Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

Πατριωτισμός και Αριστερά

dimitris kozaris denys[11]glinostieinaieam

Αναγκαίες αποσαφηνίσεις για έναν σοβαρό διάλογο.
Πατριωτισμός, η ψυχή της Αριστεράς 

Του Γιώργου Τοζίδη
από τον «Δρόμο της Αριστεράς»

Η ολόπλευρη κρίση που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια έχει και μια παράπλευρη συνέπεια. Καταρρίπτει βεβαιότητες και απόλυτες αλήθειες και μεταβάλλει άρδην πολιτικούς και ιδεολογικούς συσχετισμούς. Η αιτία βρίσκεται στο ότι η αντιμετώπιση της παρούσας κρίσης απαιτεί επανεδαφικοποίηση της πολιτικής, ανάλυση του συγκεκριμένου και, κυρίως, διατύπωση ενός συγκεκριμένου εναλλακτικού σχεδίου όχι μόνο για την έξοδο από την κρίση αλλά και για την οικοδόμηση ενός διαφορετικού οικονομικού υποδείγματος.

Φυσικό επακόλουθο των παραπάνω είναι «ένας ορισμένος πατριωτισμός (να) βρίσκει όλο και περισσότερο ευήκοα ώτα στο χώρο της ριζοσπαστικής Αριστεράς». Το γιατί αυτό δεν είναι καλό πράγμα(!) «φρόντισαν» να μας το εξηγήσουν οι Χ. Λάσκος (Χ.Λ.) με επιφυλλίδα του στο RedNotebook (02/11/2013) και ο Δ. Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος (Δ.Π.-Α.) με άρθρο του στην Αυγή της 08/11/2013. Στο πλαίσιο του παρόντος άρθρου, δεν θα σταθώ στην ατεκμηρίωτη απολυτότητα των απόψεων («εμπλουτισμένη» με σχετική ειρωνεία) των δύο αρθρογράφων (ή επιφυλλιδογράφων αν προτιμούν).

eam_thumb

Ο διάλογος για τον αριστερό πατριωτισμό πρέπει να γίνει στο χώρο της ριζοσπαστικής Αριστεράς με αναλυτικό και τεκμηριωμένο τρόπο και κυρίως με εστίαση στα πραγματικά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η συντριπτική πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας. Απαραίτητος όρος, όμως, για τη διεξαγωγή αυτού του διαλόγου είναι να μην υπάρχουν παρανοήσεις (ηθελημένες ή μη) των θέσεων των δύο πλευρών:

1. Είναι δικαίωμα του καθενός και της καθεμιάς να αρνείται την εθνική ταυτότητα, που είναι μία από τις πολλές που προσδιορίζουν το άτομο σε μια κοινωνία. Η προσπάθεια επιβολής αυτής της άρνησης και σε άλλους είναι το πρώτο βήμα για τον ολοκληρωτισμό.

 

2. Ο παγκόσμιος χαρακτήρας της οικονομικής κρίσης, ακόμη και αν γίνει δεκτός ως θέση, δεν μπορεί να είναι το επιχείρημα για την αιτιολόγηση της ανάγκης για «ανατροπή σε Ελλάδα και Ευρώπη». Αν η κρίση είναι παγκόσμια, τότε η ανατροπή δεν μπορεί να περιορίζεται στα όρια της Ευρώπης, όταν μάλιστα δεν διευκρινίζεται αν με τον όρο Ευρώπη εννοείται η Ευρωζώνη, η Ευρωπαϊκή Ένωση ή η Ευρώπη ως ήπειρος. Η ανατροπή στην Ελλάδα θα έχει τις ίδιες πολλαπλασιαστικές συνέπειες που είχε η εξέγερση στην Τυνησία για την Αραβική Άνοιξη.

3. Εγκαλείται, από τον Δ.Π.-Α., ο αριστερός πατριωτικός χώρος ότι είτε «σιώπησε, καθηλωμένος στη νοσταλγία του ΕΑΜ, είτε «ψήφισε» μαζί με τη Δεξιά» σε μια σειρά από ζητήματα. Πρόκειται για διαστρέβλωση και παραποίηση των θέσεων στα όρια της συκοφαντίας:

a4423a.jpgα) Για την ονομασία της πΓΔΜ, η θέση του αριστερού πατριωτισμού ήταν, εδώ και είκοσι χρόνια, η «σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό και για κάθε χρήση». Από την άλλη ο Δ.Π.-Α. με την αποδοχή της ονομασίας «Δημοκρατία της Μακεδονίας» αποδέχεται τον αλυτρωτικό και επεκτατικό χαρακτήρα του συντάγματος της πΓΔΜ και ρίχνει νερό στο μύλο του εθνικιστή Γκρούεφσκι που καταγγέλλεται, πλέον, τόσο από την αντιπολίτευση όσο και την αλβανική μειονότητα.

β) Πότε ο αριστερός πατριωτικός χώρος «σιώπησε» ή «ψήφισε μαζί με τη Δεξιά» για το μεταναστευτικό; Αντίθετα, οι θέσεις του Δ.Π.-Α. και των «διεθνιστών» συμβαδίζουν απόλυτα τόσο με τα νεοφιλελεύθερα προτάγματα όσο και με τα συμφέροντα των ντόπιων καπιταλιστών που εξασφαλίζουν φθηνό εργατικό δυναμικό.Επιπλέον, αρνούνται να δουν τις αλλαγές στις μεταναστευτικές ροές την τελευταία δεκαπενταετία και το ρόλο της Τουρκίας σε αυτές και «χλευάζουν» την αναγκαιότητα της παραγωγικής ανασυγκρότησης που είναι το μόνο σχέδιο που οδηγεί στη δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων εργασίας και για τους μετανάστες.

γ) Οι θέσεις για την Κύπρο (που εκτός από τους εμπόρους και άλλοι τη μισούνε…) αποδεικνύουν ότι η επίκληση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τους «διεθνιστές» μας είναι επιλεκτική. Μονίμως «ξεχνούν» τα τουρκικά στρατεύματα κατοχής, τον εποικισμό των κατεχομένων ενώ στήριξαν το Σχέδιο Ανάν που στερούσε από την πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων το ευρωπαϊκό κεκτημένο στην ελεύθερη κυκλοφορία, εγκατάσταση και απόκτηση περιουσίας και μετέτρεπε την Κύπρο σε κράτος υπό διεθνή κηδεμονία. Εστιάζουν την αντιπαράθεσή τους στην, ιστορικά αποδεδειγμένη, ελληνικότητα του νησιού αρνούμενοι το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης (αυτοί οι «λενινιστές»…) στην πλειοψηφία των κατοίκων της.

δ) Ο Δ.Π.-Α. βλέπει κρατικές σκοπιμότητες στη Θράκη και μας καλεί να τις καταδικάσουμε, την ίδια στιγμή που «κλείνει τα μάτια και τα αφτιά» στις καταγγελίες των Πομάκων και των Ρομά για την καταπίεση και την τρομοκρατία που υφίστανται από τους τουρκογενείς της μουσουλμανικής μειονότητας και το τουρκικό προξενείο της Κομοτηνής.

ε) Ποια είναι, όμως, η θέση του Δ.Π.-Α. για το Αιγαίο; Ο αριστερός πατριωτικός χώρος ζητάει να εφαρμοσθούν οι διεθνείς συνθήκες του Ο.Η.Ε. και το δίκαιο της θάλασσας. Ο Δ.Π.-Α. διαφωνεί;

δ) Υπάρχει ένα μεγάλο αγκάθι στο πλευρό των «διεθνιστών» και αυτό δεν είναι άλλο από το ΕΑΜ. Προσπαθούν, με κάθε τρόπο, να το αποδομήσουν γιατί τρέμουν τα επιτεύγματά του που στηρίχθηκαν στη σύζευξη του εθνικού με το κοινωνικό. Όσο κι αν προσπαθούν όμως δεν θα επιτύχουν να ξεχασθεί η αντίσταση στην τριπλή κατοχή, η απελευθέρωση των 2/3 της ελληνικής επικράτειας από τον ΕΛΑΣ και η δημιουργία θεσμών άμεσης δημοκρατίας και πολιτισμού στις απελευθερωμένες περιοχές. Πράγματι, η ΕΑΜική παράδοση είναι και σήμερα παρούσα γιατί εμπνέει τον αγώνα ενάντια στην τρόικα και την κυβέρνηση των μνημονίων αλλά και γιατί δείχνει τον δρόμο «για να φέρουμε τη λευτεριά». Επειδή, όμως, ο Δ.Π.-Α. επικαλείται έμμεσα τον Γοργοπόταμο, όταν αναφέρεται στη συνεργασία του ΕΛΑΣ με τον ΕΔΕΣ, θα πρέπει να απαντήσει: Η ανατίναξη της γέφυρας ήταν ύψιστη πράξη αντίστασης που συνέβαλε στην ήττα των ναζί στο μέτωπο της Αφρικής ή καταστροφή δημόσιας υποδομής που είχε ως αποτέλεσμα να δυσκολευθεί η κυκλοφορία ανθρώπων και εμπορευμάτων;

Κατά τα άλλα, ψυχή βαθιά…

 2_1_~1

Advertisements

28/11/2013 - Posted by | -EAM, -Αντίσταση, -Δρόμος εφημερίδα, -Νεοελληνικά, -Πολιτική, -Συζητήσεις, -ΣύΡιζΑ

6 Σχόλια »

  1. ———————————————————————————————————————————————————-
    ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΒΑΘΥ ΚΡΑΤΟΣ;;;
    —————————————————————–

    …………………………….
    …………………………….
    Μετά την μεταπολίτευση το παλιό Βαθύ Κράτος αποσαρθρώθηκε και καταβαραθρώθηκε μέσα στο αίμα της κυπριακής τραγωδίας, αλλά και από τη δύναμη του μεταπολιτευτικού λαϊκού κινήματος. Διατηρήθηκαν κάποιοι πυρήνες προστασίας της κρατικής ιδεολογίας (και της ξενοκρατίας βεβαίως) μέσα στο υπουργείο Εξωτερικών και σε διάφορους άλλους καίριους τομείς και συνδέθηκαν απολύτως με την πολιτική του θείου Κωνσταντίνου Καραμανλή. Βαθμιαία, και μέσα στις νέες συνθήκες άρχισαν να διαμορφώνονται κάποια άλλα παράκεντρα εξουσίας με μονιμότερα χαρακτηριστικά από αυτά των κομματικών γραφειοκρατιών που παρέα με υμέτερους επιχειρηματίες λήστευαν τους κόπους του λαού συστηματικά. Αυτά τα νέα κέντρα συνδέθηκαν με τις νέες ιδεολογικές επιλογές. Στη θέση του παλιού εθνικισμού εγκαθιδρύθηκε πλέον ο ιδεολογικός κοσμοπολιτισμός ενός νέου σκληρού υπερεθνικού καπιταλισμού. Η υπεράσπιση του παλιού “έθνους-κράτους” παραχώρησε τη θέση της στη υπεράσπιση των μεταεθνικών υπερκρατών. Αυτή τη φορά τα συμφέροντα των κυρίαρχων ομάδων δεν ήταν ταυτισμένα με τα παλιά σύνορα αλλά με τη διάλυση αυτών των συνόρων. Ο μοντερνισμός έγινε η κυρίαρχη πια ιδεολογία και ο νέος εξουσιαστικός στόχος ήταν η διάλυση των παλιών δομών και η δημιουργία των υπερκρατικών νέων. Και επιπλέον, διαμορφώθηκαν επιθετικές στρατηγικές στο όνομα ενός φαντασιακού αντιεθνικισμού (που εμπεριείχε σύνολο ρατσιστικών στοιχείων) αποσκοπούντος στην κυνική κατασκευή νέων ταυτοτήτων και νέων οντοτήτων με διαδικασίες και μεθόδους που θύμιζαν τις εποχές του σκληρού εθνικισμού. Τα στρώματα που ταυτίστηκαν με τη Νέα Τάξη πραγμάτων ήταν ποικίλης προέλευσης και είχαν ως συνδετικό κρίκο, εκτός από τη νέα ιδεολογία, και κοινά οικονομικά συμφέροντα που σχετιζόταν με τους πόρους της ευρωπαϊκής Ένωσης, τη διαχείριση και την εκμετάλλευση της κοινωνίας, την κατάληψη θέσεων στον ιδεολογικό και εκπαιδευτικό μηχανισμό κ.λπ.

    Αυτή η διαδικασία συγκρότησης ενός νέου Βαθέος Κράτους έλαβε πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά την εποχή του Σημίτη και του Γιωργάκη (του Παπανδρέου). Μπορούμε να πούμε ότι σε ιδεολογικό επίπεδο ένας βασικός θεσμός του νέου παρακράτους υπήρξε το ΕΛΙΑΜΕΠ, το οποίο -εκτός από τη εξυπηρέτηση ξένων συμφερόντων Ο Γ. Παπανδρέου απαντά στην κριτική Σημίτη: «Κρίνουν τώρα εκ του ασφαλούς»όπως καταγγέλθηκε από διάφορους- κόλλησε κυριολεκτικά πάνω στον παλιό μηχανισμό του Υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο υπήρξε και θεματοφύλακας του πιο έντονου συντηρητισμού. Εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του νέου αυτού Βαθέος Κράτους ήταν η επιβίωση της Μεσοπολεμικής απέχθειας που είχαν προς τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής (όπως και τους Κωνσταντινουπολίτες, Ίμβριους και Τενέδιους) που είχαν όλα τα συντηρητικά κέντρα του μεσοπολέμου. Κορυφαία απόδειξη η στάση του απέναντι στο αίτημα για αναγνώριση της Γενοκτονίας που υπέστησαν από τον τουρκικό εθνικισμό. Η κάλυψη των αιματοβαμμένων πρακτικών του τουρκικού εθνικισμού που χαρακτηρίζει όλο το Μεσοπόλεμο, του μετεμφυλιακό κράτος, αλλά και τη Χούντα είναι παρούσα στην πολιτική του ΕΛΙΑΜΕΠ, του Υπ. Εξ. και όλων των υπόλοιπων που στροβιλίζονται και συναγελάζονται με τα κέντρα αυτά, των οποίων το δημοσιογραφικό μακρύ χέρι υπήρξε το Συγκρότημα Λαμπράκη με το Βήμα και τα Νέα, που ιστορικά υπηρετούσε κάθε μορφής εξουσίας, ακόμα και την εποχή της ναζιστικής Κατοχής.
    ………………………
    ………………………

    https://pontosandaristera.wordpress.com/2013/11/26/greek-deep-state/

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 28/11/2013

  2. ———————————————————————————————————————————————————-
    ΒΟΗΘΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΎ «ΑΝΤΙΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥ» ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ:
    ———————————————————————————————————————————————————-

    ……………………………
    ……………………………
    Γιουσουφακια βέβαια του κεμαλικού εθνικισμού και της παλαιοελλαδίτικης ξενοδουλείας υπήρξε και η ανόητη, επίσης ξενόδουλη, ψευτοαριστερά των Πουλιόπουλου-Μπεναρόγια, που ακολούθησε τότε μια δωσιλογική πολιτική. Αντί να προσπαθήσει να συμφιλιώσει τους λαούς της Μικράς Ασίας και να οργανώσει ένοπλα τις χριστιανικές και μουσουλμανικές μάζες, ενάντια σε κάθε εθνικισμό, δημιουργώντας σοβιέτ στα μικρασιατικά χωριά και τις πόλεις έπαιξε το ρόλο της πέμπτης φάλαγγας-χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία βέβαια βέβαια- και του υποστηριχτή της κεμαλικής νίκης και κατά συνέπεια της βίας ενάντια στις άτυχες μειονότητες. Αυτή η στάση δεν έχει καμιά σχέση με την Αριστερά. Είναι ένας απλός και γνήσιος αντιλαϊκός δωσιλογισμός.
    …………………………….
    …………………………….

    https://pontosandaristera.wordpress.com/2013/09/13/poulimeni-astiki-taksi/

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 28/11/2013

  3. Αν ρωτήσεις ακόμα και σήμερα τους μαχόμενους αφισοκολλητές του ΚΚΕ για την εγκληματική δράση του Στάλιν σε βάρος των Ελλήνων αλλά και του ίδιου του Ρωσικού λαού θα σου πουν ότι «τρως» την προπαγάνδα της ιστορίας που έγραψαν οι δυτικοί…
    Ασφαλώς θα σου πουν πως η μικρασιατική εκστρατεία ήταν ιμπεριαλιστικού χαρακτήρα άσχετο αν στην Σμύρνη υπάρχαν Έλληνες 1000+ χρόνια πριν από τους Τούρκους και κατά την απόβαση το 1919 οι Τούρκοι ήταν μειονότητα. Αν υιοθετούσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος τέτοιες απόψεις μάλλον η Μακεδονία θα ήταν ακόμα στους Τούρκους!!
    Αυτό βέβαια είναι ένα κομμάτι της αριστεράς. Υπάρχει όμως ευτυχώς και η Πατριωτική αριστερά που εκφράζεται μέσα από ανθρώπους που έχουν πάνω από όλα Εθνική συνείδηση και φιλολαϊκό προσανατολισμό.
    Πιο λεπτές από ποτέ λοιπόν οι ισορροπίες για την έννοια του Πατριωτισμού σε σχέση με τον Εθνικισμό και τον Εθνομηδενισμό.
    Ελπίζω ο ΣΥΡΙΖΑ ως νέα πολιτική δύναμη που ίσως είναι και η μόνη που μπορεί να δώσει ελπίδα στον Ελληνικό λαό
    να πορευτεί μέσα σε αυτό το πνεύμα. Της Πατριωτικής Αριστεράς δηλαδή.

    Σχόλιο από Κώστας-Νέο Φάληρο-Πειραιεύς | 28/11/2013

  4. «..Συζητώντας το αν ο πατριωτισμός για την Αριστερά είναι σοσιαλπατριωτισμός και μας πάει «γραμμή» στον κυβερνητισμό ή αν ο αριστερός πατριωτικός λόγος γονιμοποιεί έναν απαραίτητο ριζοσπαστισμό, γεμίζουν τελευταία στήλες σε ιστοσελίδες του χώρου μας… »
    του Σταύρου Παναγιωτίδη από την «Αυγή»

    http://www.avgi.gr/article/1370719/peri-pigon-kai-iamaton-i-suzitisi-gia-ton-patriotismo-kai-o-misel-lebi

    Σχόλιο από Σταύρος | 29/11/2013

  5. Περί πηγών και ιαμάτων: Η συζήτηση για τον πατριωτισμό και ο Μισέλ Λεβί

    Παναγιωτίδης Σταύρος|25.11.2013

    Συζητώντας το αν ο πατριωτισμός για την Αριστερά είναι σοσιαλπατριωτισμός και μας πάει «γραμμή» στον κυβερνητισμό ή αν ο αριστερός πατριωτικός λόγος γονιμοποιεί έναν απαραίτητο ριζοσπαστισμό, γεμίζουν τελευταία στήλες σε ιστοσελίδες του χώρου μας. Κι αυτή η συζήτηση είναι σε κάποιες στιγμές τόσο σφοδρή ώστε να παρασέρνει και τις πηγές της, να γίνεται δηλαδή παράχρηση των θέσεων και των προσώπων στα οποία γίνονται παραπομπές. Mόνο σε αυτό θέλω εδώ να κάνω ένα σχόλιο και όχι στην ουσία του διαλόγου αυτού.
    Ο σύντροφος Δημοσθένης Παπαδάτος – Αναγνωστόπουλος σε άρθρο του στην ΑΥΓΗ, υποστηρίζει τη θέση που διαφαίνεται και από τον τίτλο του (Πατριωτισμός, κυβερνητισμός και Αριστερά), επικαλούμενος δύο σημεία από το έργο του μαρξιστή συγγραφέα Μισέλ Λεβί, που έχει καταπιαστεί έντονα με τη σχέση Αριστεράς και έθνους. Το πρώτο σημείο είναι πως το εθνικό αίσθημα σήμερα στην Ελλάδα δεν μπορεί να έχει προοδευτική μορφή και το δεύτερο πως ο Μαρξ και ο Ένγκελς δέχονταν ευχαρίστως πως ήταν «κοσμοπολίτες». Δυστυχώς, και οι δύο παραπάνω θέσεις συνιστούν επιλεκτική ανάγνωση των θέσεων του Λεβί, και τελικά αλλαγή της ουσίας τους, ώστε να εξαχθεί το επιθυμητό συμπέρασμα. Πάμε να τα δούμε.

    Ο Λεβί ως «αντιπατριώτης».
    Ο Λεβί υποστηρίζει πως «αντίθετα με ό,τι συμβαίνει σε άλλες δυτικοευρωπαϊκές χώρες, το εθνικό αίσθημα στην Ελλάδα πολλές φορές πήρε προοδευτική και αντιιμπεριαλιστική μορφή», διότι «ελάχιστα ευρωπαϊκά έθνη έχουν υποστεί τέτοια μακρόχρονη ξένη κυριαρχία και καταπίεση όσο ο ελληνικός λαός». Και διαπιστώνει πως αυτό το εθνικό συναίσθημα δεν έχει σχέση με το επιθετικό εθνικιστικό συναίσθημα που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του ’90 απέναντι στη FYROM, την περίοδο του Μακεδονικού1. Όμως, πουθενά δεν υποστηρίζει πως ο μόνος τύπος εθνικού συναισθήματος που μπορεί να υπάρξει στη σύγχρονη Ελλάδα είναι αυτός, ούτε πως το προοδευτικό εθνικό συναίσθημα οδηγεί de facto στον εθνικισμό. Αντιθέτως, αν διαβάσει κανείς το ίδιο έργο στο οποίο παραπέμπει ο συν. Παπαδάτος, τότε βλέπει μια απολύτως διαφορετική εικόνα και πάρα πολλές αναφορές που δείχνουν πως ο Λεβί δεν είναι ο απόλυτος αντιπατριώτης, αλλά ένας διανοητής που αναζητά τους ριζοσπαστικούς συνδυασμούς της εθνικής με την αριστερή συνείδηση, φτάνοντας ακόμη και σε ερμηνείες που θυμίζουν το σχήμα «κέντρο-περιφέρεια».

    Αναγνωρίζει ο Λεβί μια μεγάλη ιστορική αντίφαση. Πως μολονότι ο εθνικισμός υπήρξε ο κυρίαρχος παράγοντας στη διαμόρφωση της πολιτικής του 20ου αιώνα, η μεγαλύτερη επανάσταση της εποχής μας, η Οκτωβριανή του 1917, δεν όφειλε τίποτα στον εθνικισμό και τάχθηκε αποφασιστικά ενάντια στην «εθνική υπεράσπιση της πατρώας γης» στον πόλεμο με την αυτοκρατορική Γερμανία2. Αλλά αυτό δεν τον οδηγεί στην απόρριψη της εθνικής ταυτότητας ως εργαλείο σήμερα για την Αριστερά. Κι αυτό είναι τόσο σαφές στο έργο του, που ακόμη κι αν διαφωνεί κανείς δεν μπορεί παρά να το παραδεχτεί.

    Η διάκριση των εθνικισμών
    Ο Λεβί επιμένει σε δύο βασικές διακρίσεις: όχι μόνο ανάμεσα στο εθνικό συναίσθημα και τον εθνικισμό3, αλλά ακόμα και ανάμεσα στον εθνικισμό των καταπιεστών και τον εθνικισμό των καταπιεζόμενων, παρότι αναγνωρίζει πως και ο τελευταίος έχει την τάση να εξελίσσεται επίσης σε έναν καταπιεστικό εθνικισμό. Φτάνει ακόμη και να πει ότι ο μαρξισμός «πρέπει να υποστηρίζει όλους τους αγώνες για εθνική απελευθέρωση ή για το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των καταπιεσμένων εθνών, ακόμα και αν η ιδεολογία τους (ή η ιδεολογία των ηγετών τους) είναι εθνικιστική»4! Ορίζει βέβαια πως «κάνοντας τη θεμελιακή διάκριση μεταξύ του εθνικισμού των καταπιεστών και των καταπιεσμένων, οι σοσιαλιστές διεθνιστές δεν είναι υποχρεωμένοι να εμμένουν στον δεύτερο. Ωστόσο, αντιλαμβάνονται τον αντιφατικό χαρακτήρα του: την απελευθερωτική, εξεγερσιακή του διάσταση ενάντια στην άδικη καταπίεση, και τα όρια του ως μερική ιδεολογία»5. Επιπροσθέτως, επισημαίνει πως ο διεθνισμός έχει ως δομικό του στοιχείο τον αγώνα για την εθνική απελευθέρωση6 και πως ο ίδιος ο Μαρξ ήταν ενάντια τόσο στον φιλελεύθερο εθνικισμό του Ματσίνι όσο όμως και στον εθνικό μηδενισμό του Προυντόν7. Τονίζει μάλιστα πως στις επαναστάσεις της Λατινικής Αμερικής, ο κοινωνικός και ο εθνικός χαρακτήρας ήταν πάντα αλληλένδετοι, αφού, για παράδειγμα, πηγή έμπνευσης των Κουβανών επαναστατών ήταν ο ηγέτης του αντιαποικιακού αγώνα Χοσέ Μαρτί, που εκτός από δημοκράτης και ιακωβίνος ήταν και εθνικιστής8. Φτάνει τελικά να πει πως η αδυναμία (ή απροθυμία) των μαρξιστών να αναγνωρίσουν τη σπουδαιότητα του εθνικού ζητήματος είναι αποτέλεσμα του οικονομισμού τους, ακριβώς όπως η υποτίμηση των υπόλοιπων μη ταξικών μορφών εξουσίας, όπως αυτή του φύλου9.
    Είναι πάντως σημαντικό πως ο Λεβί τονίζει ότι, σε αντίθεση με τον Λένιν, πλήρως απρόθυμος να κάνει τη διάκριση μεταξύ των δύο αυτών εθνικισμών ήταν ο Στάλιν, ο οποίος έβαλε εναντίον όλων με την κατηγορία του «σοσιαλπατριωτισμού»10.

    Πατριωτισμός και Αριστερά την εποχή του ΔΝΤ
    Καλά ως εδώ. Μόνο που κάποιος μπορεί να πει ότι όλα αυτά ο Λεβί τα λέει για άλλες συγκυρίες ή για άλλες κοινωνίες, άρα δεν έχουν εφαρμογή στην Μνημονιακή Ελλάδα, της σκληρής ταξικής επίθεσης. Κι όμως, είτε συμφωνεί κανείς είτε διαφωνεί, ο Λεβί δεν λέει τίποτα τέτοιο. Αντιθέτως, σε κάποιο σημείο του έργου του αναφέρεται σε καταστάσεις που μας είναι εξαιρετικά οικείες:
    «Σήμερα, ο αγώνας κατά του εξωτερικού χρέους και της πολιτικής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου έχει καταστεί ο κύριος άξονας προοδευτικών εθνικών αισθημάτων και αντιιμπεριαλιστικών κινητοποιήσεων στη Λατινική Αμερική, που παίρνουν τη μορφή συγκεντρώσεων, απεργιών, διαμαρτυριών, ακόμα και μαζικών εξεγέρσεων. Λόγω των δυσβάσταχτων απαιτήσεων της εξόφλησης του χρέους (που είναι εντελώς αδύνατη), το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα ασκούν έναν τόσο άμεσο έλεγχο (δίχως προηγούμενο από το τέλος της ισπανικής αποικιοποίησης στο 19ο αιώνα!) στην οικονομική και κοινωνική πολιτική αυτών των χωρών, που η ανεξαρτησία τους είναι συχνά εικονική. Οι «σύμβουλοι» και οι «ειδικοί» των διεθνών οικονομικών οργανισμών υπαγορεύουν στις κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής το ρυθμό του πληθωρισμού των χωρών τους, τις περικοπές του προϋπολογισμού τους στην παιδεία και την υγεία, την εισοδηματική και τη φορολογική πολιτική τους. Ο λαϊκός αγώνας ενάντια σε τέτοιες εξοργιστικές μορφές εξάρτησης, καθώς και ενάντια στην πληρωμή του εξωτερικού χρέους, δεν είναι μόνο «εθνικιστικό», αλλά και ενάντια στο σύστημα, αντισυστημικό κίνημα, μια που έρχεται σε αντίθεση με τη λογική του παγκόσμιου καπιταλιστικού χρηματιστικού κεφαλαίου. Επίσης, εμπεριέχει ένα «ταξικό» στοιχείο, καθώς έρχεται σε σύγκρουση με τους εγχώριους ηγέτες, που είναι πρόθυμοι να συμμορφωθούν με την πολιτική του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και των ξένων τραπεζών»11.
    «Εθνικός», «αντισυστημικός» και «ταξικός» ταυτόχρονα ο αγώνας των λαών στις χώρες που τελούν υπό την κηδεμονία του ΔΝΤ. Να παραδεχτούμε πως εδώ ο Λεβί μοιάζει να φλερτάρει έντονα με τις θεωρίες εξάρτησης. Και να διαφωνήσουμε. Αλλά πρέπει πρώτα να παραδεχτούμε ότι λέει αυτά που λέει. Και ότι έχει μια συγκεκριμένη αντίληψη για την πολιτική χρήση της εθνικής και πολιτιστικής ταυτότητας που θα πρέπει να κάνουν οι διεθνιστές. Δηλαδή, για την ανάγκη να μεταφράζεται το περιεχόμενο του μαρξισμού και του διεθνισμού στη «γλώσσα» του εκάστοτε εθνικού πολιτισμού, αλλά και να χρησιμοποιούνται στοιχεία από την ιστορία της κάθε χώρας και τις δημοκρατικές και επαναστατικές της διαστάσεις και να ενσωματώνονται στον πολιτισμό του εργατικού κινήματος12. Πως θα μπορούσε λοιπόν κανείς χρησιμοποιώντας τον Λεβί να επιτεθεί κατά όποιου «ακόμα δρέπει εαμικές δάφνες»;

    Κοσμοπολιτισμός ή διεθνισμός;
    Και δυο λόγια για το δεύτερο ζήτημα, του κοσμοπολιτισμού. Πράγματι, ο Μαρξ και ο Ένγκελς χρησιμοποιούσαν μαζί με τον όρο «διεθνισμός» και τον «κοσμοπολιτισμό’, ως ταυτόσημους. Μόνο που λίγο αργότερα τον όρο αυτόν θα τον εγκαταλείψουν, ακριβώς επειδή καταλαβαίνουν πως ο κοσμοπολιτισμός μπορεί να οδηγήσει τελικά στον ηγεμονισμό ενός έθνους, μέσω ενός αιτήματος για την κατάργηση των εθνικών διαφορών. Και αυτό το λέει και πάλι καθαρά ο Λεβί, όπως και το ότι από πριν ο όρος χρησιμοποιούνταν από τον Ένγκελς και με αρνητικό πρόσημο.Αλλά ο συν. Δημοσθένης δεν το παραθέτει, στην ανάγκη του να απαντήσει σε όσους κατηγορούν τις απόψεις του ως «κοσμοπολίτικες», Και μπορεί μεν, όπως λέει ο Λεβί, να μην μπορούσε ο Μαρξ να προβλέψει «ότι περίπου έναν αιώνα αργότερα (1949-1962) στην Ανατολική Ευρώπη, από μια ειρωνεία της ιστορίας, στο όνομα του «αγώνα ενάντια στον κοσμοπολιτισμό» οι θιασώτες του ηγετικού κράτους και του σοσιαλισμού σε μία χώρα θα εξόντωναν τους αντιπάλους τους», αλλά το να υποστηρίζεις τον κοσμοπολιτισμό επειδή τον αναγόρευσε σε αντίπαλο ο Στάλιν είναι σαν να αναγορεύεις σε αντίπαλο τον σοσιαλισμό επειδή στο όνομά του έγιναν τα γνωστά τερατουργήματα.
    Για το φινάλε. Όποια θέση κι αν υποστηρίζουμε, είναι λογικό να έχουμε ανάγκη την ευεργετική υποστήριξη των πηγών. Όμως, οι πηγές μας μπορούν να είναι «ιαματικές», να δυναμώσουν το σώμα του επιχειρήματός μας, μόνο αν δεν προσπαθούμε να εκτρέψουμε τη ροή τους. Διαφορετικά, απλώς φέρνουμε πλημμύρα και δεν διαφυλάττουμε ούτε το ίδιο το επιχείρημά μας.
    Υ.Γ. Η αναλογία με το ΕΑΜ, όταν γίνεται σήμερα, πιο πολύ παραπέμπει στην πτυχή της σύγκρουσης με τον ΕΔΕΣ και όχι της συνεργασίας μαζί του. Επομένως, ας μην βιαζόμαστε.

    1. «Αντίθετα με ό,τι συμβαίνει σε άλλες δυτικοευρωπαϊκές χώρες, το εθνικό αίσθημα στην Ελλάδα πολλές φορές πήρε προοδευτική και αντιιμπεριαλιστική μορφή. Πως μπορεί να ερμηνευτεί αυτή η ιδιαιτερότητα; Έχω την εντύπωση (ως αλλοδαπός παρατηρητής) ότι αυτό έχει σχέση με κάποιες καθοριστικές πτυχές της νεότερης ελληνικής ιστορίας: ελάχιστα ευρωπαϊκά έθνη έχουν υποστεί τέτοια μακρόχρονη ξένη κυριαρχία και καταπίεση όσο ο ελληνικός λαός. Μετά την Ανεξαρτησία και στη διάρκεια όλου του 19ου αιώνα, η ελληνική πολιτική ήταν υποχείριο των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, οι οποίες επέβαλαν πρώτα μια βαυαρική και ύστερα μια δανική δυναστεία στη χώρα. Λόγω της καταστροφικής εκστρατείας των ελληνικών κυβερνήσεων στη Μικρά Ασία (1921), πάνω από ένα εκατομμύριο Έλληνες, οι οποίοι επί αιώνες ζούσαν ειρηνικά στη Μικρά Ασία εκδιώχτηκαν βίαια από τον τουρκικό στρατό, με τη συνυπαιτιότητα των ίδιων ευρωπαϊκών δυνάμεων που είχαν ενθαρρύνει τα επεκτατικά σχέδια του Βενιζέλου. Στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου ο ελληνικός λαός υπέστη τις πιο αποτρόπαιες και δολοφονικές μορφές της φασιστικής (ιταλικής και γερμανικής) κατοχής, γεγονός που γέννησε ένα από τα μεγαλύτερα κινήματα εθνικής αντίστασης (με αριστερή ηγεσία) στην Ευρώπη. Παρόλο που το αντιφασιστικό κίνημα είχε την υποστήριξη της πλειονότητας του πληθυσμού, η ξένη επέμβαση (βρετανικά τανκς στην Αθήνα, Δεκέμβριος 1944) το εμπόδισε να κατακτήσει την εξουσία. Στον τραγικό εμφύλιο πόλεμο που επακολούθησε, οι δεξιές φιλομοναρχικές και αντικομμουνιστικές κυβερνήσεις είχαν την αμέριστη υποστήριξη του βρετανικού και του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Τα αμερικανικά συμφέροντα βρίσκονταν επίσης πίσω από την εγκαθίδρυση της στυγνής στρατιωτικής δικτατορίας στην Ελλάδα από το 1967 μέχρι το 1974. […] Ως Ευρωπαίος λατινοαμερικανικής καταγωγής, έχω την εντύπωση ότι αυτό το σπάνιο ιστορικό εθνικής καταπίεσης και απελευθερωτικών αγώνων παρουσιάζει τουλάχιστον τόσες ομοιότητες με την ιστορία των λατινοαμερικανικών χωρών (από τις αρχές του 19
    αιώνα) όσες και με εκείνη των χωρών της Δυτικής Ευρώπης. Σε αυτό οφείλεται και το γεγονός ότι τα λαϊκά εθνικά αισθήματα στην Ελλάδα είναι τόσο ισχυρά, καθώς και το γιατί αυτά συνήθως στρέφονταν κατά του δυτικού (και ιδιαίτερα αμερικάνικου) ιμπεριαλισμού.
    Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για το σημερινό ανησυχητικό κύμα του εθνικισμού, που δεν στρέφεται ενάντια σε κάποιο μεγάλο κράτος ή ιμπεριαλιστική δύναμη, αλλά σε ένα μικρό (δύο εκατομμύρια κάτοικοι) και αδύναμο γείτονα: την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας». Μισέλ Λεβί, «Το εθνικό ζήτημα, από τον Μαρξ μέχρι σήμερα». Στάχυ, Αθήνα, 1993, σελ. 14-15.
    2. Στο ίδιο, σελ. 79-80.
    3. «Είναι σημαντικό να κάνουμε μια πολύ προσεχτική διάκριση ανάμεσα στο αίσθημα της εθνικής ταυτότητας και, την προσήλωση σε έναν εθνικό πολιτισμό, τη συνείδηση ότι ανήκουμε σε μια εθνική κοινότητα με το δικό της ιστορικό παρελθόν από τη μια μεριά, και τον εθνικισμό από την άλλη. Ο εθνικισμός, ως ιδεολογία, περιλαμβάνει όλα τα πιο πάνω στοιχεία, αλλά και κάτι άλλο το οποίο είναι και το αποφασιστικό συστατικό του: την ανάδειξη του έθνους στην πρωταρχική, θεμελιακή και πιο σημαντική κοινωνική και πολιτική αξία στην οποία, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, υποτάσσονται όλες οι άλλες». Στο ίδιο, σελ. 82.
    4. «Παρ’ όλο που ο μαρξισμός είναι από τη φύση του αντίθετος στην εθνικιστική ιδεολογία, οφείλει να κάνει μια πολύ αυστηρή διάκριση μεταξύ του εθνικισμού των καταπιεστών και του εθνικισμού των καταπιεζόμενων. Επομένως, πρέπει να υποστηρίζει όλους τους αγώνες για εθνική απελευθέρωση ή για το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των καταπιεσμένων εθνών, ακόμα και αν η ιδεολογία τους (ή η ιδεολογία των ηγετών τους) είναι εθνικιστική. Φυσικά, οι μαρξιστές διεθνιστές που συμμετέχουν σε ένα εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα θα πρέπει να περιφρουρούν την αυτονομία τους και να προσπαθούν να πείσουν τις εκμεταλλευόμενες λαϊκές μάζες για την ανάγκη να αναπτύξουν και να συνεχίσουν τον αγώνα τους πέρα από τους εθνικούς στόχους, προς το σοσιαλιστικό-επαναστατικό μετασχηματισμό. Αλλά δεν μπορούν να αγνοήσουν ή να υποτιμήσουν τη σημασία του λαϊκού αιτήματος για εθνική αυτοδιάθεση». Στο ίδιο, σελ. 89.
    5. «Επομένως, είναι λογικό ότι όλα τα γνήσια σοσιαλιστικά-επαναστατικά κινήματα σε ένα καταπιεσμένο έθνος θα εντάσσουν κατ’ ανάγκη την εθνική απελευθέρωση στο επίκεντρο του αγώνα τους, συνδέοντας τη με την κοινωνική απελευθέρωση από την καπιταλιστική εκμετάλλευση (η Νικαράγουα είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα). […] Η διάκριση μεταξύ των δύο ειδών εθνικισμού είναι σχετική και όχι απόλυτη. Κατ’ αρχήν, επειδή πολύ εύκολα οι καταπιεζόμενοι τους χτες γίνονται οι καταπιεστές του αύριο». Στο ίδιο, σελ. 90-91.
    6. «Ο διεθνισμός δεν είναι η έκφραση της ταυτότητας των συνθηκών ζωής των εκμεταλλευόμενων και των καταπιεσμένων όλων των χωρών, αλλά μια διαλεκτική σχέση συμπληρωματικότητας μεταξύ τουλάχιστον τριών, πολύ διαφορετικών ειδών αγώνων: του σοσιαλιστικού εργατικού κινήματος στις προηγμένες καπιταλιστικές κοινωνίες, του κοινωνικού και εθνικού απελευθερωτικού κινήματος στις εξαρτημένες (ή αποικιοκρατούμενες) καπιταλιστικές χώρες και του αντιγραφειοκρατικού κινήματος για τη σοσιαλιστική δημοκρατία στις μετακαπιταλιστικές κοινωνίες». Στο ίδιο, σελ. 86
    7. Στο ίδιο, σελ. 53.
    8. «Πάντα οι επαναστάσεις στη Λατινική Αμερική είχαν κοινωνικό και συνάμα εθνικό περιεχόμενο. Αυτό δεν ισχύει μόνο για τη Μεξικάνικη Επανάσταση του 1910-1911 ή τη Βολιβιανή Επανάσταση του 1953, αλλά και για τις πιο ριζοσπαστικές επαναστάσεις που είχαν ως στόχο το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό (στην Κούβα το 1959-1961 και στη Νικαράγουα το 1979). Ο Φιδέλ Κάστρο και οι σύντροφοί του εμπνέονταν από τον αγώνα και τις ιδέες του Χοσέ Μαρτί, του δημοκράτη ιακωβίνου, εθνικιστή και αντιιμπεριαλιστή ηγέτη της εξέγερσης ενάντια στους Ισπανούς αποικιοκράτες». Στο ίδιο, σελ. 115. Επίσης, «Αυτό ακριβώς έκαναν οι Σαντινίστας στη Νικαράγουα, συνδέοντας το μαρξισμό με την κληρονομιά του Σαντίνο, μια ριζοσπαστική παράδοση που παραμένει ζωντανή στη συλλογική μνήμη του νικαραγουανού λαού». Στο ίδιο, σελ. 92.
    9. «Πολλές φορές οι μαρξιστές υποτίμησαν τη σπουδαιότητα του εθνικού ζητήματος, την αποφασιστική σημασία της εθνικής απελευθέρωσης για τον υπόδουλο λαό. Αυτό είναι μέρος ενός γενικότερου τύπου τύφλωσης, αγνόησης ή τουλάχιστον ανεπαρκούς ενασχόλησης με μη ταξικές μορφές καταπίεσης: εθνικής, φυλετικής ή σεξουαλικής. Τούτο δε σημαίνει ότι ο ίδιος ο μαρξισμός δεν είναι σε θέση να συνυπολογίσει αυτές τις διαστάσεις. Απλώς η οικονομίστικη προσέγγιση που κυριαρχούσε σε μεγάλο μέρος της μαρξιστικής σκέψης (καθώς και σε μερικά από τα ίδια τα κείμενα του Μαρξ) οδήγησε σε μια τάση υποτίμησης τους». Στο ίδιο, σελ. 86-87.
    10. «Ο Στάλιν δεν διέκρινε ανάμεσα στον εθνικισμό των καταπιεσμένων και αυτόν τον καταπιεστών, ανάμεσα στο μεγαλο-ρωσικό εθνικισμό του τσαρικού κράτους και τον εθνικισμό των καταπιεσμένων λαών: Πολωνών, Εβραίων, Τατάρων, Γεωργιανών κοκ. Οι δύο εθνικισμοί κατηγορούνται πλάι – πλάι ως εκδηλώσεις ενός «χονδροειδούς σωβινισμού». Αλλά αυτή η διάκριση, όπως θα δούμε, καταλαμβάνει κεντρική θέση στη σκέψη του Λένιν. […] Mια νοοτροπία που «απονέμει περιφρονητικά κατηγορίες περί σοσιαλ-πατριωτισμού (ενώ είναι ο ίδιος όχι απλώς ένας αληθινός, αυθεντικός σοσιαλπατριώτης, αλλά ένας τραχύς μεγαλορώσος επιστάτης)». Δεν διστάζει, εξάλλου, να κατονομάσει τον Λαϊκό Κομισάριο των Εθνικοτήτων: «Σκέφτομαι ότι κάτι μοιραίο παίχτηκε εδώ με την πρεμούρα του Στάλιν, την αρέσκειά του για αξιώματα, την εμμονή του με το διαβόητο ‘σοσιαλπατριωτισμό’ «. Στο Η Οκτωβριανή Επανάσταση και το εθνικό ζήτημα: Λένιν εναντίον Στάλιν, RedNotebook.
    11. «Επομένως, δεν είναι παράξενο που σε ορισμένες χώρες, όπως στη Βραζιλία, στη Βολιβία ή το Περού, στην εμπροσθοφυλακή του αγώνα ενάντια στην εξόφληση του εξωτερικού χρέους βρίσκονται το εργατικό κίνημα, τα συνδικάτα και τα αριστερά κόμματα: στη συνείδηση του πιο δραστήριου τμήματος του κινήματος, η εθνική και η κοινωνική απελευθέρωση είναι αλληλένδετες». Στο ίδιο, σελ. 116.
    12. «Το γεγονός ότι ο διεθνισμός είναι αντίθετος με την εθνικιστική ιδεολογία κάθε άλλο παρά σημαίνει ότι αρνείται την ιστορική και πολιτιστική παράδοση των εθνών. Με τον ίδιο τρόπο που το διεθνιστικό κίνημα σε κάθε χώρα πρέπει να μιλήσει στην εθνική του γλώσσα, θα πρέπει επίσης να μιλήσει στη γλώσσα του εθνικού πολιτισμού και της ιστορίας του – και ασφαλώς, ιδίως όταν αυτός ο πολιτισμός καταπιέζεται. Όπως αναγνώρισε ο Λένιν, κάθε πολιτισμός έχει και κάθε εθνική ιστορία εμπεριέχει δημοκρατικές, προοδευτικές, επαναστατικές πτυχές, τις οποίες πρέπει να αφομοιώσει ο σοσιαλιστικός πολιτισμός του εργατικού κινήματος, και αντιδραστικές, σοβινιστικές και σκοταδιστικές πλευρές, που πρέπει να καταπολεμηθούν αμείλικτα. Καθήκον των διεθνιστών είναι να συνενώσουν την ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά του παγκόσμιου σοσιαλιστικού κινήματος με τον πολιτισμό και τις παραδόσεις των λαών τους, στη ριζοσπαστική και ανατρεπτική διάσταση του, που, συχνά, παραμορφώνεται από την αστική ιδεολογία ή αποκρύπτεται ή αποσιωπάται από τον επίσημο πολιτισμό των κυρίαρχων τάξεων. Με τον ίδιο τρόπο που οι μαρξιστές πρέπει να πάρουν υπόψη, στον επαναστατικό τους αγώνα, την αποφασιστική σημασία της εθνικής ιδιαιτερότητας του κοινωνικού τους σχηματισμού, δεν μπορούν στον ιδεολογικό τους αγώνα να αγνοήσουν την εθνική ιδιαιτερότητα του δικού τους πολιτισμού και ιστορίας». Στο ίδιο, σελ. 92

    Σταύρος Παναγιωτίδης

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 30/11/2013

  6. Τα παιδιά του Ιουλίου…

    Η απόφαση των Γερμανών να επεκτείνουν τη βουλγαρική ζώνη κατοχής σε όλη την κεντρική Μακεδονία ήταν η αφορμή για να γραφτεί μια χρυσή, γεμάτη ηρωισμό και αυταπάρνηση, σελίδα στην Ιστορία, που ωστόσο ποτέ δεν διδάχθηκε σε κανένα σχολείο.

    Της Κατερίνας Μπαλκούρα*

    Η απόφαση των Γερμανών να επεκτείνουν τη βουλγαρική ζώνη κατοχής σε όλη την κεντρική Μακεδονία ήταν η αφορμή για να γραφτεί μια χρυσή, γεμάτη ηρωισμό και αυταπάρνηση, σελίδα στην Ιστορία, που ωστόσο ποτέ δεν διδάχθηκε σε κανένα σχολείο. ΚΟΑ, ΕΑΜ, ΕΛΑΣ και ΕΠΟΝ άρχισαν τη μεγαλύτερη καμπάνια διαφώτισης που είχε γνωρίσει ποτέ η Αθήνα. Με απόφαση της Κ.Ε. του ΕΑΜ, κυκλοφόρησαν εκατοντάδες χιλιάδες προκηρύξεις, πηγές της εποχής κάνουν λόγο για 3 εκατ. τρικ που έπεσαν σε Αθήνα και Πειραιά, ενώ παράλληλα ξεκίνησε σειρά συνελεύσεων σε σχολεία και πανεπιστήμια και ορίστηκε η 22α Ιουλίου 1943, ημέρα Πέμπτη ως μέρα γενικής πολιτικής απεργίας.

    Ο παράνομος Τύπος έκανε έκτακτες εκδόσεις, τα χωνιά κάθε βράδυ καλούσαν σε συναγερμό και οι τοίχοι της Αθήνας και του Πειραιά αποτέλεσαν την πιο «πολυδιαβασμένη» εφημερίδα της εποχής. Στη διαδήλωση αυτή, παράλληλα με τις οργανώσεις των εθνικοφρόνων, που έδιναν τον δικό τους «αγώνα» εναντίον του ΕΑΜ, είχαμε για πρώτη φορά την ένοπλη δράση και της Χωροφυλακής εναντίον του.

    Ετσι, λοιπόν, την Τρίτη 13 Ιουλίου, με την «πολύτιμη συμπαράσταση» των κατακτητών αλλά και της Ειδικής και Γενικής Ασφάλειας εισβάλλουν στο πανεπιστήμιο, στο Πολυτεχνείο, στην Ανωτάτη Εμπορική και αλλού τραυματίζοντας σοβαρά φοιτητές. Το κλίμα τρομοκρατίας και η βέβαιη ύπαρξη θυμάτων δεν εμπόδισε την πραγματοποίηση της μαζικότερης διαδήλωσης που είχε γνωρίσει μέχρι τότε η Αθήνα.

    Προπαραμονή της απεργίας, ΕΠΟΝίτες και ΕΛΑΣίτες, στις 9.00 το βράδυ, περικύκλωσαν το κοσμικό κέντρο «ΠΑΡΚ» στο Πεδίον του Αρεως, όπου ανάμεσα στους θαμώνες ήταν Γερμανοί και Ιταλοί αξιωματικοί, και από το μικρόφωνο καλούσαν τον ελληνικό λαό να πάρει μέρος στην απεργία. Ενας Γερμανός αξιωματικός προσπάθησε να αντιδράσει, αλλά ακινητοποιήθηκε από ΕΛΑΣίτες.

    Το ξημέρωμα της 22ας Ιουλίου βρήκε μια Αθήνα όπου τα πάντα σχεδόν ήταν κλειστά. Οι καμπάνες χτυπούσαν από τις 5.30, ενώ τα χωνιά στις συνοικίες καλούσαν τους πάντες. Κάθε κίνηση είχε σταματήσει και το μόνο που ακουγόταν ήταν οι μπότες των περιπόλων των κατακτητών. Σε κομβικά σημεία είχαν στηθεί πολυβόλα, ενώ στη γωνία Ομήρου και Πανεπιστημίου τα τανκς, τα οποία οι Γερμανοί κατέβαζαν πρώτη φορά, καιροφυλακτούσαν. Από τις 10 το πρωί ξεκίνησαν οι προσυγκεντρώσεις. Eνα ανθρώπινο ποτάμι ανέβηκε από την Ομόνοια με πλακάτ, σημαίες, παλμό και αντάρτικα τραγούδια και στο ύψος της Θεμιστοκλέους συναντήθηκε με τις ομάδες που έρχονταν από την πλατεία Εξαρχείων και τους άλλους δρόμους με προορισμό το Σύνταγμα.

    Το «στρατηγείο» της διαδήλωσης ήταν στη Λυκούργου, όπου εκεί ήταν αρχικά και οι ανάπηροι. Οι ήρωες-λεβέντες με τα καροτσάκια έτοιμοι κι εκείνοι να σταθούν μπροστά στα τανκς. Εφημερίδες της εποχής κάνουν λόγο για περισσότερους από 300.000 διαδηλωτές. Το ιταλικό ιππικό, παρόν κι αυτό, προσπαθούσε να διαλύσει τις φάλαγγες. Πολλοί οι τραυματίες, αλλά κανείς δεν υποχωρούσε. Από την Ομήρου, στα πλάγια της Τραπέζης της Ελλάδος, βγήκαν τανκς και στρατιωτικά φορτηγά με πολυβόλα, πυροβολώντας προς κάθε κατεύθυνση.

    Τα πυρά έπεσαν στην κεφαλή της πορείας, που βρισκόταν εκείνη τη στιγμή στο σημείο. Ηταν ο 7ος τομέας της ΕΠΟΝ, τα παιδιά της ΕΠΟΝ, η Σπουδάζουσα και η οργάνωση των αναπήρων. Ενας σημαιοφόρος ΕΠΟΝίτης δέχθηκε κατάστηθα την πρώτη ριπή. Τότε, η 17χρονη φοιτήτρια της Γαλλικής Ακαδημίας, Παναγιώτα Σταθοπούλου, το πανέμορφο κορίτσι με τα πυρόξανθα μαλλιά από το Μεγάλο Χωριό της Ευρυτανίας, τρέχει, αρπάζει και σηκώνει τη σημαία από τον πεσμένο σημαιοφόρο. Μέσα σε δευτερόλεπτα, μια ριπή τη ρίχνει κάτω και το τανκ περνά από πάνω της. Το πλήθος αφηνιάζει. Τότε, η Κούλα η Λίλη, η 19χρονη φοιτήτρια, κι εκείνη, της Γαλλικής Ακαδημίας, σκαρφάλωσε στο τανκ και άρχισε με λύσσα να χτυπά με το τακούνι της τον οδηγό φονιά. Πέφτει κι εκείνη νεκρή. Στην Αμερικής η 23χρονη Ολγα Μπακόλα ανέβηκε στο τανκ προσπαθώντας να πάρει το όπλο του Γερμανού. Καταιγισμός από σφαίρες κι όμως η Ολγα άντεξε 5 μέρες. Κάπως έτσι έφυγε και η φοιτήτρια Ε. Αντωνιάδου. Πλουτάρχου και Χάριτος ένας γκεσταπίτης πυροβολεί έναν ΕΠΟΝίτη. Το παιδί, μέσα στα αίματα, λίγο πριν αφήσει την τελευταία του πνοή, παίρνει μια πέτρα και τη ρίχνει στον Γερμανό.

    Στη διαδήλωση εκείνη έπεσαν ηρωικά μεταξύ άλλων και οι αγωνιστές Ιωάννης Κατσαρός, ο Καισαριανιώτης Δημήτρης Δουκάκης, ο ΕΠΟΝίτης Θανάσης Τεριακής, φοιτητής του Τμήματος Μηχανολόγων Ηλεκτρολόγων του Πολυτεχνείου, ο ΕΠΟΝίτης Θώμης Χατζηθωμάς, φοιτητής του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του ΕΜΠ, ο επονίτης Θεωνάς Μαυρομματίδης, φοιτητής της Ανωτάτης Εμπορικής, ο Αλέξανδρος Δεσύπρης, ο Χρήστος Κοντός, ο Μ. Καλοζύμης και ο 27χρονος Χανιώτης ανάπηρος πολέμου Α. Παπαδοσταυράκης. Την ίδια μέρα σκοτώθηκε και ο Β. Στεφανιώτης την ώρα που ξεσήκωνε τον κόσμο για να κατέβει στη διαδήλωση.

    H Πολυκλινική στην Πειραιώς, ο Ερυθρός Σταυρός στην 3ης Σεπτεμβρίου, το Οφθαλμιατρείο και άλλα νοσοκομεία της γύρω περιοχής έγιναν κέντρα πρώτων βοηθειών. Στο Οφθαλμιατρείο είδαν οι φίλοι του νεκρό τον Θώμη Χατζηθωμά, τον μορφωμένο και πολυδιαβασμένο φοιτητή του Πολυτεχνείου που μίλαγε για τον Μαρξ, το Φρόιντ, λάτρευε τη μουσική κι έπαιζε σκάκι.

    Τα παιδιά του Ιουλίου δεν έμαθαν ποτέ ότι η θυσία τους δεν πήγε χαμένη. Η Μακεδονία σώθηκε. Πλέον οι οργανώσεις του ΕΑΜ αποφάσισαν να σταματήσουν οι διαδηλώσεις στο κέντρο της Αθήνας και να μεταφερθούν στις συνοικίες με την κάλυψη πλέον του ΕΛΑΣ Αθήνας. Το ίδιο βράδυ, μια παρέα ΕΠΟΝιτών πήγαν πίσω από τη Σχολή Ευελπίδων στο αλσάκι, εκεί όπου έμενε η Παναγιώτα, και έγραψαν «Οδός Παναγιώτας Σταθοπούλου».

    Οι μετακατοχικές κυβερνήσεις φυσικά αφαίρεσαν την πλάκα και επανέφεραν το παλιό «ανώδυνο» όνομα του δρόμου. Επί δημαρχίας Δ. Μπέη στήθηκε ξανά μια πλάκα στο αλσάκι απέναντι από την πολυκατοικία, ενώ στον τόπο καταγωγής της, στο Μεγάλο Χωριό, με πρωτοβουλία του ανταρτοΕΠΟΝίτη Αυγέρη Αυγερόπουλου, στήθηκε μεγαλοπρεπές μνημείο. Στη γωνία Ομήρου και Πανεπιστημίου υπάρχει κι εκεί μια πλάκα, που όμως πρέπει να διαθέτεις γνώση και φαντασία για να τη δεις.

    Ο διευθυντής της Εθνικής Τράπεζας, πάντως, λίγες μέρες μετά, έδινε τη δική του ερμηνεία στον Νοϊμπάχερ, χαρακτηρίζοντας τη διαδήλωση ως μια διαμαρτυρία ταραξιών «με νεύρα κλονισμένα από τας μακράς στερήσεις…». Τρεις μήνες μετά, ο Νικόλαος Καίσαρης της Ειδικής Ασφάλειας και τρεις άλλοι υπαξιωματικοί της Χωροφυλακής, θα προαχθούν λόγω… της συμβολής τους στην επιχείρηση κατά της «ενόπλου διαδηλώσεως αναρχικών στοιχείων τη 22-7-1943»…

    http://www.alfavita.gr/arthron/%CF%84%CE%B1-%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%AC-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B9%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%AF%CE%BF%CF%85%E2%80%A6#ixzz3HWcJtDul
    Follow us: @alfavita on Twitter | alfavita.gr on Facebook

    Σχόλιο από R.P. | 29/10/2014


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: