Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-Όταν οι Έλληνες κομμουνιστές πήραν την εξουσία-2

  Η EΦΗΜΕΡΙΔΑ  ΚΑΙ  Ο  ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ  ΟΙΚΟΣ  «ΚΟΛΕΧΤΙΒΙΣΤΙΣ»

Η ελληνιζάτσια πρέπει να ξυπνήσει«)

 «Ένα από τα πιο άγνωστα θέματα του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος υπήρξε η δράση των ελληνικών κομμουνιστικών οργανώσεων στη Σοβιετική Ένωση μέχρι το ’37.… Τα θέματα αυτά παρέμειναν άγνωστη σελίδα της νεοελληνικής Ιστορίας, γιατί οι πρωταγωνιστές -παρότι σταλινικοί- έπεσαν θύματα της αντιμειονοτικής-ρατσιστικής πολιτικής του σταλινισμού και γιατί η ελλαδική ιστοριογραφία υπήρξε βαθύτατα εσωστρεφής. Ακόμα και σήμερα είναι ελάχιστοι οι ερευνητές αυτής της σκοτεινής εποχής…..»

imgp0038.JPG

     Οι εκδόσεις «Κολεχτιβιστής» τύπωσαν τέσσερα πρωτότυπα έργα του Κοστοπράφ. Απ’ αυτά ξεχωρίζει το επικό ποίημα Λάμπος (1932), το οποίο ήταν αφιερωμένο στον αγώνα των μπολσεβίκων παρτιζάνων της Αζοφικής εναντίον των ένοπλων «αντεπαναστατικών» ομάδων του Σκουρό και του Μαχνό. Ο Λάμπος, νεαρός Έλληνας, παρουσιάζεται στο ποίημα ως «αγωνιστής για την ευτυχία του λαού.» Το καλύτερο έργο του Κοστοπράφ είναι το έπος Λεόντης Χονα­γμπέη, το οποίο εκδόθηκε το 1934. Ο κεντρικός ήρωας του έργου είναι ο Έλληνας λαϊκός ποιητής Λεόντης, ο οποίος εκφράζει το μίσος κατά των ντόπιων Ελλήνων γαιοκτημόνων των ελληνικών χωριών της Αζοφικής, που εκμεταλλεύονταν τους φτωχούς αγρότες. Η βασική αρχή, που εκφράζεται από τον Λεόντη, είναι: «Όταν ο λύκος λυπηθεί το αρνάκι, τότε και ο πλούσιος θα λυπηθεί το φτωχό.» Παράλληλα με την καταγγελία της εκμετάλλευσης ο Γ. Κοστοπράφ περιέγραφε με πολύ τέχνη την αγάπη του Λεόντη με την ελληνοπούλα Μαρία Κοσκός.

______00010afbt1f6fvqg-1.jpg   Τα πρώτα ποιήματα του ποιητή εκδόθηκαν το 1933 με τον τίτλο Τα πρώτα βήματα. Το τελευταίο έργο του που τυπώθηκε ήταν το Καλημέρα ζήσιμο, δηλαδή Καλημέρα ζωή, το 1937.[1] Η γραμμή της ομάδας του «Κολεχτιβιστή» ήταν ότι: «Η ελληνιζάτσια πρέπει να ξυπνήσει.» Στην κατεύθυνση αυτή συναντούμε πολλές φορές, σε κείμενα γραμμένα στα μαριουπολίτικα, τη χρήση ελληνικών όρων, ενώ η αντίστοιχη ρωσική ή ταταρική λέξη, που ήταν περισσότερο γνωστή στους αναγνώστες, βρισκόταν σε παρένθεση.

     Η έκδοση της εφημερίδας Κολεχτιβιστής είχε αρχίσει στο Ντονιέτσκ τουλάχιστον τρία χρόνια πριν από την ίδρυση του εκδοτικού οίκου στο Δονμπάς. Πιθανότατα το πρώτο φύλλο της εφημερίδας κυκλοφόρησε στις 27 Οκτωβρίου 1930. Η πρώτη έκδοση ήταν μικρού σχήματος, δισέλιδη. Το σύνθημα «Προλετάριοι όλου του κόσμου ενωθείτε» βρισκόταν στο πάνω μέρος της πρώτης σελίδας, όπως ακριβώς σ’ όλες τις υπόλοιπες εφημερίδες της Σοβιετικής Ένωσης. Ο υπότιτλος ήταν: «Βδομαδιάτικη ελληνική εφημερίδα της Μαριουπολίτικης επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος μπολσεβίκων Ουκρανίας.» Στα πρώτα φύλλα χρησιμοποιήθηκε η δημοτική με αρκετά στοιχεία της τοπικής ελληνικής διαλέκτου. Στη συνέχεια η εφημερίδα πέρασε στη μαριουπολίτικη διάλεκτο. Στη γραφή της εφημερίδας τηρούνταν οι αρχές της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1926.

dsc04586.JPG

     Από το 1930-1931 η εφημερίδα ήταν εβδομαδιαία, για να γίνει δισεβδομαδιαία από το 1933. Από το 1935 κυκλοφορούσε μέρα παρά μέρα. Στη θεματολογία της περιλαμβάνονταν πολιτικά θέματα και ανταποκρίσεις από τις ελληνικές κοινότητες της Αζοφικής. Ο προβληματισμός για το εκπαιδευτικό πρόβλημα και το γλωσσικό ζήτημα απασχολούσε σοβαρά την εκδοτική ομάδα του Κολεχτιβιστή, ενώ από τις στήλες της εφημερίδας παρουσιάζονταν στοιχεία σχετικά με τον αναλφαβητισμό των ελληνικών πληθυσμών και τη λειτουργία των ελληνικών σχολείων. Aπό απολογισμούς της ίδιας εφημερίδας συμπεραίνεται πως τα δύο πρώτα χρόνια της κυκλοφορίας της απασχολούνταν στη σύνταξη εννέα άτομα, ενώ στο πρώτο φύλλο απασχολούνταν μόνο δύο άτομα. Το 1934 οι εργαζόμενοι έφτασαν τους 14. Το 1930 η εφημερίδα τυπώθηκε σε 500 μόνο αντίτυπα για να φτάσει τα 3.000 το 1933, με στόχο τις 6.000. Βασικά στελέχη του Κολεχτιβιστή ήταν ο ποιητής Γκεόργκι Κοστοπράφ, ο Αμφικτύων Δημητρίου, που χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο «Μαρμαρινός», σε ανάμνηση της καταγωγής του από το νησί του Μαρμαρά, ο Γιάλης, ο Γ. Δ. Λεωνίδας κ.ά. Με την εφημερίδα συνεργάζονταν ευκαιριακά Ελλαδίτες και Κύπριοι, όπως ο Πλουτής Σέρβας που αργότερα έγινε γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου.

(τα κείμενα είναι από το: Βλάσης Αγτζίδης, Παρευξείνιος Διασπορά, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 1997)

100_09141.jpg


[1]

Advertisements

28/02/2010 - Posted by | -Ιδεολογικά, -Μνήμες, -Σταλινικές Διώξεις, -Σοβιετικός Μεσοπόλεμος

2 Σχόλια »

  1. [Leo, L., Marmarinos, A. & Kostoprav, G. (eds) 1933. Φλογομινίτρες Σπίθες; Φιλολογικι σιλογι απτα καλίτερα έργα τον ελίνον καλιτεχνον τις Σοβιετικίς Υκρανίας. Mariupol: Εκδοτικο τον εθνικον μιονοτίτον—ελινικο τμίμα.]

    The collection includes works both in Mariupolitan and in Demotic. This is from L. Lefteri: Πέρα απτα ςίνορα… γιορτάζυμε, αγονιζόμαςτε, «Beyond the borders, we celebrate, we struggle.» (pp. 15-16). The rule on not accenting the last syllable has not been applied. You’ll have to pardon me for not translating this particular specimen of agitprop…

    Κίνο το βράδι ι προκίρικςες πέςανε ςα βροχί. Παντύ—ςτο δρόμο, ςτι φάμπρικα, ςτο εργοςτάςιο, κάτο απτον πάνκο τις δυλιάς, κάτο απτο ςφιρί, το εργαλίο, ςτο ςκολιό, ςτο γραφίο—πλιμίρα ι προκίρικςες.
    Ι αςτινομία λίςακςε απτο κακό-τις. Βάλτικε όλι ςε κίνιςι. Έπρεπε με κάθε θιςία να μαζεφτύνε αφτά τα «καταραμένα χαρτιά τις Μόςχας», έπρεπε να καθαριςτί ο τόπος, να βρεθύνε ι ένοχι!
    Μα ι προλετάριι πίρανε μιρυδιά. Κςέραμε απτα τέτια. Ι προκίρικςι πὔπεφτε ςτα χέρια ενός διαβαζότανε από δέκα. Τι διαβάζαμε κε τι μεταβιβάζαμε από χέρι ςε χέρι. Τι διαβάζαμε με λαχτάρα, μ’ ενθυςιαζμό. Μέςα ςτις λίγες φλογερές γραμές-τις βλέπαμε ζοντανί, ολοκόκινι να κςεπιδάι τιν επανάςταςι. Βλέπαμε το ρόςο προλετάριο να κςεςικόνετε ενάντια ςτο λιςτί–καπιταλιςτί, ενάντια ςτον τςάρο· το μυζίκο τις απέραντις Ροςίας να κςεςικόνετε πάνο ςτον τςιφλικά, ν’ αρπάζι τι γι ςτα χέρια-τυ. Βλέπαμε μάχες, έματα, παραζάλες, νίκες, θρίαμβο… Ι μάζα νικάι. Τςακίζυντε ι οχτρί.
    Βλέπαμε τι λίςα τις πανκόζμιας μπυρζυαζίας. Ι μπυρζυάδες όλον τον χορόν τρίζυνε τα δόντια-τυς, γιατί ςιντελίτε το ιροικό, νικοφόρο, μεγαλόπρεπο ςοςιαλιςτικό χτίςιμο. Βλέπαμε το λέφτερο πια μυζίκο να καλιεργί το κολεχτιβικό χοράφι με τράκτορ, μ’ αγροτικές μιχανές. Στο εργοςτάςιο ι ζοί βράζι. Ι ςτρατιές τον υντάρνικον εχτελύνε τα βςτρέτςνι. Πςιλά τα τέμπα τις ςοςιαλιςτικίς ανικοδόμιςις. Αλάζι το πρόςοπο τις απέραντις χορας το Σοβιέτ. Νέα ζοί προβάλι. Ο οχτρός πιότερο τρίζι τα δόντια-τα. Λιςάι. Ετιμάζι επίθεςι.
    Κε μιλύςε ακόμα το χαρτί, μιλύςε, καλύςε ςε προςοχί: «Προλετάριι όλυ τυ κόζμυ ιπεραςπίςτε τι μαχιτικί μπριγάδα τις πανκόζμιας επανάςταςις!»

    Θ’ άκςιζε αςφαλός να κατεβύμε τι μέρα ετύτι ςτυς δρόμυς, να γιορτάςυμε με το λέφτερο ρόςο εργάτι κι’ αγρότι, να δίκςυμε τιν αγάπι-μας, να δόςυμε τον όρκο-μας, πος θα ςταθύμε πάντα πιςτί ιπεραςπιςτές τις προλετάρικίς-μας πατρίδας, να ςιςφίκςυμε πιότερο τις γραμές-μας, να παλέπςυμε διαδιλόνοντας, πος κ’ εμίς θα τραβίκςυμε ςτον ίδιο δρόμο.

    Κςιμέροςε ι μέρα τις επανάςταςις—ι μέρα τυ γιορταζμύ, μα κε τυ αγόνα.
    Ι πόλι ίνε γιομάτι από ένοπλες δίναμες. Το φάζμα τυ κομυνιζμύ τρομάζι τι μπυρζυαζία—Ι ΕΣΣΔ φοτίζι το δρόμο—Κινιτοπιί λιπόν τις δίναμές-τις.
    Μα ι προλετάριι δεν κλονίζυντε. Ίνε αποφαςιζμένι να γιορτάςυνε, ν’ αγονιςτύνε, να κατεβύνε ςτυς δρόμυς. Δεν κερδίζετε ι λεφτεριά δίχος πάλι, δίχος έμα.
    Τραβάμε κατά ομάδες ςτον τόπο τις ςινκέντροςις. Τα όργανα τις αςτινομίας μας διαλίυνε, μας χτιπάνε, μα εμίς πάλι μαζεβύμαςτε, τραβάμε ένας-ένας ίτε διο-διο κι πυ μας έλεγε το «καταραμένο χαρτί», εκί πυ μας καλύςε ι κοματικί οργάνοςι.

    Ι μάζα τριγιρίζι ένα πρόχιρο βίμα. Στα πρόςοπα ολονόν-μας λάμπι ι χαρά, ο ενθυςιαζμός… Ένας λεβέντις εργάτις ανεβένι ςτο βίμα. Σικόνι πςιλά τι γροθιά-τυ. Τα λόγια-τυ απλά, μα… γιομάτα φοτιά. Ι ςπίθες, πυ βγένυνε απτο ςτόμα-τυ, ανάβυνε ολόγιρα μια πιρκαγιά. Κάθε τυ λόγο ι μάζα τον κάνι δικό-τις.
    Μιλάι… για τι ροςικί επανάςταςι, για τι ςτράτα τυ Λένιν. Καλί ς’ αγόνα. Το… «Εμπρός τις γις ι κολαζμένι» ςκεπάζι τα τελεφτέα λόγια-τυ.
    Ένα λιςαςμένο ςκιλολόι κςεφιτρόνι απτιν άκρι τυ δρόμυ. Πλακόςανε τα ένοπλα ςκιλιά. Ορμάνε. Βαράνε. Ιποκόπανι, πιςτολιές, φοτιά, βόλια…
    Ι μάζα άοπλι αμίνετε, επιτίθετε, χτιπάι με πέτρες, με κςίλα, μ’ ότι βρίκι μπροςτά-τις.

    Το ντυφέκι, ι ένοπλι δίναμι, ο ματοβαμένος φαςιζμός «θριάμβεπςε», «νίκιςε»!… Κάμποςι πλιγομένι… ένας νεκρός… γιομάτι έμα ι δρόμι.
    Το τίμιο έμα τις εργατιάς χίθικε πάλι. Μα πάνο ςε τύτο το έμα δόςαμε τον όρκο-μας. «Νίκιςε» ακόμα μια φορά ο οχτρός μια «δοκςαζμένι νίκι»…
    Μα ο προλετάριος—ετύτος ο γίγαντας, ο αγονιςτίς τυ δρόμυ ςφίνκι πιότερο τι γροθιά-τυ, πικνόνι πιότερο τις γραμές-τυ ίςτερα από κάθε τέτια «νίκι» τυ οχτρύ.
    Δεν ίνε μακριά ι τελιοτικί νίκι, ι δικιά-μας νίκι, ι προλετάρικι νίκι. Ι ςτράτα πὔδικςε ο Λένιν, μέςα απτιν οπία διαβένυνε νικιφόρα τα εκατομίρια τον προλετάριον τις χόρας το Σοβιέτ ίνε ολόφτι.
    Ι δίναμες τις επανάςταςις ςιςφίνκυντε. Το προλεταριάτο πικνόνι τις γραμές-τυ. Σιμένι ι αποφαςιςτικί μάχι!

    Σχόλιο από Ματσουκάτες | 12/04/2010

  2. […] Για την εφημερίδα Κόκινο Καπνα και τις υπόλοιπες ελληνικές σοβιετικές εφημερίδες, για το ελληνοσοβιετικό πείραμα του Μεσοπολέμου και […]

    Πίνγκμπακ από “Κόκινος Καπνάς”: Μια συμπαθητική εκδήλωση « Πόντος και Αριστερά | 25/05/2010


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: