Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-Περί Προύσας…

Η στιγμή μας ώθησε να αναρωτηθούμε για την παρουσία της Προύσας στην μουσική μας παράδοση. Διαπιστώσαμε ότι δεν είναι καθόλου σπάνια. Έχει αυτό το…ένα κάτι… -Άλλοτε για το «μαυράκι» της , άλλοτε για το «μάλαμά» της. -Άλλοτε σαν πόλη του θανάτου κι άλλοτε σας αγκυροβόλειο…. φορτηγών… φορτωμένων με την ανυπομονησία των μεγάλων ταξιδιών…. “Γειά σου Προύσα παινεμένη»  λοιπόν , τουρκ. Bursa :  Tην συναντάμε  στο εξαιρετικό ποίημα του Ναζίμ Χικμέτ «Λίγα γαρούφαλα» σε μουσική Μάνου Λοϊζου.

Λίγα γαρούφαλα απομένουνε στις γλάστρες
Στον κάμπο θα ‘χουν κιόλας οργώσει τη γης
Ρίχνουν το σπόρο
Έχουν μαζέψει τις ελιές
Όλα ετοιμάζονται για το χειμώνα, για το χειμώνα
 
Κι εγώ γεμάτος απ’ την απουσία σου    
Φορτωμένος με την ανυπομονησία των μεγάλων ταξιδιών
Περιμένω σαν αγκυροβολημένο φορτηγό
μέσα στην Προύσα, μέσα στην Προύσα

 ——————————————————— Η Προύσα δεν απουσιάζει και από τα «Σιγανά ποτάμια» του Παύλου Σιδηρόπουλου και σε μια εξαιρετική ζωντανή ερμηνεία το 1989 :

Ας ήτανε τη μοίρα μου για λίγο να γελούσα
και του Χριστού τους πειρασμούς εγώ να τους περνούσα.
Παρέα με το διάολο στην έρημο χαμένος                         
και σου ‘λεγα μετά εγώ ποιος θα ‘ταν κερδισμένος.
 
Θα άναβα έναν ναργιλέ να μαστουριάζαν όλοι,
δαιμόνια, καλικάτζαροι μαζί κι αρχιδιαβόλοι.
Και θα ‘χε πέντε γκόμενες καθένας μας παρέα,
να φτιάχνουνε χορεύοντας του συναφιού τα σέα.
 
Θα φώναζα να ‘ρχόντουσαν κι όλα τα φιλαράκια,
για να μην ενοχλούμε πια της πόλης τα παιδάκια.
Γυναίκες να γουστάρουνε του άντρα τα τερτίπια
και στο τσαρδί του σατανά θα στήναμε ξενύχτια.
 
Μετάξια από κινέζικα παλάτια θα φορούσα,
με φούντα καλαματιανή και μαύρο από την Προύσσα.
Και θα ‘χα και τα όργανα στη διαπασών να παίζουν,
του κόσμου όλοι οι αμαρτωλοί τι χάνουνε να ξέρουν.

 —————————————————— Καυχιέται ο Σταύρακας κατά την είσοδό του στον τεκέ «Το δικό μου ρε είναι από την Προύσα….Τράβα μία να οσφρανθούν τα τζιέρια σου»

]
– Ωχ…
– Ρε Στάυρακα αδελφάκι είσαι «εν πλήρει τάξη» Νταλκαδιασμένο μού ‘σαι, γιατί ακούω διπλοπενιά στη τρίχα
– Γιατί ρε Νώντα σου χάλασε τη μάπα σου
-Τι λε ρε το μηλήγγι σου το κλούβιο, ρε η τρίχα μου αδερφάκι στραβόλαιμη είναι εντάξει, ακροάσου αργιλεδάκι… Ξηγιέμαι μαυράκι της Πόλης
– Κάνε μόκο ρε και είσαι τέρτσος, το δικό μου ρε είναι από τη Προύσα, ρε δεν έχεις μύτη δεν αντιλήβεσαι Τράβα μία να οσφρανθούν τα τζιέρια σου
– Αδερφέ μου Σταυράκο, λιγώθηκα δεν το γυρίζεις στο ζεμπέκικο να κάνουμε καμιά βολτίτσα, άντε μπράβο
– Το ‘χεις με το πρώτο αδερφάκι
– Ούχου, ντούκου, ντούκου, ντα…
– Ρε βλάμη το ‘φαγες το μπουζούκι το ‘φαγες
– Μπράβο όμορφα πράματα…
– Γεια σου Σταυράκο ποτέ να μην πεθάνεις. Όχου έκανα κεφάλα, τα ντουμάνια μας πήρανε, βρε οποπώω.-.άρπα τη…
 ————————————————— 

Θα την βρούμε στο «Ηρωίνη και μαυράκι». «Υποτίθεται του Σωτήρη Γαβαλά..αλλά μάλλον πρόκειται για συρραφή διάφορων μουρμούρικων..» πληροφορούμεθα από την διαδύκτιο… Εδώ σε μια ιδιαίτερη ερμηνεία από την Σωτηρία Λεονάρδου.

Να ξεφύγω δεν μπορούσα
Καθώς γύριζ’ απ’ την Προύσα
Με πρόδωσαν κάτι μπρά-άβοι 
 Και με πιάσαν στο καρά-άβι  
 
Είχα ράψει στο σακάκι
Δυο σακούλες με μαυράκι
Και στα κούφια μου τακού-ούνια
ηρωίνη ως τα μπού-ούνια 
         
Θα γεμίζαν οι λουλάδες.
Κλάψτε τώρα ντερβισάδες
Θα γινότανε γιαγκί-ίνι 
 με μαυράκι κι ηρωί-ίνη  
 
Ε ρε το ’χω κάνει τάμα
Θα μισέψω γι άλλο πράμα
Γεια σου Προύσα παινεμέ-ένη    
και στον κόσμο ξακουσμέ-ένη

 ———————————————— Και βέβαια στον «Ξεριζωμό» του Σταύρου Ξαρχάκου σε στίχους Ιάκωβου Καμπανέλλη σε μια μοναδική ερμηνεία από τον Νίκο Ξυλούρη και την Τζένη Καρέζη.

Μαρμαρωμένε βασιλιά, τι όνειρο, τι παγανιά
ο τάφος σου άδειος και σε μια γωνιά
μια χούφτα λόγια, αδιάβαστα χαρτιά
Μαρμαρωμένε βασιλιά τι όνειρο, τι παγανιά
αντί για σε αναστήθηκε η Τουρκιά, η Πόλη πάει
και η Σμύρνη στη φωτιά, διπλοχαμένη Αγιά Σοφιά
Στερνή φωνή στην ερημιά την Προύσα καίνε
και στο Αϊβαλί σταυρός αγκάθι ξύδι και χολή
Χαμένη γη και προσφυγιά τα πόδια εδώ, αλλού η καρδιά
Κομμάτια μου ψάχνω να βρω, να κάνω ρίζα να ξανασταθώ
και να φωνάξω με φωνή που να ματώσουν οι ουρανοί
όλοι μας σφάζαν και μας πνίγανε μαζί
Εγγλέζοι, Γάλλοι κι Αμερικανοί
Μαρμαρωμένε βασιλιά, τι όνειρο τι παγανιά
μες του πετρέλαιου τη δροσοσπηλιά
να σ’ αναστήσω ήρθα μ’ όνειρα παλιά
πέτρινε, πεθαμένε βασιλιά
Κατακαημένο Αϊβαλί και παινεμένο Αϊδίνι
χαροκαμένο Εσκή Σεχήρ αρχοντοπούλα Σμύρνη
Κλάψτε για το Καραχισάρ και για τα Μοσχονήσια
Δουλεύει ο Χάρος στα Βουρλά κι ο θάνατος στην Προύσα
Από πού παν στο Κασαμπά στην Πάρσα και στ’ Αξάρι
δεν πάνε πια στην Αμισσό στο Ακχισάρ ή στο Αξάρι
————————————————–

«Από την Προύσα κίνησα» μας λέει ο Χρόνης Αηδονίδης στον δίσκο «Τα αηδόνια της Ανατολής» (σχετικό βίδεο δεν βρέθηκε προς το παρόν..όποιος τόχει ας μας κάνει κοινωνούς..)

Από την Πρού-, από την Πρού-
Από την Προύσα κίνησα
Με‘ρ’ στην Φιλιπούπ’λ’ πάω
Την αγάπη μου για να ‘βρω
Βρήκα κορί-, βρήκα κορί-
Βρήκα κορίτσα χόριβαν
Σαν ζουμπούλια ανθισμένα
Που ταιριάζουν για τι μένα
Έκατσα τα-  έκατσα τα
Έκατσα τα καμάρωνα
Μέρα τον χορό να παίξω
Και την κόρη να διαλέξω
—————————————–

Θα την τραγουδήσει ο Μανώλης Μητσιάς στο «1922» σε μουσική Δήμου Μούτση και στίχους Νίκου Γκάτσου

Βοριάς και κρύο έξω φυσάει
κι ο καπετάνιος στο καφενείο καπνό μασάει
Μισοκοιμάται, μισοθυμάται και τραγουδάει
 
Παιδάριο, παιδάριο
στην Προύσα στον Σαγγάριο
μες στου πολέμου τη φωτιά
έριξ’ η μοίρα τα χαρτιά
και με την πρώτη καραβιά
γλιτώσαμε από την σκλαβιά
και πέσαμε στην προσφυγιά
Ανατολή, Ανατολή
δική σου είμαστε φυλή
 
Στη Μυτιλήνη και στη Χιο
μακριά από τ’ άγριο το στοιχειό
μας βάλανε σ’ ένα χωριό
και στήσαμε νοικοκυριό
ώσπου την άλλη την χρονιά
φύσηξε αγέρας τα πανιά
και φτάσαμε στην Κοκκινιά
 
Εδώ ριζώσαμε βαθιά
με τους καημούς μας αρμαθιά
και μέσα στην αναποδιά
κάναμ’ αγγόνια και παιδιά
Ψωμί μας φέρνουν και κρασί
τώρα που μείναμε μισοί
δόξα Σοι Κύριε, δόξα Σοι
——————————————-

Μάλαμα έχει η Προύσα για τους Χαΐνηδες στο «Νανούρισμα» τους

Κοιμάται ο ήλιος στα βουνά
κι η πέρδικα στα δάση
κι εσύ, πανσέ και γιασεμί
κλείσε τα μάτια μια στιγμή
ο ύπνος να σε πιάσει
Μετάξι από τη Βενετιά
και μάλαμα απ’ την Προύσα
τα όνειρα σου να ντυθούν
σαν τα δικά μου μη χαθούν
που τόσο αγαπούσα
Σ’ αυτό τον τόπο οι καιροί
φέρνουνε καταιγίδες
μα σώζονται, όταν ξεσπούν
από καρδιές που αγαπούν
τα όνειρα κι οι ελπίδες
Κι είναι κραυγή και προσταγή
και πάθος του χωμάτου
απ’ τον καρπό του άμα φας
σα μεγαλώσεις ν’ αψηφάς
τα βέλη του θανάτου
Δώσε καρδιά μου στο παιδί
τον πιο γλυκό σου χτύπο
για να του κάνει συντροφιά
μες σε βροχή και συννεφιά
όταν εγώ θα λείπω
Και δε με νοιάζει αν θα χαθώ
αφού θα ζεις για μένα
είναι της φύσης ο σκοπός
κι είσαι του έρωτα καρπός
και μιας αγάπης γέννα
 
————————————————

«Πάγω στης Προύσας τα βουνά…αμάν γκελ αμάν» τραγουδούσαν στην Καπαδοκία..μας θύμισε ο Bill Gioranidis  

Πάγω  στου  Πρού…  ωχ  αμάν  γκελ  αμάν
πάγω  στου  Προύσας  τα  βου(ι)νά  βρίσκω  βρύσες  κρύα  νερά,
έσκυψα  έσκυψα  να  πιω  λιγάκι
μου  ‘πεσε  μου  ‘πεσε  το  μαντηλάκι.
 
Με  τετρακόσ…  ωχ  αμάν  γκελ  αμάν
με  τετρακόσια  δυο  φλουριά  με  τετρακόσια  δυο  φλουριά,
και  πενή…  και  πενήντα  δράμια  μόσχο
για  να  διεις  για  να  διεις  αγάπη  πο’  ‘χω.
 
Μαντήλι  μου  ωχ  αμάν  γκελ  αμάν
μαντήλι  μου  μεταξωτό  και  με  χρουσάφι  κεντητό,
μια  χαρά  μια  χαρά  ‘ταν  το  καημένο
το  ‘μορφο  το  ‘μορφο  και  πλουμισμένο.
 
Εκεί  που  το  ωχ  αμάν  γκελ  αμάν
εκεί  που  το  κεντούσανε  για  με  το  τραγουδούσανε,
τρία  πάρ…  τρία  πάρθενα  κοράσια
σαν  μαγιά…  σαν  μαγιάτικα  κεράσια
——————————-
 
Το «Δημώδες» του Μικρούτσικου και ερμνηνεία Μητροπάνου μας θύμισε η Σοφία
 
 
Πάλι εξόριστος και χάνομαι στην πόλη ένας ακτήμονας της νύχτας μοναχός ναυαγισμένος Τειρεσίας σε φορμόλη σφάζουν κριάρια και σηκώνεται αχόςΆλωνα μπίρομ Σάλωνα, Εκβάτανα και Σούσα στο βάθος τα Πετράλωνα, η Άρτα και η Προύσσα Άλωνα μπίρομ Σάλωνα, Εκβάτανα και Σούσα στο βάθος τα Πετράλωνα, η Άρτα και η ΠρούσσαΠέφτουν τα οδοφράγματα κι η νύχτα Ιανός πίσω από σπασμένες διαθλάσεις ένας καθρέφτης και γελά ο ουρανός κι ο Ιωνάς μέσα στο κήτος της θαλάσσης Άλωνα μπίρομ Σάλωνα, Εκβάτανα και Σούσα στο βάθος τα Πετράλωνα, η Άρτα και η Προύσσα Άλωνα μπίρομ Σάλωνα, Εκβάτανα και Σούσα στο βάθος τα Πετράλωνα, η Άρτα και η Προύσσα
————————————-
 
«Στης Προύσας το γενί τσαρσί» θα μας τραγουδήσει η Στέλλα Χασκίλ
 
 
Στης Προύσας το γενί τσαρσί
ευτυχισμένα χρόνια
σ΄αγάπησα και δεν ξεχνώ γκιουζέλ χανούμ
 κι ας μ’ έχουν πιάσει χιόνια
.
Σε είδα με το φερετζέ
βραδιά στο ραμαζάνι
και μ’ άναψαν τα μάτια σου γκιουζέλ χανούμ
καημό που δεν τα γιάνει
 
 
 
 
(Υ.Σ. :κάθε συμβολή για τον εμπλουτισμό του παρόντος ευπρόσδεκτη)
 
Advertisements

19/11/2010 - Posted by | -προσφυγιά, -Διάφορα, -Λαογραφία, -Ρεμπέτικο

11 Σχόλια »

  1. Eύγε….

    Εκπληκτικό αφιέρωμα

    Σχόλιο από G | 19/11/2010

  2. Μπράβο παιδιά!

    Σχόλιο από Πλάνητας | 20/11/2010

  3. Πολύ καλό!. Μήπως μπορείτε να με βοηθήσετε. Ψάχνω ό,τι στοιχείο για το Παλλαδάριο ή Πελαδάρι , ενα χωριό κοντά στην Προύσα. Μεγάλο χωριό, με σχολείο, ορφανοτροφείο, αό ότι έλεγε η γιαγιά μου. Ευχαριστώ.

    Σχόλιο από Χρυσή | 11/01/2011

  4. Xρυσή,

    οι Πελαδαρινοί έχουν και σελίδα:

    http://www.facebook.com/group.php?gid=52261034668&v=wall

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 12/01/2011

  5. πολύ καλή δουλειά παιδιά,ευχαριστούμε….

    Σχόλιο από mas.gr | 21/05/2011

  6. θα σας φανεί ίσως αστείο και θα γελάσετε μαζί μου, αλλά το μόνο που σκέφτομαι είναι: μην ξεχάσετε να διασώσετε το πολύτιμο αυτό υλικό και κάπου αλλού – για την περίπτωση που κάτι συμβεί στο διαδίκτυο… (δεν το εμπιστεύομαι, δεν το εμπιστεύομαι!!!)

    Σχόλιο από Σοφία | 21/05/2011

  7. καλώς την Σοφία από τα λημέρια μας
    δίκιο έχεις αλλά πως !!!
    δεν είμαστε και οι καλύτεροι στα τεχνικά…

    mumul

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 22/05/2011

  8. από χτες ήθελα να σου υπενθυμίσω ΚΑΙ αυτό, αλλά μόλις επέστρεψα σπίτι….
    http://www.youtube.com/watch?v=-Ta885zVgPc… φιλιά:)

    Σχόλιο από Σοφία | 22/05/2011

  9. Χαίρομαι πολύ να διαπιστώνω ενδιαφέρον από απογόνους Μικρασιατών , ειδικότερα από μέρη της Προύσσας… προσωπικά με ενδιαφέρει πιο πολύ το Πελαδάρι.. Υπάρχουν καταγωγές από εκεί???

    Σχόλιο από Xρυσή Μουτσογιάννη | 10/05/2014

  10. Ο παππους μου ήταν από το Πελαδάρι.

    Σχόλιο από aimilios | 16/11/2015

  11. Προς aimilio..
    Καλησπέρα!! θέλεις να γράψεις το επώνυμο και το όνομα του παππού σου και ό,τι άλλο στοιχείο ξέρεις για το πελαδάρι.. από παππού ή άλλος συγγενείς? ευχαριστώ. Xρυσή

    Σχόλιο από χρυσή | 07/12/2015


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: