Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

Ο μεντρεσές και το Μουσείο των Προσφύγων

Στην τελευταία συνεδρίαση του Δ.Σ. του Συλλόγου Μικρασιατών Ν. Καβάλας «Μνήμη Μ. Ασίας» τέθηκε στην ημερήσια διάταξη και το «θέμα του μεντρεσέ» της οδού Κολοκοτρώνη. Όπως είναι γνωστό, σύμφωνα με την πρόσφατη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, το κτίριο θα αποκατασταθεί και θα στεγάσει το Μουσείο του Συλλόγου μας, το νεοσύστατο «Μουσείο του Προσφυγικού Ελληνισμού» (και όχι «το Σύλλογο», όπως έχει γραφτεί και ειπωθεί). Επειδή στις σχετικές συζητήσεις και αντιπαραθέσεις – και εντός του Δημοτικού Συμβουλίου και κυρίως στα τοπικά ΜΜΕ – έγινε και εξακολουθεί να γίνεται λόγος για το Σύλλογό μας, συχνά με τρόπο που προδίδει άγνοια, θεωρήσαμε αναγκαίο να ενημερώσουμε υπεύθυνα τους συμπολίτες και να αποσαφηνίσουμε τη δική μας θέση για το ζήτημα αυτό.

Καταρχάς πρέπει να τονιστεί ότι η αποκατάσταση του κτιρίου αποτελεί υποχρέωση του Δήμου Καβάλας: Ήδη από το 2006 η αρμόδια 12η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων έχει αποφανθεί για τη διατήρηση του κτιρίου, καθώς είναι παλαιότερο της 100ετίας και εμπίπτει στις προστατευτικές διατάξεις του Ν. 3028/2002 περί αρχαιοτήτων. Άλλωστε ένα μέρος του μεντρεσέ έχει παραχωρηθεί από την Κτηματική Υπηρεσία του Δημοσίου στο Δήμο Καβάλας, υπό τον ρητό όρο της αποκατάστασης του κτιρίου και της χρήσης του για σκοπούς κοινής ωφέλειας. Άρα καμία βάση δεν έχει ο ισχυρισμός ότι ο μεντρεσές διατηρείται μόνο και μόνο λόγω των αναγκών του Συλλόγου μας, ενώ σε διαφορετική περίπτωση θα είχε ήδη κατεδαφιστεί!

Κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν ότι ο αναστηλωμένος μεντρεσές θα λειτουργήσει ως «δούρειος ίππος» για τη νεο-οθωμανική διείσδυση και την «άλωση» της πόλης μας, ότι οι εμπνευστές του έργου είναι εθνικοί μειοδότες και άρα ότι ο Σύλλογός μας συμπράττει σε μια εθνική προδοσία! Μας κατηγορούν ακόμη ότι προσβάλλουμε τη μνήμη των προγόνων μας, αφού δεχόμαστε να χρησιμοποιήσουμε ένα πρώην οθωμανικό σχολείο, ένα ιεροδιδασκαλείο. Με τη λογική αυτή, του φανατισμού και της μισαλλοδοξίας, κανένας δε θα έπρεπε να εκκλησιάζεται στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου, το επί 400 χρόνια τζαμί του Ιμπραήμ πασά. Τέτοιες απόψεις δεν έχουν κανένα λογικό έρεισμα και δεν αντέχουν σε καμιά σοβαρή συζήτηση.

Για τα οθωμανικά μνημεία πιστεύουμε το εξής: Μπορεί να ανήκουν σε δυσάρεστες περιόδους της ιστορίας μας και σε αλλότριους πολιτισμούς, όμως αποτελούν μέρος της ιστορίας και της ταυτότητας του τόπου μας. Μπορούμε αλήθεια να φανταστούμε την Καβάλα χωρίς τις Καμάρες και το κάστρο της ή τη Θεσσαλονίκη χωρίς το Λευκό Πύργο; Στον 21ο αιώνα ο σεβασμός και η προστασία των ξένων μνημείων (είτε είναι ρωμαϊκά, είτε ενετικά, είτε οθωμανικά) είναι αυτονόητη υποχρέωση και θεωρείται διεθνώς ως κριτήριο πολιτισμού. Υπαγορεύεται άλλωστε από τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς (UNESCO, ICOMOS κ.ά.) και τις σχετικές συμβάσεις (Γρανάδας, Βαλέτας κ.ά.).

Την πολιτική αυτή έχει υιοθετήσει τις τελευταίες δεκαετίες και η χώρα μας και γι’ αυτό μπορούμε να δούμε δεκάδες αναστηλώσεις ή αναπαλαιώσεις οθωμανικών μνημείων σε όλη την Ελλάδα. Τζαμιά, μεντρεσέδες, φρούρια, κρήνες, μπεζεστένια, χάνια κ.ά. συντηρούνται από τους τοπικούς φορείς και τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού και στη συνέχεια αποδίδονται στις τοπικές κοινωνίες ως χώροι μουσείων, περιοδικών εκθέσεων, συνεδρίων και άλλων πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Μια πρόσφατη περίπτωση έχουμε και στην πόλη μας: την αποκατάσταση του τζαμιού του Χαλίλ μπέη («της Μουσικής») και του ομώνυμου μεντρεσέ  στη συνοικία της Παναγίας.

Συμφωνούμε με την άποψη πολλών ότι ο μεντρεσές δεν έχει κάποια ιδιαίτερη αρχιτεκτονική ή μνημειακή αξία. Κατερειπωμένος μάλιστα όπως είναι τώρα, «δε γεμίζει το μάτι». Εάν ένα τέτοιο κτίριο βρισκόταν «ορφανό» σε κάποιο άλλο σημείο της πόλης και στην ίδια κατάσταση, ίσως να μην είχε νόημα η όποια παρέμβαση. Πρέπει όμως να λάβουμε υπόψη ότι η αποκατάστασή του εντάσσεται στην ανάπλαση ενός  ευρύτερου περιβάλλοντος χώρου, μέσα στον οποίο καλείται να λειτουργήσει συμπληρωματικά με τα υπόλοιπα κτίρια, π.χ. με τα ακόμη ταπεινότερα προσφυγικά σπιτάκια. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο ο μεντρεσές, με την ενδιαφέρουσα αποκατάστασή του (σύμφωνα με τα σχέδια) και με τις λειτουργίες του θα συμβάλει στην αισθητική και πολιτιστική αναβάθμιση της γύρω περιοχής.

Αυτό για το έργο. Επειδή όμως στο χώρο αυτό πρόκειται να στεγαστούν τα κειμήλια και οι μνήμες των προσφύγων, σκόπιμο είναι να ειπωθούν και λίγα ενημερωτικά για το «Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού».

Το Μάρτιο του 2009 ο Σύλλογός μας έλαβε την απόφαση να δημιουργήσει στην πόλη μας ένα «μουσείο μνήμης» για τις αλησμόνητες πατρίδες της Ανατολής, για τον ξεριζωμό και την προσφυγιά, για τον αγώνα των προγόνων μας να ριζώσουν στη νέα πατρίδα τους και να αρχίσουν μια νέα ζωή. Έτσι, με την πρωτοβουλία των μετέπειτα εφόρων του Μουσείου, άρχισε η αναζήτηση κειμηλίων και κάθε λογής αντικειμένων, που είτε προήλθαν από τις παλιές πατρίδες είτε αποκτήθηκαν εδώ στα πρώτα χρόνια της εγκατάστασης των προσφύγων στην Καβάλα και στην περιοχή της.

Το έργο της συλλογής ήταν δύσκολο, καθώς οι υποψήφιοι δωρητές ήταν συναισθηματικά δεμένοι με τα προγονικά κληροδοτήματα και δυσκολεύονταν να τα αποχωριστούν. Άλλοι πάλι δεν είχαν πειστεί για τη σοβαρότητα της προσπάθειάς μας. Με τον καιρό όμως διαλύθηκαν οι επιφυλάξεις και άρχισε να συγκεντρώνεται ένας πραγματικός πλούτος. Τα αντικείμενα αρχικά φυλάσσονταν σε νοικιασμένες αποθήκες μέχρι τη στιγμή που ένα μέλος του Συλλόγου παραχώρησε το πατρικό της σπίτι για το σκοπό αυτό.

Έτσι βήμα – βήμα μέσα σε τριάμισι χρόνια, αθόρυβα και συστηματικά στήθηκε το «Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού» της Καβάλας. Δημιουργήθηκε από το τίποτε, σχεδόν χωρίς καμία εξωτερική βοήθεια, δίχως να ξοδευτεί ούτε ένα ευρώ δημόσιου χρήματος, αλλά μόνο με την πίστη, τη θέληση, τον ενθουσιασμό και την προσφορά των εφόρων του Μουσείου, των διοικητικών συμβουλίων, των μελών και των φίλων του Συλλόγου. Εγκαινιάστηκε το Σεπτέμβριο του 2012, στα 90 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, και από τότε είναι ανοιχτό για το κοινό.

http://www.xronometro.com/mikrasiates-medreses/

Advertisements

08/11/2013 - Posted by | -προσφυγιά, -Ανταλλάξιμα, Μικρά Ασία

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: