Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

– Ματαιωμένη ουτοπία…

image0020

Ευχαρίστησα την Ελισάβετ για το βιβλίο και ξεκίνησα με αγωνία να του ρίξω μια ματιά προσπερνώντας την από 130 σελίδες Εισαγωγή του.

Ο λόγος: «..έχει κάποια στοιχεία για τα μέρη σας…» όπως με προειδοποίησε η Ελισάβετ.

Φθινόπωρο 1947  περιοχή Σερρών. Ένας δάσκαλος (ο Γιάννης Γαβριηλίδης) ψάχνει τρόπους να βγεί στο βουνό… με τους «ληστοσυμμορίτες» όταν :

«..Έπρεπε ωστόσο να υπήρχε μια διέξοδος από την πόλη. Ο νους μου πήγε στη γνωστή μου μοδίστρα Όλγα Σ.  από τον Ελαιώνα, που έμενε στα Άνω Καμενίκια.

.

Τράβηξα κατά το σπίτι της… Σ’ ένα ευρύχωρο ατελιέ δούλευαν τραγουδώντας 10-15 μαθήτριες.   Σταμάτησαν να τραγουδούν μόλις είδαν τον επισκέπτη.  Άρχισαν να λένε κάτι μεταξύ τους και να χαμογελούν πονηρά :  η δασκάλα τους ήταν ανύπαντρη.  Ρώτησα για την Όλγα. Εκείνη την στιγμή έβγαινε από ένα δωμάτιο η οικοδέσποινα…. Η Όλγα με οδήγησε στο διπλανό μικρό δωμάτιο.  Ήμασταν κι οι δυό αμήχανοι.  Εκείνη σηκώθηκε να προσφέρει κάτι.  Με κατείχε φόβος μήπως δημιουργηθούν άλλες εντυπώσεις… Προχώρησα στο θέμα με τον πιο άγαρμπο τρόπο.  Εξήγησα τον σκοπό της επίσκεψής μου , τον καημό μου να βγω αντάρτης, τις ελπίδες μου να τα καταφέρω μέσω Ελαιώνα.  Την παρακάλεσα να με βοηθήσει.  Η νοικοκυρά βυθίστηκε στις σκέψεις. Εγώ ολοκλήρωσα την παράκλησή μου. ….. Η Όλγα έδειξε κατανόηση .  Μου είπε να ξαναπάω σε δυό τρεις μέρες.  Εν μεταξύ θα συννενοείτο με την αδερφή της  που πήγαινε τα πρωινά στον Ελαιώνα να μαζέψει την σοδειά (το χωριό ήταν εγκαταλειμμένο).

Βρισκόμασταν στα μέσα του Δεκέμβρη 1947.

Την δεύτερη φορά γνώρισα την μεγαλύτερη αδερφή της Όλγας . Έδειξε κι εκείνη ειλικρίνεια και εγκαρδιότητα απέναντί μου.  Ό άντρας της ήταν πρόεδρος της κοινότητας, φιλελεύθερων όμως αρχών……. Οι αντάρτες κατέβαιναν σχεδόν κάθε βράδυ στο χωριό.  Έφερε η αδερφή της για μένα παράνομον τύπο : προκήρυξη της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης… αντάρτικες εφημερίδες και δελτία ειδήσεων.  Ήμουν ενθουσιασμένος με τα νέα.

Τελικά μείναμε σύμφωνοι να φύγω από τις Σέρρες την ερχόμενη Τρίτη, μέρα παζαριού, μαζί με την μεγάλη αδερφή .  «Εγώ γνωρίζω τα λογής-λογής αποσπάσματα (στρατιωτικά, χωροφυλακίστικα ή παρακρατικά) που έχουν κυκλωμένη την πόλη» είπε.

Αδημονώντας να μάθω νέα, πέρασα από την Όλγα…Βρήκα τις πόρτες ορθάνοιχτες, το ατελιέ άνω-κάτω, ψυχή καμία. Βιάστηκα να απομακρυνθώ. Εκείνη την στιγμή έρχονταν κλαίοντας κάμποσες μοδιστρούλες. «Πήραν την Όλγα…Βρήκαν κάτι χαρτιά ! « είπε ένα από τα κορίτσια.

Την προηγούμενη νύχτα η αστυνομία έκαμε έρευνα στην περιοχή εκείνη της πόλης. Έψαχναν για αντάρτες και ξετρύπωσαν παράνομο Τύπο… Τα πράματα έπαιρναν επικίνδυνη τροπή. Αν μαρτυρούσε η Όλγα …Εκείνη όμως δεν εμίλησε ως τις 30 Ιανουαρίου 1948 και ίσως και αργότερα….»

Η θεία Όλγα δεν μίλησε… ούτε αργότερα….

«..ετσάκωσαν τα στούδε τσ’ …ντο έσειρεν η μάρσα…σο χωρίον όντες έρχουσουν έσπαζαμε κοσσάραν..το σουπ’  πολλά εγάπανεν..»

Τα τελευταία της λόγια τα είπε με ταλαιπωρημένο από την αρρώστεια πρόσωπο:

» Να διαβάζεις πουλί μ’ … και να κοιτάς ψηλά, ναι ?…».

Όλγα Στεφανίδου, Σέρρες 1979

——————————————————————————-

Η ΜΑΤΑΙΩΜΕΝΗ ΟΥΤΟΠΙΑ

Μια παρουσίαση των εξαιρετικών αυτοβιογραφικών σημειωμάτων του Γιάννη Γαβριηλίδη και ένα πολύ ενδιαφέρον εισαγωγικό σημείωμα 130 σελίδων από τους  Γ. Κόκκινο,  Γ. Λαμπάτο και  Α. Αθανασοπούλου για τους νικητές  στο πεδίο της μάχης που όμως η Ιστορία δεν τους συμπεριφέρεται με γενναιοδωρία  και τους ηττημένους  που η ιστορία τους σε πείσμα της ηθελημένης λήθης κατόρθωσε βαθμιαία να αναδυθεί και να αποκτήσει ηγεμονικό ρόλο τόσο στην συλλογική συνείδηση όσο και στην ιστορική έρευνα.

Τα υπόλοιπα στο βιβλίο και στην παρουσίασή του:

Σάββατο 21 Μαρτίου ώρα 11:30 πμ ,

στην Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών,

Γενναδίου 8  &  Ακαδημίας .

Για το βιβλίο θα μιλήσουν :

Μίμης Ανδρουλάκης
– Παναγιώτης Κιμουρτζής
– Βλάσης Αγτζίδης
– Αγγελος Βλάχος
 
 
sm10 sm10 sm10sm10
 
 
 
===================================================
Από την παρουσίαση του βιβλίου
dsc_5155 dsc_5159
 
 

dsc_5147

Advertisements

19/03/2009 - Posted by | -προσφυγιά, -Αντίσταση, -Βιβλιοπαρουσιάσεις

4 Σχόλια »

  1. «Σάββατο 21 Μαρτίου ώρα 11:30 πμ ,

    στην Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών,

    Γενναδίου 8 & Ακαδημίας .

    Για το βιβλίο θα μιλήσουν :
    – Μίμης Ανδρουλάκης
    – Παναγιώτης Κιμουρτζής
    – Βλάσης Αγτζίδης
    – Αγγελος Βλάχος»

    και ποίος σκούται αοίκον ώραν τη Σάββα? Οι αφορισμένοι κι επόρεσαν να εφτάνατο τη βραδή? Ας εν. Ποίος εξέρ, εμπορεί και να σκούμαι.

    Σχόλιο από aris53m | 19/03/2009

  2. «..Το εγχείρημά μας δεν έχει σχέση με τον ακραίο ιστορικό σχετικισμό των σύγχρονων καιρών , ούτε βεβαίως με την πολιτική ορθότητα του θεωρητικού σχήματος των «δύο ολοκληρωτισμών», του φαιού και του ερυθρού, σχήμα που αρκείται στον συμψηφισμό των δεινών που αυτοί επισώρευσαν, παραγνωρίζοντας την ριζική απόκλιση των ιδεολογιών, αναιρώντας τον διαφορετικό ιστορικό πλαίσιο μεταξύ φασισμού-ναζισμού και σταλινικού κομμουνισμού και οδηγώντας σε τελική ανάλυση στην ηθικολογική απο-ιστοριοποίηση της Ιστορίας στο όνομα συγχρονων σκοπιμοτήτων……Τέλος δεν έχει καμιά σχέση με την εγχώρια νεοπαγή αναθεωρητική ιστοριογραφία για την Εθνικη Αντίσταση και τον Εμφύλιο Πόλεμο, που καταβάλλει συντονισμένες προσπάθειες για να αποδώσει τον ρόλο του θύτη στην ηττημένη, θυματοποιημένη και «εξαγιασμένη» κομμουνιστική Αριστερά αποσκοπώντας, κατ’επέκταση , να αποδείξει ούτε λίγο ούτε πολύ ότι το ΕΑΜ , ο ΕΛΑΣ, καο ο ΔΣΕ από την ίδια τους την δημιουργία κυοφορούσαν το σπέρμα της τρομοκρατίας και της καταδυνάστευσης του πληθυσμού..»

    Αν μη τι άλλο ξεκαθαρίζουν τις προθέσεις τους οι συγγραφείς.

    Σχόλιο από sarantamilakokkina | 20/03/2009

  3. Σωματοποιημένη ιστορία

    Της Ζιζής ΣΑΛΙΜΠΑ

    ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΚΚΙΝΟΣ, ΓΑΒΡΙΛΗΣ ΛΑΜΠΑΤΟΣ, ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ, Η Ματαιωμένη Ουτοπία. Γιάννης Γαβριηλίδης, Νίκος Καραγιάννης και άλλοι σύντροφοι, εκδόσεις Ταξιδευτής, σελ. 351

    Ένα από τα παράδοξα της Ιστορίας είναι ότι αυτή δεν συμπεριφέρεται με γενναιοδωρία στους νικητές. Οι ηττημένοι, οι εξοντωμένοι, τα θύματα, σε πείσμα της ηθελημένης λήθης, συνιστούν τα κοινωνικά υποκείμενα που δεσπόζουν στον μακρό ιστορικό χρόνο. Στην ιστορία της Αριστεράς του Εμφυλίου Πολέμου υπάρχουν οι «νικητές-ηττημένοι», αυτοί που διατήρησαν την ισχύ τους στους εξουσιαστικούς μηχανισμούς του ΚΚΕ και του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, και οι «διπλά ηττημένοι», οι πολιτικοί πρόσφυγες, που ήρθαν σε σύγκρουση με το κομματικό κατεστημένο και την κυρίαρχη λογική. Οι «διπλά ηττημένοι» στην αρένα μια πολιτικο-ιδεολογικής διαπάλης μεταξύ της σταλινικής Αριστεράς και της ελευθερόφρονης Αριστεράς, αποτελούν το αντικείμενο της έρευνας των συγγραφέων του βιβλίου αυτού.

    Από τη μικροϊστορική ανάγνωση της ιδιαιτερότητας και διαδρομής του ιστορητή, καταγραφέα και συλλέκτη μαρτυριών Γιάννη Γαβριηλίδη, το βιβλίο συγκροτεί ένα «εργαστήριο μνήμης» που παρουσιάζει το ελληνικό αριστερό κίνημα από τα χρόνια της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης ως την καφκική και οργουελική ατμόσφαιρα των στρατοπέδων της πολιτικής προσφυγιάς. Το βιβλίο στηρίζεται σε ένα ανέκδοτο αρχείο από θραύσματα μνήμης, που συνθέτουν τις συλλογικές ιστορίες αγωνιστών που απωθούνταν στο περιθώριο των κομματικών διεργασιών στην υπερορία και υφίσταντο τις συνέπειες της ελευθερίας της σκέψης και του φρονήματός τους. Ο Γιάννης Γαβριηλίδης, δημιουργός του αρχείου, είναι ένας αντιπροσωπευτικός διανοούμενος της ελληνικής προσφυγιάς. Γόνος προσφύγων ποντιακής καταγωγής που εγκαταστάθηκαν μετά τον ξεριζωμό του 1924 στην επαρχία του νομού Καβάλας, γεννήθηκε στην Αργυρούπολη της Τραπεζούντας το 1914 και πέθανε στην Αθήνα το 2006. Δάσκαλος το επάγγελμα, απολύθηκε από την υπηρεσία το 1947 για τα αριστερά πολιτικά του φρονήματα. Ενεργό μέλος του ΚΚΕ από τα χρόνια της Κατοχής, πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, στρατολογημένος στο ΕΑM, και υπηρέτησε στον ΔΣΕ κατά τον Εμφύλιο πόλεμο. Μετά την ήττα, έζησε 40 χρόνια, ως πολιτικός πρόσφυγας, στη Ρουμανία, απʼ όπου επαναπατρίστηκε τελικά το 1987. Η ενσωμάτωση του Γαβριηλίδη στη διανοητική πραγματικότητα της μεταπολιτευτικής Ελλάδας συντελείται μέσα από τη δημιουργία μιας πλούσιας εργογραφίας, με άρθρα και σύμμικτους τόμους, για τη γλώσσα και την ελληνική προσφυγιά.

    Ο Γαβριηλίδης διαθέτει μια βιωμένη εμπειρία, συλλέγει θραύσματα προσωπικών διαδρομών που συγκροτούν τα συλλογικά πεπρωμένα. Το ετερογενές υλικό αποτελείται από τα αυτοβιογραφικά κείμενα του ίδιου του Γαβριηλίδη και από τη συρραφή πληροφοριών και μαρτυριών για τους αγωνιστές που έζησαν την ένταση του Εμφύλιου και έπεσαν σε δυσμένεια. Οι πληροφορίες αυτές προέρχονται από τρεις πηγές, που περιέχουν τα στοιχεία της επιλεκτικότητας και της υποκειμενικότητας: την προσωπική εμπειρία του συγγραφέα, τις αναφορές αυτήκοοων ή/και αυτοπτών μαρτύρων, επώνυμων ή ανώνυμων (κάποτε αναφέρονται μόνο με τα ψευδώνυμά τους) και, τέλος, τη βιβλιογραφική, εκ των υστέρων τεκμηρίωση, από συγγραφείς που είχαν από κοντά ή από τα μέσα αντίληψη των γεγονότων που περιγράφουν. Έτσι, στον αντίποδα της επίσημης μονολιθικής ιστορίας του «αλάνθαστου» Κόμματος, ο Γαβριηλίδης συμβάλλει στη συγκρότηση της αντι-ιστορίας.

    Με το σαράκι της αμφιβολίας και του σκεπτικισμού για τα στρατηγικά (και τραγικά) λάθη της ηγεσίας να υποσκάπτει αργά αλλά σταθερά την άδολη πίστη (ή αφέλεια) του στρατευμένου, ο Γαβριηλίδης βιώνει και καταγράφει την ένταση και την οδύνη μιας βαθιάς πολιτικής και συνειδησιακής κρίσης, την εξαλλαγή τής επαναστατικής ουτοπίας σε ολοκληρωτική δυστοπία. Καρπός αυτής της επώδυνης, αλλά ταυτόχρονα και απόλυτα συνειδητής «εργασίας πένθους», είναι η αντι-ιστορία που συγκροτούν τα βιογραφικά του κατάλοιπα, καθώς και οι καταγεγραμμένες από τον ίδιο μαρτυρίες συναγωνιστών του, που συνιστούν τον πυρήνα αυτής της έκδοσης.

    Στο ασύμμετρο πεδίο των πολλαπλών μνημών που συνυπάρχουν στη συγκρότηση του παρελθόντος δημιουργείται μια δυναμική σχέση ανάμεσα στις μνήμες των ισχυρών και των ανίσχυρων, στις μνήμες των νικητών και των νικημένων, δηλαδή ανάμεσα στις μνήμες και στις αντι-μνήμες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα στο βιβλίο είναι το αυτοβιογραφικό σημείωμα του Νίκου Καραγιάννη, του ηγέτη, συνδικαλιστή ναυτεργάτη που πολέμησε στις Διεθνείς Ταξιαρχίες κατά τον Ισπανικό Εμφυλίο, και η δυναμική συγκρότηση μιας θυματοκεντρικής, ανταγωνιστικής αντι-μνήμης απέναντι στην επίσημη κομματική μνήμη.

    Στο βιβλίο αυτό, με τα μεθοδολογικά εργαλεία που διαθέτουν οι συγγραφείς, επιχειρείται με συστηματικό τρόπο η υπέρβαση της μνήμης του βιώματος και του τραύματος, μέσω της ενσωμάτωσής της στο επίσημο αφήγημα της ιστορίας.

    Μέσα από τις επιστολές του Σάββα Παλλέ και της έκθεσης του ίδιου του Γαβριηλίδη για τα γεγονότα του Μπούλκες, αντιστρέφεται η επίσημη, ηρωϊκή και εξιδανικευμένη εικόνα του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος και του υπαρκτού σοσιαλισμού.

    Αποκωδικοποιώντας τις λέξεις που αποτυπώνονται στα κείμενα του Γαβριηλίδη, για την αφήγηση των βασανιστηρίων στα οποία υποβάλλονται οι «αντιφρονούντες» πολιτικοί πρόσφυγες από την «εγκληματική κλίκα» των καθοδηγητών του Μπούλκες, και από την εμμονή του στις περιγραφές για τα πληγιασμένα σώματα και τις κακουχίες, το βιβλίο μας δίνει τα τεκμήρια μιας «σωματοποιημένης ιστορίας». Μιας ιστορίας όπου η μνήμη έχει χαραχθεί στο σώμα, από τα ανεξίτηλα σημάδια των πληγών και από τις κακουχίες στα πεδία των μαχών και στα στρατόπεδα. Μιας ιστορίας που σωματοποιείται μέσω του χώρου και του χρόνου: από τη Σιβηρία στα ψυχιατρεία της Μόσχας, από τις μάχες του ΔΣΕ στο αιματοκύλισμα της Τασκένδης. Οι διπλά ηττημένοι είναι τα δρώντα και ομιλούντα υποκείμενα μιας «σωματοποιημένης ιστορίας» ανεξίτηλης και αδιάψευστης, που καταδεικνύει τις συνέπειες των ιδεών και των επιλογών τους, της ελευθερίας της σκέψης και του φρονήματός τους από τους κατασταλτικούς μηχανισμούς εξουσίας.

    Ο Γαβριηλίδης, ως δημιουργός του αρχείου των «διπλά ηττημένων», αφηγείται για να απενεχοποιηθεί από την ένοχη σιωπή, για να δώσει σάρκα και οστά στους διπλά ηττημένους και για να συμβάλει σε μια εκ των υστέρων απονομή ιστορικής δικαιοσύνης. Θέλει να καταθέσει τη μαρτυρία όλων αυτών που θεωρούν ότι η ένταξη στο κομμουνιστικό κίνημα δεν σήμαινε και ακύρωση της προσωπικής τους ελευθερίας ή της κριτικής τους συνείδησης.

    Οι συγγραφείς ερμηνεύουν και αναδεικνύουν τις διεργασίες που οδήγησαν στη σταδιακή αποξένωση και διαφοροποίηση από τις επιλογές της κομματικής ηγεσίας μια σημαίνουσα ομάδα Ελλήνων πολιτικών προσφύγων στην Ανατολική Ευρώπη και τη Σοβιετική Ένωση, οδηγώντας ορισμένους από αυτούς, αλλά όχι και τον ίδιο τον Γαβριηλίδη, σε μια αίσθηση ότι αποτελούν τα θύματα μιας τυραννικής ιστορίας.

    Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια υποδειγματική διεπιστημονική διαπραγμάτευση μιας ιστορίας «από τα κάτω», που επιχειρεί να συμβάλλει στην ουσιαστική κριτική προσπέλαση των παραχαράξεων του παρελθόντος, δίνοντας φωνή σε αυτούς που σκόπιμα λησμονήθηκαν, στους διπλά ηττημένους της ιστορίας.

    Η Ζιζή Σαλίμπα είναι ιστορικός

    «Αυγή» 30/11/2008

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 11/09/2009

  4. […] – Ματαιωμένη ουτοπία… […]

    Πίνγκμπακ από -Ο απολογισμός του έτους « Πόντος και Αριστερά | 08/01/2010


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: