Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

….γενοκτονία

Ηρακλής Μήλλας

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην τουρκική εφημερίδα Zaman
στις 28 Απριλίου 2014.

Όπως όλοι, έτσι κι εγώ αυτές τις μέρες διάβασα αυτά που δεν θα ήθελα να διαβάσω και άκουσα αυτά που δεν θα ήθελα να ακούσω σχετικά με τη γενοκτονία. «Φώτισαν» και πάλι την ιστορική και τη νομική πλευρά του γεγονότος. Παρουσίασαν στοιχεία και αποδείξεις. Υπερασπίστηκαν θέσεις και εκφράστηκαν αντιθέσεις. Λιγότεροι ήταν αυτοί που αναφέρθηκαν στην «οικονομική» πλευρά του θέματος, δηλαδή στην υφαρπαγή περιουσιών. Τώρα όλα αυτά θα τα ξεχάσουμε· του χρόνου πάλι!

Η δική μου σχέση με τη γενοκτονία είναι διαφορετική. Όχι με τον θάνατο· μου έρχεται στον νου εκείνο το πρώτο βήμα. Οι πρώτες στιγμές που οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τα σπίτια τους. Κάποια μέρα κάποιοι χτυπάνε την πόρτα σας και σας λένε «ετοιμαστείτε, αύριο φεύγετε». Φτιάχνετε στα γρήγορα έναν μπόγο. Τι θα βάζατε μέσα; Κάποια ρούχα, κι αν υπάρχουν χρήματα και κοσμήματα, ή το κέντημα της γιαγιάς που λέγατε πως πάντοτε θα το έχετε κοντά σας; Τις οικογενειακές φωτογραφίες, τις κούκλες που παίζατε μικρή κι εκείνη τη σβούρα, τι θα τα κάνετε; Θα πρέπει να πάρετε οπωσδήποτε και κάτι φαγώσιμο μαζί. Όμως πόσων ημερών φαγητό μπορεί κανείς να κουβαλήσει!

Το θέμα των παιδιών ακόμη δυσκολότερο. Ας πούμε ότι το εξάχρονο θα περπατήσει. Το τρίχρονο όμως και το άλλο που μόλις έκλεισε χρόνο, δύσκολο. Ο πατέρας τους είναι στρατιώτης. Είστε μια μοναχή γυναίκα. Ο χρόνος πιέζει και πρέπει να αποφασίσετε ποια παπούτσια θα φορέσετε. Δεν πρέπει να πανικοβληθείτε. Πρέπει να κρατηθείτε στη ζωή για τα παιδιά σας. Μπορεί να είναι επικίνδυνο να πάρετε μαζί σας πράγματα αξίας. Στον δρόμο μπορεί να σας ληστέψουν. Σκέφτεστε να τα θάψετε κάπου στον κήπο μόλις πέσει το σκοτάδι.

Υπάρχει κι ο παππούς. Είναι ογδόντα χρονών. Αυτοεξυπηρετείται, μπορεί και πηγαίνει καθημερινά μέχρι το καφενείο του χωριού. Όμως είναι αδύνατο να περπατήσει πάνω από μια-δυο ώρες. Σε τέτοιες πορείες, όσοι δεν τα καταφέρνουν τι γίνονται; Ξέρουμε τι συμβαίνει με τους αιχμαλώτους: όταν η ομάδα απομακρυνθεί, όσοι έχουν μείνει πίσω εκτελούνται με ξιφολόγχη. Γίνεται χρήση της ξιφολόγχης διότι δεν θέλουν να σπαταλώνται σφαίρες. Επιβάλλεται η εκτέλεση διότι αν δεν υπάρχει ο φόβος του θανάτου, όλη η ομάδα θα καθόταν κάτω. Σιγά μη γινόταν η περισυλλογή των αρρώστων, των ηλικιωμένων και των γυναικών που εγκυμονούν από τα νοσοκομειακά που θα ακολουθούν!

Πολύ νωρίς το πρωί η γυναίκα εκείνη, που όλη τη νύχτα δεν είχε κοιμηθεί, μπήκε στον στάβλο, έλεγξε το νερό και το άχυρο της αγελάδας και μετά την έλυσε. Σκέφτηκε πως έτσι μπορεί να βγει έξω και να βρει κάτι να φάει. Δεν μπόρεσε όμως να καταλάβει γιατί της ήρθε, έτσι για πρώτη φορά, να τη φιλήσει. Λυπήθηκε και την κατσίκα. Εάν μπορούσε να την πάρει μαζί θα εξασφάλιζε και το γάλα των παιδιών. Ο σκύλος ήταν πρόβλημα. Δεμένο δεν μπορούσε να τον αφήσει, αν τον έλυνε θα τους ακολουθούσε. Αλήθεια, τι απόγιναν τα σκυλιά;

Έλεγξε για τελευταία φορά όλα τα δωμάτια. Τα πάντα, όπως πάντοτε, ήταν τακτοποιημένα. Τα κρεβατάκια των παιδιών τα άφησε στρωμένα. Τα πιατικά πλυμένα· είχαν στεγνώσει. Τα ρούχα τα δίπλωσε και τα ’βαλε στις ντουλάπες. Σήμερα όμως δεν σκούπισε. Όπως και να ’ναι, αύριο θα σκονίζονταν. Το κλειδί το έκρυψε στη γλάστρα μπροστά στην πόρτα. Σκέφτηκε πως ο άντρας της ξέρει την κρυψώνα. Άφησε κι ένα σημείωμα στο τραπέζι για τον άντρα της, για να μην εκπλαγεί όταν θα επιστρέψει. Έγραψε σ’ ένα χαρτί που το έσκισε από το τετράδιο της κόρης της: «Μας πηγαίνουν κάπου, στην πρώτη ευκαιρία θα σου γράψω, είμαστε όλοι καλά, μην ανησυχείς». Τον παππού δύσκολα τον έπεισε. Δεν ήθελε να έρθει. Πήρε τα δυο της παιδιά στην αγκαλιά. Συμβούλεψε το μικρό να μην απομακρύνεται από κοντά της. Πήρε τον δρόμο για την πλατεία του χωριού.

Τη συνέχεια αυτής της ιστορίας δεν θέλω ούτε να την ακούσω ούτε και να τη γράψω. Τα μέχρις εδώ ήδη μου περισσεύουν. Αρκετό πόνο μου προκαλεί η σκέψη και μόνο των ανθρώπων εκείνων –των εκατοντάδων χιλιάδων– που ένα πρωί βγήκαν για τελευταία φορά από το σπίτι τους.

Η συγγνώμη

Με θλίβει η σκέψη των ανθρώπων που αποσπάστηκαν βίαια από τα σπίτια τους, τις γειτονιές τους, τους τάφους των νεκρών τους. Όμως δεν μπορώ να καταλάβω τη συγγνώμη. Αυτοί που τα έπραξαν κι εκείνοι που τους διέταξαν να τα πράξουν έχουν πεθάνει προ πολλού. Τα παιδιά και τα εγγόνια τους φυσικά και είναι αθώα. Δεν έχει νόημα η συγγνώμη ανθρώπων που δεν έφταιξαν. Εάν συγγνώμη σημαίνει μεταμέλεια, θα δηλώσει μεταμέλεια ο αθώος; Έτσι σκεφτόμουν πάντα, λογικά. Μέχρις ότου…

Θα έχουν περάσει περίπου δέκα χρόνια, σε ένα συνέδριο σχετικά με τις μειονότητες ο Ριντβάν Ακάρ αναφέρθηκε στον Φόρο Περιουσίας του 1942, στα Σεπτεμβριανά του 1955 και στις απελάσεις του 1964. Εξήγησε τα γεγονότα με τη σειρά τους δίχως να τα δραματοποιεί. Κι εγώ για πρώτη φορά στη ζωή μου, άκουσα έκπληκτος να αφηγούνται αυτά τα γεγονότα στον δημόσιο χώρο δίχως δικαιολογίες. Δεν ειπώθηκαν τα «όμως», δεν υπήρχαν «οι συνθήκες της εποχής», «τα κοινωνιολογικά αίτια», οι «συγκυρίες», η «σύγκριση με άλλα δράματα». Υπήρχε μονάχα η ξεκάθαρη παραδοχή μιας αδικίας. Δεν υπήρχε ούτε και συγγνώμη, υπήρχε η παραδοχή.

Τη στιγμή εκείνη σκέφτηκα πως αν ζούσε ο πατέρας μου και ήταν εκεί θα έμενε έκπληκτος αλλά και θα αισθανόταν πολύ καλά. Κι ύστερα προσπάθησα να κρύψω τα δάκρυά μου. Διότι βρισκόμουν σε μια κατάσταση που δεν μπορούσα να καταλάβω, έκλαιγα. Θυμάμαι τρεις φορές να έχω κλάψει στη ζωή μου: η πρώτη ήταν στα νιάτα μου από έρωτα, η άλλη πολύ αργότερα για έναν θάνατο, και μία σ’ αυτή την ομιλία. Ζούσα στιγμές που η λογική μου δεν παραδεχόταν: τελικά ήθελα τη δημόσια και δίχως υπεκφυγές παραδοχή μιας αδικίας, σχετικά όχι μεγάλης, που υπέστη η οικογένειά μου! Το επιθυμούσα ενδόμυχα, παρόλο που συνειδητά σκεφτόμουν διαφορετικά.

Υπάρχουν τόσο πολλά που δεν μπορώ να καταλάβω σχετικά με τον άνθρωπο! Γιατί είναι τόσο δύσκολο για κάποιους να ξεστομίσουν δυο λέξεις που θα σήμαιναν κάτι σαν συγγνώμη; Γιατί αυτή η αντίσταση; Τι θα γίνει αν παραδεχτείς κάτι που το γνωρίζουν όλοι; Από την άλλη, ό,τι έγινε έγινε, αυτός που το έκανε δεν υπάρχει πλέον, τι τη θες τη συγγνώμη; Στο μέλλον, όταν θα καταλάβουμε καλύτερα τον άνθρωπο, θα βρούμε σίγουρα επιστημονικές απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα. Για την ώρα, μου αρκεί να ξέρω ότι δεν καταλαβαίνω τη συμπεριφορά των ανθρώπων. Παραδέχομαι ότι οι αδικημένοι και οι δικοί τους άνθρωποι περιμένουν ένα είδος συγγνώμης, δίχως όμως να μπορώ να εξηγήσω το γιατί.

Εάν όμως η «παραδοχή» γίνεται κάτω από πίεση, εάν έχει την έννοια ενός πολιτικού ελιγμού, εάν η σημερινή συγγνώμη αύριο μετατραπεί και πάλι σε άρνηση, τελικά όλα αυτά πληγώνουν. Ας μας λείπει, καλύτερα να μη συμβούν. Διότι τότε ο άνθρωπος νιώθει σαν να ξαναζεί τα γεγονότα και την κακία.

http://www.chronosmag.eu/index.php/lls-g.html

Advertisements

22/05/2015 - Posted by | -προσφυγιά, -ποιητές, -Γενοκτονία, -Γενοκτονία στην Ανατολή

6 Σχόλια »

  1. Μια αναδημοσίευση:

    Από εδω:
    https://aomepol.wordpress.com/

    ΜΙΑ ΤΥΧΑΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ , ΕΝΑΣ «ΑΝΩΝΥΜΟΣ» ΑΝΘΡΩΠΟΣ.
    Posted on Μαΐου 21, 2015 by EOMEPOL

    Σήμερα, προσπαθώντας να μάθω τι συμβαίνει μ’ αυτό το ανέκδοτο που η μεγαλοψυχία του λαού, για να μην πούμε τίποτα χειρότερο, αποκαλεί «κόσμο», έπεσα σε ένα άρθρο καθεστωτικού μπλογκ για το συνταξιοδοτικό, που αναδημοσίευε μια φωτογραφία από το Μπλούμπεργκ. Αυτή εδώ.
    ΦΩΤΟΓ.
    «Οι πιστωτές έχουν βάλει στο στόχαστρο τις συντάξεις των Ελλήνων». Και στη φωτογραφία, δυο τυχαίοι «ανώνυμοι» Έλληνες, προφανώς συνταξιούχοι, μπροστά σε γκράφιτι που κράζει το ΔΝΤ. Εντάξει μέχρι εδώ. Δεν θα περίμενε κανείς ο ρεπόρτερ να ρωτήσει τους «τυχαίους» αυτούς και «ανώνυμους» ανθρώπους τι κάνουν ούτε και ποιοι είναι, έτσι που να μην είναι πια ανώνυμοι. Αυτά, ίσως, σε κάποιο παράλληλο σύμπαν. Στο δικό μας, φαίνεται ότι η φωτογραφία τραβήχτηκε για να λειτουργήσει συμβολικά και χρησιμοποιείται για να εικονογραφήσει το όποιο περιεχόμενο του άρθρου.
    Ο ανθρώπινος νους επίσης λειτουργεί και συμβολικά. Όμως μια πλευρά του, η πιο ενδιαφέρουσα, είναι εκείνη που γνωρίζει το ρητό (το οποίο μάλιστα από τους γκουρού του σεναρίου προτείνεται σαν η πεμπτουσία του επιτυχημένης κινηματογραφικής ταινίας) εκείνο που λέει: «Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται» και γνωρίζοντας, συνεχώς αναρωτιέται.
    Τα λέω αυτά, γιατί τον έναν από τους δύο «ανώνυμους», εκείνον με το μουστάκι, τυχαίνει να τον ξέρω. Αν και ηλικιακά μας χωρίζει πάνω από μισός αιώνας, είναι παιδικός μου φίλος.
    Πρόκειται για τον Θάνο Κωνσταντινίδη, γιατρό, υφηγητή Ψυχιατρικής και Νευρολογίας, μαθητή του Σκαρπαλέζου, φιλότεχνο, φιλόμουσο και γνώστη της κλασσικής μουσικής, συλλέκτη δίσκων, συγγραφέα, φίλου των βουνών, ορειβάτη και σκιέρ.
    Τα Ελληνικά βουνά όμως, πριν αρκετές δεκαετίες , στα χρόνια της Αντίστασης, τον Θάνο Κωνσταντινίδη τον είχαν γνωρίσει και με μια άλλη ιδιότητα. Εκείνη του μαχητή της Ελευθερίας, του αντάρτη του ΕΛΑΣ, με το όνομα Προμηθέας.
    Καπετάν Προμηθέας

    ΦΩΤΟ

    Μυρίνι, στο όρος Πατέρας. Πρωτοχρονιά του 1944. Ο ΕΛΑΣ πολιορκεί την Γερμανοκρατούμενη Αθήνα, κι έχει φτάσει στα ορεινά των Μεγάρων. Έχουν πέσει Αμερικάνοι πιλότοι με αλεξίπτωτα και οι αντάρτες τους προστατεύουν. Ο Θάνος Κωσταντινίδης, Προμηθέας, πριν την αποτυχημένη επίθεση των Γερμανών .
    Θάνος Κωνσταντινίδης ΕΛΑΣ

    ΦΩΤΟ

    Μυρίνη, 1944. Θάνος Κωνσταντινίδης ( Προμηθέας). Πριν από την ίδια μάχη με συναγωνιστές του ΕΛΑΣ.

    Ο Θάνος Κωνσταντινίδης σήμερα διανύει την δέκατη του δεκαετία, είναι σφριγηλός (το μπαστούνι ήταν για έναν πρόσκαιρο πόνο της πλάτης) είναι ενεργός πολίτης και ο φωτογράφος να τον πέτυχε την ώρα που επέστρεφε από διαδήλωση.
    Η τύχη λοιπόν,με αυτή τη φωτογραφία, δεν θα μπορούσε να παίξει καλύτερο παιχνίδι. Εγώ πάλι δεν μπορώ να μην κάνω ορισμένους συνειρμούς, όσο μελό, όσο σχηματικοί ή εθνικολαϊκοί κι αν φαίνονται:
    Τα παιδιά των κατακτητών, αυτά που άνθισαν οικονομικά από την μεγαλοθυμία των Ελλήνων αλλά και των άλλων λαών, που από οίκτο και κοινή λογική τους χάρισαν πολλά από τα χρωστούμενα του πολέμου, τώρα συμπεριφέρονται και οι ίδιοι σαν κατακτητές. Αυτή τη φορά κατακτητές- γιαλαντζί, που φαίνονται μεγάλοι επειδή κάθονται πάνω στην φούσκα της ανύπαρκτης δύναμης της οικονομίας τους. Απαιτούν τη φτώχια ενός λαού, που στην τελική ανάλυση, του χρωστάνε μεγάλο μέρος από την μεταπολεμική τους δημοκρατική ευδαιμονία. Για να το πούμε αλλιώς, και με κάποια υπερβολή: χωρίς κάποιους από τους «ανώνυμους» αυτούς που οι Δανειστές έχουν βάλει «στο στόχαστρο», δεν θα ήταν απίθανο σήμερα τους Γερμανούς, για να τους πάρουν στο Δημόσιο, να τους ζητούσαν πιστοποιητικό Άριας καταγωγής και να τους ελέγχανε τη δολιχοκεφαλία τους με όργανα οστεομετρίας. Για να μη μιλήσουμε και για τους άλλους παρατρεχάμενους, που η ναζιστική Γερμανία τους προόριζε για αγράμματους δούλους του Ράιχ, και που τώρα μέσα στη γραφειοκρατική και ναζι-φιλελεύθερη ανάλγητη βλακεία τους διαδίδουν, ότι ο μεν Ελληνικός λαός θα καταστραφεί, αλλά ο δικός τους θα γλυτώσει.
    Αυτά τα γράφω, όμως, κυρίως για να τιμήσω τον φίλο μου τον καπετάν-Προμηθέα και να υπενθυμίσω σε όσους το ξεχνούν, ότι την ιστορία την γράφουν κάποιοι τέτοιοι «ανώνυμοι» και όχι διάφοροι «επώνυμοι» γραβατωμένοι τεχνοκράτες. Ελπίζω, μάλιστα, οτι σαν τον Θάνο Κωνσταντινίδη, αλλά και σαν κι εμάς όλους, θα βρεθούν και στο μέλλον πολλοί , εκατομμύρια, «ανώνυμοι» που, όταν όλες αυτές οι κακεντρεχείς και αδηφάγες αυτοκρατορίες θα έχουν καταρρεύσει, θα κάτσουν και θα διηγηθούν την αληθινή Ιστορία της Ανθρωπότητας.

    Με φωτογραφίες το άρθρο, εδω
    https://aomepol.wordpress.com/

    Σχόλιο από Ιάκωβος | 22/05/2015

  2. Ο Θάνος Κωνσταντινίδης είναι μικρασιάτης, γεννήθηκε στη Σμύρνη και τον βάφτισε ο Χρυσόστομος λιγα χρόνια πριν από την καταστροφή.

    Σχόλιο από Ιάκωβος | 22/05/2015

  3. καλημέρα και καλή εβδομάδα

    Σχόλιο από akrat | 25/05/2015

  4. Τι σχέση έχουν αυτά με τη γενοκτονία που αναφέρονται από τον σχολιαστή. Λίγη σοβαρότητα δεν βλάπτει. Η κρίση μας πρέπει να είναι αντικειμενική και όχι να προέρχεται από τις προκαταλήψεις μας, αλλιώς η σιωπή είναι χρυσός.

    Σχόλιο από kyriakos901 | 15/06/2015

  5. @ kyriakos901 |

    Το κείμενο είναι εξαιρετικό, λογοτεχνικό και βαθύτατα ανθρώπινο, γιατί αναδεικνύει την αγωνία του απλού ανθρώπου τη στιγμή που βίωνε την απόφαση της εξουσίας για εξορία. Τι νομίζεις ότι είναι η γενοκτονία. Ηρωϊσμός του θύματος; Όχι βεβαια. Είναι εκείνος ο τρόμος μπροστά στο άγνωστο και στους γενοκτονικούς σχεδιασμούς του θύτη. Περιγράφει πολύ καλά ο Μήλλας την ματιά του::
    » Η δική μου σχέση με τη γενοκτονία είναι διαφορετική. Όχι με τον θάνατο· μου έρχεται στον νου εκείνο το πρώτο βήμα. Οι πρώτες στιγμές που οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τα σπίτια τους. Κάποια μέρα κάποιοι χτυπάνε την πόρτα σας και σας λένε «ετοιμαστείτε, αύριο φεύγετε».

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 15/06/2015


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: