας απ’ όσους τον γνώρισαν δεν τον κατηγόρησε ως Βούλγαρο, κανένας δεν μιλάει άσχημα γι’ αυτόν. Ο Βαηνάς είχε βαθειά πατριωτική συνείδηση και αγάπη για την Ελλάδα, είχε βαθειά γνώση και πίστη στις κομμουνιστικές ιδέες τις οποίες υποστήριζε μέχρι τον θάνατό του. Παρά την πικρία του και την αποστασιοποίησή του το 1958 από τα κομματικά πόστα, παρέμεινε πιστός στο ΚΚΕ. Στην 6η ολομέλεια της ΚΠΕ του ΚΚΕ το 1956 που καθαίρεσε τον Ζαχαριάδη, βρέθηκε στο μεγαλύτερο δίλημμα της ζωής του, όπως και χιλιάδες άλλοι κομμουνιστές. Με τον αρχηγό του ή με το κόμμα; Πώς να σταθεί απέναντι σε συμπολεμιστές του όπως ο Χαρίλαος Φλωράκης, ο Κώστας Κολιγιάννης και άλλοι; Προτίμησε τη σιωπή αλλά δεν προτίμησε την αποστράτευση, συνέχισε την ενεργό δράση ως μέλος της ΚΕ.

    Ο Παντελής Βαηνάς τιμήθηκε για την ανδρεία του με το ένα από τα δύο όλα κι όλα ύψιστα μετάλλια που απένειμε η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση το 1948, και ανέλαβε τη διοίκηση της 11ης Μεραρχίας του ΔΣΕ που αποτέλεσε την επίλεκτη μονάδα του.

    Σε ηλικία 18 ετών εντάχθηκε στις δυνάμεις του ΕΛΑΣ Δυτικής Μακεδονίας και διακρίθηκε σε πολλές επιχειρήσεις. Οι εξαιρετικές του στρατιωτικές αρετές τον οδήγησαν στη σχολή αξιωματικών του ΕΛΑΣ στη Ρεντίνα της Ευρυτανίας. Σε σύντομο χρόνο θα μετάσχει σε πολλές επιχειρήσεις του ΕΛΑΣ στη περιοχή Βιτσίου- Καϊμακτσαλάν. Θα πάρει μέρος στις επιχειρήσεις καταδίωξης των Σνοφίτικων ταγμάτων Γκότσε και Πέγιωφ. Συμμετείχε σε ελληνόφωνα τάγματα παρότι ήταν δίγλωσσος και συνέβαλε τα μέγιστα στη στρατολόγηση χιλιάδων σλαβόφωνων στις γραμμές του ΕΛΑΣ και στην απομάκρυνση των συμπατριωτών του από την επιρροή της βουλγαρικής Οχράνα. Γι’ αυτό το λόγο ο ίδιος και η οικογένειά του θα χαρακτηριστούν από τις βουλγαρικές αρχές ως σλαβόφωνοι «γραικομάνοι». Ο Παντελής Βαηνάς είχε ασπαστεί πλήρως τη θέση του ΕΑΜ περί ισονομίας και ισοπολιτείας των Σλαβομακεδόνων στο πλαίσιο της ελληνικής επικράτειας. Τη θέση μάλιστα αυτή τη διατύπωσε με άρθρο του στο περιοδικό «Δημοκρατικός Στρατός» (Δεκέμβριος 1948). Σε άρθρο απάντηση, ο Ζαχαριάδης λίγους μήνες αργότερα θα ανοίξει τον ασκό του Αιόλου για τους κομουνιστές, «αδειάζοντας» τον Βαηνά και θα επαναφέρει το αίτημα της ανεξάρτητης λαϊκοδημοκρατικής Μακεδονίας.

    Ο Παντελής Βαηνάς εντάχθηκε νωρίς στις γραμμές του ΚΚΕ και κατά την απελευθέρωση ήταν στέλεχος της Επιτροπής Περιοχής Δυτ. Μακεδονίας. Στις εκλογές του 1946 συνελήφθη. Ήταν από τους πρώτους αντάρτες-μαχητές στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας. Εντάχθηκε στις μονάδες Βιτσίου. Στο Βίτσι αναδείχτηκε, διαδοχικά, «διοικητής Συγκροτήματος, διοικητής Τάγματος, διοικητής της 18ης Ταξιαρχίας και διοικητής της 11ης Μεραρχίας του ΔΣΕ, αντιστράτηγος του ΔΣΕ», όπως θα γράψει το ΚΚΕ σε ανακοίνωση της ΚΕ για τον θάνατό του.

    Όπως αναφέρουν μαρτυρίες μαχητών του ΔΣΕ, ο Βαηνάς συμμετείχε στις περισσότερες επιχειρήσεις του Εμφυλίου. Έφερε σε πέρας με επιτυχία όλες σχεδόν τις επιχειρήσεις που του ανατεθήκαν. Το 1947, κατά τις πρώτες επιχειρήσεις, τραυματίστηκε βαριά στη Βασιλειάδα Καστοριάς. Σε λιγότερο από δύο μήνες θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή, θα ηγηθεί της διείσδυσης του ΔΣΕ στο Σινιάτσικο (9.10-12.12.1948) και θα δώσει σειρά νικηφόρων μαχών. Συμμετείχε στην επίθεση για την κατάληψη της πόλης των Γρεβενών (ανεπιτυχής) χωρίς απώλειες για τους αντάρτες τον Απρίλιο του 1948. Ταυτόχρονα σχεδίασε και εκτέλεσε με επιτυχία την επιχείρηση κατάληψης του στρατοπέδου του κυβερνητικού στρατού στην Εράτυρα της Κοζάνης (31.10-1.11.1948), με στόχο τη συλλογή πολεμικού υλικού, ειδών επισιτισμού και εφοδίων. Ακολούθησε η κατάληψη της Πτολεμαΐδας στις 16.10.1948, η ανακατάληψη της 2128 κορυφής του Βιτσίου, η απόκρουση της διείσδυσης των Λοκατζήδων του κυβερνητικού στρατού στη γραμμή Κούλα-Πλατύ (20.10.48), η κατάληψη της Σιάτιστας (12-13.11.48) καθώς και η κατάληψη της Νάουσας (12.1.49).

    Η μαρτυρία του Ν. Κυρίτση μιλά με τα πιο κολακευτικά λόγια για τον νεαρό αξιωματικό του ΔΣΕ, ειδικά κατά την υπεράσπιση του στρατηγικού υψώματος Λέσιτς στο Βίτσι και περιγράφει αναλυτικά τις μάχες, που έδωσε η 18η ταξιαρχία του ΔΣΕ στη φονική μάχη της Φλώρινας, την κατάληψη μετά από σφοδρές μάχες των στρατηγικής σημασίας υψωμάτων (Πατώματα), τη διάνοιξη διόδου και τη μεταφορά των τμημάτων του ΔΣΕ στο Γράμμο, μετά την πτώση του Βιτσίου. Ιδιαίτερη στιγμή αποτελεί για την 18η Ταξιαρχία η κατάληψη του Μάλι-Μάδι (8.10.1948) και η πλήρης διάλυση του εθνικού στρατού.

    Ο Παντελής Βαηνάς πήρε μέρος στη 2η συνδιάσκεψη του ΝΟΦ στους Ψαράδες των Πρεσπών και έπαιξε ενεργό ρόλο στη συνεργασία του ΝΟΦ με τον ΔΣΕ.

    Στην προσφυγιά εγκαταστάθηκε αρχικά στην Τασκένδη, ενώ αργότερα το 1958 μετοίκησε μόνιμα στη Βουλγαρία, με δική του πρωτοβουλία. Στη Σοβιετική Ένωση φοίτησε στη σχολή αξιωματικών του Φρούντζε, από όπου απεφοίτησε με άριστα. Φοίτησε επίσης στην Ανωτάτη σχολή στελεχών της ΚΕ του ΚΚΣΕ. Η εκλογή του ως αναπλ. μέλους της ΚΕ του ΚΚΕ το 1953 θα τον οδηγήσει στην έδρα της ΚΕ στο Βουκουρέστι. Από εκεί ταξιδεύει σε όλες τις χώρες, από την Τασκένδη μέχρι τη Λειψία, ως υπεύθυνος για «τη δουλειά του κόμματος στους Σλαβομακεδόνες». Το 1950-54 ήταν πρόεδρος της σλαβομακεδονικής οργάνωσης «Ήλιντεν», που σύστησε το ΚΚΕ στις χώρες της Αν. Ευρώπης, καταγγέλλοντας το ΝΟΦ σαν προβοκατόρικη και προδοτική τιτοϊκή οργάνωση.

    Ο Π. Βαηνάς ήταν αυτός που έστειλε στην Τασκένδη ο Ζαχαριάδης για να διερευνήσει από κοντά την κατάσταση. Σύμφωνα λοιπόν με την έκθεση Φωκά-Βαηνά, ο Ζαχαριάδης προχώρησε στην κοοπτάτσια της Κομματικής Επιτροπής Τασκένδης που οδήγησε στα γνωστά γεγονότα.

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 24/09/2010

  20. Δεν αμφσβητώ το ότι ο Βαηνάς ήταν Έλληνας,άλλωστε ήταν και γιος Μακεδονομάχου αλλά μου φαίνεται κάπως οξύμωρο το να ήταν πρόεδρος σλαβομακεδονικής οργάνωσης με το όνομα «Ήλιντεν» αλλά και αντιστράτηγος του Βουλγαρικού στρατού,έννοιες δλδ που πολέμησε ο πατέρας του ως Μακεδονομάχος.

    Σχόλιο από pavlos 1988 | 14/10/2010

  21. Πείτε λίγα και για τους Θρακιώτες και δε μιλάω γι’αυτούς της Δυτ. Θράκης. Ο Χατζηνικολάου ήταν Θρακιώτης πρόσφυγας, ο Ρούλης κι εκοτοντάδες άλλοι.Πολλοί βγήκανε στο Βουνό. Δυστυχώς είμαστε ακόμη πολλοί διασπασμένοι και δεν έχει βγει μια συγκροτημένοι μελέτη.

    Σχόλιο από Fotis | 04/07/2011

  22. Καλησπέρα σε όλους. Ο Βασίλης Ζεχιρλής «Γαλαξίας» , συγγραφέας του Βιβλίου «μια ζωή παρέα με το θάνατο» είναι ο Παππούς μου, ο οποίος δε ζει πια και χάρηκα πολύ όταν κάνοντας μια αναζήτηση του ονόματός του στο Ιντερνετ βρέθηκα εδώ. Γεια και χαρά σε όλους.

    Σχόλιο από Christos | 16/01/2012

  23. Μια ενδιαφέρουσα πτυχή της δράσης του καπετάν Μαύρου δίνει και ο Παρμενίων Παπαθανασίου στον β΄τόμο του βιβλίου του »Για τον Ελληνικό Βορρά».Συγκεκριμένα στη σελίδα 674, αναφέρει πως μετά από μάχη των ανδρών του Αντών Τσαούς με τον βουλγαρικό στρατό και τη χωροφυλακή στο Κοτζά Ορμάν τον Φεβρουάριο του 1944 ( μάχη κατά την οποία σκοτώθηκε και ο αρχηγός του συγκεκριμένου τμήματος Στρατής Τσουτέρογλου ) αντάρτες που είχαν ξεφύγει από τον βουλγαρικό κλοιό αιχμαλωτίστηκαν από άνδρες του ΕΛΑΣ Γέροντα και Ζαρκαδιάς υπό τον καπετάν Μαύρο και εκτελέστηκαν.

    Σχόλιο από παύλος 1988 | 25/09/2012

  24. Η σημερινή ανάρτηση αποτελεί το πρώτο από τα τρία μέρη της παρουσίασης του Παναγιώτη Αμπεριάδη στο διεθνές συνέδριο για την κατοχική βία στο Κομμένο της Άρτας στις 16-18 Αυγούστου 2014. Τίτλος της παρουσίασης είναι: «Μορφές και πρακτικές βίας της βουλγαρικής κατοχής στην επαρχία Νέστου του νομού Καβάλας, η περίπτωση της Αχλαδινής».

    ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
    ΕΙΣΑΓΩΓΗ
    Ήταν 6 Απριλίου 1941 όταν ο ελληνικός στρατός παρά τη σθεναρή του αντίσταση στο οχυρό Ρούπελ ηττάται από τις ναζιστικές δυνάμεις του Αδόλφου Χίτλερ. Η περιοχή από το Στρυμόνα έως τη γραμμή Σβίλεγκραντ – Αλεξανδρούπολη μαζί με τα νησιά της Θάσου και της Σαμοθράκης -εκτός από μία στενή λωρίδα εκτάσεως 2970 τετρ.χλμ στα σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας, η οποία και εξαιρέθηκε- παραχωρήθηκε στη Βουλγαρία από τη Γερμανία ως ανταμοιβή για την προσχώρησή της στον Άξονα (Κοτζαγεώργη-Ζυμάρη, Η Βουλγαρική κατοχή στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 1941-1944, 2002:σελ.38-39). Έκτοτε για τους Βούλγαρους κατακτητές η μεγάλη αυτή έκταση ανήκε διοικητικά στην “περιφέρεια Άσπρης Θάλασσας” ή “Αιγαίου” ή “Αγαιίδα” (Μπελομόρε), η οποία συμπεριλαμβανόταν στην τέταρτη περιοχή (Στάρα Ζαγκόρα-Πλόβντιβ-Μπελομόρε) της βουλγαρικής επικράτειας. Μέσα σε αυτήν και η επαρχία Νέστου, η ανατολικότερη του Νομού Καβάλας, με πρωτεύουσα τη Χρυσούπολη και ακτινωτά τοποθετημένα γύρω της σε ορεινό όγκο, ημιορεινή περιοχή (γιακά) και κάμπο 75 χωριά από τα οποία σήμερα κάποια υπάρχουν και κάποια όχι. (Λιθοξόου Δημήτρης Περιοχή Σαρί Σαμπάν (Χρυσούπολη)Χωριά της Καβάλας 1900-1940 [2011])

    Και ενώ στις 9 Απρίλη του ’41 φτάνει το πρώτο γερμανικό στράτευμα στην πόλη των Σερρών ως επιβεβαίωση της κατάληψης όλης της περιοχής, μετά από τις διεργασίες και την ολοκλήρωση της συναλλαγής μεταξύ γερμανικού και βουλγαρικού καθεστώτος, στις 23 του ίδιου μήνα καταφτάνουν στην πόλη των Σερρών τα πρώτα βουλγαρικά στρατεύματα. Στις 5 Μαΐου τοιχοκολλήθηκε στα κύρια σημεία των σερραϊκών δρόμων, με αριθμό πρωτοκόλλου 3125, η τελευταία στα ελληνικά γραμμένη με γραφομηχανή ανακοίνωση: “Φέρομεν εις γνώσιν των κατοίκων της πόλεως Σερρών ότι από σήμερον η εξουσία Σερρών παρεδόθη εις τα βουλγαρικά στρατεύματα. Υπό την νέαν εξουσίαν και διοίκησιν είμεθα πεποισμένοι ότι θα συνεχιστεί η αυτή νομιμοφροσύνη του πληθυσμού και ότι η συμβίωσίς μας μετά των γειτόνων μας θα είναι αδελφική. Επί τη ευκαιρία ταύτη συνιστώμεν απόλυτον πειθαρχίαν εις τας αποφάσεις της Γερμανίας και της γερμανικής διοικήσεως δεδομένου ότι αι τύχαι της Ελλάδος εξερτώνται εκ της Μεγάλης Γερμανίας”. Ο Δήμαρχος Γ. Γεωργιάδης. (http://www.serrelib.gr/boulgarikikatohi.html).

    Έκτοτε αρχίζει η εφαρμογή της πιο στυγνής και σκληρής κατοχής ελληνικού εδάφους στα σύγχρονα χρόνια. Οι Ιταλοί και οι Γερμανοί αναγνώριζαν ότι βρίσκονται σε μία ξένη χώρα ως δυνάμεις κατοχής. Αντίθετα οι Βούλγαροι προπαγάνδιζαν ότι βρίσκονται σε απελευθερωμένο βουλγαρικό έδαφος και σκόπευαν να μείνουν οριστικά. Η Βουλγαρία ισχυριζόταν πως δεν κατέλαβε αλλά απελευθέρωσε περιοχές, οι οποίες αποτελούσαν βουλγαρικό εθνικό έδαφος με αδύναμο βουλγαρικό πληθυσμό λόγω της προηγηθείσας πολιτικής εξελληνισμού από την πλευρά του ελληνικού κράτους. Έτσι δικαιολογούσε τα αποτελέσματα της βουλγαρικής απογραφής της 31ης Μαΐου 1941 στην περιφέρεια της “Αιγαιίδας”, κατά την οποία καταγράφηκαν 13 πόλεις και 799 χωριά (συνολικά 812 οικισμοί) και απογράφηκαν 649.419 κάτοικοι συγκεκριμένα κατά εθνικότητα 43.761 Βούλγαροι, 6.138 Πομάκοι, 72.985 Τούρκοι, 514.426 Έλληνες και 12.019 άλλοι (Εβραίοι, Αρμένιο κλπ).

    Το βουλγαρικό κράτος υπό τον τσάρο Βόρι Γ’ επεξεργάστηκε και άρχισε να υλοποιεί ένα σχέδιο αφελληνισμού και βουλγαροποίησης της κατεχόμενης περιοχής με σκληρές και βάναυσες μεθόδους. Από τις πρώτες κιόλας μέρες του Μαΐου οι Βούλγαροι κατέλαβαν βίαια τα δημόσια κτήρια, εξεδίωξαν αιρετούς και υπαλλήλους και ανέλαβαν τη διοίκηση. Οι Μητροπολίτες ειδοποιήθηκαν να διατάξουν την άμεση εξάλειψη ελληνικών επιγραφών από τους ναούς και να μνημονεύουν στο εξής στη θεία λειτουργία το βασιλιά Βόρι Γ΄ και τον Βούλγαρο Έξαρχο (Κοτζαγεώργη-Ζυμάρη, 2002:51-53).

    Η προσπάθεια αφελληνισμού και βουγλαροποίησης ήταν οργανωμένη, προσχεδιασμένη και πολυεπίπεδη και στόχευε:
    Στον πλήρη εκβουλγαρισμό της διοίκησης και στην αποστέρηση του ελληνικού πληθυσμού από τους πνευματικούς τους ηγέτες και ηθικά του στηρίγματα. Πρώτοι απελάθηκαν προς την γερμανοκρατούμενη Ελλάδα οι Μητροπολίτες, οι οποίοι ειδοποιήθηκαν να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους μέσα σε ελάχιστό χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια ακολούθησαν όλοι οι κρατικοί υπάλληλοι, οι επιστήμονες, οι δάσκαλοι, οι διανοούμενοι, ο κατώτερος κλήρος και γενικά όσοι μπορούσαν να επηρεάσουν τον πληθυσμό λόγω κύρους και θέσεως. Οι υγειονομικές, οι κτηνιατρικές, οι γεωπονικές υπηρεσίες συστάθηκαν κατά τα πρότυπα εκείνων του βουλγαρικού κράτους και εντάχθηκαν στις αντίστοιχες βουλγαρικές. Οι περιουσίες όλων αυτών, που εκδιωγμένοι άρον άρον κατέφυγαν στη γερμανοκρατούμενη Ελλάδα, δημεύτηκαν από τους Βούλγαρους και μόνο όσοι από αυτούς δήλωναν Βούλγαροι υπήκοοι έσωζαν τα υπάρχοντά τους. Πολύ γρήγορα στον Νομό Καβάλας εμφανίστηκαν τα πρώτα διατάγματα, προκηρύξεις και οι πρώτες δηλώσεις αξιωματούχων. Αφηγείται ο συγγραφέας Παναγιώτης Αμπεριάδης στο βιβλίο του “Μια προσφυγική οικογένεια στο ορεινά του Νομού Καβάλας 1922-1952”: “Στις 15 του Μάη συντελέστηκε η κατοχή. Αυτό το μάθαμε και επίσημα από την προκήρυξη που κυκλοφορούσε στα ελληνικά του Βούλγαρου στρατιωτικού διοικητή, ο οποίος αφού μας διαβεβαίωνε για τις καλές προθέσεις των αρχών κατοχής, υποσχόταν ασφάλεια τιμής, ζωής και περιουσίας, και διατύπωνε την έκπληξή του, πως ενώ είμαστε Βούλγαροι ξεχάσαμε τη γλώσσα τόσο γρήγορα. Σχεδόν ταυτόχρονα κυκλοφόρησε η εγκύκλιος του ιεροκήρυκα Χρόνη (ο Δεσπότης είχε ήδη αναχωρήσει για τη Νότια Ελλάδα την επόμενη της επίθεσης), ο οποίος ανάμεσα στα άλλα εξέφραζε τις ευχαριστίες του στο Θεό, διότι τα μέρη μας παραχωρήθηκαν με τη θεία πρόνοια στην προστασία των βουλγαρικών στρατευμάτων και έδινε εντολή στους ιερείς της δικαιοδοσίας του, να μνημονεύουν τον Βασιλέα ημών Βόριδα, την βασίλισσα Ιωάννα, τον διάδοχο Συμεών και όλη τη βασιλική οικογένεια. Πολύ γρήγορα εμφανίστηκαν οι πρώτοι πρόεδροι βούλγαροι στα χωριά, οι πρώτοι χωροφύλακες στους σταθμούς χωροφυλακής, οι οποίοι βρήκαν επίσης αμέσως Έλληνες συνεργάτες.” (Παναγιώτης Αμπεριάδης, “Μια προσφυγική οικογένεια στο ορεινά του Νομού Καβάλας 1922-1952”, ΙΛΑΚ, Καβάλα 1994, σελ.57-58).
    Στον εποικισμό της περιοχής από βούλγαρους κατοίκους. Το βουλγαρικό κράτος κατέβαλε κολοσσιαίες προσπάθειες να αλλοιώσει τη δημογραφική σύνθεση του πληθυσμού της περιοχής με δύο τρόπους. Ο πρώτος ήταν η παρότρυνση μετακίνησης κατοίκων του κυρίως βουλγαρικού κράτους προς την “νεοαπελευθερωθείσα περιοχή” και ο δεύτερος ήταν ο εξαναγκασμός των Ελλήνων κατοίκων να υπογράψουν δήλωση βουλγαρικής εθνικότητας. Για το πρώτο σκέλος του εποικισμού εφημερίδες της εποχής κατακλύζονταν από δηλώσεις και άρθρα που προέτρεπαν στην μετανάστευση προς την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Φίλωφ σε συνέντευξη του στη γερμανική εφημερίδα Μπέντσεν Τσάιτουγκ (19 Νοεμβρίου 1941) καθόριζε το εποικιστικό πρόγραμμα: “Αρχίζει ο εποικισμός εις την περιοχήν του Αιγαίου πελάγους, διότι το ζήτημα εκεί είναι επείγον…Θα εποικιστούν με τη βοήθεια εξαιρετικών μέτρων της κυβερνήσεως κατά τα επόμενας εβδομάδας και μήνας χιλιάδες βουλγαρικαί οικογένειαι.” Η μετακίνηση πριμοδοτήθηκε με αγορά κατοικιών σε ελάχιστη αξία, φοροαπαλλαγές και δωρεάν μεταφορά στους νέους τόπους. Μολαταύτα ο εποικισμός έβαινε βραδύτατα. Στη νέα βουλγαρική απογραφή της περιοχής “Αιγαιίς” στις 19/02/1942 (εφημερίδα Ζορά) ο νέος πληθυσμός κατά τους Βουλγάρους ανέρχεται σε 400.000 Έλληνες, 80.000 Βούλγαρους, 70.000 Μουσουλμάνους και 40.000 υπόλοιπους άλλες εθνικότητες. Όσον αφορά τον εξαναγκασμό των Ελλήνων να υπογράψουν δήλωση βουλγαρικής εθνικότητας, πλήθος διαταγμάτων δεν επέτρεπε στους Έλληνες να κάνουν το παραμικρό (έναρξη επιχειρήσεων, αγοραπωλησία εμπορευμάτων και αγροτικών προσόντων, λήψη εγγράφων από τον κρατικό μηχανισμό) χωρίς να έχουν τη βουλγαρική υπηκοότητα.
    Στην πλήρη ένταξη της εκπαίδευσης της περιοχής, στο βουλγαρικό εκπαιδευτικό σύστημα. Η βουλγαρική προπαγάνδα θεωρούσε την εκπαίδευση κορωνίδα του γρήγορου και αποτελεσματικού εκβουλγαρισμού της περιοχής, όπως ήταν φυσικό, και γι’ αυτό έδωσε μεγάλο βάρος και χρηματοδότησε αφειδώς τη λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο Πρωθυπουργός της χώρας Μπόγκνταν Φίλοφ ήταν ταυτόχρονα και Υπουργός Εθνικής Παιδείας. Με απόφαση του Υπουργείου λοιπόν συστάθηκε η Ενιαία Εκπαιδευτική Περιφέρεια Αιγαίου που εντάχθηκε συμφώνως με τον διοικητικό διαχωρισμό, στην 4η εκπαιδευτική περιοχή. Έδρα της καθώς και έδρα του Περιφερειακού Σχολικού Επιθεωρητή ορίστηκε η Ξάνθη. Τα σχολεία οργανώθηκαν στο βουλγαρικό πρότυπο δηλ. Βασικό 1η-4η τάξη, προγυμνάσιο 5η-8η τάξη και Γυμνάσιο 9η-11η τάξη. Στα σχολεία της νέας επαρχίας μεταφέρθηκαν ορφανοί και άποροι μαθητές από το εσωτερικό της Βουλγαρίας και σ’ αυτά φοιτούσαν όσα Ελληνόπουλα το επιθυμούσαν, τα οποία βαφτίζονταν Βουλγαρόπαιδες της Ελληνικής Μακεδονίας, ενώ τα παιδιά των Αρμενίων και των Τούρκων μπορούσαν να πηγαίνουν στα δικά τους σχολεία, τα οποία διατηρήθηκαν. Αντίθετα τα παιδιά των Πομάκων φοιτούσαν υποχρεωτικά σε βουλγαρικά σχολεία, που λειτούργησαν στα χωριά τους. Οι δάσκαλοι από την Βουλγαρία για να δελεαστούν, λάμβαναν ειδικά προνόμια όπως αύξηση μισθού κατά 5.000 λέβα, έξτρα πριμ, δωρεάν βιβλία, κατάληψη θέσης χωρίς διαγωνισμό. Οι Έλληνες μαθητές διδάσκονταν υποχρεωτικά βουλγαρικά τραγούδια, τον Εθνικό Ύμνο και τον Ύμνο του Βασιλέως καθώς και την καθημερινή προσευχή. Πάντως το αφομοιωτικό σχέδιο του Υπουργείου δεν φάνηκε πολύ αποτελεσματικό, γιατί οι γονείς προτιμούσαν τα παιδιά τους ανεκπαίδευτα παρά Βουλγαρόπαιδες. (το 1942 ο αριθμός των ελληνικών σχολείων ήταν 1042 έναντι 173 βουλγαρικών, ενώ οι μαθητές αντίστοιχα μειώθηκαν την ίδια χρονιά σε μόλις 11.021 από 137.614 που ήταν προπολεμικά). (Κοτζαγεώργη-Ζυμάρη, 2002:84-95).
    Στον πλήρη έλεγχο των συναλλαγών, του νομίσματος, του εμπορίου και της φορολογίας. Είναι γεγονός ότι στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη η ελληνικές κυβερνήσεις από το 1922 έως το 1936, χρηματοδότησαν τεράστια αναπτυξιακά έργα, αντιπλημμυρικά, αρδευτικά, έργα οδοποιίας κλπ, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των γηγενών αλλά κυρίως των προσφύγων, για να θεωρήσουν τη νέα τους γη πατρίδα. Οι Βούλγαροι λοιπόν έπρεπε να ασκήσουν τιτάνιες προσπάθειες εκβουλγαρισμού στη βάση του ελέγχου της οικονομίας και της ανάπτυξης. Για αυτό το λόγο προέβησαν σχεδόν άμεσα στην κατάργηση της δραχμής, του εθνικού νομίσματος των Ελλήνων. Από τις 6 έως τις 19 Ιουνίου κλήθηκαν ιδιώτες και επιχειρήσεις να καταθέσουν στην Εθνική Τράπεζα της Βουλγαρίας νομίσματα αξίας 100 δραχμών και πάνω, ενώ στις 19 Ιουνίου η δραχμή κηρύχτηκε άκυρη. Οι κάτοικοι κλήθηκαν να ανταλλάξουν τις δραχμές με λέβα και εισέπρατταν μόνο το 60% της αξίας, ενώ για το υπόλοιπο 40% λάμβαναν κρατικές ομολογίες. Τα βιβλία και τα ταμεία των ελληνικών τραπεζών κατασχέθηκαν υπέρ του βουλγαρικού δημοσίου. Η μέγιστη ανάληψη από ιδιώτη ορίστηκε στα 2.000 λέβα και οι αγοραπωλησίες γης στην περιοχή Αιγαίου γινόταν μόνο σε βούλγαρους αγοραστές. Επιπλέον οι επιχειρήσεις έπρεπε να προσαρμόσουν τα καταστατικά και τα εταιρικά τους συμβόλαια στις διατάξεις του βουλγαρικού νόμου. Η φορολογία που επιβλήθηκε στους Έλληνες κατοίκους ήταν εξοντωτική. Οι δημεύσεις περιουσιών, κτημάτων, καταστημάτων αλλά και προϊόντων πρωτογενούς παραγωγής ήταν καθημερινές. Απαγορεύθηκε η άσκηση του επαγγέλματός τους σε ιατρούς, δικηγόρους, φαρμακοποιούς και λοιπούς επιστήμονες και η προπαγάνδα επέβαλλε την αντικατάσταση όλων των πινακίδων καταστημάτων και υπηρεσιών με αντίστοιχες στην βουλγαρική. Χαρακτηριστικές οι εικόνες από την καθημερινή ζωή κατά τη διάρκεια της κατοχής. Η ίδια σκληρή προπαγάνδα επέβαλλε ταμπέλες σε εμπορικά καταστήματα “ομιλείτε βουλγαρικά”, ενώ χαρακτηριστική είναι και η διαφήμιση στην εφημερίδα της Καβάλας Belomorie “Ταξιδεύετε και εμπιστεύεστε τα προϊόντα σας μόνο σε βουλγαρικά πλοία”.(Κοτζαγεώργη-Ζυμάρη, 2002:107-114). Η σκληρότητα της καθημερινότητας απεικονίζεται έντονα σε δυο χωρία από το προαναφερθέν βιβλίο του Παναγιώτη Αμπεριάδη: “Αρχές Ιουνίου του 1941 η ζωή εξακολουθούσε τον ρυθμό της. Η τάξη αποκαταστάθηκε εν μέρει και η λαϊκή αγορά της Χρυσούπολης λειτουργούσε κανονικά. Η δραχμή κυκλοφορούσε ακόμη, αλλά η αξία της κάθε μέρα έπεφτε, έως ότου σε τρεις τέσσερις μήνες εκμηδενίστηκε. Αντικαταστήθηκε από το λέβα, το εθνικό νόμισμα των Βουλγάρων………… Στην πόλη της Καβάλας όμως το πρόβλημα της πείνας ήταν εντονότερο. Οι Αρχές έδιναν διακόσια γραμμάρια καλαμποκίσιο ψωμί τη μέρα το οποίο φυσικά δεν ήταν αρκετό. Έτσι παρατηρήθηκε το γεγονός της εξόδου των Καβαλιωτών προς την ύπαιθρο για την αναζήτηση τροφής. ”. (Παναγιώτης Αμπεριάδης, “Μια προσφυγική οικογένεια στο ορεινά του Νομού Καβάλας 1922-1952”, ΙΛΑΚ, Καβάλα 1994, σελ.58).“Το 1942 ήταν το σκοτεινότερο έτος του πολέμου. Τώρα, το μόνο ζήτημα που μας απασχολεί είναι το πρόβλημα της πείνας. Στα σπίτια, στα καφενεία, στην πλατεία, στους δρόμους όλοι συζητάνε για την πείνα. Στην αγορά της Χρυσούπολης δεν υπάρχει κανένα αγαθό για να πουληθεί. Το σιτάρι το κατέσχεσαν το περασμένο καλοκαίρι οι Βούλγαροι, το καλαμπόκι πουλιέται στη μαύρη αγορά με ογδόντα-εκατό λέβα και αυτό όχι σε ικανοποιητικές ποσότητες. Μας βρίσκεται όμως αρκετό γάλα, αγελαδινό ή κατσικίσιο το οποίο αποτελεί τη βασική μας διατροφή…….. Όταν επιδεινώθηκε η κατάσταση, ομάδες κατοίκων των γύρω χωριών αλλά και από την Καβάλα κατέκλυσαν το χωριό μας. Όλοι αυτοί ζητούσαν λίγο ψωμί για να κορέσουν την πείνα τους. Ήταν αποκαρδιωτικό και σπαρακτικό το θέαμα κινούμενων σκελετών για την αναζήτηση τροφής……… Η τρομοκρατία όχι μόνο συνεχίζεται, αλλά και εντείνεται καθημερινά. Οι Βούλγαροι έλεγχαν τα πάντα, την δημόσια διοίκηση, την τοπική αυτοδιοίκηση, την αστυνομία και φυσικά τον στρατό και την δικαιοσύνη. Η υποτυπώδης λειτουργία της τελευταίας στα μέρη μας, την έκανε σχεδόν ανύπαρκτη. Όσο για κοινωνική πρόνοια και δημόσια έργα, δεν μπορούσε να γίνει ούτε κουβέντα. Τα πράγματα όμως για τον κόσμο ήταν τραγικά, όσον αφορά το οικονομικό. Προείχε η επάρκεια του ψωμιού, όλα τα υπόλοιπα έρχονταν σε δεύτερη μοίρα. Όλα υποφέρονταν εκτός βέβαια από το θάνατο. Ο θάνατος από ασιτία είναι φρικτότερος όλων. Ο δυνάστης πήρε στα χέρια του όλη την οικονομική ζωή του τόπου. Την διαχείριση όλων των μικροβιοτεχνιών και των μικροεπιχειρήσεων τις ανέλαβαν Βούλγαροι επαγγελματίες. Ακόμη και τα πιο εύφορα χωράφια του κάμπου, παραχωρήθηκαν σε Βουλγάρους εποίκους. Ο εκβουλγαρισμός σε τέλεια και μελετημένη εφαρμογή. Παράλληλα ο δυνάστης έδιωξε βίαια όλους τους δημόσιους υπαλλήλους, τους διανοούμενους και κυρίως τους στρατιωτικούς στην Γερμανοκρατούμενη Θεσσαλονίκη, στη προσπάθεια του να αποθαρρύνει τον απλό λαό, πράγμα που το πέτυχε απόλυτα. Ύστερα από τον αποδεκατισμό του πληθυσμού, στα μέρη μας παρέμεινε η μεγάλη μάζα του απλού λαού, του κόσμου που αγαπά τις παραδόσεις και τον τόπο του πολύ, πιστά και με μεγάλη ανιδιοτέλεια. Νέοι Απόστολοι της ιδέας του Ελληνισμού εμφανίστηκαν μέσα από αυτές τις μάζες. Άνθρωποι με μόρφωση του δημοτικού σχολείου, έπιαναν τον σφυγμό του κόσμου και με την ενθάρρυνση, την πίστη για την δίκαιη έκβαση του αγώνα και το σπουδαιότερο με τη διάδοση επιθυμητών ειδήσεων από τα μέτωπα του πολέμου, διογκωμένων τις περισσότερες φορές, πέτυχαν το έργο τους, δηλαδή αρχικά την συγκράτηση και αργότερα την αναπτέρωση του ηθικού του λαού με την βεβαιότητα πως πλησιάζει η άγια μέρα της απελευθέρωσης. Με το όραμα της άγιας αυτής μέρας περνάει ο κόσμος τη δύσκολη εποχή που διανύουμε”. (Παναγιώτης Αμπεριάδης, “Μια προσφυγική οικογένεια στο ορεινά του Νομού Καβάλας 1922-1952”, ΙΛΑΚ, Καβάλα 1994, σελ.164).

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 09/07/2015

  25. ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΑΝΤΑΡΤΙΚΟ, ΜΑΧΕΣ, ΑΝΤΙΠΟΙΝΑ, ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ ΠΥΡΠΟΛΗΣΕΙΣ.

    Αμέσως μόλις άρχισε η βουλγαρική κατοχή, στα βουνά της Λεκάνης ένα από τα μεγαλύτερα ορεινά κεφαλοχώρια της επαρχίας Νέστου, όπως και σ’ όλα τα βουνά της πατρίδας μας, άρχισε το μεγαλειώδες έπος της Εθνικής Αντίστασης. Η αλήθεια είναι ότι η αντίσταση στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη ξεκίνησε λίγο καθυστερημένα σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα. Αυτό συνέβη για δύο λόγους. Ο πρώτος ήταν ότι η σφαγή της Δράμας τον Σεπτέμβριο του 1941 και τα γνωστά γεγονότα αντιποίνων που ακολούθησαν οργανωμένα και εκτελεσμένα με στυγερό τρόπο από τους Βούλγαρους, σε συνδυασμό με την πείνα και τις πολύπλευρες προσπάθειες εκβουλγαρισμού, τρομοκράτησαν τον πληθυσμό και αυτό οδήγησε σε περιχαράκωση των κατοίκων και στην απουσία διάθεσης για αντίσταση. Ο δεύτερος λόγος ήταν ότι υπήρχαν διάσπαρτες ομάδες κατοίκων που βγήκαν στο βουνό, γιατί έκαναν το ίδιο στην πατρίδα τους πριν την ανταλλαγή των πληθυσμών (κυρίως στον Πόντο) ή γιατί τους συνέβη κάτι προσωπικό. Ωστόσο οι ομάδες αυτές δεν οργανωνόταν, δεν είχαν κοινό στόχο και προοπτική ούτε καν δομή και ιεραρχία. Έφτασε λοιπόν η άνοιξη του 1943 για να δημιουργηθεί ο περίφημος Ρήγας Φεραίος. Όλη η περιοχή δυτικά των ορέων της Λεκάνη (βουνό ονομαζόμενο Τσαλ Νταγ) αποτέλεσε τον κυρίως χώρο δράσης των ανταρτών στην επαρχία Νέστου, κατά την περίοδο 1943-1944. Η πυκνή βλάστηση και η διαμόρφωση του εδάφους (γκρεμοί και βαθιές χαράδρες) γύρω από τα χωριά Αχλαδινή (τούρκικη ονομασία Αλχανλή) και Ορέν ντερέ (ή Ερέν – ντερέ), ήταν ιδανικά για την ανάπτυξη ανταρτικών ομάδων και την εγκατάσταση των λημεριών τους εκεί. Ήδη από τις αρχές του 1943, το μαχητικό συγκρότημα «Ρήγας Φεραίος» του ΕΛΑΣ, που είχε αρχηγό τον Καβαλιώτη Νικόλαο Ρόμτσιο, έναν νεαρό καπνεργάτη 30 περίπου ετών με το ψευδώνυμο «Νταβέλης», είχε εγκατασταθεί σε μια μεγάλη χαράδρα, κατάφυτη από λογής – λογής δένδρα, καρποφόρα και άγρια, κοντά στο Ορέν-Ντερέ (ή Ερέν-ντερέ), ενώ πολύ κοντά στην Αχλαδινή, νότια από το χωριό Λυκιά, υπήρχε κι άλλο αντάρτικο λημέρι, δίπλα σε μια «μάνα του νερού» (η βρύση της Φατμές, όπως αναφέρεται στα γραπτά του καπετάν Μαύρου, Νίκου Χατζηνικολάου και στο ημερολόγιο του αντάρτη Λευτέρη Ελεήμων από την Ζαρκαδιά Νέστου). Το δεύτερο αυτό λημέρι βρισκόταν σε άμεση, οπτική επαφή με το χωριό. Κάπου εκεί, τέλος, λίγο βορειότερα πάνω στον αυχένα ενός βουνού προς το χωριό Κίζελι (σημ. Κρανοχώρι) βρισκόταν και το αναρρωτήριο του ΕΛΑΣ, υπό τον παθολόγο – γυναικολόγο γιατρό Πετρίδη, από το Ζυγό της Καβάλας.
    Ο ΕΛΑΣ συγκροτείται ουσιαστικά το Σεπτέμβριο του 1943 όταν το ΓΣ του ΕΛΑΣ αποφάσισε την αποστολή αξιωματικών στις βουλγαροκρατούμενες περιοχές. Κέντρο της συγκρότησης του 26ου Συντάγματος ΕΛΑΣ γίνεται το Παγγαίο που στηρίζεται από τις οργανώσεις του ΕΑΜ των χωριών της περιοχής. Τμήματα του ΕΛΑΣ δημιουργούνται στο Μενοίκιο και το Λαϊλιά Σερρών κι έτσι στα μέσα Οκτωβρίου η δύναμη του ΕΛΑΣ στην Ανατολική Μακεδονία φτάνει τους 350-400 αντάρτες.
    Στα Όρη της Λεκάνης (Τσαλ-Νταγ) ανέβηκε πιθανότατα το φθινόπωρο του 1942, ο μετέπειτα αρχηγός των ΕΑΟ Αντώνης Φωστερίδης (Αντών-Τσαούς), τουκόφωνος Πάφραλης, κάτοικος Κρηνίδων Καβάλας. Ο Φωστερίδης σχημάτισε αντάρτικη ομάδα αποτελούμενη κυρίως από τους τουρκόφωνους Πόντιους των μικρών οικισμών της περιοχής. Με την ομάδα αυτή συνεργάζονταν και άλλοι Πόντιοι οπλαρχηγοί από τα όρη της Λεκάνης και τα όρη της γειτονικής Δράμας. Στην ίδια περιοχή κινούνταν και τα υπολείμματα των ανταρτών των γεγονότων της Δράμας προσπαθώντας να επιβιώσουν και να αποφύγουν τα βουλγαρικά καταδιωκτικά αποσπάσματα. Όλη την περίοδο από τα μέσα του 1943 έως τον Σεπτέμβριο του 1944 λαμβάνουν χώρα μάχες μικρές και μεγαλύτερες είτε ανάμεσα στους αντάρτες του ΕΛΑΣ και τους Βούλγαρους (μάχη του Όλατζακ), είτε ανάμεσα στους εθνικιστές του Φωστηρίδη (Αντών Τσαους) και τους Βούλγαρους (μάχη των Παπάδων), είτε, τέλος, συμπλοκές -πολλές φορές και με νεκρούς- ανάμεσα στους αντάρτες του ΕΛΑΣ και στους εθνικιστές. Πάντως κι ενώ αρχικά φαίνεται ότι η Βρετανική Στρατιωτική Αποστολή υπό τον ταγματάρχη Μύλλερ ενισχύει με υλικά, όπλα και πολεμοφόδια τους αντάρτες του ΕΛΑΣ, ωστόσο από τον Ιανουάριο του ’44 ο Μύλλερ συναλλάσσεται μόνο με τους εθνικιστές αντάρτες, οι οποίοι λαμβάνουν την επίσημη ονομασία Ε.Α.Ο (Εθνικαί Ανταρτικαί Ομάδες). Από τότε επέρχεται η πλήρης ρήξη μεταξύ των ελληνικών ανταρτικών ομάδων, ενώ πριν υπήρξαν σε κάποιες περιπτώσεις και κοινοί αγώνες εναντίον των Βουλγάρων. Τον Φεβρουάριο του ’44 ο ΕΛΑΣ στην Ανατολική Μακεδονία ανασυγκροτείται, με την αποστολή σε αυτόν αξιωματικών και ανταρτών από τη γερμανοκρατούμενη Μακεδονία. Διοικητής του 26ου Συντάγματος αναλαμβάνει ο μόνιμος λοχαγός πυροβολικού Κώστας Κωνσταντάρας ή Λογοθέτης, με υπασπιστή τον Στέργιο Βαλιούλη. (Κοτζαγεώργη-Ζυμάρη, Η Βουλγαρική κατοχή στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 1941-1944, 2002:σελ.210-218).
    Εκείνη η περίοδος είναι πραγματικά δύσκολη για τα τμήματα του ΕΛΑΣ στο Τσαλ Νταγ. Οι αντάρτες βρίσκονταν σε καθημερινές προστριβές με τους αντάρτες των ΕΑΟ, αποδυναμωμένοι, πεινασμένοι, χωρίς καθόλου συμμαχική βοήθεια και τον τοπικό πληθυσμό στο μεγαλύτερο ποσοστό εχθρικά διακείμενο. Παρόλα αυτά υπό τον Κωνσταντάρα και με την πολύτιμη βοήθεια λίγων Ελλήνων μεταξύ αυτών και των κατοίκων της ηρωικής Αχλαδινής στέκονται στο ύψος τους. Πολεμούν τον εχθρό, παραμένουν ενωμένοι, αν και λίγοι, και αποτελούν μύγα στο ρουθούνι των Βουλγάρων, όπως αναφέρει ο Καπετάν Μαύρος στο βιβλίο του Ταραγμένα Χρόνια στο Νέστο. ( Ταραγμένα Χρόνια στο Νέστο, Νίκος Χατζηνικολαόυ, Εκδ. Νιραγός 2008).
    Μέχρι που από τα μέσα του Μάη ο βουλγαρικός στρατός αρχίζει εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε όλο το Τσαλ Νταγ. Εκτελέσεις, τρομοκρατία, φυλακίσεις κατοίκων, βιασμοί, βασανισμοί, φυλακίσεις πυρπολήσεις ολόκληρων χωριών αλλά και μεμονωμένων σπιτιών καθώς και διαταγές εκκένωσης 15 χωριών. Τα γεγονότα έχουν αντίθετο από το προσδοκώμενο για τους Βουλγάρους αποτέλεσμα. Ο ΕΛΑΣ ενισχύεται, γιατί οι κάτοικοι όλου του Νέστου μη έχοντας άλλη επιλογή βγαίνουν στο βουνό. Στα τέλη του Ιούλη του ’44 ο ΕΛΑΣ απαριθμεί 1.100 πολεμιστές και η πορεία προς την απελευθέρωση του φθινοπώρου θα είναι λαμπρή.

    ΑΧΛΑΔΙΝΗ

    Στην καρδιά λοιπόν των ορέων της Λεκάνης (πρώην «Τσάλ – νταγ») και σε υψόμετρο 440 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, βρισκόταν μέχρι το 1922 ένα μουσουλμανικό χωριό με το όνομα Αλχανλί (Alhanli), το οποίο το έτος 1913 είχε 319 κατοίκους, όλους μουσουλμάνους, (Μιχαήλ Χουλιαράκης, Γεωγραφική, διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδος 1821-1971, τόμος Β’, έκδοση Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, του έτους 1975).
    Στους στατιστικούς πίνακες του πληθυσμού, κατ’ εθνικότητας, των Νομών Δράμας, Σερρών και Καβάλας, που εκδόθηκαν το 1919 από την Επιτελική Υπηρεσία του Ελληνικού Στρατού, αναφέρεται ότι στο χωριό Αλχανλί κατοικούσαν μέχρι το 1912, 300 μουσουλμάνοι, οι οποίοι τον Αύγουστο του 1915 ανέρχονταν σε 319.
    Οι μουσουλμάνοι κάτοικοι του χωριού, στην απογραφή του έτους 1920, είχαν περιορισθεί στους 173.
    Ο οικισμός, στις 20-11-1919 προσαρτήθηκε στην κοινότητα Όλατζακ (μετέπειτα Πλαταμώνας), (ΦΕΚ 251 Α/20-11-1919).
    Με την ανταλλαγή των πληθυσμών, που έγινε σ’ εκτέλεση των συμφωνηθέντων με τη Συνθήκη της Λοζάνης, όλοι οι μουσουλμάνοι κάτοικοι του χωριού έφυγαν για την Τουρκία και στο χωριό εγκαταστάθηκαν 27 οικογένειες (ή 120 εν συνόλω) Έλληνες πόντιοι, που κατάγονταν από την περιοχή της Νικόπολης του Πόντου, (Μητρόπολη Κολωνίας). (Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας, σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων).
    Στην απογραφή του έτους 1928 το χωριό είχε πλέον 131 Έλληνες πρόσφυγες, οι οποίοι, στην απογραφή του 1940, είχαν γίνει 194.
    Στις 14-05-1928 ο οικισμός μετονομάσθηκε σε Αχλαδινή, (ΦΕΚ 81 Α/14-05-1928).
    Οι πρόσφυγες κάτοικοι του οικισμού, που εγκαταστάθηκαν εκεί το έτος 1922, στα σπίτια των μουσουλμάνων κατοίκων που είχαν αναχωρήσει για την Τουρκία, επισκεύασαν τα σπίτια, έχτισαν εκκλησία, άρχισαν να καλλιεργούν τα λιγοστά χωράφια, κυρίως με καπνό και η ζωή τους κύλησε δύσκολα, φτωχικά αλλά αρμονικά μέχρι τον Απρίλη του 1941, που αρχίζει η κατοχή. Τα τρία γειτονικά χωριά, Πυργίσκος (Κούλετζικ), Ελαφοχώρι (Καρατζόβα) και Αχλαδινή, σ’ όλη τη διάρκεια των αγώνων των αντάρτικων ομάδων του ΕΛΑΣ κατά των Βουλγάρων κατακτητών, βοηθούσαν με κάθε δυνατό τρόπο τον ΕΛΑΣ, παρέχοντάς του άνδρες και τρόφιμα. Αναφέρεται, μάλιστα, ότι πολύ συχνά τις νύχτες, οι φούρνοι της Αχλαδινής έκαιγαν ασταμάτητα, για να ετοιμάζουν ψωμιά για τους αντάρτες, ενώ το πρωί όλα φαίνονταν ήρεμα και τίποτε δεν θύμιζε τη νυχτερινή, έντονη δραστηριότητα του χωριού! Ο αντάρτης Λευτέρης Ελεήμων στο ημερολόγιό του, (το πρωτότυπο του οποίου υπάρχει στο αρχείο του ομιλούντος), αναφέρει ως ηρωική μορφή μια ψηλή κοπέλα που μεταφέρει τη νύχτα αλεύρι και ψωμί για τους πολεμιστές και αναφέρει επίσης ότι μεταξύ τους οι αντάρτες ονομάζουν την Αχλαδινή “το μικρό Σούλι”.
    Οι Βούλγαροι γνωρίζοντας τις δραστηριότητες των Αχλανλιωτών προέβησαν σε συλλήψεις κατοίκων του χωριού που τους θεωρούσαν ύποπτους ενίσχυσης των ανταρτών. Αναφέρεται στο διάταγμα του Γεν. Αρχηγείου Ορβήλου με ημερομηνία 3/4/1944: “Εξ’ αιτίας τους (ενν. των ηρώων της κομμούνας) συνελήφθησαν 25 άνδρες από την Αχλαδινή και κρατούνται στις φυλακές του Σαρή Σαμπαν (Χρυσούπολη). Αυτοί είναι οι πατριώται ας τους μάθη όλη η περιφέρεια”. Υπογραφή Ο Γεν. Αρχηγός Φωστηρίδης Αντώνιος. Άρα οι 25 συνελήφθησαν από τις αρχές του Απριλίου πιθανά την προηγούμενη (2/4), γιατί τα διατάγματα ήταν καθημερινά, και κρατούνταν στα μπουντρούμια του αρχοντικού Ζαχαριάδη, που είχε κατασχεθεί για διοικητήριο, πιθανά στα υπόγεια της σημερινής ALPHA BANK Χρυσούπολης.

    Οι συλληφθέντες παρέμειναν έγκλειστοι στα κρατητήρια της Χρυσούπολης, μαζί με πλήθος άλλων κατοίκων της επαρχίας Νέστου, καθ’ όλη τη διάρκεια των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων των Βουλγάρων, που ξεκίνησαν στα μέσα του Μάη και κορυφώθηκαν στις αρχές του Ιούνη του 1944.

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 09/07/2015

  26. Τρίτο μέρος: Η μεγάλη σφαγή

    Ας δούμε τα γεγονότα με χρονολογική σειρά. Ο υπασπιστής του 26 Συντάγματος του ΕΛΑΣ Στέργιος Βαλιούλης υπογράφοντας ως Τέλης Φλοίσβος στο βιβλίο του «Ο ΕΛΑΣ και οι Εθνοπροδότες στην Α.Μ.Θ.» αναφέρει: “ Η διοίκηση του συντάγματος με το ΙΙΙ)26 τάγμα βρίσκεται στις αρχές του Ιούνη σε μια χαράδρα δυτικά του χωριού Όλατζακ και κοντά στον αμαξιτό Κορίτα-Ναϊπλί-Μούντζινος (σημερινός δρ. Παλαιά Καβάλα-Λεκάνη). Έχει πληροφορίες περί μετακινήσεων μεγάλων δυνάμεων βουλγαρικού στρατού προοριζομένων για εκκαθαριστικές επιχειρήσεις και παίρνοντας μέτρα εγκαθίσταται στα μακρινά φυλάκια με αποστολές πληροφοριακές”. (Ο ΕΛΑΣ και οι Εθνοπροδότες στην Α.Μ.Θ., Τέλη Φλοίσμου, Καβάλλα 1956).
    Το γεγονός ότι υπάρχει η πληροφορία από τις 2 Ιουνίου στο σύνταγμα ότι θα υπάρχει μεγάλη μετακίνηση βουλγαρικών δυνάμεων προς το Τσαλ Νταγ επιβεβαιώνει και ο Κώστας Κωνσταντάρας στο βιβλίο Αγώνες και Διωγμοί (σελ.159-160) και ο Καπετάν Μαύρος στο βιβλίο Ταραγμένα χρόνια στο Νέστο (σελ.105). Μάλιστα τη μαζικότητα της συντονισμένης μετακίνησης των Βουλγάρων περιγράφει γλαφυρά ο Καπεταν Μαύρος: “Το παράξενο σε αυτή την υπόθεση είναι ότι η βουλγάρικη εκστρατεία εκδηλώθηκε ανήμερα της 4ης Ιουνίου εξορμώντας από την Παλαιά Καβάλα, το Τζαρί, τη Νέα Καρβάλη, τον Αμυγδαλεώνα, τη Λεκάνη, το Ζυγό, ακόμα και από τη Δράμα”. Ο Στέργιος Βαλιούλης αναφέρει: “Βουλγαρικός στρατός κινείται απ΄ τις κατευθύνσεις Παλαιά Καβάλα και Τζαρί προς Ορέν Ντερέ, από Καρβάλη προς Ορέν Ντερέ, από Αμυγδαλεώνα προς Ναϊπλί επ’ αυτοκινήτων και από Μούντζινος (Λεκάνη) προς Όλατζακ (Πλαταμώνας)”.
    Από τα γραπτά λοιπόν των παρόντων βγαίνουν δύο πολύτιμα συμπεράσματα: Πρώτον ότι η επιχείρηση των Βουλγάρων ήταν σχεδιασμένη, μαζική και έλαβε χώρα ταυτόχρονα από πολλές κατευθύνσεις με στόχο την καρδιά του Τσαλ Νταγ και δεύτερον ότι ξεκίνησε στις 4 Ιουνίου το απόγευμα.
    Συνεχίζοντας την αλληλουχία των γεγονότων διαπιστώνεται από τις προαναφερθείσες πηγές ότι το επόμενο πρωί (5 Ιουνίου) οι Βούλγαροι έχουν πιάσει όλες τις θέσεις των μονοπατιών και των κεντρικότερων δρόμων, που συνδέουν τα χωριά μεταξύ τους, όμως δεν μπορούν να εντοπίσουν κανέναν αντάρτη, διότι το τάγμα ΙΙΙ) 26 έχει γλιστρήσει το προηγούμενο βράδυ νοτιοδυτικά του όρους Κεστενέ Νταγ καλά πληροφορημένο από τα φυλάκιά του. Οι Βούλγαροι έχοντας πλημμυρίσει το βουνό και μη βρίσκοντας κανέναν, αφού άδειασαν άσκοπα τα πολυβόλα τους σε πολλά δασωμένα σημεία, εξοργισμένοι το απόγευμα εκτελούν στο Ορέν Ντερέ σε μια πλαγιά προς το Κιοσελερ 8 Αχλανλιώτες και πλήθος άλλων συλληφθέντων που φυλάσσονταν στις φυλακές της Χρυσούπολης. Τους είχαν πάρει οι Βούλγαροι μαζί τους στην εκκαθαριστική επιχείρηση ως “προφυλακή”, όπως αναφέρει ο Καπετάν Μαύρος. Το πρωί της 7ης Ιουνίου οι Βούλγαροι οδηγούμενοι από προδότη ανακαλύπτουν το τμήμα του Καπεταν Μαύρου βορείως του χωριού Ντεντε Νταγ μεταξύ της σημερινής Πέρνης και Πετροπηγής, κοντά στην περιοχή Μεταλλεία του σημερινού Μακρυχωρίου και τους γαζώνουν με αυτόματα. Στο σημείο σκοτώνονται η αδελφή του Μαύρου Αριστέα και άλλα 13 άτομα, τα οποία βρήκε ο ίδιος τραυματισμένος σοβαρά αργότερα μόλις υποχώρησαν οι Βούλγαροι. Στους 14 συμπεριλαμβάνονται και 6 Αχλανλιώτες, που είχαν μαζί τους οι Βούλγαροι κρατούμενοι από τις αρχές Απρίλη στη Χρυσούπολη. Άλλοι 4 εκτελέστηκαν τις επόμενες μέρες στη διασταύρωση της Χρυσούπολης, κοντά στην Ε.Ο. Καβάλας Ξάνθης. Σύνολο λοιπόν 18 Αχλανλιώτες εκτελέστηκαν στη διάρκεια μιας εβδομάδας. (Ο Κωνσταντάρας αναφέρεται σε 22 εκτελεσθέντες από την Αχλαδινή προφανώς εσφαλμένα).
    Οι Βούλγαροι συνεχίζοντας τη θηριωδία προχωρούν σε εκκενώσεις χωριών και πυρπολήσεις. Στις 9 Ιουνίου ημέρα Παρασκευή, όπως προκύπτει από τα γραπτά του Κωνσταντάρα πυρπολούν το πρωί την Αχλαδινή και λίγο αργότερα την Καρατζόβα (σημερινό Ελαφοχώρι). Στην ίδια ημερομηνία συντείνει και ο Στέργιος Βαλιούλης αλλά και ο καπετάν Μαύρος, ο οποίος περιγράφει παραστατικά: “ Κάποιος φώναζε δυνατά ότι οι Βούλγαροι θα έβαζαν φωτιά στο χωριό. Γι’ αυτό έπρεπε να αδειάσουν τα σπίτια. Ο υπεύθυνος έπρεπε να φύγει για να προλάβει το βιός του πριν του το κάψουν. Μου άφησε μισό ψωμί καλαμποκίσιο, μια στάμνα νερό και ένα δοχείο με γιαούρτι ως πέντε οκάδες. Μου υποσχέθηκε ότι θα ξανάρθει για να με βοηθήσει. Τα πράγματα από τα σπίτια δεν τα έβγαλε κανείς, οι Βούλγαροι μάζεψαν τον κόσμο και σαν κοπάδι τους οδήγησαν στο Μακρυχώρι, 4 ώρες μακριά. Μετά λήστεψαν το χωριό και του έβαλαν φωτιά. Από τότε δεν υπάρχει Αχλαδινή. Μια συνοικία της Χρυσούπολης φέρει την ονομασία τιμής ένεκεν”.( Ταραγμένα Χρόνια στο Νέστο, Νίκος Χατζηνικολαόυ, Εκδ. Νιραγός 2008 σελ 109).
    Από τις τρεις γραπτές πηγές, από το ημερολόγιο του Λευτέρη Ελεήμων και μια προφορική μαρτυρία της κατοίκου Ελαφοχωρίου Ευθυμίας Δρακάκη-Πεξαρά, προκύπτει η ακρίβεια της ημερομηνίας Παρασκευή 9η Ιουνίου. Αντίθετα ο συγγραφέας Παναγιώτης Αμπεριάδης γράφει στο προαναφερθέν βιβλίο του, ότι η ημέρα ήταν η 2η Ιουνίου, ημερομηνία που έχει επικρατήσει σε πολλά αφιερώματα και δημοσιεύματα στην Καβάλα. Αυτό μάλλον είναι αδύνατον για δυο λόγους. Πρώτον τα βουλγαρικά στρατεύματα συντεταγμένα κινήθηκαν προς το Τσαλ Νταγ την Κυριακή 4 Ιουνίου και μετά από κάποιες μέρες έγιναν εκτελέσεις και πυρπολήσεις. Δεύτερον την 1η Ιουνίου ημέρα Πέμπτη, ανέλαβε τη σκυτάλη ως πρωθυπουργός Βουλγαρίας ο πιο συγκαταβατικός Ιβάν Μπαγκριανόφ. Κάτοικοι του Ελαφοχωρίου θυμούνται το πρωί της Παρασκευής, κι ενώ έχει πυρποληθεί η Αχλαδινή νωρίς πρωί, αγγελιοφόρο να έρχεται πάνω σε ασθμαίνον άλογο από το Μακρυχώρι, κρατώντας τηλεγράφημα που έλεγε να σταματήσουν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. Το γεγονός αυτό έκανε τα πολυβόλα που ήταν στημένα στην πλατεία απέναντι από τους άντρες του χωριού να σιγάσουν, δεν εμπόδισε όμως τους φανατικούς Βούλγαρους να πυρπολήσουν το χωριό. Είναι προφανές ότι ο νέος Πρωθυπουργός δεν μπορεί να αναλάβει Πέμπτη απόγευμα και την άλλη μέρα τα χαράματα να στείλει τηλεγράφημα, το οποίο να φτάσει πρωί στο απομακρυσμένο ορεινό χωριό. Άρα η Παρασκευή είναι η επόμενη, η 9η Ιουνίου 1944. Την πυρπόληση του Ελαφοχωρίου, θυμούνται πολλοί ζώντες κάτοικοί του σήμερα. Πιο χαρακτηριστική η μαρτυρία του Χρήστου Μεταξά: “Οι μεγάλοι ήταν στα καπνά, είχαμε φυτεία. Μας έστειλαν οι Βούλγαροι να τους φωνάξουμε και να τους πούμε ότι έχουν μόνο 5 λεπτά για να πάρουν ότι μπορούν. Τι να προλάβει να πάρει κανείς. Εμείς παιδιά πηδούσαμε πάνω από τα πολυβόλα που είχαν στηθεί στην πλατεία. Ευτυχώς αυτά δεν πήραν μπροστά. Είχαν στα χέρια τους ένα πράμα σαν πλάκα σαπούνι. Το έτριβαν στα ξύλινα πατώματα και έβαζαν φωτιά. Τα σπίτια μπουρλότιαζαν αμέσως. Όλοι τρέχαμε να σωθούμε. Μόνο τέσσερα σπίτια σώθηκαν………”.
    Την ωμή βία περιγράφει παραστατικά ο συνταγματάρχης Κωνσταντάρας: “ Οι Βούλγαροι, μ’ επικεφαλής Έλληνες προδότες, κύκλωναν νύχτα τα χωριά, συλλάβαιναν πολίτες, τους έσερναν στις φυλακές και τη νύχτα τούς δολοφονούσαν. Τους έριχναν στους δρόμους. Τούς έκοβαν τα κεφάλια. Τα κάρφωναν στους πασσάλους. Έσερναν γυναίκες στα μπουντρούμια για να τρομοκρατήσουν την περιοχή”. (Αγώνες και Διωγμοί Κ. Κωνσταντάρα Αθηναι 1964).
    Ήδη από το 1950 οι κάτοικοι της μαρτυρικής Αχλαδινής εγκαταστάθηκαν στο προάστιο «Αχλαδινή» της Χρυσούπολης. Στην πλατεία του νέου τόπου εγκατάστασής τους ορθώνεται σήμερα ένα σεμνό μνημείο, με 18 ονόματα εκτελεσθέντων, για να μαρτυρά τη μεγάλη θυσία του Ιουνίου του 1944. Μνημείο, όμως, έχει ανεγερθεί και στο εγκαταλειμμένο χωριό, στο οποίο είναι γραμμένα τα ίδια 18 ονόματα. Τα αναφέρω ως ελάχιστο φόρο τιμής, για τη μεγάλη θυσία τους στον βωμό της ελευθερίας της πατρίδας μας:
    Βασιλειάδης Δημοσθένης του Παύλου,
    Βασιλειάδης Αλέξανδρος του Δημοσθένη,
    Βασιλειάδης Παύλος του Δημοσθένη,
    Βασιλειάδης Μιλτιάδης του Ιωακείμ,
    Βεργίδης Κωνσταντίνος του Δημητρίου,
    Γεωργιάδης Γεώργιος του Κωνσταντίνου,
    Γιαμουρίδης Πρόδρομος του Αντωνίου,
    Γιαμουρίδης Ηρακλής του Προδρόμου,
    Γιαμουρίδης Αντώνιος του Προδρόμου,
    Καζαντζίδης Λάζαρος του Ελευθερίου,
    Καλεάδης Κοσμάς του Κωνσταντίνου,
    Κεσκεσιάδης Αντώνιος του Σάββα,
    Μελίδης Δαμιανός του Ευθυμίου,
    Νικηφορίδης Λάζαρος του Ιωάννη,
    Νικηφορίδης Ιορδάνης του Λαζάρου,
    Νικηφορίδης Δημήτριος του Ιωάννη,
    Σταμποτός Γεώργιος του Εμμανουήλ,
    Σταθερόπουλος Πρόδρομος του Γεωργίου.

    Υ.Γ. Το ημερολόγιο του αντάρτη του ΕΛΑΣ Λευτέρη Ελεήμων ψηφιοποιείται και θα είναι διαθέσιμο για όλους και το πρωτότυπό του αλλά και η ηλεκτρονική του μορφή, λόγω δυσαναγνωσίας του πρωτοτύπου, μέχρι το τέλος του έτους, στο προσωπικό blog του ομιλούντος.

    http://sapientiavivendi.blogspot.gr/

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 09/07/2015


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: