Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-67 χρόνια από τη μάχη της Αθήνας

Μια λαϊκή εξέγερση ενάντια στον ιμπεριαλισμό

 του Γιάννη Σκαλιδάκη
από την εφημερίδα «Δρόμος»

Στις 12 Δεκεμβρίου 1944 ο ΕΛΑΣ προσπαθούσε ήδη επί έξι ημέρες να καταλάβει την έδρα του Συντάγματος Χωροφυλακής, άλλοτε στρατιωτικό νοσοκομείο, στου Μακρυγιάννη, όπου σήμερα το Μουσείο της Ακρόπολης και να εξουδετερώσει με αυτόν τον τρόπο μια σημαντική εστία αντιπάλων του, που αποτελούνταν από χωροφύλακες απ’ όλη τη χώρα αλλά και ταγματασφαλίτες. Η επίθεση είχε αποτύχει, κυρίως λόγω της βρετανικής επέμβασης υπέρ των πολιορκημένων με άρματα μάχης αλλά και με πυρά από το βράχο της Ακρόπολης. Την ίδια ημέρα άρχιζε η αερομεταφορά στο Ελληνικό και η απόβαση στο Φάληρο της 4ης Βρετανικής Μεραρχίας και ουσιαστικά η αντίστροφη μέτρηση για την έκβαση της μάχης της Αθήνας. Ο ΕΛΑΣ δε, μόλις την προηγούμενη το είχε πάρει απόφαση ότι θα έπρεπε να βρεθεί επίσημα σε εμπόλεμη κατάσταση με τους σύμμαχους Βρετανούς.

Οι βρετανικές ενισχύσεις έφθαναν αθρόες στην Αθήνα. Στον Πειραιά άγριες μάχες ξέσπασαν για τον έλεγχο του λιμανιού. Ο λόφος της Καστέλας βομβαρδίστηκε επανειλημμένα για πολλές ώρες. Τελικά μια έφοδος αποικιακών ταγμάτων της 4ης Ινδικής Μεραρχίας οδήγησε στη σφαγή των υπερασπιστών του λόφου. Ο δρόμος είχε ανοίξει για τη μεγάλη επίθεση προς την Αθήνα από δυνάμεις που είχαν συγκεντρωθεί από όπου ήταν δυνατόν, το ιταλικό μέτωπο, τα νησιά και άλλες περιοχές της χώρας. Τρεις βρετανικές ταξιαρχίες, ειδικές μονάδες, πυροβολικό και άρματα μάχης ξεκίνησαν την προέλασή τους από τη λεωφόρο Συγγρού. Το βασικό οχυρό του ΕΛΑΣ ήταν το παγοποιείο-ζυθοποιείο ΦΙΞ. Αφού περικυκλώθηκε, τα άρματα μάχης με τον όγκο τους διέλυσαν τους εξωτερικούς τοίχους. Οι υπερασπιστές του εργοστασίου σκοτώθηκαν μέχρις ενός.

Παρά την ηρωική αντίσταση του ΕΛΑΣ και του λαού της Αθήνας, τις επόμενες μέρες η καταθλιπτική υπεροχή των Βρετανών έκρινε την έκβαση της μάχης. Η έλλειψη, ή καλύτερα εξάντληση, των πυρομαχικών του ΕΛΑΣ δεν του επέτρεπαν να συνεχίσει την αντίσταση του. Μετά τα Χριστούγεννα, η Καισαριανή κάηκε μετά από βομβαρδισμό από την ξηρά, τον αέρα και θάλασσα, με 290 νεκρούς. Πάνω από 3.000 ήταν συνολικά οι νεκροί άμαχοι, πάνω από 1.000 απ’ αυτούς από τους βομβαρδισμούς της ΡΑΦ.

Στο τέλος των Δεκεμβριανών, οι δυνάμεις των Βρετανών στην Αθήνα ξεπερνούσαν τους 80.000 άνδρες, δύναμη μεγαλύτερη, όπως παρατηρεί ο Γ. Μαργαρίτης, από το Βρετανικό Εκστρατευτικό Σώμα που είχε έρθει την άνοιξη του 1941 για να συνδράμει την Ελλάδα στον πόλεμο ενάντια στην Ιταλία, και σχεδόν ίση με τις ιταλικές δυνάμεις που εισέβαλαν στη χώρα τον Οκτώβριο του 1940.

Η παραπάνω εξιστόρηση είχε ως σκοπό της να δώσει μια εντύπωση του τι ήταν (και τι δεν ήταν) τα Δεκεμβριανά. Υπάρχει ακόμη η άποψη, μάλλον όχι στους αναγνώστες αυτής της εφημερίδας, πως τα Δεκεμβριανά ήταν ο «δεύτερος γύρος», άλλη μια προσπάθεια των κομμουνιστών να πάρουν με τη βία την εξουσία, μια «στάση» ενάντια στο επίσημο κράτος. Ωραιοποιημένες εκδοχές αυτού του σχήματος κυκλοφορούν ακόμη. Στην πραγματικότητα, ήταν το εντελώς αντίθετο. Μια ιμπεριαλιστική επέμβαση ενάντια σε μια πορεία που θα μπορούσε να οδηγήσει στην ελεύθερη έκφραση της λαϊκής βούλησης και που θα σήμαινε το τέλος της μοναρχίας και την εδραίωση του ΕΑΜ ως πρωταγωνιστή στην πολιτική σκηνή της χώρας.

Οι βρετανικές προθέσεις και ο χρήσιμος Παπανδρέου

Οι Βρετανοί ήθελαν την εξασφάλιση της επικυριαρχίας τους στην Ελλάδα μέσω της επιστροφής στο μεσοπολεμικό στάτους κβο. Με τον ήδη πραξικοπηματία Γεώργιο Β΄ ρυθμιστή της πολιτικής ζωής και μια επίφαση κοινοβουλευτισμού μέσω πειθήνιων στους ίδιους πολιτικών κομμάτων, των γνωστών λαϊκών και φιλελεύθερων. Ο Βενιζέλος όμως είχε πεθάνει προ πολλού και ο ελληνικός λαός, μέσω της αντιστασιακής εμπειρίας, ζητούσε στ’ αλήθεια δημοκρατία και ανεξαρτησία, όπως υποσχόταν ο Χάρτης του Ατλαντικού και οι συμφωνίες των Μεγάλων Συμμάχων. Ίσως και κάτι παραπάνω, «λαοκρατία και όχι βασιλιά». Με μια καθαρά αποικιοκρατική λογική, οι Βρετανοί –που πίσω τους στοιχήθηκε όλος ο «απών» αστικός πολιτικός κόσμος αλλά και οι ποικίλοι δωσίλογοι μηχανισμοί, κρατικοί και παρακρατικοί, κοινωνικοί και οικονομικοί– αποφάσισαν να ανακόψουν αυτές τις επικίνδυνες για την Αυτοκρατορία τους εξελίξεις, αδιαφορώντας επιδεικτικά για το ότι ο πόλεμος ενάντια στον Άξονα ήταν ακόμα σε εξέλιξη και για τις αγαθές απέναντί τους προθέσεις του ΕΑΜ, που εκδηλώνονταν με κάθε τρόπο.

Αξίζει να θυμίσουμε εδώ πως μεταχειρίστηκαν το πολιτικό προσωπικό. Όταν, την άνοιξη του 1944, έγινε αντιληπτό πως έπρεπε να απαντηθεί με πολιτικό τρόπο η επιρροή του ΕΑΜ και το αίτημα για εθνική ενότητα, εκδιώχτηκε από την πρωθυπουργία ο Εμμανουήλ Τσουδερός και ανήλθε σε αυτήν ο Σοφοκλής Βενιζέλος, όσο αρκούσε για να καεί με την καταστολή της εξέγερσης των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Είχε ανοίξει ο δρόμος για τον πιο φιλόδοξο και αδίστακτο Γεώργιο Παπανδρέου, που είχε εντυπωσιάσει τους Βρετανούς με τη ρητορική του ενάντια στην «αιματηρά τρομοκρατία» του ΕΛΑΣ. Ο Παπανδρέου υπηρέτησε τη μονόπλευρη πρόσδεση της Ελλάδας στη Βρετανία και κατάφερε να σχηματίσει μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας, πιέζοντας και εγκλωβίζοντας το ΕΑΜ. Υπερθεμάτισε στον ερχομό βρετανικών δυνάμεων στην Ελλάδα κατά την απελευθέρωση και συνέβαλε αποφασιστικά στο κορύφωμα της κρίσης που οδήγησε στη σύγκρουση του Δεκέμβρη, ψευδόμενος απροκάλυπτα σχετικά με τους όρους αποστράτευσης των αντάρτικων δυνάμεων που είχε συνομολογήσει με το ΕΑΜ. Όταν όμως έχασε τον έλεγχο και θέλησε να παραιτηθεί, η στάση των Βρετανών και συγκεκριμένα του Τσόρτσιλ ήταν χαρακτηριστική. Σε τηλεγράφημα προς τον βρετανό πρεσβευτή Λήπερ τόνισε: «Πρέπει να υποχρεώσετε τον Παπανδρέου να κάνει το καθήκον του […]. Αν παραιτηθεί, φυλακίστε τον έως ότου συνέλθει, όταν πια θα έχουν τελειώσει οι μάχες. Θα μπορούσε το ίδιο καλά να αρρωστήσει και να μη μπορεί να τον πλησιάσει κανείς. Έχει περάσει ο καιρός που η οποιαδήποτε ομάδα Ελλήνων πολιτικών θα μπορούσε να επηρεάσει αυτή την εξέγερση του όχλου». Όταν «τέλειωσαν οι μάχες», ο Παπανδρέου θα πεταχτεί σαν λεμονόκουπα, αλλά θα επιβιώσει πολιτικά, για δύο μάλιστα γενιές ακόμα με τα αποτελέσματα που όλοι απολαμβάνουμε. Θα αναλάβει δε ο Πλαστήρας που είχε ήδη δηλώσει την πρόθεση του για την εξόντωση των «αιμοβόρων ελασιτών».

Οι εκτιμήσεις του ΚΚΕ και η λαϊκή εξέγερση

Από την πλευρά τους, το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και το ΚΚΕ υποτίμησαν τόσο τις προθέσεις της Βρετανίας όσο και το σθένος και τα μέσα που διέθεσε για να τις πραγματοποιήσει. Ακολούθησαν μέχρι τέλους τη γραμμή της εθνικής ενότητας, την οποία υπερασπίζονταν ως δικό τους επίτευγμα, και πίστεψαν πως εδραιώνοντας «από τα κάτω» τις θέσεις τους στο συνδικαλιστικό κίνημα, στους παραγωγικούς και καταναλωτικούς συνεταιρισμούς και στην αυτοδιοίκηση, θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν την «άνωθεν» και «έξωθεν» πολιτική πίεση. Όπως συμβαίνει συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις, οι υποχωρήσεις ήταν συνεχείς για να μη δοθούν λαβές στον αντίπαλο, την «αντίδραση», αλλά και για να διαφυλαχτούν οι εαμικές συμμαχίες.

Όταν τα πράγματα έφτασαν στη σύγκρουση, μετά το αιματοκύλισμα τόσο της πορείας του ΕΑΜ στο Σύνταγμα στις 3 Δεκεμβρίου 1944 από την Αστυνομία όσο και της νεκρώσιμης πομπής την επόμενη από ταγματασφαλίτες στην Ομόνοια, δεν υπήρχε κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο δράσης. Ο ΕΛΑΣ προσπάθησε, ακόμα και την ύστατη ώρα, να διαχωρίσει τους Βρετανούς από τους Έλληνες αντιπάλους του, και εξουδετερώνοντας τους τελευταίους, να αναγκάσει τους πρώτους σε πολιτικό συμβιβασμό. Οι Βρετανοί δεν είχαν καμία τέτοια πρόθεση και η πολιτική έδωσε τη θέση της στα όπλα και στην υπεροπλία τους. Ο ΕΛΑΣ της Κατοχής ποτέ δεν είχε αντιμετωπίσει μια τέτοια συγκεντρωμένη πολεμική μηχανή, δεν είχε τρόπο αντιμετώπισης των αρμάτων μάχης και των αεροπορικών βομβαρδισμών. Ειδικά ο ΕΛΑΣ της Αθήνας ήταν ένας εφεδρικός ή αλλιώς ένας πλήρως εθελοντικός στρατός που δεν είχε τα μέσα για έναν μακρόχρονο αγώνα. Εφόσον δεν έγινε κατορθωτό να εξουδετερωθούν οι Έλληνες αντίπαλοι, η Χωροφυλακή, η Ορεινή Ταξιαρχία, τα μέλη της αντικομμουνιστικής «Χ», οι αναβαπτισμένοι ταγματασφαλίτες και να γίνει με κάποιους όρους μια διαπραγμάτευση με τους Βρετανούς, ο χρόνος ήταν εναντίον του ΕΛΑΣ. Η εκδοχή της εμπλοκής των μεγάλων μονάδων του ΕΛΑΣ Μακεδονίας, που θα ήθελαν ένα εύλογο χρονικό διάστημα να προσεγγίσουν την πρωτεύουσα πεζοπορώντας στο καταχείμωνο υπό τους βρετανικούς βομβαρδισμούς, πιθανόν δεν θα αντέστρεφε την εξέλιξη των πραγμάτων.

Ο λαός όμως της Αθήνας δεν θα μπορούσε να παραδοθεί αμαχητί και έδωσε όλες τις δυνάμεις του για τον ΕΛΑΣ γράφοντας μια εποποιΐα αντίστασης για τριάντα τρεις ημέρες. Ο Δεκέμβρης ήταν μια λαϊκή εξέγερση ενάντια στην εξάρτηση και την υποδούλωση της χώρας στον ιμπεριαλισμό, που έδειχνε πως δεν πέθανε μαζί με τον φασισμό. Στην Ελλάδα χρειάστηκαν πολλά χρόνια ακόμη και πρωτοφανή μέσα για να κατασταλεί στρατιωτικά το δημοκρατικό κίνημα. Πολιτικά όμως αυτό δεν έγινε ποτέ και οι επίκαιροι αγώνες για δημοκρατία και ανεξαρτησία, για απαλλαγή από την πολιτική και οικονομική εξάρτηση, εμπνέονται ακόμα από τους μαχητές του Δεκέμβρη.


Επίσης διαβάστε :

-Δεκεμβριανά στιγμιότυπα…

-Ο ματωμένος Δεκέμβρης του ’44 και ο βρετανικός παράγων

Το άγνωστο Πολυτεχνείο

-65 χρόνια απ’ τον Δεκέμβρη του ’44

-Καλό ταξίδι παππού Γιώργο

Advertisements

19/12/2011 - Posted by | -EAM, -Αντίσταση, -Δωσιλογισμός, -Δημοκρατικός Στρατός, -Εμφύλιος, -Ιστορικά, -Κατοχή

22 Σχόλια »

  1. Οι Βρετανοί είχαν συμπεριλάβει και το ΕΑΜ στις συνομιλίες και είχε πάρει και υπουργεία, άλλωστε ο ΕΛΑΣ φτιάχτηκε με τη δική τους χρηματοδότηση και συγκατάνευση. Αυτό που δεν περίμεναν βέβαια είναι το πώς θα τους τα γύριζε ο Στάλιν που ήθελε το 50-50 της Ουγγαρίας να το κάνει 100-0 υπέρ του και γι’αυτό χρειαζόταν έναν αντιπερισπασμό στην Έλλαδα. Εξ ου και η αιφνίδια παραίτηση των εαμικών υπουργών και η εξεύρεση αφορμής για τις μάχες του Δεκεμβρίου.

    Για ποιο λόγο άραγε ο Πλαστήρας, ο «Μαύρος Καβαλάρης», είχε τότε αυτή την στάση έναντι των κομμουνιστών; Εντάξει τον Παπανδρέου που ήταν ως τότε άσημος μπορείτε εύκολα να τον θάβετε, αλλά τον Πλαστήρα; Πώς γίνεται και ο ήρωας της Μ.Ασίας (που υποτίθεται εσάς ειδικά σας ενδιαφέρει πολύ το θέμα) να θεωρείται τώρα εχθρός, ενώ καθαγιάζεται το ΚΚΕ το οποίο στη Μ.Ασία έκανε …»αντιιμπεριαλιστικό» αγώνα;

    Σχόλιο από Πέτρος | 19/12/2011

  2. Ευτυχώς που ηττήθηκε το ένοπλο τμήμα του ΚΚΕ στα Δεκεμβριανά διότι σήμερα θα είμασταν η Ευρωπαική «Β. Κορέα». Τα Δεκεμβριανά απλά ήταν ο Β’ Γύρος ενός εμφυλίου πολέμου που ταλάντησε την Ελλάδα την δεκαετία του 40. Παντού και σε όλο τον κόσμο ο Κομμουνισμός καταδικάστηκε. Στην Ελλάδα ακόμα υμνείται.

    Σχόλιο από Makedonas Akritas | 21/12/2011

  3. Makedonas Akritas, σου αντιτείνω αυτό που έγραψα και σε κάποιον άλλον που είχε την ίδια αχρονική προσέγγιση με σένα: «Αναδρομικά όλοι είμαστε πανσοφοι και κάνουμε τους έξυπνους εκ του ασφαλούς και εκ των υστέρων παντογνώστες. Όμως κάθε ιστορικό γεγονός πρέπει να μελετάται αποκλειστικά και μόνο μέσα στο δικό του ιστορικό πλαίσιο.…»

    Ομέρ

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/12/2011

  4. Ομέρ, το γεγονός και το τεκμήριο είναι δύο διαφορετικές έννοιες και δεν θα πρέπει να συγχέονται μεταξύ τους. Έτσι λοιπόν «αναθεώρηση ενός ιστορικού γεγονότος» είναι επιθυμητή μόνο όταν ανακαλύπτονται νέα τεκμήρια ικανά να τροποποήσουν ή να θέσουν υπό αμφισβήτηση την αφήγηση ενός γεγονότος από τον ιστορικό. Στην περίπτωσή μας σου συστήνω να αρχίσεις να ερευνάς όλα τα εξεταζόμενα ιστορικά πλαίσια, δηλαδή τα μη φιλοεαμικά.

    Σχόλιο από Makedonas Akritas | 21/12/2011

  5. Akrita
    Ξεκινάς από «νέα τεκμήρια» και καταλήγεις σε «εξεταζόμενα ιστορικά πλαίσια»….
    Κατανοητή η δυστοκία….

    mumul

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 22/12/2011

  6. Ομέρ, το «ιστορικό πλαίσιο» αποτελείται από το «γεγονός» και το «τεκμήριο». Είναι από τα βασικά της ιστοριογραφίας.
    Κατανοητή η άστοχη επισήμανσή σου.

    Σχόλιο από Makedonas Akritas | 22/12/2011

  7. Τεκμήρια Akrita, τεκμήρια…το ‘πες και μόνος σου…
    και κανα photoshop… να εξαφανίσει τα εγγλέζικα τανκς και τις 80.000 στρατό….

    mumul

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 22/12/2011

  8. 80.000 στρατό όταν είχαν όλα κριθεί, δηλαδή Γενάρης του 45, διότι τα Δεκεμβριανά ουσιαστικά κρίθηκαν στις 12 Δεκ, όταν ο υπέρτερος σε ανθρώπινο δυναμικό ΕΛΑΣ/ΚΚΕ απέτυχε στους στρατιωτικούς αντικειμενικούς σκοπούς του και κυρίως στο Γουδί και Μακρυγιάννη. Και απέτυχε διότι ήταν άκαπνος στο πεδίο των πόλεων.
    Οι Δυνάμεις ήταν:
    Βρετανοί: 4500
    Ελληνικός Στρατός:3000
    Χωροφυλακή:3000
    Αστυνομία:2500
    Ταγματασφαλήτες & Εθνικόφρονες:1500 & 500
    ΕΛΑΣ/ΚΚΕ: 25000

    ΠΗΓΗ:
    -Στρατιωτική Ιστορία, Η μάχη των Αθηνών, 36
    -Η μάχη της Αθήνας, Τα Δεκεμβριανά.

    Σχόλιο από Makedonas Akritas | 23/12/2011

  9. «Και απέτυχε διότι ήταν άκαπνος στο πεδίο των πόλεων»

    Mάλλον ξεχνάς ότι δεν πολέμησε ο κανονικός ΕΛΑΣ, αλλά ο εφεδρικός ΕΛΑΣ των Αθηνών.

    Το πανέξυπνο ΚΚΕ έστειλε τον Βελουχιώτη να κυνηγά τον Ζέρβα στην Ήπειρο, αντί να έλθει τάχιστα στην Αθήνα.

    Ουσιαστικά στα Δεκεμβριανά πολέμησαν οι εμπειροπόλεμοι Βρετανοί + ο επίσης εμπειροπόλεμος ελλ. στρατός της Μέσης Ανατολής + συνεργάτες των Ναζί και αστυνομικοί του Έβερτ ενάντια σε καθημερινούς πολίτες της πόλης.

    Φυσικά δεν αρκούσε η καρδιά για να νικήσουν, ούτε μπορούσαν τραγουδώντας τη Διεθνή να αντιμετωπίσουν τα βρετανικά αεροπλάνα που έκαιγαν τις προσφυγικές συνοικίες της Αθήνας, στις οποίες μόλις λίγους μήνες πριν έκαναν τα Μπλόκα τους οι Ναζί κατακτητές.

    Σχόλιο από Ματσουκάτες | 23/12/2011

  10. Αυτοί που πήγαν ήταν «θεωρητικά» οι πιο έμπειροι ελασίτες σε ότι αφορά την μάχη των πόλεων. Μιλάμε για το Α’Σώμα Στρατού του ΕΛΑΣ/ΚΚΕ των 4500 μαχητών, ο οποίος με τις ενσωμάτωση και άλλων μονάδων έφτασε στις 12500. Στην δε μάχη του Μακρυγιάνη στάλθηκε η καλύτερη μονάδα του ΕΛΑΣ, το Σύνταγμα της Κορίνθου. Αλλά πως να το κάνουμε, η Γ’ Ορεινή Ταξιαρχία και οι Βρετανοί μόλις είχαν έρθει από Ιταλία και ήταν πολύ πιο έμπειροι από τους Ελασίτες. Ακόμα και οι Χωροφύλακες φάνηκαν πιο έτοιμοι στο πεδίο της μάχης, σε αντίθεση με τους Αστυνομικούς που έχασαν σχεδόν όλες τις μάχες με τους Ελασίτες.

    Σχόλιο από Makedonas Akritas | 23/12/2011

  11. @9 Ματσκαλή γράφεις: «…τα βρετανικά αεροπλάνα που έκαιγαν τις προσφυγικές συνοικίες της Αθήνας, στις οποίες μόλις λίγους μήνες πριν έκαναν τα Μπλόκα τους οι Ναζί κατακτητές.»

    Στην Αθήνα υπήρχε μια κατάσταση τελείως διαφορετική απ’ ότι στη Μακεδονία. Γι αυτό και οι διάφοροι Μακεδόνες έχουν αδυναμία να προσεγγίσουν με διαφορετικό τρόπο τα πράγματα και διαθέτουν μπόλικα (γεωγραφικά) φίλτρα, εκτός από τα ιδεολογικά. Στην Αθήνα οι κοινωνικοί διαχωρισμοί ήταν απόλυτοι. Η κοινωνική σύγκρουση ντόπιων-προσφύγων των δεκαετιών 20 και 30, θα μετατραπεί σύντομα σε σύγκρουση δεξιών-αριστερών. Δεν είναι τυχαίο ότι ΟΛΑ ΑΝΕΞΑΙΡΕΤΩΣ τα Μπλόκα των Γερμανών έγιναν ενάντια στους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής, ενώ οι σφηκοφωλιές των δωσίλογων βρίσκονταν κυρίως στις γειτονιές των ντόπιων.

    Για παράδειγμα:
    -στις 7 Αυγούστου θα γίνει το Μπλόκο στον προσφυγικό Βύρωνα (11 εκτελεσμένοι, 100 συλληφθέντες),
    -στις 9 Αυγούστου του 1944, Γερμανοί στρατιώτες κυκλώνουν τους συνοικισμούς Δουργουτίου (Νέος Κόσμος), Κατσιπόδι (Δάφνη) και Φάρου (Ν. Σμύρνη). Μετά τις εκτελέσεις (120 ατόμων) και τις συλλήψεις (5.000 άτομα) ακολούθησε η πυρκαγιά και η λεηλασία της περιοχής. Η συνοικία Αρμένικα και ο Συνοικισμός Δουργουτίου παραδόθηκαν στις φλόγες. Το μπλόκο αυτό καλύπτει όλη την Άνω Ν. Σμύρνη, εκτελούνται 70 πατριώτες στο Φάρο.
    -Στις 17 Αυγούστου του ’44 έγινε το μπλόκο στην προσφυγική Κοκκινιάς (εκτελούνται 140 πατριώτες, συλλαμβάνονται 4.000, από τους οποίους οι 1.200 οδηγούνται
    στα κάτεργα της Ναζιστικής Γερμανίας) που έφτασε μέχρι τα όρια Κερατσινίου και λίγο αργότερα και
    -στις 28 Αυγούστου, στα Παλαιά Σφαγεία (Καλλιθέα-Ταύρος), όπου σε 160 παράγκες έμεναν Πόντιοι πρόσφυγες. Οι Γερμανοί είχαν περικυκλώσει τότε την Καλλιθέα από την Γέφυρα της Συγγρού μέχρι τις γραμμές του Ηλεκτρικού. Οι πρώτοι έξι επονίτες εκτελέστηκαν στο Κουκάκι πάνω από την Γέφυρα της Καλλιρόης. Ο απολογισμός ήταν μακάβριος: εκτελέσεις νέων παιδιών, πλιάτσικό σε κατοικίες και παράδοση στις φλόγες όλης της συνοικίας των Νέων Σφαγείων.

    Οι ίδιες γειτονιές 4 μήνες μετά θα βρίσκονται στο στόχαστρο των Βρετανών και των συμμάχων τους που κατά συντριπτική πλειοψηφία ήταν παλαιοελλαδίτες που επέλαυναν κατά των «τουρκόσπορων» προσφύγων του ’22.

    Βέβαια, οι παραθαλάσσιες προσφυγικές συνοικίες του Πειραιά (Δραπετσώνα, Καμίνια και Ταμπούρια) είχαν υποστεί τη βία των Άγγλων πριν ακόμα από την Απελευθέρωση, όταν τον Γενάρη του ’44 (11 Ιανουαρίου) υπήρξε αναίτιος αγγλικός βομβαρδισμός, με αποτέλεσμα ανυπολόγιστες υλικές καταστροφές και εκατόμβη θυμάτων (περισσότεροι από 700 νεκροί και 800 τραυματίες).

    Σε εφημερίδα της «Χ» που βγήκε αμέσως μετά τον Δεκέμβρη του ’44 υπάρχει καθαρή αντιπροσφυγική τοποθέτηση που καλεί σε εκδίωξη απ’ την Ελλάδα των Μικρασιατών (εξαιρεί βέβαια τους τουρκόφωνους καπετάνιους της Μακεδονίας!!!)

    Η Αθήνα είναι άλλη φάση Ακρίτα Μακεδόνα…

    Ομέρ

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 23/12/2011

  12. Χρήσιμα τα στοιχεία που παραθέτεις «Ομέρ».

    Να συμπληρώσω αυτά που έγραψα στο σχ. 9 και επιβεβαιώνουν τη μεγάλη προδοσία του ελληνικού λαού απ΄τους γραφειοκράτες του ΚΚΕ, ότι τον Δεκέμβρη του ’44 πολέμησε μόνο ο εφεδρικός ΕΛΑΣ της Αθήνας και ότι οι φωστήρες του ΚΚΕ απαγόρευσαν τον μόνιμο ΕΛΑΣ να πολεμήσει:

    Άφησαν τα παιδιά με τα τουφεκάκια

    (Από τη διήγηση του Τάκη Λαζαρίδη: Ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι…)

    Ο Μ. Θεοδωράκης, νεαρός Ελασίτης στις αρχές του ’40, πολέμησε και τραυματίστηκε στα Δεκεμβριανά. Στα βιβλία του αναφέρεται στο κρίσιμο ερώτημα γιατί η ηγεσία (Σιάντος – Ιωαννίδης) αντί να κηρύξει πανστρατιά και να φέρει στην Αθήνα -όπου υποτίθεται δινόταν η κρίσιμη και αποφασιστική για τη μοίρα αυτού του τόπου μάχη- έστειλαν όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις του ΕΛΑΣ να κυνηγούν τον Ζέρβα στα κατσάβραχα της Ηπείρου, αφήνοντας τον εφεδρικό ΕΛΑΣ να τα βγάλει πέρα μόνος του με τα τανκς και τα κανόνια του Σκόμπυ.

    Σε μία μάχη στο Κατσιπόδι, Χριστούγεννα του 44, δίπλα στον 1ο λόχο του Μ. Θεοδωράκη πολεμούσε και μία διμοιρία του μονίμου ΕΛΑΣ από το Μεσολόγγι, με διοικητή το δάσκαλο Μαργαρίτη. Και ξαφνικά, πάνω στην πιο κρίσιμη στιγμή, η διμοιρία του Μαργαρίτη εγκαταλείπει απροσδόκητα τις θέσεις της, αφήνοντας ακάλυπτο το λόχο του Θεοδωράκη!

    Στους «Δρόμους του Αρχάγγελου», στον Α’ τόμο και στη σελ. 214, ο Μ. Θεοδωράκης γράφει συγκεκριμένα:

    «Φτάσαμε κακήν-κακώς εκεί που τώρα είναι η Δάφνη και μεις το λέγαμε Κατσιπόδι. Και τι να δουμε! Όλη τη διμοιρία του μόνιμου ΕΛΑΣ πάνω σε καμιόνια, μαζί και τα μυδράλια. Ο Μαργαρίτης που μας γνώρισε, πήδησε και ήρθε κοντά μας και μας είπε αυτά τα καταπληκτικά λόγια που σφραγίζουν όλη την τραγωδία του Δεκέμβρη: «Συγνώμη συναγωνιστές. Όμως φαίνεται ότι ο ΕΛΑΣ δεν έχει δικαίωμα να μάχεται στην Αθήνα. Δηλαδή εμείς του μονίμου. Στη μέση της μάχης ήρθε διαταγή να φύγουμε…».

    Θεοδωράκης: «Και γιατί δεν μας ειδοποιήσατε;»
    Μαργαρίτης: «Δεν προλαβαίναμε».
    Θεοδωράκης: «Ξέρεις πόσοι σωθήκαμε;»
    Μαργαρίτης: «Πόσοι;»
    Θεοδωράκης: «Εμείς οι τρεις…»».

    Στο Β’ τόμο, σελ. 232, ο Μ. Θεοδωράκης περιγράφει ως εξής μία σκηνή στη Μακρόνησο, όπου βρέθηκε εξόριστος:

    «Το ίδιο εκείνο απόγευμα ήρθε στη σκηνή μας ο στρατηγός του ΕΛΑΣ Μακρίδης να δει τους συμπατριώτες του. Επί μήνες δεν μιλούσε σε κανέναν. Περπατούσε ολομόναχος. Είχε αποπειραθεί να αυτοκτονήσει, και μείς είχαμε εντολή να τον παρακολουθούμε από μακριά, για να επέμβουμε αν χρειαστεί.

    Λύθηκε η γλώσσα του. Άλλος δικαιωμένος. Μεγάλος αυτός. Όχι μικρός και ασήμαντος σαν και μένα. Αξιωματικός καριέρας, προσχώρησε στον ΕΛΑΣ και έγινε Επιτελάρχης του Γενικού Στρατηγείου. Ο Σαράφης, ο Άρης κι αυτός άκουσαν από τα χείλη του Σιάντου την απόφαση να μη γίνει παρέμβαση του τακτικού ΕΛΑΣ το Δεκέμβρη και να περιοριστεί η μάχη σε μία εκδήλωση διαμαρτυρίας κόντρα στην εγγλέζικη ταχτική.

    «Άφησαν τα παιδιά με τα τουφεκάκια», θυμάμαι τα λόγια του, «και μας έστειλαν στην Ήπειρο να χτυπήσουμε το Ζέρβα». Από τότε χρονολογείται η σιωπή του και η επιθυμία του να δώσει τέλος στη ζωή του».

    Η μαρτυρία αυτή του Μ. Θεοδωράκη που έρχεται να επιβεβαιώσει με τον πιο αδιάψευστο τρόπο τα πραγματικά γεγονότα, αποκαλύπτει σ’ όλη της την έκταση τη δραματική αλήθεια: Το διώξιμο του μόνιμου ΕΛΑΣ μακριά από την Αθήνα δεν είναι ένα μεμονωμένο «λάθος», μία «κακή εκτίμηση» της ηγεσίας (Σιάντος – Ιωαννίδης). Εντάσσονταν στα πλαίσια μιας γενικής, ρητής και κατηγορηματικής διαταγής: Κανένα τμήμα του μονίμου ΕΛΑΣ δεν επιτρέπεται να πάρει μέρος στη μάχη της Αθήνας.

    Κι αν κάποια διμοιρία του μονίμου ΕΛΑΣ βρεθεί κατά τύχη ή κατά λάθος το Δεκέμβρη στην Αθήνα, υποχρεούται πάραυτα να παρατήσει τη θέση της και να φύγει. Όπως ακριβώς συνέβη με τη διμοιρία Μαργαρίτη που υποχρεώθηκε με επείγουσα διαταγή να αποχωρήσει από τη μάχη, αφήνοντας ακάλυπτο τον 1ο λόχο του Μ. Θεοδωράκη με αποτέλεσμα από τους 120 μαχητές να σωθούν μόνο τρεις!

    http://sfrang2.blogspot.com/2007/12/iv.html

    Σχόλιο από Ματσουκάτες | 23/12/2011

  13. telika pedia exo mia erotisi, dixospola logia, etsi apo periergia tha ithela na matho, afto to site pontos ke aristera, ine anti KKE
    ke ean ne pros pou gerni?

    Σχόλιο από kapios | 07/01/2012

  14. Aγαπητέ «kapioς»

    φυσικά δεν είμαστε αντι-ΚΚΕ! Είμαστε ρομαντικοί φιλοΚΚΕ με την ορθή έννοια του όρου, μιας και το ΚΚΕ αποτελεί ένα ιστορικό σύμβολο το οποίο διαχρονικά υπήρξε η έκφραση των πόθων του εργαζόμενου λαού.

    Μας ενοχλεί ο οπορτουνισμός, η υποκρισία, η αδυναμία λειτουργίας στο πλαίσιο του ορθού λόγου, η έλλειψη στοιχειώδους αυτοκριτικής. Και βεβαίως δεν θεωρούμε ότι το ΚΚΕ είναι ο Μαίλης και η Κανέλλη ή η ημιμαθής κυρία Παπαρήγα….Αυτά προς το παρόν.

    Επίσης δεν είμαστε όλοι οι συμμετέχοντες στην αριστεροποντιακή κολεχτίβα κοινών πολιτικών απόψεων. Μας συνδέει ο Πόντος και η αγάπη προς την Αριστερά και την ιστορία, αλλά από κει και πέρα ο καθένας μας εκφράζει ελεύθερα τις δικές του απόψεις.

    Βέβαια, αυτός που έχει περισσότερο χρόνο να γράφει αναγκαστικά σφραγίζει περισσότερο τις συζητήσεις με τη δικιά του οπτική.

    Ομέρ ο …κνίτης

    ———

    υ.Γ.

    στην ερώτηση προς τα που γέρνει, θα σου απαντούσα «μάλλον προς το ΚΚΠ (μ-π)«

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 07/01/2012

  15. «Στην Αθήνα οι κοινωνικοί διαχωρισμοί ήταν απόλυτοι. Η κοινωνική σύγκρουση ντόπιων-προσφύγων των δεκαετιών 20 και 30, θα μετατραπεί σύντομα σε σύγκρουση δεξιών-αριστερών.
    ……
    Οι ίδιες γειτονιές 4 μήνες μετά θα βρίσκονται στο στόχαστρο των Βρετανών και των συμμάχων τους που κατά συντριπτική πλειοψηφία ήταν παλαιοελλαδίτες που επέλαυναν κατά των “τουρκόσπορων” προσφύγων του ’22.
    »

    Είχα λοιπόν δίκιο γι’αυτό που έγραφα σε παλαιότερο σχόλιο, ότι στον εμφύλιο υπήρχε σαφής «εθνοτική» διάσταση(ντόπιων-προσφύγων), η οποία απλά εκδηλωνόταν ως «ιδεολογική» λόγω της διαφορετικής πολιτικής ταύτισης: οι φτωχοί πρόσφυγες με το ΚΚΕ, οι πλούσιοι ή τελοσπάντων όχι εντελώς φτωχοί ντόπιοι με τους υπόλοιπους.

    Άρα εδώ η αριστερή ιστορική αφήγηση εκείνης της περιόδου δεν είναι απλώς ιδεολογικά χρωματισμένη, αλλά συνιστά σχεδόν μια ιδιαίτερη εθνική αφήγηση για αυτήν την μερίδα των προσφύγων που βρέθηκαν σε εκείνο το στρατόπεδο. Δεν είναι δηλαδή απλά μια κομματική ιστορία, αλλά η …»εθνική» ιστορία των δικών τους προγόνων, άμεση συνέχεια των γεγονότων της Μικρασίας κλπ.

    Και αυτό νομίζω εξηγεί και τη δυσκολία να την δουν σήμερα με πιο αποστασιοποιημένο και αντικειμενικό τρόπο. Προκαλεί δηλαδή και σε αυτούς αντίστοιχες αντιδράσεις με εκείνες που προκαλούν στους άλλους οι προσπάθειες για πιο αντικειμενική παρουσίαση της (γενικής) εθνικής ιστορίας (κατηγορίες για προδοσία, αναθεωρητισμό κλπ.)

    Σχόλιο από Πέτρος | 10/01/2012

  16. Πέτρο, η υπόθεση που καταθέτεις έχει υπόσταση ΜΟΝΟ στην Αθήνα-Πειραιά.

    Στη Μακεδονία τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Από τους πρόσφυγες μόνο οι προερχόμενοι από τον Καύκασο (οι καλούμενοι τότε Ποντοκαυκάσιοι) είχαν σχετικά ενιαία πολιτική συμπεριφορά και εντάχθηκαν στην Αριστερά. Ίσως και σε κάποιο βαθμό οι προερχόμενοι από τον Δυτικό Πόντο, κατά πλειονότητα τουρκόφωνοι, που προσχώρησαν στο αντικομμουνιστικό στρατόπεδο. Οι υπόλοιποι διχάστηκαν.

    Πάντως έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ζήτημα που βάζεις: «Άρα εδώ η αριστερή ιστορική αφήγηση εκείνης της περιόδου δεν είναι απλώς ιδεολογικά χρωματισμένη, αλλά συνιστά σχεδόν μια ιδιαίτερη εθνική αφήγηση για αυτήν την μερίδα των προσφύγων που βρέθηκαν σε εκείνο το στρατόπεδο. Δεν είναι δηλαδή απλά μια κομματική ιστορία, αλλά η …”εθνική” ιστορία των δικών τους προγόνων, άμεση συνέχεια των γεγονότων της Μικρασίας κλπ.»

    Παρότι υπερμεγεθύνεις μια τοπική περίπτωση -δηλ. της Αθήνας-Πειραιά- εν τούτοις την ιδέα σου μπορούμε να την εντοπίσουμε και στην ακριβώς αντίθετη πολιτικά προσέγγιση. Δεν είναι καθόλου ασυνήθιστο οι γόνοι προσφυγικών ομάδων της Μακεδονίας, που κατά την περίοδο της Κατοχής και μετέπειτα προσχώρησαν στην δεξιά, να ερμηνεύουν την ιστορία της ομάδας τους και την αντιπαράθεση με την Αριστερά ως » ”εθνική” ιστορία των δικών τους προγόνων, άμεση συνέχεια των γεγονότων της Μικρασίας». Μόνο που αυτοί θυμούνται τη στάση του Λένιν και τη σοβιετοτουρκική συνθήκη, και την προβάλλουν στην ελλαδική πολιτική σύγκρουση δικαιώνοντας έτσι τις πολιτικές τους επιλογές….

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 10/01/2012

  17. Προφανώς μπορείς αντίστοιχα να το πείς και γι’αυτούς. Απλά η περίπτωση εκείνων ήταν μια μικρή συνιστώσα στην ιστορία της άλλης πλευράς, ενώ για την αριστερά η προσφυγική συνιστώσα ήταν αυτή που καθόρισε την δική της ιστορική οπτική.
    Δεν είναι τυχαίο ότι και σήμερα οι πιο φανατικοί, «εμφυλιοπολεμικής» λογικής αριστεροί (αλλά και δεξιοί, απλά εκείνοι είναι πολύ λιγότεροι) είναι συνήθως προσφυγικής καταγωγής.

    Σχόλιο από Πέτρος | 11/01/2012

  18. «Δεν είναι τυχαίο ότι και σήμερα οι πιο φανατικοί, “εμφυλιοπολεμικής” λογικής αριστεροί (αλλά και δεξιοί, απλά εκείνοι είναι πολύ λιγότεροι) είναι συνήθως προσφυγικής καταγωγής»

    Για να προβοκάρω κια λιγάκι θα μπορούσα να ισχυριστώ ότι η ίδια διατύπωση, για άλλες όμως οντότητες, θα μπορούσε να είναι η εξής.: «Δεν είναι τυχαίο ότι και σήμερα οι πιο φανατικοί, “εθνοαποδομητικής” λογικής αριστεροί και νεοφιλεύθεροι δεξιοί, είναι συνήθως μιας ελληνικής μεν αλλά μη ελληνόφωνης καταγωγής»

    Σχόλιο από Mατσουκάτες | 11/01/2012

  19. Αμφισβητείς δηλαδή την ελληνικότητα της σπαρτιάτισσας Ρεπούσως;
    Συ είπας… 🙂

    Σχόλιο από Πέτρος | 12/01/2012

  20. Γιατί πνίγεσθε σε μία κουταλιά νερό; Ο πόλεμος δε άρχισε με μία κυβέρνηση και τους συμμάχους της; Δεν έπρεπε να τελείωσει με αυτούς; Είναι λογικό να γίνουν μεταβολές κατά την διάρκεια του πολέμου; Ποιος θα τις αποδεχόταν αν ήταν πραγματικά δημοκράτης. Τέλος δεν έπρεπε το πολιτειακό να λυθεί μετά τον πόλεμο; Τα άλλα που υποστηρίζετε είναι για αγρίιους ή ηλιθίους. Το αποτέλεσμα δείχνει και του λόγου το αληθές.

    Σχόλιο από Κυριάκος | 11/10/2012

  21. …oταν οι Δεξιοι-Ακροδεξιοι της εποχης την ειχαν ΚΟΠΑΝΙΣΕΙ στην Μεση Ανατολη μαζι με τα ασημικα αφηνοντας τον Ελληνικο λαο στην τυχη του.

    Στις 7 Ιούλη του 1943 μια προκήρυξη του ΕΑΜ πληροφορούσε τον ελληνικό λαό ότι ένας θανάσιμος κίνδυνος απειλούσε την ελληνική Μακεδονία και τη Θράκη. «Η Μακεδονία ολόκληρη έλεγε η προκήρυξη1 – παραδόθηκε στη βουλγαρική θηριωδία. Η απειλή, που το ΕΑΜ είχε υποδείξει από καιρό και είχε καλέσει τον ελληνικό λαό ν’ αγωνιστή για την αποτροπή της, αποτελεί σήμερα πραγματικότητα. Μια βουλγαρική στρατιά αναπτύσσεται ανατολικά του Αξιού. Εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες το τρίτο του ελληνικού πληθυσμού χωρικοί και αστοί σ’ αυτή τη γωνιά της ελληνικής γης, ποτισμένη με αίμα, απειλούνται με εξόντωση. Οι βουλγαρικές συμμορίες θα επιπέσουν τώρα κατά των ανυπεράσπιστων πληθυσμών. Οι διωγμοί, οι δηλώσεις, οι ομαδικές σφαγές, θα επεκταθούν σε ολόκληρη τη Μακεδονία. Η εθνική τραγωδία αποκορυφώνεται. Τρέμοντας την ανάπτυξη του ανταρτικού κινήματος, το χιτλεροφασιστικό κτήνος, μη διαθέτοντας δυνάμεις αρκετές για να το αντιμετωπίσει, εξαπολύει στην Ελλάδα τις βουλγαρικές ορδές, παραδίδει τώρα ολόκληρη τη Μακεδονία στα εξοντωτικά σχέδια ενός κτηνώδους ιμπεριαλισμού. Και η προδοτική ψευτοκυβέρνηση όπως το έχουμε προβλέψει αδιαμαρτύρητα τον αποδέχεται τον διαμελισμό των εθνικών εδαφών, αναγνωρίζει και νομιμοποιεί την επέκτασή του και πιστό όργανο των επιδρομέων, ενισχύει τα σχέδιά τους».

    Στην προκήρυξη υπογραμμιζόταν ως αναγκαιότητα η παλλαϊκή ενότητα και η ένταση του εθνικοαπελευθερωτικού μαζικού και αντάρτικου αγώνα για την αποτροπή του κινδύνου που αντιμετώπιζε η ελληνική Μακεδονία και ο λαός που κατοικούσε σ’ αυτήν. «Το ΕΑΜ κατέληγε η προκήρυξη ο ζωντανός, παλλαϊκός εθνικοαπελευθερωτικός οργανισμός, καλεί όλον το λαό στον αγώνα κι απλώνει το χέρι σε όλα τα κόμματα, τις λαϊκές και τις απελευθερωτικές οργανώσεις για μια συντονισμένη δράση.

    Χωρίς αμφιβολία, τα πράγματα ήταν πάρα πολύ σοβαρά. Τι πραγματικά, όμως, είχε συμβεί;

    Μετά την ολοκλήρωση της ήττας της Ελλάδας, την άνοιξη του 1941, οι δυνάμεις του άξονα χώρισαν τη χώρα σε τρεις ζώνες κατοχής: Τη γερμανική, την ιταλική και τη βουλγαρική.

    Η γερμανική ζώνη περιλάμβανε την Κρήτη (εκτός από την περιοχή Σητείας), την Αττική και τα νησιά του Αργοσαρωνικού, τις Κυκλάδες, τις Βόρειες Σποράδες, τα νησιά του Αρχιπελάγους, τα 2/3 του Νομού Εβρου, την Κεντρική και Δυτική Μακεδονία (Νομοί Ημαθίας, Θεσσαλονίκης, Κιλκίς, Πέλλης, Φλωρίνης, Χαλκιδικής, εκτός του Αγίου Ορους, 1/2 του Νομού Καστοριάς, 2/3 του Νομού Κοζάνης, μια λωρίδα του Νομού Πιερίας, 1/5 του Νομού Σερρών).

    Η ιταλική ζώνη περιλάμβανε τα νησιά του Ιονίου, την Πελοπόννησο, την Ηπειρο, τη Θεσσαλία (πλην των Β. Σποράδων), τη Στερεά Ελλάδα και Εύβοια (εκτός της Αττικής), τμήμα της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας (Νομός Πιερίων εκτός από μία λωρίδα βορείως του Αλιάκμονα, 1/2 του Νομού Καστοριάς, 1/3 του Νομού Κοζάνης), τμήμα της Κρήτης (περιοχή Σητείας).

    Η βουλγαρική ζώνη περιλάμβανε τη Θράκη (Νομούς Ροδόπης, Ξάνθης και 1/3 του Νομού Εβρου) και την Ανατολική Μακεδονία (Νομοί Καβάλας, Δράμας και 4/5 του Νομού Σερρών)2.

    Με την ανάπτυξη του αντιστασιακού κινήματος, ένοπλου και μαζικού λαϊκού, αλλά και με τη συσσώρευση προβλημάτων στο στρατόπεδο του άξονα λόγω της γενικότερης εξέλιξης του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, φάνηκε καθαρά ότι το στάτους κβο των προαναφερόμενων ζωνών κατοχής οδηγούνταν στην ανατροπή. Από ένα σημείο και μετά, οι Γερμανοί πείστηκαν πως τα ιταλικά στρατιωτικά τμήματα δεν αποτελούσαν πια την ικανή στρατιωτική δύναμη να επιβάλει την τάξη στις περιοχές που κρατούσε και να φυλάει από ανταρτικές επιδρομές τις συγκοινωνίες, τους κόμβους βασικής σημασίας και τις εγκαταστάσεις. Ετσι υποχρεώθηκαν να ενισχύσουν τις δικές τους δυνάμεις, που κάποια στιγμή έφτασαν στον αριθμό των 140.000 ανδρών, χωρίς να υπολογίζεται ο αριθμός των δυνάμεών τους στην Κρήτη και στα άλλα νησιά3. Οι ανάγκες τους, όμως, στο ανατολικό μέτωπο δεν τους επέτρεπαν τέτοια σπατάλη δυνάμεων. Επρεπε, επομένως, να αναζητήσουν άλλες λύσεις για τη διατήρηση του ελέγχου πάνω στην ελληνική επικράτεια.

    Ενα από τα σχέδια που εξέτασε η γερμανική πλευρά προς την κατεύθυνση της εξοικονόμησης δυνάμεων ήταν η δημιουργία «Ανεξάρτητου Μακεδονικού Κράτους, με τη συνένωση της Ελληνικής, Γιουγκοσλαβικής και Βουλγαρικής Μακεδονίας» και με επικεφαλής τον Βάντσε Μιχαήλοφ, ένα δοσίλογο που στα χρόνια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου τον χρησιμοποίησαν οι Αμερικανοί για να προσεταιριστούν αντιδραστικά σλαβομακεδονικά στοιχεία σε βάρος του ΔΣΕ. Γρήγορα, όμως, φάνηκε ότι το σχέδιο αυτό δεν έβρισκε ανταπόκριση στις λαϊκές μάζες, δημιουργούσε περισσότερα προβλήματα απ’ όσα έλυνε, με αποτέλεσμα οι χιτλερικοί να το εγκαταλείψουν και ν’ αναθέσουν στο βουλγαρικό στρατό την κατοχή ολόκληρης της ελληνικής Μακεδονίας.

    Οι πρώτες ειδήσεις για την απόφαση επέκτασης της βουλγαρικής κατοχής σε ολόκληρη την ελληνική Μακεδονία και Θράκη κυκλοφόρησαν ευρέως στην ελληνική επικράτεια στις αρχές Ιούλη του 1943, ξεσηκώνοντας κύματα λαϊκής αγανάκτησης. Το γεγονός αυτό, της λαϊκής αγανάκτησης δηλαδή, υποχρέωσε τη χιτλερική κυβέρνηση να ανακοινώσει, μέσω του πληρεξούσιου του Ράιχ στην Ελλάδα G. Altenburg, στον κατοχικό πρωθυπουργό Ι. Ράλλη, αναφορικά με την επέκταση της βουλγαρικής κατοχής ότι:

    «Τα μέτρα αυτά ουδαμώς ελήφθησαν διά πολιτικούς λόγους, αλλά ως καθαρώς στρατιωτικαί απόψεις λελογισμένης χρησιμοποιήσεως των γερμανικών δυνάμεων, ώστε ο διακανονισμός ούτος δεν αποσκοπεί εις το να θίξη την ελληνικήν κυριαρχίαν εις τη Μεσόγειον»4.

    Η δοσίλογη οικονομική ολιγαρχία και ο ΕΑΜικός κόσμος

    Τις γερμανικές εξηγήσεις τις δέχτηκε με μεγάλη ανακούφιση η δοσίλογη ελληνική οικονομική ολιγαρχία και, φυσικά, οι πολιτικοί της εκπρόσωποι.

    Σ’ ένα εμπιστευτικό σημείωμά του προς τον αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό, με ημερομηνία 16/7/1943, ο κουίσλιγκ Ι. Ράλλης ανέφερε ότι στις 4 Ιούλη 1943 επισκέφτηκε τον Γερμανό πληρεξούσιο G. Altenburg, στον οποίο και ανακοίνωσε ότι σκόπευε, αυτός και η κυβέρνησή του, να παραιτηθούν ύστερα από την απόφαση για επέκταση της βουλγαρικής κατοχής. Ο G. Altenburg σύμφωνα με τα λεγόμενα του Ράλλη τον παρακάλεσε να μην παραιτηθεί και τον διαβεβαίωσε «ότι η είσοδος αύτη των βουλγαρικών στρατευμάτων ουδεμίαν πολιτικήν συνέπειαν δύναται να έχη, ως υπαγορευθείσα εκ καθαρώς στρατιωτικών λόγων, και κατ’ ουδέναν τρόπον πρόκειται να θίξη τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδος επί των εν λόγω εδαφών». Παρόμοιες διαβεβαιώσεις όπως αναφέρει στο σημείωμά του ο Ι. Ράλλης πήρε και από τον Ιταλό πληρεξούσιο Chigi5.

    Τελικά, ούτε ο Ράλλης παραιτήθηκε, αλλά ούτε και ο Δαμασκηνός τον πίεσε να το πράξει. Και οι δυο τους, πιστοί εκπρόσωποι της ντόπιας οικονομικής ολιγαρχίας, αλλά και άνθρωποι που έχαιραν της βρετανικής εμπιστοσύνης στην κατεχόμενη Ελλάδα, ασφαλώς δεν πήραν την άδεια για τέτοιες συμπεριφορές από αυτούς που τους κατηύθυναν. Ετσι, περιορίστηκαν σε κάποιες χλιαρές φραστικές διαμαρτυρίες προς τις αρχές κατοχής, ενώ μέσω διαφόρων οργανώσεων που ήλεγχαν έκαναν ό,τι ήταν δυνατό για να εμποδίσουν την έμπρακτη λαϊκή αντίδραση.

    Στις Αθήνα, οι οργανώσεις αυτές, σε συνεργασία με τις αρχές Ασφαλείας, στις 13 Ιούλη, οργάνωσαν τρομοκρατική επίθεση εναντίον των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο, στο Πολυτεχνείο, στην Ανωτάτη Εμπορική και αλλού, με σκοπό να εμποδίσουν τις εκδηλώσεις εναντίον της επέκτασης της Βουλγαρικής Κατοχής. Στη Μακεδονία, οι οργανώσεις αντίστοιχου χαρακτήρα αντιπαρέθεταν στα πατριωτικά αγωνιστικά συνθήματα του ΕΑΜ το σύνθημα της παθητική αντίστασης, καλώντας το λαό να κλειστεί στα σπίτια του6.

    Εντελώς αντίθετη ήταν η στάση του ΕΑΜικού κινήματος. Πέρα από την προκήρυξη του ΕΑΜ που αναφέραμε στην αρχή, η ΚΕ του, με απόφασή της στις 8/7/1943, «εκφράζοντας την αγανάκτησή της και το μίσος του ελληνικού λαού εναντίον των κατακτητών και της προδοτικής κυβέρνησης του Ράλλη, που νομιμοποιεί το διαμελισμό της Ελλάδας και την εξαφάνιση του ελληνισμού από τη Μακεδονία και τη Θράκη», κάλεσε «το λαό σε συναγερμό για τη σωτηρία του μακεδονοθρακικού λαού από τα νύχια των αιμοβόρων εισβολέων». Ταυτόχρονα, η ΚΕ του ΕΑΜ δήλωσε πως απλώνει αδελφικά το χέρι σε όλα τα κόμματα, οργανώσεις, φορείς και κοινωνικές ομάδες για να ενωθούν «σ’ ένα πανεθνικό παλλαϊκό μέτωπο για τη σωτηρία της Μακεδονίας, για το ξεσκλάβωμα της χώρας, για μια Ελλάδα ελεύθερη, ακέραια, ανεξάρτητη και λαοκρατούμενη»7.

    Δύο ημέρες μετά την έκδοση της απόφασης αυτής της ΚΕ του ΕΑΜ, ο «Ριζοσπάστης», στο κύριο άρθρο του υπό τον τίτλο «Να σώσουμε τη Μακεδονία» και υπέρτιτλο «Γερμανοί και εθνοπροδότες παράδωσαν τη Μακεδονία στις ορδές του Βόρι Κάτω τα χέρια από την Ελληνική Μακεδονία», τόνιζε: «Ολοι στον αγώνα με ένα σύνθημα: Κάτω τα χέρια από την Ελληνική Μακεδονία. Να απομονωθούν και να εκμηδενιστούν οι εθνοπροδότες. Να συντριβούν οι Γερμανο Ιταλο Βούλγαροι κατακτητές. Να σώσουμε την Ελληνική Μακεδονία και τους πληθυσμούς της»8.

    Την ίδια ημέρα που κυκλοφόρησε το εν λόγω φύλλο του «Ριζοσπάστη», το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, με απόφασή του «πάνω στην καινούρια βουλγαρική επιδρομή», καλούσε «ολόκληρο τον ελληνικό λαό, όλες τις οργανώσεις και κόμματα να συνενώσουν τις δυνάμεις τους σε πανεθνικό απελευθερωτικό πόλεμο για τη σωτηρία της ελληνικής Μακεδονίας, της Δυτικής Θράκης, για τη λευτεριά της σκλαβωμένης Ελλάδας»9.

    Ο λαός αγωνίζεται και νικά

    Ο ελληνικός λαός ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του ΕΑΜ και του ΚΚΕ και απάντησε με μαζικές κινητοποιήσεις στη ναζιστική απόφαση για επέκταση της βουλγαρικής κατοχής σε ολόκληρη τη Μακεδονία και τη Δυτική Θράκη. Τις κινητοποιήσεις άρχισε η Θεσσαλονίκη στις 10 του Ιούλη, όπου σε πολλές συνοικίες έγιναν λαϊκές συγκεντρώσεις και στελέχη του ΕΑΜ εξήγησαν τη σημασία της προαναφερόμενης απόφασης. Στη συνέχεια, οι συγκεντρωμένοι με μαζικές διαδηλώσεις ξεχύθηκαν στο κέντρο της πόλης. Την ίδια ημέρα έγινε παλλαϊκή απεργία και συγκέντρωση μπροστά στο Δημαρχείο στο Κιλκίς.

    Στις 11 του Ιούλη, οι εκδηλώσεις επεκτάθηκαν στο Λαγκαδά και τις επόμενες ημέρες σε Εδεσσα, Νάουσα, Βέροια, Αρδέα, Γιαννιτσά, Φλώρινα, Πτολεμαΐδα, Κοζάνη, Λάρισα, Βόλο, Καρδίτσα και σε άλλα μέρη10. Ολες αυτές οι συγκεντρώσεις συνέκλιναν στην κορύφωσή τους, στη μεγάλη δηλαδή συγκέντρωση, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 22 Ιούλη.

    Γι’ αυτήν τη συγκέντρωση «από τις 11 του Ιούλη η πρωτεύουσα βρισκόταν σε συναγερμό», γράφει ο Θ. Χατζής11. «Η προετοιμασία της διαδήλωσης σημειώνει η Καίτη Ζεύγου12 – άρχισε 8-10 μέρες νωρίτερα. Κινητοποιήθηκε όλος ο παράνομος εκδοτικός μηχανισμός των ΕΑΜικών οργανώσεων. Τη μεγάλη είδηση την αναγγέλνει κάθε μέρα η πολυδιάβαστη εφημερίδα: Ο τοίχος. Και τα βράδια, το ΕΑΜικό ραδιόφωνο, ο τηλεβόας. Αμέτρητες χιλιάδες οι προκηρύξεις. Σε 3 εκατ. υπολογίζονταν τα τρικ που έπεσαν στην Αθήνα και στον Πειραιά». Ο Β. Μπαρτζιώτας μάς πληροφορεί πως «η Κομματική Οργάνωση της Αθήνας και η ΚΟ Πειραιά, μαζί με τις ΕΑΜικές οργανώσεις της Αθήνας και την ΕΠΟΝ, έκαναν πραγματικά τεράστια δουλιά για την επιτυχία της μαχητικής αυτής διαδήλωσης»13. Ο Σπ. Κωτσάκης λέει ότι η κινητοποίηση οργανώθηκε κατά οικοδομικό τετράγωνο, με αποτέλεσμα στην Αθήνα να γίνει «πραγματικότητα το σπίτι με σπίτι καλύβι με καλύβι κι ένα οχυρό της αντίστασης, του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα»14.
    Πέμπτη 22 Ιούλη 1943. Από τις 5.30 π.μ. ηχούν οι καμπάνες των εκκλησιών, σημαίνοντας το μεγάλο συναγερμό και τα χωνιά καλούν το λαό στους τόπους συγκέντρωσης. Οι δρόμοι είναι γεμάτοι από το προπαγανδιστικό υλικό της συγκέντρωσης. Τούτη τη μέρα, είναι ημέρα γενικής απεργίας. Τα καταστήματα είναι κλειστά, οι χώροι δουλιάς άδειοι. Εχουν νεκρώσει τα πάντα.

    Κατά τις 8.30 π.μ., ο κόσμος ξεχύνεται από τις συνοικίες προς το κέντρο της πόλης και λίγες ώρες αργότερα μια τεράστια λαοθάλασσα θα το έχει πλημμυρίσει. Υπολογίστηκε τότε ότι πάνω από 300.000 λαού συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Ομονοίας, στο χώρο έξω από το Πολιτικό Γραφείο του Ράλλη και τη βουλγαρική Πρεσβεία. Ηταν τέτοια η λαϊκή κινητοποίηση, που ο εχθρός πανικοβλήθηκε και κατέβασε τα τανκς για να την αντιμετωπίσει. Στις μάχες που ακολούθησαν μεταξύ του πάνοπλου εχθρού και του άοπλου λαού, σκοτώθηκαν 30 διαδηλωτές. Ανάμεσά τους, η Παναγιώτα Σταθοπούλου, η Κούλα Λίλη, ο Κ. Λουκάκης, η Ολγα Μπακόλα, η Αντωνιάδη, ο Μ. Κολοζύμης, ο Θωμάς Χατζηθωμάς, ο Β. Στεφανιώτης, ο Θ. Τεριάκης κ.ά. Τραυματίστηκαν 200 διαδηλωτές και γύρω στους 500 συνελήφθησαν15. Ο φόρος αίματος ήταν πραγματικά μεγάλος16. Ομως, ο λαός βγήκε νικητής. Η επέκταση της βουλγαρικής ζώνης κατοχής ματαιώθηκε.

    Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ

    ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

    1 «Ιστορία της Αντίστασης 1940-’45», εκδόσεις «ΑΥΛΟΣ», τόμος 2ος, σελ. 820

    2 Σόλωνα Γρηγοριάδη: «Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδος», εκδόσεις «Καπόπουλος», τόμος 1ος, σελ. 106-108

    3 Θανάση Χατζή: «Η Νικηφόρα Επανάσταση που χάθηκε», εκδόσεις «Δωρικός», τόμος β`, σελ. 265

    4 Εφημερίδα «Ελευθερία», 17/10/1960, «Από τα μυστικά Αρχεία του Τρίτου Ράιχ»

    5 Ολόκληρο το σημείωμα του Ι. Ράλλη στο: Ηλία Βενέζη: «Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός Οι χρόνοι της δουλείας», εκδόσεις «ΕΣΤΙΑ», σελ. 56-59

    6 «Στ’ Αρματα! Στ’ Αρματα χρονικό της Εθνικής Αντίστασης» ΠΛΕ 1967, σελ. 182

    7 «Κείμενα της Εθνικής Αντίστασης», εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», τόμος Α`, σελ. 37-38

    8 «Ριζοσπάστης» 10/7/1943, στην έκδοση «Ριζοσπάστης: Περίοδος 1941-1945, Κατοχή Δεκεμβριανά», εκδόσεις «Ριζοσπάστης» «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 89

    9 «Το ΚΚΕ Επίσημα Κείμενα», εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», τόμος Ε`, σελ. 159, και «Ριζοσπάστης» 18/7/1943 (βλέπε την έκδοση «Ριζοσπάστης: Περίοδος 1941- 1945, Κατοχή Δεκεμβριανά», εκδόσεις «Ριζοσπάστης» Σύγχρονη Εποχή», σελ. 91)

    10 Σπ. Γ. Γασπαρινάτου: «Η Κατοχή», εκδόσεις «Ι. Σιδέρη», τόμος Α`, σελ. 458

    11 Θ. Χατζή, το ίδιο, σελ. 268

    12 Β. Μπαρτζιώτα: «Η Εθνική Αντίσταση στην Αδούλωτη Αθήνα», εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 132

    13 Καίτης Ζεύγου: «Με το Γιάννη Ζεύγο στο επαναστατικό κίνημα», εκδόσεις «Ωκεανίδα», σελ. 260

    14 Σπ. Κωτσάκη: «Εισφορά στο χρονικό της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα», εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 141

    15 «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ», εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 419-420

    16 Για τη διαδήλωση, βλέπε το πρώτο ζωντανό ρεπορτάζ του «Ριζοσπάστη» στο φύλλο της 23/7/1943 («Ριζοσπάστης: Περίοδος 1941 1945, Κατοχή Δεκεμβριανά», εκδόσεις «Ριζοσπάστης» «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 95).

    Σχόλιο από Π.Κ. | 30/01/2013


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: