Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

Το γερμανικό χρέος

Το γερμανικό χρέος χωρίς ηθικά βάρη

Χάγκεν Φλάισερτου Χάγκεν Φλάισερ
http://www.thetoc.gr/author/xagken-flaiser

Αντί να ασχοληθούν με το συναισθηματικά φορτισμένο ζήτημα των πολεμικών αποζημιώσεων, Βερολίνο και Αθήνα θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα μελλοντικό ταμείο για την αποκατάσταση της «κοινής» τους ιστορίας.

Ο θρίαμβος του ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα, στις εκλογές του περασμένου μήνα, σημαίνει ότι η παλιά συζήτηση για το αν η Γερμανία εξακολουθεί να οφείλει στην Ελλάδα πολεμικές αποζημιώσεις έπεσε πάλι στο τραπέζι. “Δεν μπορούμε να παραβλέψουμε αυτό που είναι ένα ηθικό καθήκον, μια υποχρέωση στην ιστορία … να διεκδικήσουμε το κατοχικό δάνειο”, είπε ο Τσίπρας, απευθυνόμενος στο κοινοβούλιο την Κυριακή.

Οι απαιτήσεις για πολεμικές αποζημιώσεις θεωρούνται συχνά ταχυδακτυλουργικό κόλπο των υπό «πτώχευση» Ελλήνων, που προσπαθούν να σβήσουν τα χρέη τους

Ο αναπληρωτής καγκελάριος της Γερμανίας, Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, έχει οριστικά απορρίψει τις απαιτήσεις του Τσίπρα. “Η πιθανότητα είναι μηδενική.» Οι απαιτήσεις για πολεμικές αποζημιώσεις θεωρούνται συχνά ταχυδακτυλουργικό κόλπο των υπό «πτώχευση» Ελλήνων, που προσπαθούν να σβήσουν τα χρέη τους, εξαπατώντας φτωχούς Γερμανούς φορολογούμενους, παίρνοντας τα σκληρά κερδισμένα ευρώ τους. Αλλά αξίζει να ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά για το είδος του χρέους για το οποίο ουσιαστικά μιλάμε.

Τα 3,5 χρόνια κατοχής της Ελλάδας από την ναζιστική Γερμανία ήταν αιματηρά και καταστροφικά. Στο συνέδριο για τις πολεμικές αποζημιώσεις στο Παρίσι, το 1945, έγιναν δεκτοί υπολογισμοί που ανέβαζαν τις ζημιές στην Ελλάδα στα 7 δισεκατομμύρια προπολεμικά δολάρια. Θα πρέπει να κάνουμε σαφές ότι αυτό δεν αποτελεί αυτομάτως την προτεινόμενη αποζημίωση, όπως συχνά έχει υποστηριχθεί από Έλληνες πολιτικούς και δημοσιογράφους: Ο σκοπός του συνεδρίου δεν ήταν να καταλήξει σε απόλυτα ποσά, αλλά να επεξεργαστεί ποσοστά από μια έως τότε ανυπολόγιστη δεξαμενή επανορθώσεων.

Αλλά τα κριτήρια για το πώς αυτή η δεξαμενή έπρεπε να διαιρεθεί, που καταρτίστηκαν από τις ΗΠΑ, ήταν κυρίως προς όφελος των μεγάλων δυνάμεων και όχι των «μικρότερων συμμάχων”. Οι συνεισφορές στη συνολική συμμαχική πολεμική προσπάθεια (πολεμικές δαπάνες, στρατιωτικές θητείες και πολεμικά υλικά) αντισταθμίστηκαν πιο γενναιόδωρα από τα βασανιστήρια, τον θάνατο, την καταστροφή και την αντίσταση. Στα επόμενα χρόνια, η Ελλάδα αποζημιώθηκε από την Διασυμμαχική Υπηρεσία Αποζημιώσεων με εμπορεύματα αξίας, σύμφωνα με διάφορους ισχυρισμούς, από 25-80 εκατομμύρια δολάρια.

Το 1953, ένα αμερικανικής έμπνευσης «κούρεμα» του γερμανικού εξωτερικού χρέους – από την προπολεμική και την μεταπολεμική εποχή- συμφωνήθηκε στο Λονδίνο

Την ίδια στιγμή, κορυφωνόταν η συναίνεση μεταξύ των Δυτικών ότι η Δυτική Γερμανία έπρεπε να ανοικοδομηθεί και να ενισχυθεί ως προπύργιο ενάντια στη σοβιετική απειλή. Ως εκ τούτου, η αποκατάσταση σε είδος από τη διάλυση εγκαταστάσεων της βιομηχανίας («demontage”) σταδιακά διακόπηκε και αντικαταστάθηκε από το σχέδιο Μάρσαλ, που σχεδιάστηκε για την ανοικοδόμηση της κατεστραμμένης δυτικοευρωπαϊκής υποδομής. Το 1953, ένα αμερικανικής έμπνευσης «κούρεμα» του γερμανικού εξωτερικού χρέους – από την προπολεμική και την μεταπολεμική εποχή- συμφωνήθηκε στο Λονδίνο, ενώ τα «θέματα των απαιτήσεων που απορρέουν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο», «αναβλήθηκαν μέχρι την τελική διευθέτηση του προβλήματος», η οποία δεν αναμενόταν πριν από την γερμανική επανένωση (η οποία, με τη σειρά της, δεν αναμενόταν να γίνει σύντομα).

Προς το τέλος της δεκαετίας του ’50, η γερμανική κυβέρνηση υπέκυψε τελικά στις πιέσεις και συμφώνησε να καταβάλει ένα κατ ‘αποκοπή ποσό σε όσους «επηρεάστηκαν από εθνικοσοσιαλιστικές διώξεις βάσει της φυλής τους … ή κοσμοαντίληψης» ως «εθελοντική αποζημίωση». Η Ελλάδα έλαβε 115 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα – ένα ποσό που έχει έκτοτε γίνει αντικείμενο μύθων και θρύλων κι από τις δύο πλευρές του ελληνο-γερμανικού χάσματος.

Περαιτέρω αποζημίωση για τις ζημίες του πολέμου δεν έγινε δεκτή, για τον δήθεν λόγο ότι μόνο μια επανενωμένη Γερμανία θα μπορούσε να συμφωνήσει να κάνει τέτοιες πληρωμές, αλλά αποτελούσε κοινό μυστικό ότι η κυβέρνηση της Γερμανίας προσπάθησε ενεργά να αναβάλει την πληρωμή επ ‘αόριστον («μέχρι τις ελληνικές καλένδες”) – ακόμη και μετά την επανένωση. Τον Μάιο του 1990, ο τότε υπουργός Εξωτερικών, ο Χανς- Ντιτριχ Γκένσερ κινήθηκε γρήγορα, στέλνοντας στις διάφορες σχετικές γερμανικές πρεσβείες (συμπεριλαμβανομένης και αυτής στην Αθήνα) μυστικά σημειώματα που περιέγραφαν πώς θα μπορούσαν να αποκρουστούν τα αιτήματα για αποζημιώσεις.

Ένα άλλο επιχείρημα που χρησιμοποιήθηκε ήταν ότι η Ελλάδα είχε λάβει γενναιόδωρη διμερή στήριξη από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ.

Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’90, το πιο συνηθισμένο επιχείρημα των Γερμανών πολιτικών, κατά των επανορθώσεων, ήταν η πάροδος του χρόνου – παρότι η Γερμανία είχε αναγκαστεί από το διαιτητικό δικαστήριο Γερμανίας -συμμάχων να καταβάλει 47 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα σε αποζημιώσεις, το 1974, για ζημίες από τον Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο, 60 χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου. Ένα άλλο επιχείρημα που χρησιμοποιήθηκε ήταν ότι η Ελλάδα είχε λάβει γενναιόδωρη διμερή στήριξη από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, στην οποία η Γερμανία ήταν ο μεγαλύτερος συνεισφέρων – ένα επιχείρημα που θόλωνε το ζήτημα μεταξύ επενδύσεων σε μελλοντική συνεργασία και πολεμικών ενοχών και εξιλέωσης.

Όσο λάθος κι αν υπήρξαν τα επιχειρήματα της γερμανικής κυβέρνησης, ήταν ίσως κατανοητά. Η χορήγηση μιας και μόνης πληρωμής επανορθώσεων, έκανε τους αξιωματούχους σε μια πρόσφατα ενοποιημένη Γερμανία, με επείγουσες ανάγκες για επενδύσεις στα ανατολικά, να αναρωτιούνται πού θα κατέληγε η ιστορία.

Είναι πράγματι σημαντικό σε αυτή την περίπτωση να γίνει διάκριση μεταξύ των πληρωμών αποζημιώσεων για τα εγκλήματα πολέμου και τις επιστροφές των λεγόμενων Besatzungsanleihe: Μηνιαία δάνεια που απαιτήθηκαν από την ελληνική κυβέρνηση στα 1942-1944 για να πληρωθούν τα έξοδα συντήρησης του ελληνικού στρατού, για την περαιτέρω στρατιωτική δραστηριότητα στη Μεσόγειο, ακόμα και για παράδοση τροφίμων από την Ελλάδα του λιμού στο «Afrika Korps” του Ρόμελ. Στις αρχές του 1945, τις τελευταίες ημέρες του Τρίτου Ράιχ, μια ομάδα υψηλόβαθμων Γερμανών οικονομολόγων υπολόγισε αυτό το γερμανικό χρέος (Reichsschuld) προς το ελληνικό κράτος στα 476 εκατομμύρια μάρκα του Ράιχ, περίπου € 10 δις σήμερα.

Σε σύγκριση με το συναισθηματικά φορτισμένο ζήτημα των πολεμικών επανορθώσεων, αυτό το χρέος δεν έχει ηθικά βάρη.Θα μπορούσε – και πρέπει – να αποτελέσει τη βάση για συνομιλίες σχετικά με την ίδρυση ενός “μελλοντικού ταμείου”, ενός ιδρύματος αφιερωμένου στην κοινή αποκατάσταση μιας «κοινής» ιστορίας και της χρηματοδότησης ενός συμβολικού έργου υποδομής.

Μόνο το Βερολίνο έχει τη δύναμη να ξεκινήσει συνομιλίες για μια ιστορική συνένωση με την Ελλάδα…σχετικά με την ύπαρξη αυτού του χρέους, το οποία είχε αναγνωριστεί επίσημα ακόμη και από το ναζιστικό καθεστώς.

Αυτό όμως θα απαιτούσε σημαντική αλλαγή στάσης εκ μέρους της Γερμανίας. Μόνο το Βερολίνο έχει τη δύναμη να ξεκινήσει συνομιλίες για μια ιστορική συνένωση με την Ελλάδα. Μέχρι τότε, θα συνεχίσει να υπάρχει μια παράλογη κατάσταση όπου δημοκρατικά εκλεγμένες γερμανικές μεταπολεμικές κυβερνήσεις όλων των χρωμάτων εξακολουθούν να βρίσκονται σε άρνηση σχετικά με την ύπαρξη αυτού του χρέους, το οποία είχε αναγνωριστεί επίσημα ακόμη και από το ναζιστικό καθεστώς.

* Ο Χάγκεν Φλάισερ είναι ομότιμος καθηγητής σύγχρονης ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το πιο πρόσφατο βιβλίο του είναι “Οι πόλεμοι της μνήμης: Β ‘Παγκοσμίος Πολέμος στη Δημόσια Ιστορία».

Advertisements

09/03/2015 - Posted by | -Ιστορικά, -Κατοχή

8 Σχόλια »

  1. Δεν νομίζω, ότι έχουν τα πράγματα. Το άρθρο είναι παραπλανητικό. Η Ελλάδα έχει δίκαιο σε όλες τις απαιτήσεις της. Πως μια ζωή η Ελλάδα πλήρωσε τις δικές της πολεμικές αποζημιώσεις στο παρελθόν. Λέω και τώρα η Ελλάδα να ζητήσει το σύνολο των αποζημιώσεων και να μη συνδέεται με το σημερινό χρέος, το οπόιο είναι χρέος και το πληρώνουν οι Έλληνες.

    Σχόλιο από kyriakos901 | 09/03/2015

  2. FAZ: Η Ελλάδα να ζητήσει αποζημιώσεις από Ρώμη και Σόφια

    Η γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung επισημαίνει σε δημοσίευμά της σχετικά με τις πολεμικές αποζημιώσεις: «Η Ελλάδα ανήκει σε αυτά τα κράτη που υπέφεραν περισσότερο από τη γερμανική Κατοχή κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ισχυρίζονται συχνά Έλληνες πολιτικοί. Αυτό είναι σωστό αλλά δεν είναι πλήρες. Διότι ήταν τρία κράτη στην κατοχή των οποίων βρέθηκε η Ελλάδα. Σωστό θα ήταν να μιλήσει κανείς για μια γερμανοιταλοβουλγαρική Κατοχή, τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 1943 που έπεσε η Ιταλία. Τότε ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας θα έπρεπε να ζητήσει αποζημιώσεις όχι μόνο από το Βερολίνο, αλλά και από τη Ρώμη και τη Σόφια».

    Η Welt γράφει για το ίδιο θέμα: «Η Αθήνα αρνείται μεταρρυθμίσεις ζωτικής σημασίας. Αντ’ αυτού προτιμάει να παρασύρει το λαό σε μια αντιγερμανική μέθη. Εάν συνεχίσει να παίζει με την σκέψη να στείλει ισλαμιστές στη Γερμανία, να ζητά επανορθώσεις και να θέλει να κλείσει το Ινστιτούτο Γκαίτε, η απάντηση μπορεί να είναι μόνο μια: σκληρότητα. Η διαφορετικά διατυπωμένο: η Αθήνα δεν μπορεί να φανεί ως νικητής».

    Τέλος, η αυστριακή Die Presse σχολιάζει το θέμα εμπιστοσύνης μεταξύ ΕΕ και Ελλάδας: «Μόνο όταν κανείς πληρώνει τα οφειλόμενα και σέβεται τους κανόνες και τις συμφωνίες που από κοινού κλείστηκαν μπορεί να υπάρξει εμπιστοσύνη. Και αυτό είναι το μόνο έδαφος στο οποίο μπορεί να καρποφορήσει μια φιλία».

    http://www.enikos.gr/international/303449,FAZ-H-Ellada-na-zhthsei-apozhmiwseis-apo-Rwmh-kai-Sofia.html

    Σχόλιο από FAZ | 12/03/2015

  3. Frankfurter Rundschau: Ορθώς διεκδικεί η Ελλάδα το κατοχικό δάνειο
    Πρώτη καταχώρηση: 12/03/2015 –

    Η Süddeutsche Zeitung σχολιάζει: «Το θέμα της ενοχής δεν συζητείται. Οι Γερμανοί κατακτητές έκαναν φρικτά εγκλήματα στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, κάτι στο οποίο δεν δίνεται συχνά αρκετή προσοχή στη Γερμανία. Η ελληνική κυβέρνηση κάνει λόγο και πάλι για επανορθώσεις ύψους 300 δισεκ. ευρώ και μιλάει για κατασχέσεις. Με τον τρόπο αυτόν ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας θέλει να θέσει υπό πίεση τη γερμανική κυβέρνηση ώστε αυτή να συμφωνήσει στη διαμάχη γύρω από την πολιτική διάσωσης. Ανεξάρτητα από αυτή την προφανή πρόθεση παραμένει το ερώτημα εάν η Γερμανία πρέπει να πληρώσει για το παλιό χρέος. Το Βερολίνο επικαλούμενο καλά νομικά επιχειρήματα απαντά ‘όχι’. Το σύμφωνο «2+4» και η Χάρτα των Παρισίων για μια νέα Ευρώπη του 1990 συμπεριλαμβάνουν μια τελική ρύθμιση και αποκλείουν απαιτήσεις για αποζημιώσεις».

    Και η εφημερίδα καταλήγει: «Η Γερμανία θα έπρεπε ηθικά να αισθάνεται υποχρεωμένη απέναντι στην Ελλάδα και να συνεχίσει να επιδεικνύει μεγάλη υπομονή στη διαμάχη για το χρέος με την Αθήνα παρά τις προκλήσεις του Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα».

    Η Frankfurter Rundschau κάνει το διαχωρισμό μεταξύ αποζημιώσεων και κατοχικού δανείου και επισημαίνει: «Η περίπτωση του κατοχικού δανείου που δόθηκε το 1942 είναι διαφορετική. Εκεί δεν ισχύει η αρχή της ετεροδικίας αλλά πρόκειται για ένα γερμανικό χρέος, το οποίο η Ελλάδα ορθώς διεκδικεί».

    http://www.enikos.gr/international/303444,Frankfurter-Rundschau-Or8ws-diekdikei-h-Ellada-to-katoxiko-daneio.html

    Σχόλιο από FAZ | 12/03/2015

  4. Γερμανός δημοσιογράφος: Το ζήτημα των αποζημιώσεων είναι ανοιχτό
    Πρώτη καταχώρηση: 12/03/2015 – 09:31

    Η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα εμφανίζεται αποφασισμένη να κρατήσει ψηλά στην πολιτική της ατζέντα το θέμα των γερμανικών πολεμικών επανορθώσεων και του κατοχικού δανείου, όπως άλλωστε υποσχέθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ στον προεκλογικό του αγώνα. Όπως είπε σε συνέντευξή του προς τη Deutsche Welle ο Γερμανός δημοσιογράφος και ειδήμων σε ελληνικά ζητήματα Έμπερχαρντ Ρόντχολτς: «Είναι καταρχήν σωστό να γίνεται σαφής διαχωρισμός μεταξύ του αιτήματος για καταβολή πολεμικών επανορθώσεων και της επιστροφής ενός δανείου που δεν σχετίζεται διόλου με τις επανορθώσεις και το οποίο κρίνεται δίκαιο από όλους τους σοβαρούς διεθνολόγους».

    Το αίτημα έχει διατυπωθεί επανειλημμένως

    Είναι όμως τώρα η κατάλληλη χρονική συγκυρία για να διατυπωθεί με τέτοιο δυναμισμό το αίτημα αυτό; «Δεν πρόκειται για ένα αίτημα που διατυπώνεται για πρώτη φορά. Αντιθέτως έχει διατυπωθεί εδώ και χρόνια, από διάφορες ελληνικές κυβερνήσεις. Χθες έγινε στην ελληνική Βουλή συζήτηση για την ανασυγκρότηση της αρμόδιας Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής. Η επιτροπή αυτή όμως συγκροτήθηκε υπό την συγκυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου. Δεν είναι λοιπόν η κυβέρνηση Τσίπρα που έφερε ξαφνικά το θέμα στο προσκήνιο. Αυτό είναι λάθος. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος έχει πει ότι έχει συζητήσει επανειλημμένως το ζήτημα με Γερμανούς κυβερνητικούς αξιωματούχους».

    Δια του κυβερνητικού εκπροσώπου Στέφεν Ζάιμπερτ το Βερολίνο διεμήνυσε χθες Τετάρτη εκ νέου ότι θεωρεί το θέμα λήξαν. Εντούτοις αυτό δεν ισχύει από νομική σκοπιά, σχολιάζει ο Έμπερχαρντ Ρόντχολτς: «Ο τελευταίος που έθεσε το θέμα ήταν ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος στις συνομιλίες του με τον Γερμανό Πρόεδρο Γιοάχιμ Γκάουκ. Το θέμα λοιπόν βρισκόταν πάντα στο τραπέζι. Το ότι έχει πάρει τώρα τόσο μεγάλη δημοσιότητα, ίσως να οφείλεται στο γεγονός ότι η νέα ελληνική κυβέρνηση δεν έχει πολύ καλή φήμη στη Γερμανία».

    Το θέμα δεν έχει λήξει

    Εντέλει, υπό τις παρούσες συνθήκες και με δεδομένη την ένταση στις σχέσεις μεταξύ Βερολίνου και Αθήνας, είναι η κατάλληλη χρονική συγκυρία για να επαναδιατυπωθεί το ελληνικό αίτημα;

    «Είναι μια καλή ερώτηση. Πρόκειται όμως για ένα θέμα το οποίο θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Όταν η μια πλευρά λέει συνεχώς ότι δεν μιλάμε γι’ αυτό, αυτό δεν σημαίνει ότι το θέμα θεωρείται λήξαν. Είναι αυτονόητο να υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ πιστωτών και οφειλετών. Θα ήταν όμως προτιμότερο να έχει διαπραγματευτεί η γερμανική πλευρά με την ελληνική, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, παρά να υποστηρίζει συνεχώς ότι το θέμα θεωρείται λήξαν λόγω παρέλευσης χρόνου. Αυτό δεν ισχύει νομικά. Το θέμα θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο της πολιτικής σκακιέρας και όχι των δικαστηρίων, όπου βρισκόταν επί χρόνια, αν όχι δεκαετίες. Το θέμα έχει απασχολήσει ήδη 15 δικαστήρια, μέχρι και τη Χάγη».

    Το ερώτημα βέβαια τώρα είναι πώς θα αντιδράσει η γερμανική κυβέρνηση. «Δυστυχώς το ερώτημα θα μας απασχολήσει καιρό ακόμη εάν δεν γίνουν επιτέλους συνομιλίες και εάν δεν υπάρξουν διαπραγματεύσεις. Ίσως να οδηγήσει σε αυτό η χθεσινή συνεδρίαση στην ελληνική Βουλή. Αλλά δεν γνωρίζω πώς θα αντιδράσει το Βερολίνο».

    Πηγή: DW

    http://www.enikos.gr/international/303376,Germanos-dhmosiografos-To-zhthma-twn-apozhmiwsewn-einai-anoixto.html

    Σχόλιο από FAZ | 12/03/2015

  5. Γερμανικές αποζημιώσεις: Η λογική της αυτοθυματοποίησης και ο μύθος των μαγικών λύσεων.

    Του Δημήτρη Τσίρκα

    Παρακολουθώντας τη συζήτηση που άνοιξε, δυστυχώς, με πρωτοβουλία της κυβέρνησης για τις γερμανικές πολεμικές αποζημιώσεις παρατηρεί κανείς πως γίνεται μέσα σε μεγάλη ένταση. Το θέμα θεωρείται λήξαν από ένα μέρος της Αριστεράς – οι Γερμανοί κατέστρεψαν την Ελλάδα επί κατοχής και δεν πλήρωσαν τίποτα και τώρα συνεχίζουν την καταστροφή με οικονομικά μέσα γιατί είναι σχεδόν στην ιδιοσυστασία του γερμανικού λαού η επιθετικότητα και η τάση για κυριαρχία. Οι πολεμικές αποζημιώσεις είναι δίκαιο και εφικτό αίτημα από τη μεριά της Ελλάδας. Είναι μάλιστα εθνικό χρέος για μία ελληνική κυβέρνηση να τις διεκδικήσει γιατί οι Γερμανοί «μας χρωστάνε, δεν τους χρωστάμε». Ανάλογες είναι και οι εκτιμήσεις για τα ποσά που «μας χρωστάνε», συνήθως υπολογίζονται στα εκατοντάδες δις, αρκετά για ν” αποπληρωθεί το χρέος και να χρηματοδοτηθεί και η ανάπτυξη.

    Η προσκόλληση στο εν λόγω αίτημα και μάλιστα με τέτοιο πάθος απορρέει από δύο συγκροτητικούς μύθους του λεγόμενου πατριωτικού χώρου, σε όλο του το εύρος, από την Αριστερά μέχρι τη λαϊκή Δεξιά. Ο πρώτος έχει να κάνει με τη λογική της αυτοθυματοποίησης. Σύμφωνα με αυτή ο ελληνικός λαός, όχι η ελληνική εργατική τάξη, όλος ο λαός πλην κάποιων ξενόδουλων ολιγάριθμων ελίτ, γίνεται αντιληπτός ως το απόλυτο και διαρκές θύμα της ιστορίας. Για όλα του τα δεινά ευθύνονται κάποιοι ξένοι – οι μεγάλες δυνάμεις, ο ιμπεριαλισμός, οι μασόνοι, ο διεθνής σιωνισμός κ.ο.κ. Ο ελληνικός κοινωνικός σχηματισμός δεν αναλύεται με βάση τις εσωτερικές του ταξικές και άλλες αντιθέσεις μέσα από τις οποίες επιδρά φυσικά και ο διεθνής συσχετισμός αλλά εμφανίζεται συνεχώς ως έρμαιο των καταχθόνιων σχεδίων και συμφερόντων των ξένων ισχυρών, όπως και αν γίνονται αντιληπτοί αυτοί. Η λογική αυτή συνοδεύεται συνήθως από εκείνη του εθνικού δικαιώματος (entitlement) που θέλει τον υπόλοιπο κόσμο και ιδίως τη Δύση να μας χρωστάει, κυρίως πολιτισμικά λόγω του ένδοξου αρχαίου πολιτισμού που έδωσε τα φώτα στους «βάρβαρους που έτρωγαν βελανίδια», αλλά και οικονομικά ή στρατιωτικά που καθυστερήσαμε πχ, δήθεν, τους Γερμανούς και αλλάξαμε τον ρου του Β παγκοσμίου πολέμου κ.ο.κ. Γενικά μας χρωστάνε και θα έπρεπε να αναγνωρίσουν το χρέος τους και να μας συμπεριφέρονται με ευγνωμοσύνη και όχι κυριαρχικά όπως τώρα.

    Ο δεύτερος μύθος είναι η ύπαρξη εύκολων και μαγικών λύσεων που άκοπα και ανέξοδα, άπαξ και διαπαντός θα εξαφανίσουν τα προβλήματα. Αυτός δεν χαρακτήριζε ανέκαθεν την Αριστερά, στο παρελθόν αυτή είχε συνείδηση των θυσιών, των κινδύνων και της τεράστιας προσπάθειας που απαιτούνταν από την ίδια και το λαό για την κοινωνική αλλαγή ή την επανάσταση. Η κυριαρχία αυτού του μύθου των εύκολων λύσεων και παραδείσων σε μέρος τουλάχιστον της Αριστεράς, είναι απόρροια δύο εξελίξεων. Η πρώτη έχει να κάνει με την ιστορική ήττα και την κοινωνική, πολιτική και ιδεολογική περιθωριοποίηση της Αριστεράς τις τελευταίες δεκαετίες. Η δεύτερη με την άνοδο του βιοτικού επιπέδου των λαϊκών στρωμάτων μέχρι και την κρίση στην Ελλάδα και την ηγεμονία ατομιστικών και ηδονιστικών αντιλήψεων και μίας καθαρά υλιστικής ιδεολογίας της ήσσονος προσπάθειας και του κυνηγιού της ατομικής ευμάρειας με όρους καταναλωτικής δυνατότητας.

    Ο συνδυασμός της ήττας και περιθωριοποίησης της Αριστεράς και της κυριαρχίας του ηδονιστικού ατομισμού στις λαϊκές τάξεις οδήγησε την πρώτη στη φαντασίωση των εύκολων λύσεων που θα κόβουν δρόμο για την κατάκτηση μαζικής επιρροής, χωρίς όμως ν” αμφισβητείται η κυρίαρχη ιδεολογία στους κόλπους των μαζών. Η μαζική επιρροή θα έρθει αν η Αριστερά μπορεί να υποσχεθεί στις μάζες μία ρήξη με το εγχώριο και διεθνές σύστημα εξουσίας και ταυτόχρονα να διασφαλίσει υψηλά επίπεδα διαβίωσης, ανάλογα μίας δυτικής κοινωνίας, όπως αυτές είχαν συνηθίσει ή θα ήθελαν ν” αποκτήσουν και όχι φυσικά με «αίμα και δάκρυα» και αβέβαιο μέλλον που ελάχιστους θα δελέαζαν. Ό,τι δηλαδή δεν μπορεί πλέον να προσφέρει ο καπιταλισμός στην κρίση του, μπορεί να το εξασφαλίσει η Αριστερά ή και η λαϊκή Δεξιά, εύκολα και αναίμακτα. Προκειμένου να τετραγωνιστεί αυτός ο κύκλος, η φυγή (escapism) σε μαγικές λύσεις ήταν αναπόφευκτη. Έτσι άνθισαν διάφορα μυθεύματα που υπόσχονταν εύκολες και ανώδυνες απαντήσεις στην κρίση – οι πολεμικές αποζημιώσεις, το απεχθές και επονείδιστο χρέος που μόλις το αποδείξουμε θα μας το διαγράψουν, η εύκολη επιστροφή στη δραχμή, τα 600 δις του Αρτέμη Σώρρα και πάει λέγοντας.

    Οι δύο αυτοί μύθοι συνιστούν πλέον τη θεμελιώδη φαντασίωση του λεγόμενου πατριωτικού χώρου. Αρθρώνουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται και αξιολογεί την πραγματικότητα και κρύβονται πίσω από ισχυρές συναισθηματικές ταυτίσεις που αντικειμενοποιούνται σε αιτήματα όπως αυτό των γερμανικών πολεμικών αποζημιώσεων. Φυσικά αυτό το τελευταίο είναι ακόμα περισσότερο συναισθηματικά φορτισμένο διότι συνδέεται με το τραυματικό παρελθόν της κατοχής και του εμφυλίου που από πολλές απόψεις παραμένει ακόμα ανοικτό. Και βέβαια με την άτεγκτη νεοφιλελεύθερη διαχείριση της κρίσης από τους Ευρωπαίους υπό την ηγεσία του γερμανικού κράτους. Αυτό όμως δεν αναιρεί τον φαντασιωτικό και ανεδαφικό χαρακτήρα του, απλά κάνει τα υποκείμενα του πολύ πιο ευαίσθητα και ευερέθιστα στην άρνηση του.

    Οι άνθρωποι δεν εγκαταλείπουν εύκολα τη θεμελιώδη φαντασίωση τους, όσο λογικά και αν αποδομηθει αυτή. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε την κατάρρευση του συμβολικού τους πλαισίου, του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον κόσμο. Όταν λοιπόν έρχονται αντιμέτωποι με μία πιθανή διάψευση αυτής της φαντασίωσης, προκειμένου να την περισώσουν και μαζί της την ιδεολογική συνοχή τους, επιτίθενται με μένος σε αυτούς που την απειλούν. Αυτός είναι ο μηχανισμός που κρύβεται πίσω από την ένταση της συζήτησης για τις αποζημιώσεις και τις συλλήβδην κατηγορίες περί γερμανοτσολιάδων που εκτοξεύονται σε βάρος όσων τις αμφισβητούν. Αυτή η ιστορία βγάζει τα πιο αντιδραστικά αντανακλαστικά σε μέρος του κόσμου (και) της Αριστεράς (όχι στην πλειοψηφία ευτυχώς) και είναι θλιβερό που άνοιξε με αυτούς τους όρους και νομιμοποιείται σε τόσο υψηλό επίπεδο από μία κυβέρνηση της Αριστεράς.

    http://www.hitandrun.gr/germanikes-apozimiosis-i-logiki-tis-aftothimatopiisis-ke-o-mithos-ton-magikon-liseon/

    Σχόλιο από FAZ | 12/03/2015

  6. BOMBA στην καρδιά της Γερμανίας! «Το κατοχικό δάνειο πρέπει οπωσδήποτε να εξοφληθεί!Σε αυτό έχουν δίκιο οι Έλληνες!»

    «Το αναγκαστικό κατοχικό δάνειο πρέπει σε κάθε περίπτωση να αποπληρωθεί. Δεν παραγράφεται», τόνισε ο πρόεδρος του κόμματος της γερμανικής Αριστεράς (Die Linke) Μπερντ Ρίξινγκερ αναφερόμενος στις ελληνικές διεκδικήσεις από την Γερμανία και επισήμανε ότι «σε αυτό έχουν δίκιο οι Έλληνες».

    Μιλώντας στο πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD, ο κ. Ρίξινγκερ σημείωσε ότι θα ήταν καλό η γερμανική κυβέρνηση «να μην απορρίπτει τόσο σκληρά το θέμα» και της συνιστά «να ξεκινήσει τον δρόμο του διαλόγου, της κατανόησης και του δικαίου».
    http://mikroskopio.gr/bomba-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%B4%CE%B9%CE%AC-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B3%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CF%84%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%87%CE%B9/

    Σχόλιο από FAZ | 13/03/2015

  7. Η φράση πίσω από την οποία κρύφτηκε η Γερμανία για να μην καταβάλει τις πολεμικές αποζημιώσεις
    News247.gr
    News247.gr
    Η φράση πίσω από την οποία κρύφτηκε η Γερμανία για να μην καταβάλει τις πολεμικές αποζημιώσεις
    8 ώρες πριν
    «Εν μέσω πλήρους κρίσης, η Ελλάδα τολμά να απαιτήσει από τη Γερμανία την επιστροφή του κατοχικού δανείου και τις πολεμικές αποζημιώσεις» είναι η πρώτη πρόταση του άρθρου τoυ γαλλικού εβδομαδιαίου περιοδικού L’Express που αναφέρεται στο θέμα με τρόπο που δείχνει πως μέχρι πρότινος το ζήτημα των αποζημιώσεων ήταν εντελώς άγνωστο στην Ευρώπη. Όπως σημειώνει η εφημερίδα, παρά τον πρώτο αιφνιδιασμό και το απόλυτο «nein» του Βερολίνου, οι απαιτήσεις των Ελλήνων μοιάζουν καθόλα τεκμηριωμένες και σημειώνει πως το θέμα θα συζητηθεί και στη συνάντηση Μέρκελ – Τσίπρα τη Δευτέρα 23 Μαρτίου.

    Ο Αλέξης Τσίπρας βάζει το θέμα στη συζήτηση

    Ο αρθρογράφος του γαλλικού μέσου αναρωτιέται αρχικά αν η Γερμανία χρωστά πράγματι δισεκατομμύρια ευρώ στην Ελλάδα και σημειώνει πως αν ισχύει κάτι τέτοιο φαίνεται πως το Βερολίνο είναι το ίδιο κακοπληρωτής, κάτι που προσάπτει σήμερα στην Αθήνα. Στη συνέχεια περιγράφει την επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στην Καισαριανή, στο μνημείο της αντίστασης, λίγες ώρες μετά την ορκωμοσία του. «Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας αναφέρθηκε στο αναγκαστικό δάνειο 476 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων του 1942. Σε σημερινή αξία το ύψος αυτού του δανείου φτάνει μεταξύ 5 και 11 δις ευρώ».

    «Αυτές οι απαιτήσεις έρχονται εν μέσω ενός πόκερ για την αναδιαπραγμάτευση του χρέους της Ελλάδας, προκάλεσαν της ψυχρές και κατηγορηματικές αντιδράσεις από πλευράς Γερμανίας» σημειώνει στη συνέχεια το άρθρο που παραθέτει δηλώσεις στελεχών της γερμανικής κυβέρνησης πως το θέμα των αποζημιώσεων έχει κλείσει. «Ωστόσο, στο πέρασμα των ημερών, αυτή η ωραία βεβαιότητα πως το θέμα έχει κλείσει κατέρρευσε, προκαλώντας το διχασμό μεταξύ των ιστορικών στη βάση των δηλώσεων του κ. Τσίπρα» σημειώνει το άρθρο.

    Η φράση ταμπού που αποφεύγει η Γερμανία

    Το άρθρο στη συνέχεια κάνει μια εκτενή αναφορά στην ιστορία πίσω από τις ελληνικές απαιτήσεις ξεκινώντας από τη Σύνοδο του Λονδίνου το 1953 και τις πιέσεις των τεσσάρων μεγάλων δυνάμεων να μην εξαθλιωθεί η Γερμανία οικονομικά από τους Συμμάχους. «Οι Έλληνες δέχονται να διαπραγματευτούν την επιστροφή του δανείου την ημέρα που Ανατολική και Δυτική Γερμανία υπογράψουν σύμφωνο ειρήνης» σημειώνει το άρθρο και εκεί βρίσκεται και η φράση κλειδί, με την οποία παίζει έκτοτε το Βερολίνο ώστε να αποφεύγει να αναφερθεί στο θέμα. Γιατί; Διότι το 1989, στις διαδικασίες επανένωσης της Γερμανίας η οποία όμως «σε καμιά περίπτωση δεν επρόκειτο για σύμφωνο ειρήνης». Με απλά λόγια «η κυβέρνηση Κολ φρόντισε ο όρος «σύμφωνο ειρήνης» να μην εμφανίζεται σε κανένα κείμενο. Όλα αυτά φυσικά με την συναίνεση των Αμερικάνων, των Γάλλων, των Βρετανών και των Ρώσων».

    Ένα ζήτημα που πια δεν είναι ταμπού για τη Γερμανία

    © Λευτέρης Σαββίδης
    Το άρθρο κλείνει αναφέροντας πως το θέμα των αποζημιώσεων έχει αρχίσει να βρίσκει έδαφος εντός Γερμανίας και όλο και περισσότερες προσωπικότητες της αντιπολίτευσης, αλλά και κάποιες της συμπολίτευσης εκτιμούν πως η χώρα δεν μπορεί να αγνοεί τις ελληνικές απαιτήσεις. «Πρέπει να διαχωρίσουμε το πρόβλημα των πολεμικών αποζημιώσεων, από εκείνο των συζητήσεων για την κρίση της Ελλάδας και του Ευρώ. Φρονώ πως πρέπει οπωσδήποτε να ανοίξει ένας διάλογος για τις αποζημιώσεις. Είναι μέρος της ιστορίας μας. Είμαι αντίθετος στο να σβήσουμε οριστικά το παρελθόν μας. Ακόμη και μετά από δεκαετίες» εκτιμά ο αντιπρόεδρος του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος Ραλφ Στένγκερ. Στην ίδια γραμμή και ο πρόεδρος του αριστερού Die Linke Άντον Χοφράιτερ, αλλά και ο επικεφαλής των Πράσινων Μπερντ Ρίξιενγκερ.

    «Όπως και με την περίπτωση της επιστροφής του κλεμμένου χρυσού στην Ελβετία (1997), της αποζημίωσης των εργατών σε καταναγκαστικά έργα της Γερμανίας ή ακόμη και της αποκατάστασης των έργων τέχνης που κλάπηκαν από Εβραίους (1998), η Γερμανία είναι σίγουρα στο σημείο, να ανοίξει και πάλι ένα ντροπιαστικό κεφάλαιο της ιστορίας της προκειμένου να ρυθμίσει τα χρέη της που παραμένουν πάντα σε αδράνεια.» κλείνει το άρθρο δείχνοντας πως η κινήσεις της ελληνικής πλευράς προκάλεσαν σοβαρούς τριγμούς σε πολιτικό επίπεδο στο Βερολίνο.

    Πηγή: L’Express
    http://www.msn.com/el-gr/news/politics/%CE%B7-%CF%86%CF%81%CE%AC%CF%83%CE%B7-%CF%80%CE%AF%CF%83%CF%89-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CF%81%CF%8D%CF%86%CF%84%CE%B7%CE%BA%CE%B5-%CE%B7-%CE%B3%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BD%CE%B1-%CE%BC%CE%B7%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%B2%CE%AC%CE%BB%CE%B5%CE%B9-%CF%84%CE%B9%CF%82-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%B6%CE%B7%CE%BC%CE%B9%CF%8E%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82/ar-BBipCjF?ocid=UP97DHP

    Σχόλιο από Β | 19/03/2015

  8. Το δίδαγμα της διαγραφής του γερμανικού χρέους
    TIMOTHY W. GUINNANE*

    ΕΤΙΚΕΤΕΣ:ΑΝΑΛΥΣΗ

    Η ελληνική κρίση χρέους έχει πυροδοτήσει εκτενείς αναφορές στη Συμφωνία του Λονδίνου για το γερμανικό χρέος. Υπογράφηκε το 1953 και έδωσε τέλος σε μια μακρά περίοδο αθέτησης πληρωμών από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα της Γερμανίας. Το συνολικό χρέος της Γερμανίας μειώθηκε κατά το ήμισυ. Ο,τι απέμεινε αναθεωρήθηκε και συνδέθηκε με τα έσοδα της χώρας από τις εξαγωγές. Ενα από τα παιχνίδια τραγικής ειρωνείας στην ιστορία είναι πως η Ελλάδα ήταν από τις πιστώτριες χώρες που υπέγραψαν τη Συμφωνία του Λονδίνου για την ελάφρυνση του γερμανικού χρέους. Ο τ. πρωθυπουργός της Ελλάδας, Αλέξης Τσίπρας, υποστήριξε πως η Γερμανία οφείλει να εκτιμήσει τη θέση της Ελλάδας το 1953 και να προσφέρει σήμερα ανάλογη διαγραφή χρέους στην Ελλάδα. Ομως, τα κομματικά στελέχη της Γερμανίας και της Ελλάδας έχουν παρερμηνεύσει το περιεχόμενο της Συμφωνίας του Λονδίνου και κατά συνέπεια τα κίνητρα των πιστωτών το 1953. Αυτό το ιστορικό συμβάν μπορεί να προσφέρει ένα σημαντικό δίδαγμα μόνον εάν κατανοηθεί σωστά. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, ή Δυτική Γερμανία, γεννήθηκε το 1949 ως μια κατεχόμενη χώρα με περιορισμένη εθνική ανεξαρτησία. Οι συμμαχικές δυνάμεις της Δύσης –η Βρετανία, η Γαλλία και οι ΗΠΑ– είχαν υποσχεθεί την παράδοση της πλήρους ανεξαρτησίας υπό την προϋπόθεση, μεταξύ άλλων, να κλείσει το ζήτημα του εξωτερικού χρέους.

    Η Συμφωνία του Λονδίνου εμπεριείχε δύο σκέλη. Κατ’ αρχάς, οι ξένες κυβερνήσεις συμφώνησαν στη μείωση των χρημάτων που τους χρωστούσαν οι Γερμανοί από τα προγράμματα στήριξης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συμπεριλαμβανομένου του Σχεδίου Μάρσαλ των ΗΠΑ. Αυτό το σκέλος της συμφωνίας ήταν απλό, διότι τα χρέη αυτά δεν είχαν χορηγηθεί σε διαφορετικά νομίσματα, ούτε ήταν βεβαρημένα από επιτόκια, ενώ οι εμπλεκόμενοι ήταν μόνο τέσσερις κυβερνήσεις. Το υπόλοιπο χρέος προερχόταν από δάνεια προ Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ήταν ένα αρκετά περίπλοκο ζήτημα. Το μεγαλύτερο κομμάτι ήταν τίτλοι που είχαν εκδοθεί από κρατικές οντότητες της Γερμανίας και είχαν αγοραστεί από ιδιώτες επενδυτές. Ενα άλλο κομμάτι ήταν δάνεια των γερμανικών εταιρειών. Περιλαμβανόταν και το Σχέδιο Ντοζ του 1924, ένα δάνειο και δεν είχε εξυπηρετηθεί στις αρχές της δεκαετίας του ’30. Οι έντοκες υποχρεώσεις είχαν συσσωρευτεί τόσο που ήταν, σχεδόν, όσες το κεφάλαιο. Επιπροσθέτως, αυτό το κομμάτι του χρέους είχε εκδοθεί σε διαφορετικά νομίσματα, πολλά εκ των οποίων είχαν υποτιμηθεί τόσο που η αποπληρωμή τους τη δεκαετία του ’50 θα κάλυπτε τελικά ένα πολύ μικρό μέρος τους. Πέραν όλων, όμως, οι συμμαχικές δυνάμεις είχαν αποδεχθεί την ιστορική βαρύτητα της γερμανικής οικονομίας στην ευρωπαϊκή και την παγκόσμια οικονομία. Την ίδια στιγμή, ο κύριος διαπραγματευτής της Γερμανίας στο Λονδίνο, Χέρμαν Αμπς, επέμενε πως ως υπόβαθρο σε μια συμφωνία θα έπρεπε να ήταν η αδυναμία της Γερμανίας να παράγει έσοδα από τις εξαγωγές της. Επίσης, η Γερμανία είχε τη δυνατότητα να ζητήσει τη ματαίωση των καταβολών από τα έσοδα των εξαγωγών εάν οι πιέσεις ήταν ασφυκτικές για την οικονομία.

    Η Συμφωνία του Λονδίνου αποτελεί ένα πολύ σημαντικό δίδαγμα για τη σημερινή κρίση. Τότε οι διαπραγματευτές εκπροσωπούσαν χώρες που μόλις είχαν θάψει εκατομμύρια συμπολίτες τους από έναν βάρβαρο πόλεμο, που είχε προκαλέσει η χώρα που της παρείχαν τα δάνεια για την ανοικοδόμησή της. Η συμφωνία, όμως, βασίστηκε σε μια εξαιρετικά ψυχρή πραγματικότητα, που εξόργισε αρκετούς επενδυτές του ιδιωτικού τομέα. Οι διαπραγματεύσεις απείχαν από την εθνική μυθοπλασία και την ιστορική πικρία που διακρίνουν τις σημερινές συζητήσεις. Οι Ελληνες πολιτικοί έχουν αποπειραθεί να στριμώξουν τους Γερμανούς με το παρελθόν και οι Γερμανοί δεν κρύβουν την περιφρόνησή τους για το πολιτικό προσωπικό της Ελλάδας. Η Συμφωνία του Λονδίνου, από την άλλη πλευρά, στηρίχθηκε σε ένα ρεαλισμό. Ανάλογος ρεαλισμός είναι απαραίτητος και σήμερα, προκειμένου να υπάρξει μια λογική λύση στα σημερινά προβλήματα της Ελλάδας.

    * Ο κ. Τimothy W. Guinnane είναι καθηγητής Οικονομικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ. Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα Voxeu.org.

    http://www.kathimerini.gr/830442/article/oikonomia/die8nhs-oikonomia/to-didagma-ths-diagrafhs-toy-germanikoy-xreoys

    Σχόλιο από Β. | 11/09/2015


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: