Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-«Μάο-πάω-τσάο»… Για το ποντιακό underground(;;;)

«πριν εβγαίνει η ψ’ην του Μάο Τσε Τουνγκ είπεν σο μιλλέτ τρία φοράς εγώ πάω,
Μάο, πάω, τσάο
»

Tου Κωστή Δρυγιαννάκη

Μια ιδιαίτερα εντυπωσιακή περίπτωση στον ποντιακό χώρο υπήρξε ο λυράρης και τραγουδιστής Γιάννης «Τσανάκαλης» Βλασταρίδης (1931 – 2001). Ο Τσανάκαλης, παράλληλα με τις ηχογραφήσεις του που κινούνταν στα αποδεκτά πλαίσια του παραδοσιακού ή του νέου ποντιακού τραγουδιού, έκανε και άλλα ανοίγματα όπως το προκείμενο που, τότε τουλάχιστον, εδράζονταν στο χιούμορ. Ο ίδιος μάλιστα το θέτει ακριβώς έτσι στο δίσκο του International Τσανάκαλης (Vasipap, 1981). Σήμερα όμως, με τα νέα δεδομένα που έχουν δημιουργηθεί από τις μόδες των ethnic και των world fusion, αλλά ακόμη και από την απλή αύξηση της επικοινωνίας, τα χιουμοριστικά αυτά ανοίγματα του ’80 λειτουργούν με ένα τελείως διαφορετικό τρόπο.

Χαρακτηριστικό το «κινέζικο» κομμάτι Μπρους Λη που παραθέτουμε εδώ. Η απόδοση μιας πεντάτονης σινικής μελωδίας από ποντιακή λύρα πάνω σε ρυθμό που θυμίζει τανγκό είναι εξ ορισμού μορφή διαπολιτισμικής σύντηξης, αλλά αυτό που της δίνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι πώς πρόκειται για μια σύντηξη πραγματοποιημένη εκ των έσω, κι όχι από κάποιον τρίτο, αλλότριο παραγωγό. Είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο ο ένας πολιτισμός αντιλαμβάνεται τον άλλον, μέσα από τις υπερβολές της προπαγάνδας, των μέσων ενημέρωσης και της βιομηχανίας του θεάματος, και τον μετασχηματίζει σε κάτι πολύ αυθεντικό χωρίς ενδοιασμούς για την προσωπική του ταυτότητα, χωρίς συμπλέγματα κατωτερότητας και χωρίς αγκυλώσεις σε στερεότυπα.

Ο ποντιακός κόσμος εκφράζεται για το παγκόσμιο αλαλούμ χρησιμοποιώντας τη δική του γλώσσα. Και το χιούμορ, παρά την πάροδο του χρόνου, παραμένει φρέσκο. Η χρήση της ποντιακής γλώσσας, διανθισμένης με αρκετές ξένες λέξεις «πριν εβγαίνει η ψ’ην του Μάο Τσε Τουνγκ είπεν σο μιλλέτ τρία φοράς εγώ πάω, Μάο, πάω, τσάο» εξακολουθεί να έχει όλη τη δροσιά που είχε πριν 30 χρόνια και ο συσχετισμός του αστεριού της μαοϊκής Κίνας με το αστέρι της Βηθλεέμ ξεπερνά κάθε φαντασία. Άσε πια την παρομοίωση της ιαπωνικής πάλης με ποντιακούς χορούς και την ανάδειξη του Μπρους Λή σε συνεχιστή του Μάο.

Διαπιστώσαμε ότι ο Τσανάκαλης, εκτός από φανατικούς οπαδούς, έχει και σκληρούς επικριτές. Αυτό έχει ενδιαφέρον από κοινωνιολογική άποψη, καθώς φανερώνει μια ριζοσπαστικοποίηση του ποντιακού χώρου σε βαθμό που να θεωρείται πλέον άτοπο, ίσως και απρεπές, να υπάρχουν στην ποντιακή τέχνη θέματα που δεν σχετίζονται με το παλαιό παρελθόν και πολύ περισσότερο θέματα τα οποία να προκαλούν λίγο χαμόγελο. Δεν ήταν έτσι τα πράγματα τρεις δεκαετίες πριν. Στους δίσκους της εποχής εκείνης ο πόνος για την ξενιτιά και την κοινωνική αδικία κυριαρχούν, η χρήση της ποντιακής γλώσσας δεν υπαγορεύεται από ιστορικό καθήκον αλλά από καθημερινή ανάγκη, και η τέχνη καλείται να παρέχει ανακούφιση στις δυσκολίες της ζωής και όχι πνευματική ανάταση και πατριωτικούς οραματισμούς. Ο ποντιακός κινηματογράφος της δεκαετίας του ’80 φανερώνει ακριβώς αυτή τη διάσταση του ποντιακού κόσμου. Εδώ ακολουθεί ένα δείγμα από τα τραγούδια της ταινίας Το κρίμαν (Vasipap, 1988), με τίτλο Πατέρα συ ετράνυνες. Δεν μπόρεσα να βεβαιωθώ αν η φωνή είναι και πάλι του Τσανάκαλη, η λύρα όμως είναι. Πρωταγωνιστής αλλά και σεναριογράφος της ταινίας είναι ο Γιάννης «Φλωρινιώτης» Αποστολίδης.

Ο Φλωρινιώτης εκτός από την εμπλοκή του με τον ποντιακό κινηματογράφο πιστώνεται και δισκογραφικές καινοτομίες, που αφορούν κυρίως τον εμπλουτισμό της ποντιακής παράδοσης με τον μοδάτο funky ήχο εκείνης της εποχής. Αυτό που έχει τεράστιο ενδιαφέρον στην περίπτωση του Φλωρινιώτη, είναι ότι ισορροπεί ακριβώς ανάμεσα στα δυο είδη που αλληλοσυμπληρώνονται χωρίς κανένα να περιέρχεται σε δεύτερη μοίρα. Στο κομμάτι Ανάθεμα την πεθερά σ’ από το δίσκο Ποντιακό πάρτυ (Vasipap, 1992) αξιοποιεί κατά κόρο τα ποπ ηχοχρώματα, ωστόσο η μελωδία στην οποία χτίζεται το κομμάτι είναι αμιγώς ποντιακή και η λύρα ενισχύει αυτήν την ταυτότητα. 

Στο πολύ πιο πρόσφατο Η εγάπ’, που ερμηνεύει η κόρη του Αννούλα στο δίσκο Δυο φιλάκια (Panivar, 2001) εκτός από την υπέροχη ερμηνεία πρέπει να σημειωθεί ότι η ισορροπία ανάμεσα στο παραδοσιακό και το μοντέρνο εξακολουθεί να διατηρείται άθικτη, παρά την προσαρμογή του ήχου στις νεότερες προδιαγραφές. Η Αννούλα βέβαια, πολύ νεότερη, απέχει πολύ από την παλαιά εκφορά της ποντιακής γλώσσας, αλλά η προφορά της έχει τέτοια δροσιά που αποζημιώνει τον ακροατή δημιουργώντας νέα δεδομένα· και για όσους δεν μιλούν την ποντιακή, αυτό γίνεται σαφές στις ερμηνείες της στη νεοελληνική.

http://drygianakis.blogspot.gr/2009/03/1931-2001.html

Advertisements

25/02/2014 - Posted by | -τραγούδια, -Λαογραφία

2 Σχόλια »

  1. Σχόλιο από OST | 26/02/2014

  2. Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 11/10/2014


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: