Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-O μαύρος Σεπτέμβρης του ’55

http://www.youtube.com/watch?v=V1dquywAT8s dsc03026a.jpg

«Σεπτεμβριανά» ονομάστηκαν τα γεγονότα της 6ης και 7ης Σεπτεμβρίου 1955, όπου Τούρκοι παρακρατικοί, οργανωμένοι από το Βαθύ Κράτος, προκάλεσαν βίαια επεισόδια κατά των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης λεηλατώντας και πυρπολώντας ελληνικά καταστήματα, σπίτια, σχολεία και εκκλησίες.

 

 

                                                                                                                                                                           

Αφορμή έδωσε μια βομβιστική επίθεση στο πατρικό σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ στην Θεσσαλονίκη, που αποδείχτηκε στην συνέχεια ότι ήταν σκηνοθετημένη από την τουρκική κυβέρνηση.

 

 

 

 

 

marcharmenians.jpg H σφαγή των χριστιανικών κοινοτήτων στην Ανατολή [Αρμένιοι, Έλληνες (κυρίως σε Πόντο και Ιωνία), Ασσυροχαλδαίοι, Αραμαίοι] από τους εθνικιστές την περίοδο 1914-1923 υπήρξε η εφαρμογή ενός επισήμου σχεδίου της νεοτουρκικής εξουσίας που αποφασίστηκε το 1911 και υλοποιήθηκε συστηματικά με όργανο παραστρατιωτικές εθνικιστικές ομάδες που δημιούργησαν οι μιλιταριστές.

 Τα «Σεπτεμβριανά» σηματοδότησαν την αρχή ενός ξεριζωμού για τον Ελληνισμό της Πόλης, παρόμοιο με αυτόν των Ελλήνων της Μικράς Ασίας το 1922.

 Αποτέλεσμα του πογκρόμ που ξεκίνησε με αφορμή βομβιστική επίθεση στο τουρκικό προξενείο της Θεσσαλονίκης (η οποία όπως αποδεικνύεται από τα ντοκουμέντα ήταν μεθοδευμένη όπως άλλωστε και τα επεισόδια στην Πόλη) ήταν να καταστραφούν 4214 σπίτια, 1004 εργασιακοί χώροι, 73 εκκλησίες, μία συναγωγή, 2 μοναστήρια , 26 σχολεία και άλλα 5317 κτίρια μεταξύ των οποίων εργοστάσια , ξενοδοχεία κλπ. Το μέγεθος της καταστροφής εκτιμήθηκε στα 150 εκατομμύρια τουρκικές λίρες, ποσό που ισοδυναμούσε με 54 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ ενώ το ποσό που κατέβαλε η τότε τουρκική κυβέρνηση του Δημοκρατικού Κόμματος ως αποζημίωση στους πληγέντες ήταν μόνο 60 εκατομμύρια λίρες.

…Άνδρες και γυναίκες βιάστηκαν και σύμφωνα με τη μαρτυρία του γνωστού τούρκου συγγραφέα Αζίζ Νεσίν, πολλοί ιερείς εξαναγκάστηκαν να υποστούν περιτομή, με θύμα ένα αρμένιο παπά. 16 Έλληνες έχασαν τη ζωή τους και 32 τραυματίστηκαν.Έκτροπα κατά των Ελλήνων δεν έγιναν μόνο στην Κωνσταντινούπολη, αλλά και στη Σμύρνη. Το πρωί της 7ης Σεπτεμβρίου τούρκοι εθνικιστές έκαψαν το ελληνικό περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση της Σμύρνης. Στη συνέχεια, κατέστρεψαν το νεόκτιστο εκκλησάκι της Αγίας Φωτεινής, ενώ λεηλάτησαν σπίτια ελλήνων στρατιωτικών, που υπηρετούσαν στο Στρατηγείο του ΝΑΤΟ.

Ο πρωθυπουργός Μεντερές σε δηλώσεις του ισχυρίστηκε ότι το πογκρόμ κατά των Ελλήνων ήταν έργο των κομμουνιστών. Ένας ισχυρισμός που κατέπεσε αυτοστιγμεί και από τις αναφορές των ξένων πρεσβειών στην Άγκυρα προς τις κυβερνήσεις τους, που επισήμαιναν τις μεγάλες ευθύνες των τουρκικών αρχών.

….Το Πογκρόμ  προκάλεσε:
τον θάνατο 16 Ελλήνων και τον τραυματισμό 32
τον θάνατο ενός Αρμένιου
τον βιασμό 12 Ελληνίδων
τον βιασμό αδιευκρίνιστου αριθμού ανδρών (εξαναγκάστηκαν να υποστούν περιτομή)

Την καταστροφή:
– 4.348 εμπορικών καταστημάτων
– 110 ξενοδοχείων
– 27 φαρμακείων
– 23 σχολείων
– 21 εργοστασίων
– 73 εκκλησιών
– περίπου 1000 κατοικιών, όλα ελληνικής ιδιοκτησίας.

Το οικονομικό κόστος των ζημιών ανήλθε σε 150 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς, ενώ η ελληνική κυβέρνηση τις υπολόγισε σε 500.000.000 δολάρια. Η οικονομική αιμορραγία και ο φόβος ανάγκασαν χιλιάδες έλληνες ομογενείς να μεταναστεύσουν στην Ελλάδα.

Αργότερα, το τουρκικό κράτος διά του προέδρου Τζελάλ Μπαγιάρ υποσχέθηκε αποζημίωση για την καταστροφή των ελληνικών περιουσιών. Στην καλύτερη των περιπτώσεων δεν ξεπέρασε το 20% των απαιτήσεών τους, με δεδομένο ότι τα περιουσιακά τους στοιχεία είχαν υποτιμηθεί δραματικά.

Πολλές λεπτομέρειες για τα Σεπτεμβριανά ήλθαν στο φως το 1961, κατά τη διάρκεια της δίκης για εσχάτη προδοσία του ανατραπέντος από τους στρατιωτικούς πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές, ο οποίος τελικά δεν γλύτωσε από την αγχόνη. Πολύτιμα στοιχεία προσκομίζει και το βιβλίο του διαπρεπούς ελληνοαμερικανού βυζαντινολόγου Σπύρου Βρυώνη «The Mechanism of catastrophe: The Turkish Pogrom οf September 6-7, 1955 and the destruction of Greek Community of Istambul (Greekworks.com, New York, 2005).

logo2.jpg

——————————————— 

Μνήμες του 1955

Οι μνήμες των ημερών εκείνων ζωντανεύουν μέσα από τις αφηγήσεις στη «Μιλλιέτ» Ελλήνων που βίωσαν τα γεγονότα.

Ο 66χρονος σήμερα Μιχάλης Βασιλειάδης, διευθυντής της εφημερίδας «Απογευματινή» της Κωνσταντινούπολης, αφηγείται ότι την ημέρα των γεγονότων στην αγορά, επικρατούσε μια περίεργη κατάσταση καθώς οι Τούρκοι μαγαζάτορες προειδοποίησαν τους μη μουσουλμάνους συναδέλφους τους να κλείσουν τα μαγαζιά, ενώ στους δρόμους κυκλοφορούσαν άγνωστοι τύποι που έκαναν τους πελάτες: «Ο πατέρας μου ήταν οδοντίατρος και το ιατρείο του ήταν στο σπίτι. Στην πολυκατοικία έμεναν οι ιδιοκτήτες των διαμερισμάτων, μια Αρμένια κυρία και οι άλλοι Ρωμιοί γείτονες. Όταν πλησίασα το σπίτι, ο Αχμέτ εφέντης, ο θυρωρός, με κάλεσε με βιάση. Έκλεισε την πόρτα, πήρε τη σημαία και βγήκε έξω. Εκείνη στη στιγμή άρχισε να έρχεται ένα μεγάλο πλήθος φωνάζοντας. Στο μεταξύ είχε κυκλοφορήσει η εφημερίδα «Εξπρές» (σσ η εφημερίδα που δημοσίευε την είδηση για τη βομβιστική ενέργεια και υποκινούσε τον κόσμο να ξεσηκωθεί). Ο κόσμος ξεσηκώθηκε και άρχισε να επιτίθεται δεξιά αριστερά. Όταν έφτασαν στο σπίτι μας, ο Αχμέτ εφέντης είπε: «Αυτό είναι σπίτι μουσουλμάνων, δεν υπάρχουν Ρωμιοί». Όταν έφυγαν, ο Αχμέτ εφέντης πήρε στη σημαία και τον καζμά και τους ακολούθησε για να καταστρέψει τα σπίτια των Ρωμιών και να λεηλατήσει. Αυτός ο άνθρωπος μας έβλεπε ως τους ανθρώπους των οποίων κάνει τα ψώνια, παίρνει το μπαχσίσι τους και όταν μαγειρεύουν φαγητό στο σπίτι, του δίνουν και αυτού. Ενώ οι άλλοι, εκείνοι που δεν γνώριζε, ήταν Ρωμιοί. Του είχε υποβληθεί ότι οι Ρωμιοί ήταν εχθροί. Αν μας έβλεπε με τη ρωμέικη ταυτότητά μας ίσως να μη μας έσωζε» λέει ο Μιχάλης Βασιλειάδης.

alosi-polis.jpg 

Ο εθνικισμός καλλιεργείται συστηματικά μέχρι σήμερα. Στη φωτογραφία: από τις επετειακές εκδηλώσεις που διοργανώνει κάθε χρόνο  το τουρκικό κράτος για να τιμήσει την Άλωση της Πόλης στις 29 Μαϊου του 1453.  

 

 

 

Ο 85χρονος Σταύρος Γιουσουφίδης που σήμερα ζει στο Γηροκομείο του Ελληνικού Νοσοκομείου του Μπαλουκλί, αφηγείται: «Μέναμε στο Αϊβάνσαραϊ. Εργαζόμουν σε ένα κατάστημα χονδρικής στο Εμίνονου. Το βράδυ της 6ης Σεπτεμβρίου ακούσαμε constantinoupolis-9-9-55.jpgένα μεγάλο θόρυβο. Μία πολυπληθής ομάδα φώναζε συνθήματα. Οι πρώτες καταστροφές άρχισαν από την εκκλησία στο Εντιρνέκαπι. Έρχονταν χτυπώντας και σπάζοντας. Όταν έφτασαν στο σπίτι μας, μας προφύλαξε ο παιδικός μου φίλος Ισμαήλ Τσαβούς. Στη συνέχεια πήγε στη πίσω γειτονιά να προστατέψει τον αδελφό του που ζούσε με μια Ρωμιά. Όταν έφυγε μία ομάδα κατέστρεψε το μπροστινό μέρος του σπιτιού μας. Η γειτονιά μας καταστράφηκε. Παρά το γεγονός ότι κηρύχθηκε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, συνέχισαν να καταστρέφουν. Αποχώρησαν με το πρωινό εζάνι (πρόσκληση για προσευχή). Αργότερα συγκεντρωθήκαμε στο Φανάρι. Μετά τα επεισόδια πολλοί από τους Ρωμιούς έφυγαν στο εξωτερικό. Μας έδωσαν αποζημίωση αλλά δεν θυμάμαι πόσο ήταν».

Η 89χρονη Ευσεβεία Αδόσογλου, που ζει τα τελευταία ίσως χρόνια της ζωής της στο Γηροκομείο του Ελληνικού Νοσοκομείου του Μπαλουκλί, θυμάται: «Μέναμε σε ένα σπίτι στο Μπακίρκιοϊ (Μακροχώρι). Ο πατέρας μου ασχολούνταν με μεταφορές. Ο μικρότερος αδελφός του ο Βασίλης δούλευε σε ένα εργοστάσιο στο Ζεϊτίνμπουρνου. Οι γείτονές μας μας αγαπούσαν πολύ. Ο αδελφός μου ο Βασίλης που έμαθε ότι θα γίνει κάτι, ήρθε μαζί με φίλους του από το εργοστάσιο το βράδυ της 6ης Σεπτεμβρίου μπροστά στο σπίτι μας. Εγώ επειδή δεν κατάλαβα τι γινόταν κάλεσα τον αδελφό μου και τους φίλους του μέσα στο σπίτι για να μη κρυώνουν έξω. «Δεν γίνεται τώρα, ίσως αργότερα» μου είπαν. Στη συνέχεια με τη σειρά φύλαξαν σκοπιά μπροστά στο σπίτι. Μας φύλαξαν από εκείνο το αγριεμένο πλήθος. Οι εύποροι Ρωμιοί που έμεναν στην πίσω γειτονιά έπαθαν μεγάλη ζημιά. Λεηλατήθηκαν τα σπίτια και τα μαγαζιά τους. Οι εκκλησίες δεν έπαθαν τίποτα. Αυτοί που ήρθαν φαίνονταν κουρασμένοι γιατί ήρθαν από άλλα μέρη και ήταν ομάδες που λεηλατούσαν» 

logo2.jpg

—————————————————————

Δείτε διάφορα σχετικά ντοκυμαντέρ στο ΕΝ ΚΡΥΠΤΩ

—————————————————————

logo2.jpg

Οι Τούρκοι εθνικιστές σήμερα……. 

Μια μικρή ομάδα Τούρκων ακροδεξιών εισέβαλε πέρσι σε κτήριο, όπου πραγματοποιούταταν έκθεσης φωτογραφίας για τα Σεπτεμβριανά και κατέστρεψε τα πάντα στο πέρασμά της…..

«Πετούν αυγά, σκίζουν τις φωτογραφίες, αναρτούν τουρκικές σημαίες και απαιτούν να μεταφέρουν τα εθνικιστικά τους μηνύματα στους δημοσιογράφους.

«Μήπως η ιστορία επαναλαμβάνεται έστω και σαν φάρσα;» αναρωτιούνται ορισμένοι από τους επισκέπτες της έκθεσης καθώς στο ίδιο σημείο της πόλης πριν από ακριβώς 50 greywolves_kemal.jpgχρόνια το μανιασμένο πλήθος κατέστρεφε τις περιουσίες των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης.

Ο Αϊχάν Ακτάρ, γνωστός Τούρκος ακαδημαϊκός και ένας από τους διοργανωτές της έκθεσης έχει διαφορετική άποψη!
«Δεν πρόκειται για επανάληψη της ιστορίας αλλά για μια ομάδα απογοητευμένων εθνικιστών» μας είπε ο Τούρκος καθηγητής.

Αναφερόμενος στα Σεπτεμβριανά ο Ακτάρ σημείωσε ότι «η 6η Σεπτεμβρίου του 1955, ήταν η πιο τραγική ημέρα στην ιστορία της τουρκικής δημοκρατίας. Ξέρουμε ότι τα επεισόδια εναντίον των ελλήνων ήταν οργανωμένα αλλά μην με ρωτήσετε από ποιόν».

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Χάρης Τζίμητρας καθηγητής στο πανεπιστήμιο Μπιλγκί της Κωνσταντινούπολης θεωρεί ότι η πραγματοποίηση της έκθεσης αποδεικνύει την προσπάθεια της Τουρκίας να αντιμετωπίσει το παρελθόν της.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ίσως για πρώτη φορά μεγάλες τουρκικές εφημερίδες όπως η Μιλιέτ και η Ραντικάλ αναφερόμενες στα Σεπτεμβριανά έκαναν λόγο για «ημέρες ντροπής» για την τουρκική ιστορία. Όπως ντροπή χαρακτηρίζουν και το χτεσινό επεισόδιο.»

logo2.jpg

———————————————-

Τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955 σε διδακτορική μελέτη

Κυκλοφόρησε σε έκδοση του Ιδρύματος Ιστορίας ( Tarih Vakfi) η διδακτορική εργασία με τίτλο « Τα γεγονότα της 6 / 7 Σεπτεμβρίου 1955, σε συνδυασμό με την ακολουθούμενη κατά την περίοδο της Τουρκικής Δημοκρατίας Μειονοτική Πολιτική » της πανεπιστημιακού Ντιλέκ Γκουβέν* (Dilek Guven). Ο τόμος συνοδεύεται και από ένα δεύτερο, ογκώδη τόμο, όπου υπάρχουν ανέκδοτες φωτογραφίες που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια των γεγονότων το βράδυ εκείνο, κυρίως από την αστυνομία, και αποτέλεσαν μέρος της δικογραφίας κατά την δίκη όπου δικάστηκαν και αθωώθηκαν(!) τα μέλη της οργάνωσης «Η Κύπρος είναι Τουρκική». Στο δεύτερο αυτό τόμο δημοσιεύεται και μια πληθώρα εγγράφων που μελέτησε η πονήσασα κατά τη διάρκεια της έρευνάς της.

Οι φωτογραφίες που δωρίθηκαν μαζί με το υπόλοιπο αρχείο του στο Ίδρυμα Ιστορίας, με εντολή να αξιοποιηθούν μετά το θάνατό του, από τον στρατηγό Φαχρί Τσόκερ dsc04666.jpg(Fahri Coker) , θα εκτεθούν μεταξύ 6 και 26 Σεπτεμβρίου στον εκθεσιακό χώρο στη στοά Ελχάμπρα (Λεωφ. Ανεξαρτησίας 258, 2 ος όροφος).

Δημοσιεύουμε παρακάτω συνομιλία-συνέντευξη της Ντιλέκ Γκιουβέν με τον καταξιωμένο Αρμένιο συνάδελφο Χραντ Ντινκ, Γενικό Διευθυντή Έκδοσης της εφημερίδας AGOS.

                                           

Ερώτηση : Να ξεκινήσουμε με το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που δείχνετε στο θέμα

Απάντηση : Ξεκίνησα από προσωπικό ενδιαφέρον και μόνο. Μου είχε μιλήσει για τα γεγονότα αυτά ο παππούς μου όταν ήμουν ακόμα παιδί. Μου είχαν φανεί φοβερά και τρομερά τα όσα μου είπε. Στη Γερμανία, ιδιαιτέρως στα χρόνια που φοιτούσα στο λύκειο, βρέθηκα σε μια κοινωνία που ενδιαφερόταν πολύ με το παρελθόν της. Η περίοδος του ναζισμού ήταν συνέχεια θέμα συζήτησης και κριτικής. Όταν επισκεπτόμουν την Τουρκία προσπαθούσα να βρω κάτι σχετικό με τα γεγονότα αυτά και μου φαινόταν πολύ περίεργο το ότι δεν υπήρχε τίποτα.

Μετά από την μεταπτυχιακή μου εργασία με θέμα «Ο Τουρκικός εθνικισμός την περίοδο της οργάνωσης ‘Ένωση και Πρόοδος’» προσανατολίστηκα στο θέμα αυτό το οποίο δίχως αμφιβολία συνδέεται και είναι αποτέλεσμα της περιόδου εκείνης.

Σε τι ποσοστό τα γεγονότα της 6/7 Σεπτεμβρίου συνδέονται με το Κυπριακό και σε τι ποσοστό οφείλονται σε άλλες αιτίες;

Δεν είναι σίγουρα λάθος να δεχθούμε πως τα γεγονότα εκείνα έχουν σχέση με το Κυπριακό. Βεβαίως έχουν μια μικρή σχέση μ’ αυτό, όμως το πραγματικό πρόβλημα ήταν η σχετική με τις μειονότητες πολιτική της Τουρκίας.

Κατά τη γνώμη σας, τα γεγονότα της 6/7 Σεπτεμβρίου πόσο αμφιλεγόμενα ιστορικά είναι;

Κατά βάση υπάρχει μια κοινή παραδοχή σε όσους έζησαν τα γεγονότα ότι πρόκειται για όνειδος, ‘μαύρη κηλίδα’ ή ‘κακές μέρες’ τα χαρακτήριζαν. Βεβαίως υπάρχουν κι εκείνοι που λένε πως ‘κι οι Ρωμιοί στην Κύπρο έκαναν το και το  προσπαθώντας από κάπου να αντλήσουν κάποια δικαιολογία. Όμως η πλειοψηφία και κυρίως αυτοί με τους οποίους συζήτησα, μου άφησαν την εντύπωση πως τα βρίσκουν ντροπιαστικά. Δεν μπορούσαν, λένε, να κοιτάξουν στα μάτια τους γείτονές τους. Σίγουρα όμως δεν υπάρχει καθόλου σκέψη να ιδωθούν υπό το πρίσμα που εγώ ανέφερα: Ως μια ενιαία γραμμή που ξεκινά από την εποχή του «Ένωση και Πρόοδος». Κατά τη γνώμη τους οι χρονιές του ’50 είχαν τις δικές τους συνθήκες. Το ότι τον Σεπτέμβριο θα κηρύσσονταν στρατιωτικός νόμος, φαινόταν από τον Ιούλιο. Πλειοψηφούν εκείνοι που θεωρούν υπεύθυνη για τα γεγονότα την κυβέρνηση του Δημοκρατικού Κόμματος. Κατά τη γνώμη τους, ο πρωθυπουργός Αντνάν Μεντερές είχε πρόθεση, αργά ή γρήγορα, να τα χρησιμοποιήσει για να βάλει περιορισμούς στην Αντιπολίτευση.

Σύμφωνα όμως με την δική σας εργασία, τα αίτια των γεγονότων είναι πολύ διαφορετικά.

Ακριβώς. Ως κυρίως αίτιο φαίνεται το Κυπριακό, όμως στην πραγματικότητα είναι η περίοδος οικοδόμησης εθνικού κράτους. Μπορούμε να ξεκινήσουμε από τους εκτοπισμούς πληθυσμών του 1915, το Φόρο Περιουσίας, τα γεγονότα της Θράκης. Όλα είναι και από μια περίοδος. Κατά τα Σεπτεμβριανά δεν χτυπήθηκαν μόνο οι Ρωμιοί. Αν δούμε τους αριθμούς πρόκειται για 60% Ρωμιούς, 20% Αρμένιους, 12% Εβραίους. Το εκτός Ρωμιών ποσοστό δεν είναι τυχαίο. Στους καταλόγους που κρατούσαν υπήρχαν και τα Αρμενικά καταστήματα και οι Αρμενικές οικογένειες. Εάν περιορίσουμε την αιτία στο Κυπριακό, τι δουλειά είχαν οι Αρμένιοι στους καταλόγους;

Τι είναι αυτό που αποκαλείται ‘καταλόγους’;

Κατά τη διάρκεια των καταστροφών, σχεδόν σε κάθε μέρος, υπάρχει μια τριμελής καθοδηγητική ομάδα. Ο πρώτος δείχνει τα μέρη που θα καταστραφούν. Οι άνθρωποι αυτοί κρατούν καταλόγους με διευθύνσεις οικιών και καταστημάτων. Μια αποθήκη _42862025_manyflags_afp_416.jpgπου δεν είχε καν αριθμό γραμμένο στον τοίχο βρέθηκε πανεύκολα και καταστράφηκε. Σύμφωνα με τα γαλλικά αρχεία, οι κατάλογοι αυτοί ετοιμάστηκαν από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου με τη σκέψη ‘μπορεί οι μειονότητες να μας δημιουργήσουν πρόβλημα, ας υπάρχουν καλό κακό’. Οι διευθύνσεις ζητήθηκαν από τους μουχτάρηδες. Ζητήθηκα από τους νυχτοφύλακες (μπεχτσήδες) να σημειώσουν τα σπίτια των μη μουσουλμάνων. Για παράδειγμα, υπάρχει ένας γερμανοεβραίος ο οποίος αργότερα ασπάσθηκε το Ισλάμ. Φυσικά δεν έχει καμία σχέση με το Κυπριακό, όμως έσπασαν κι αυτού το κατάστημα. Και φυσικά, όπως είναι γνωστό, υπάρχει μια ‘Έκθεση Μειονοτήτων‘ που συνέταξε το Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα τη δεκαετία του’40. Συμφωνα με αυτό «έχουμε συνάξει όλες τις μειονότητες στην Πόλη και είναι απαραίτητο, με κάποιο τρόπο, να μειώσουμε τον αριθμό τους». Κατά τη γνώμη μου η πραγματική αιτία των Σεπτεμβριανών δεν είναι το Κυπριακό άλλα το ότι οι μειονότητες είχαν συγκεντρωθεί στην Πόλη.

Όλες οι μειονότητες το ίδιο αξιολογούνται;

Όχι. Όταν ελέγξουμε τους αριθμούς διαπιστώνουμε ένα 60, 20 και 10%. Οι αναλογίες λίγο πολύ συμφωνούν με τις αναλογίες του πληθυσμού. Πάνω κάτω είναι και η αναλογία του φόβου που προκαλούν. Λέγεται λοιπόν: «οι Ρωμιοί, παρά τις προσπάθειες, δεν ενσωματώνονται και είναι πιθανόν να συνεργαστούν με την Ελλάδα. Τι να κάνουμε ώστε να μειωθεί ο αριθμός τους»; Με τους Αρμένιους είναι λίγο περισσότερο θετικοί. Αριθμητικά δεν είναι όσοι οι Ρωμιοί και δεν έχουν στενή σχέση με κάποιο κράτος. Πέραν τούτου, οι Αρμένιοι ζουν περισσότερο μαζί με Τούρκους, έχουν κάπως ενσωματωθεί.

04_.jpgΣτο βιβλίο σας αναφέρεστε στην βίαιη μετακίνηση των Αρμενικών πληθυσμών. Μπορείτε να μας μιλήσετε γι’ αυτό;

Σύμφωνα με τα αμερικανικά αρχεία, το 1930 υπάρχουν στην Ανατολία 10 χιλιάδες Αρμένιοι. Στην Πόλη άλλες 60 χιλιάδες.

Αυτό όμως δεν πρέπει να ευσταθεί. Σύμφωνα με τα πρακτικά της Λοζάννης υπάρχουν 170 χιλιάδες Αρμένιοι στην Ανατολία και 130 χιλιάδες στην Πόλη.

Πιθανόν. Πάντως στα αρχεία υπάρχει ο αριθμός που σας είπα. Από αυτούς οι 6 χιλιάδες, στην περίοδο 1924 – 1930 φεύγουν για τη Συρία. Οι πρώτοι φεύγουν το 1929. Στα χωριά, κυρίως με την χρησιμοποίηση πρακτόρων, καλλιεργείται η τάση του φευγιού. Οι διαδώσεις λένε: «Θα αγοραστούν σε λογικές τιμές τα σπίτια, τα τσιφλίκια, τα ζωντανά σας. Το καλύτερο για σας είναι να μεταναστεύσετε στη Συρία». Σε άλλα μέρη, για παράδειγμα στη Σεβάστεια, απαγορεύεται στους Αρμένιους να εγκαταλείψουν την πόλη. Για το λόγο αυτό, κυρίως όσοι ασχολούνται με το εμπόριο, εγκαταλείπουν τη Σεβάστεια. Υπάρχουν στα αμερικανικά αρχεία έγγραφα σύμφωνα με τα οποία ερωτούνται εάν διώχνονται δια της βίας. Υπάρχουν τέτοιες στενόχωρες καταστάσεις. Εκτός αυτού πιέζονται να μεταναστεύσουν από τα χωριά σε μεγαλύτερες πόλεις. Εκεί παρουσιάζεται τι πρόβλημα της ανεργίας. Όσοι δεν βρίσκουν δουλειά φεύγουν για τη Συρία.

Οι πιέσεις αυτές με ποια μέθοδο πραγματοποιούνται;

Οι πράκτορες διαδίδουν το σύνθημα ‘καλύτερα να φύγετε’. Στα χωριά εγκαθίστανται μετανάστες από την Βουλγαρία. Όμως αυτό δεν αποδίδει καθότι μετανάστες και Αρμένιοι δημιουργούν καλές σχέσεις. Τη χρονιά του 1934 υπάρχουν περιπτώσεις Αρμενίων που φορτώνονται στα τρένα δια της βίας και στέλνονται στην Πόλη. Σύμφωνα με τις εκθέσεις των Αμερικανών, η νέα πολιτική που ακολουθείται, είναι ο εκφοβισμός, και η προσπάθεια να εμφανιστούν οι μεταναστεύσεις ως οικειοθελείς.

Εάν κοιτάξουμε τα γεγονότα της Θράκης με τους Εβραίους, υπάρχουν ομοιότητες. Πετροβολούνται οι κατοικίες με εντολή του Κράτους και παρουσιάζονται ωσάν να τα κάνουν οι πολίτες. Η αιτία που γίνεται αυτό την εποχή εκείνη, είναι ο φόβος ότι επίκειται ιταλική επίθεση. Στη μεθόριο υπάρχουν μειονότητες, θεωρούνται εν δυνάμει σύμμαχοι του εχθρού. Τα γεγονότα υπάρχουν μέχρις ότου ελαττωθεί ο αριθμός τους. Για να καταλάβετε, υπάρχει μια γενικότερη φοβία για τις μειονότητες. Κανονικά, με την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας πρέπει οι φοβίες να μειώνονται, όμως αυτό δεν συμβαίνει.

Δηλαδή, την εποχή αυτή, καμία ησυχία για τις μειονότητες!

Υπάρχει μια βελτίωση στην πολιτική αυτή τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 50 με τις κυβερνήσεις του Δημοκρατικού Κόμματος, όμως η αιτία είναι μάλλον το ότι την εποχή εκείνη το 1/3 των ψηφοφόρων στην Πόλη είναι μειονοτικοί. Με αυτών τους ψήφους ο Μεντερές κερδίζει εκεί τις εκλογές. Και φυσικά γεννάται ένα σοβαρό ερώτημα. Γιατί οι μειονότητες οι οποίες θεώρησαν οργανωτή των γεγονότων το Δημοκρατικό Κόμμα το ξαναψήφισαν; Στην πραγματικότητα υπήρχε αρχικά στους Ρωμιούς η σκέψη να μην συμμετάσχουν στις εκλογές. Πρυτάνευσε όμως μια δεύτερη σκέψη από το φόβο ότι εάν επανέλθει το Λαϊκό Κόμμα θα τους τιμωρήσει. Το Λαϊκό Κόμμα το θεωρούσαν χειρότερο.

Πως αναλύετε τα αποτελέσματα των γεγονότων;

Μετά το 1955 δεν υπάρχει ομαδική φυγή, οι άνθρωποι δεν πρόλαβαν να συνέλθουν οικονομικά. Από την πλευρά των Ρωμιών, Πατριαρχείο και Ελληνικό Προξενείο συμβούλευαν την παραμονή και δημιουργούσαν γραφειοκρατικά εμπόδια σε όσους ήθελαν να φύγουν. Ήταν επιθυμητή η ύπαρξη εδώ μιας παροικίας δίπλα στο Πατριαρχείο. Το πρώτο αποτέλεσμα είναι αυτό. Το δεύτερο, είναι η ευκαιρία που άδραξε το Δημοκρατικό Κόμμα. Με την εκλογική νίκη του Μεντερές το 1950 ανήλθαν στην εξουσία διαφορετικές κοινωνικές τάξεις. Την θέση των γραφειοκρατών, στρατιωτικών και μη, πήραν οι τσιφλικάδες της Ανατολίας. Στην αρχή η κατάσταση ήταν καλή, η οικονομία της χώρας εξελίχθηκε. Όμως, ειδικά το 1955, η οικονομία άρχισε να γίνεται προβληματική. Η αντιπολίτευση άρχισε να στριμώχνει τον Μεντερές. Για να ξαναπάρει λοιπόν τα ινία στο χέρι του, τα γεγονότα του Σεπτέμβρη του ’55 αποτελούσαν ευκαιρία. Κατά τη διάρκεια της ισχύος του στρατιωτικού νόμου απαγορεύθηκαν δυο πράγματα: ειδήσεις σχετικές με τα γεγονότα και ειδήσεις σχετικές με την οικονομία.

Ποια υπήρξε η συμπεριφορά του κράτους προς τις μειονότητες μετά από τα Σεπτεμβριανά;

Έπρεπε να δοθούν αμέσως αποζημιώσεις, όμως υπήρξε καθυστέρηση για δυο περίπου χρόνια. Αμέσως μετά το 1955 έγινε έρανος. Γενικότερα οι τράπεζες έκαναν έκκληση για εράνους. Όμως, σύμφωνα με τα Γερμανικά αρχεία, για τον έρανο απευθύνονταν στους ξένους και τους μη μουσουλμάνους. Ακόμη γίνεται λόγος και για πιέσεις προς αυτούς. Στις συνεντεύξεις που είχα υπογραμμίστηκε ιδιαίτερα το σημείο ότι οι αποζημιώσεις ήταν ανεπαρκείς και συμβολικές και πραγματοποιούντο μόνο και μόνο για να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι τα θύματα αποζημιώνονται. Μετά το 1955 δημοσιεύονταν στις εφημερίδες αγγελίες που έλεγαν «Δεν μιλάμε για τις ζημίες μας, στηρίζουμε τη χώρα μας». Τέτοιες εκστρατείες υπήρχαν και παρέμεναν άγνωστοι εκείνοι που έδιναν αυτές τις αγγελίες.

Ζήτησε την περίοδο εκείνη, μέσω του τύπου ή του ραδιοφώνου συγγνώμη ο Πρωθυπουργός;

Όχι. Μόνο στη Βουλή έγιναν συζητήσεις. Εκφράζονταν λύπη, όμως αυτό δεν ωφελούσε σε τίποτα καθώς όλοι γνώριζαν τον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο οργανώθηκαν τα γεγονότα. Στη Βουλή υπήρχε Ρωμιός βουλευτής. Όταν πήρε το λόγο και άρχισε να λέει τι έκαναν στους γονείς του, τον κάθισαν κάτω όλοι μαζί. Ακόμη και όταν άρχισε η φυγή των μειονοτήτων, τα γεγονότα δεν αξιολογήθηκαν ως αίτιο της φυγής αυτής ώστε να ζητηθεί συγγνώμη. Ισχυρίστηκαν ότι η μετανάστευση οφείλεται στο ότι οι οικονομικές συνθήκες στην Ελλάδα ήταν καλύτερες. Στις συνεντεύξεις που πραγματοποίησα, σχετικά με τις αποζημιώσεις μου είπαν: «Ήταν ανεπαρκείς, όμως κατά κάποιο τρόπο μας ικανοποίησαν. Ψυχολογία του μειονοτικού βλέπετε. Τελικά, έστω και συμβολικά, κάτι μας είχε δώσει το κράτος. Όμως συγνώμη δεν μας είπε».

Στη μελέτη σας αναφέρεστε στην περίοδο προετοιμασίας των γεγονότων, ποιοι είναι αυτοί που τα προετοίμασαν;

Μελετώντας τα γεγονότα βλέπουμε τις εξής πλευρές: Οι τοπικοί κυρίως παράγοντες του Δημοκρατικού Κόμματος, οι υπηρεσίες πληροφοριών των οποίων τα μέλη είναι κυρίως στρατιωτικοί και το σωματείο «Η Κύπρος είναι Τουρκική». Στο σωματείο αυτό που ιδρύθηκε ένα χρόνο πριν τα γεγονότα, συναντώνται οι φοιτητικές οργανώσεις και τα συνδικάτα.

Σα μια συμμαχία δεξιάς και αριστεράς δηλαδή

Δεν θα έπρεπε να το δούμε έτσι, διότι την εποχή εκείνη τα συνδικάτα και οι φοιτητικές οργανώσεις είναι εθνικιστικά σωματεία και στο μονοπώλιο του κράτους. Το σωματείο «Η Κύπρος είναι Τουρκική» ιδρύεται ένα περίπου έτος νωρίτερα και παρουσιάζεται ως ‘ιδρυθέν από φοιτητές’. Στην πραγματικότητα ιδρύεται κατ’ εντολή του Τουρκικού Προξενείου του Λονδίνου με το εξής σκεπτικό: ‘Πρέπει να στηρίξουμε την τουρκική πολιτική στο Κυπριακό διότι μέχρι στιγμής υπήρξε αδράνεια’. Στο σωματείο εμφανίζονται ονόματα όπως των Χικμέτ Μπιλ, Ορχάν Μπιργκίτ, Χουσαμεττίν Τζάνοζτουρκ. Και ποιοι είναι αυτοί; Ο Χικμέτ Μπιλ δημοσιογραφεί στην Χουρριέτ, αυτός υποδαυλίζει και το Κυπριακό και το φέρνει στο προσκήνιο. Ο Χουσαμεττίν Τζάνοζτουρκ πρόεδρος των φοιτητικών συλλόγων. Ο Ορχάν Μπιργκίτ δημοσιογράφος του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Υπάρχει ακόμα και ο Κιαμίλ Ονάλ από τις υπηρεσίες πληροφοριών. Πριν τα γεγονότα ήταν ο υπεύθυνος για την παρακολούθηση Αρμενίων και Κούρδων στο Λίβανο και τη Συρία.

Τα σωματείο αυτό ιδρύει παντού υποκαταστήματα. Στο Μπαχτσελίεωλερ, στο Φατίχ. Πρόεδροι σ’ αυτά αναλαμβάνουν κυρίως οι τοπικοί παράγοντες του Δημοκρατικού Κόμματος οι οποίοι είναι παράλληλα και μέλη φοιτητικών οργανώσεων ή συνδικάτων. Υπάρχει δηλαδή ένας οργασμός. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το ότι, εντός του Αυγούστου, το σωματείο «Η Κύπρος Είναι Τουρκική» ανοίγει ταυτόχρονα παραρτήματα σχεδόν παντού. Μια οργάνωση δηλαδή από πάνω προς τα κάτω.

Εκείνο που εκπλήσσει είναι η μυστικότητα με την οποία εξελίσσονται τα πράγματα δίχως κανείς να τα αντιληφθεί. Παρ’ όλα αυτά το πιθανότερο είναι οι επικεφαλής του Δημοκρατικού Κόμματος να μην είχαν ιδέα για την έκταση που θα δίδονταν στα γεγονότα. Δεν ήταν δυνατό να δώσουν άδεια, καθότι τις μέρες εκείνες υπήρχε στην Πόλη σε εξέλιξη μια σημαντική διεθνής συνάντηση. Δεν νομίζω ότι μια κυβέρνηση θα τολμούσε κάτι τέτοιο. Όμως στη διοργάνωση υπάρχει δάκτυλος πολλών κέντρων. Κέντρα που επεξεργάζονταν την αποδυνάμωση της οικονομικής ισχύς των μειονοτήτων και την εκδίωξή τους. Τα κέντρα αυτά έδωσαν αυτή την έκταση.

Οι μειονότητες αντιλήφθηκαν μήπως το τι τις περίμενε;

Κατά την περίοδο εξελίξεων του Κυπριακού οι Ρωμιοί κατηγορούνται από την κοινή γνώμη. Όμως το ενδιαφέρον είναι ότι τα σχετικά δημοσιεύματα στις εφημερίδες εμφανίζονται 6 – 7 μήνες νωρίτερα. Για παράδειγμα ειδήσεις όπως: «Νεαρός Ρωμιός δάρθηκε από αγανακτισμένους Τούρκους επειδή φώναζε ‘Η Κύπρος είναι Ελληνική’». Ή: «Αίσχος. Στα πλοία των νησιών μιλούν μεγαλόφωνα ρωμαίικα».

Μπορούμε δηλαδή να πούμε πως υποβάλλεται στο πλήθος ο τρόπος αντίδρασής του;

Κατά τη διάρκεια των γεγονότων υπήρξαν Τούρκοι που προσπάθησαν να προστατέψουν τους Ρωμιούς, του Αρμένιους. Υπήρξαν όμως κι εκείνοι που τους κατέδωσαν. Θάνατοι και τραυματισμοί υπήρξαν ελάχιστοι. 300 – 600 τραυματίες. Αξιοπρόσεκτο είναι ότι κυκλοφορούσαν κάποιοι με σάκα πρώτων βοηθειών. Πιθανόν να υπήρχε διαταγή ‘Χτυπήστε, καταστρέψτε, όμως μη σκοτώσετε’. Έμπαιναν στα σπίτια κι έλεγαν σε ηλικιωμένους: ‘Μη φοβάστε, είστε ηλικιωμένοι, καθίστε. Εμείς θα σπάσουμε και θα φύγουμε’. Παρόμοιες ομολογίες υπάρχουν πολλές, αναφέρονται στις συνεντεύξεις μου. Για το λόγο αυτό πιστεύουμε ότι υπάρχει τέτοια εντολή. Όμως βιασμοί υπάρχουν πολλοί. Οι γυναίκες δεν θέλουν να μιλήσουν. Γίνεται λόγος για 10 έως 16 νεκρούς. Οι αριθμοί δεν συμφωνούν.

Πώς ξεκινούν τα γεγονότα; Τι ακολουθεί;

Στις 6 Σεπτεμβρίου, ειδικά στις περιοχές που πυκνοκατοικούνται από Ρωμιούς, εμφανίζονται ομάδες 20-30 ανδρών. Αυτό παρατηρείται σε πολλά μέρη. Πριν ακόμη κυκλοφορήσει η εφημερίδα, κυκλοφορεί η είδηση πως ‘Έβαλαν βόμβα στο σπίτι του Ατατούρκ’. Οι φοιτητές αρχίζουν να βγάζουν εμπρηστικούς λόγους σε διάφορα μέρη, κυρίως στην πλατεία Ταξίμ. Ένας από αυτούς που πείρα συνέντευξη την εποχή εκείνη ήταν 15 χρονών. Κάποιοι πήγαν και του είπαν, μου λέει ο ίδιος, ‘Τι λες; Δεν σπάνουμε τούτα τα τζάμια;’. Υπάρχει δηλαδή τέτοια προετοιμασία. Άνθρωποι που καθοδηγούν τις ομάδες υποδεικνύοντάς τους το τι πρέπει να κάνουν. Υπάρχουν οι μπροστάρηδες που κρατούν σημαίες και προτομές του Ατατούρκ και φωνάζουν τα συνθήματα και τους ακολουθεί το πλήθος που καταστρέφει. Σε συγκεκριμένα σημεία έχουν αφεθεί φορτηγά γεμάτα πέτρες. Οι σημαίες είναι όλες ολοκαίνουργιες, δεν τις έχουν φέρει από τα σπίτια τους. Τους τις ενεχειρίζουν στους δρόμους. Και η μεταφορά έχει προγραμματιστεί τέλεια. Μεταφέρθηκαν άνθρωποι από γειτονικές πόλεις, από εργοστάσια. Για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι στο εργοστάσιο του Πασάμπαχτσε μεταφέρθηκαν για να συμμετάσχουν στα γεγονότα και επιστράφηκαν αργότερα πίσω στο εργοστάσιο.

Υπάρχουν και αγριότητες. Ανοίγονται τάφοι και μαχαιρώνονται τα πτώματα, καίγονται τα οστά. Δεν εκδηλώνονται πολλές πυρκαγιές διότι υπάρχει σχετική εντολή που το απαγορεύει.

Κλοπές και λεηλασίες;

Είναι ενδιαφέρον ότι στο ξεκίνημα έγιναν προσπάθειες να αποφευχθούν. Οι καθοδηγητές έλεγαν ‘μην τυχόν και κλέψετε’. Όσοι έπερναν το πλόι για απέναντι περνούσαν από έλεγχο και εάν έβρισκαν επάνω τους λάφυρα τους έστελναν στο τμήμα. Αυτό γίνεται ώστε να φανεί πως δεν σκοπεύουν σε λεηλασίες, αλλά σε καταστροφές. Όμως μετά από κάποια στιγμή χάνουν τον έλεγχο. Τα ινία ξεφεύγουν. Αυτό που εμένα με εκπλήττει είναι ότι δεν πρόκειται για λαϊκή εξέγερση, εκτελούνται εντολές. Δεν είναι γεγονότα αυθόρμητα, ελέγχονται εκ του σύνεγγυς, όπως αναφέρουν και τα γαλλικά αρχεία. Συμμετέχουν 100 χιλιάδες άνθρωποι. Μεγάλος αριθμός.

Τι συμβαίνει στις άλλες πόλεις;

Παράλληλα εκδηλώνονται γεγονότα και στη Σμύρνη. Όχι πάντως σ’ αυτή την έκταση. Λόγω ΝΑΤΟ υπάρχουν Έλληνες αξιωματικοί. Εκεί συμβαίνουν. Στην Άγκυρα υπάρχει μόνον πορεία. Ο νομάρχης Αγκύρας που βρίσκεται συμπτωματικά στην Πόλη, βλέπει την κατάσταση και δένει εντολή για κήρυξη στρατιωτικού νόμου. Σε άλλες πόλεις δεν υπάρχουν γεγονότα. Την επομένη λαμβάνονται μέτρα σε κάποιες πόλεις της Ανατολίας. Ορισμένοι μη μουσουλμάνοι τοποθετούνται σε ξενοδοχεία. Μια έκρηξη γίνεται σ’ ένα κήπο στο Ισκέντερουν. Στη Πόλη μετά τα μεσάνυχτα αναλαμβάνει ο στρατός. Κηρύσσεται στρατιωτικός νόμος και τα γεγονότα καταλαγιάζουν. Την επομένη υπάρχει μια αυθόρμητη κινητοποίηση, όμως σε επίπεδο ατόμων. Η αστυνομία επεμβαίνει.

Ποια είναι η υλική ζημία;

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Γερμανικού Προξενείου, 54 εκ. δολάρια. Οι αποζημιώσεις που δόθηκαν δεν ξεπέρασαν τα 20.

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα στο βιβλίο σας είναι ο ρόλος της Αγγλίας. Μπορείτε να δώσετε περαιτέρω εξηγήσεις;

Όταν το 1950 ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας είπε ότι «δεν υπάρχει για μας θέμα Κύπρου» δεν είχε αρέσει στους Άγγλους διότι την εποχή εκείνη η Κύπρος ήταν αποικία τους. Όλος ο κόσμος ήταν ενάντιος στην κυβέρνηση της Αγγλίας, κι αυτή μεταξύ 1950 και 1955 είχε στηρίξει την πολιτική της στο πως θα κατόρθωνε να τραβήξει την Τουρκία μέσα στο πρόβλημα και να την καταστήσει συνομιλητή της Ελλάδας. Αυτό ήταν το σχέδιό της. Τον Αύγουστο του 1955 αποφασίστηκε η διάσκεψη του Λονδίνου. Όταν μελετήσουμε τα απομνημονεύματα των πολιτικών της Αγγλίας συναντούμε την εξής λεπτομέρεια: «Εμείς ως Αγγλία δεν επιθυμούσαμε καθόλου συμφωνία. Σημαντικό για μας ήταν όχι να αποτελέσουμε μέρος του προβλήματος, αλλά να καταστήσουμε αντιμαχόμενες πλευρές την Τουρκία και την Ελλάδα.

Υπάρχουν στο αγγλικό αρχείο έγγραφα στα οποία τίθεται το ερώτημα, πόσο ωφέλιμο θα ήταν για την Αγγλία εάν υπήρχε στην Πόλη κάποιος ξεσηκωμός εναντίον των Ρωμιών.

Να αναφέρω και το πλέον συνταρακτικό. Ένα έτος πριν από τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου, φθάνει στο υπουργείο Εξωτερικών της Αγγλίας από το Αγγλικό Προξενείο της Αθήνας τηλεγράφημα το οποίο αναφέρει: «Οι σχέσεις Τουρκίας και Ελλάδας είναι άριστες. Εάν όμως γίνει κάτι στην οικία του Ατατούρκ στην Θεσσαλονίκη, θαυμάσια μπορεί να γίνουν όλα άνω κάτω».

Ενδιαφέρον δεν είναι; Υπάρχει τέτοιο έγγραφο. Στην διοργάνωση των γεγονότων υπάρχει αγγλική προτροπή. Και τα γεγονότα βολεύουν του Άγγλους. Στα γεγονότα αυτά, για τις επιθέσεις στους Αρμένιους και τους Εβραίους, αναφέρεται μόνον πως «Τούρκοι και Έλληνες αρπάχτηκαν για το Κυπριακό».

Πέραν τούτου, η Ελλάδα είχε σκοπό να φέρει τον Οκτώβριο το θέμα στον ΟΗΕ. Αυτό σήμαινε ότι το θέμα πλέον θα συζητιόταν ενώπιον της παγκόσμιας κοινής γνώμης. Και βεβαίως η Αμερική είχε σκοπό να υποστηρίξει την Ελλάδα. Μετά όμως από αυτά τα γεγονότα στέλνει μήνυμα στις δυο χώρες και τις προειδοποιεί ότι δεν θα υποστηρίξει προσφυγή στον ΟΗΕ. Οι δυο χώρες γίνονται αποδέκτες του σκληρού αυτού μηνύματος διότι είναι νέα μέλη του ΝΑΤΟ. Το μήνυμα που θέλει να δώσει η Αμερική είναι ‘συνέλθετε’. Η άλλη επιδίωξη της Αγγλίας ήταν ακριβώς αυτή: Να παρασύρει την Αμερική στο πλευρό της. Διότι μέχρι τότε οι ΗΠΑ υποστήριζαν την Ελλάδα.

Ωραία. Πως όμως αξιολογείται τις δίκες;

Πέντε χιλιάδες άνθρωποι συνελήφθηκαν, οι περισσότεροι τυχαία. Ποτέ δεν δικάστηκαν πραγματικά οι υπαίτιοι. Ο πραγματικός στόχος στις δίκες στο νησί της Πλάτης ήταν η δημιουργία μιας ακόμη κατηγορίας εναντίον του Δημοκρατικού Κόμματος. Στόχος στη δίκη του 1960 ήταν μια επιπλέον κατηγορία. Ο συνήγορος του Μεντερές ζήτησε επανειλημμένα να κληθούν να καταθέσουν τα μέλη των μυστικών υπηρεσιών. Η απάντηση ήταν ‘οι μυστικές υπηρεσίες αθωώθηκαν ήδη στη δίκη του 1956’.

Επειδή ο Μεντερές και άλλα μέλη του Δημοκρατικού Κόμματος δικάστηκαν στο νησί της Πλάτης για τα γεγονότα αυτά, υπάρχει η εντύπωση πως «μ’ αυτά τελειώσαμε». Λάθος κατά τη γνώμη μου. Στήθηκαν στην Τουρκία δυο δικαστήρια σχετικά με αυτά. Όμως πρέπει να δούμε και το τι έκαναν. Όταν εξετάσουμε το δικαστήριο του 1956 φθάνουμε στο εξής αποτέλεσμα: «Φταίει το σωματείο ‘Η Κύπρος είναι Τουρκική’ όμως κι αυτοί παρασύρθηκαν από την Ρωμαίικη προβοκάτσια, στην πραγματικότητα αθώοι δηλαδή». Και γι αυτό ακριβώς το λόγο, με την απόφαση του 1957, όλοι αθωώνονται.

Μας μιλάτε λίγο για το αρχείο Φαχρί Τσόκερ;

Μετά τα γεγονότα κηρύσσεται αμέσως στρατιωτικός νόμος και στήνονται τα δικαστήρια. Ο Φαχρί Τσόκερ είναι ο δικαστής του 2 ου Δικαστηρίου Μπέγιογλου. Τα έγγραφα φθάνουν στα χέρια του από την ΗΕΑ (Υπηρεσίες Εθνικής Ασφαλείας). Αποδεικτικά έγγραφα, κατηγορητήρια, κατάλογος συλληφθέντων, τα ονόματα των ιδιοκτητών των καταστημάτων που καταστράφηκαν. Και περίπου 200 φωτογραφίες που υπάρχουν στο φάκελο, τραβηγμένες από την ΗΕΑ και τους ξένους δημοσιογράφους. Πιθανότατα τις τράβηξε Γερμανός δημοσιογράφος διότι υπάρχουν σημειώσεις σ’ αυτή τη γλώσσα. Για παράδειγμα λέει: «Λίγα χρόνια νωρίτερα οι γυναίκες κυκλοφορούσαν σκεπασμένες. Τώρα μεταξύ αυτών που λεηλατούν τα καταστήματα υπάρχουν και γυναίκες». Ο συνταξιούχος στρατηγός Φαχρί Τσοκέρ, ίσως επειδή τον ενοχλούσε η συνείδησή του, άφησε το φάκελο αυτό στο Ίδρυμα Ιστορίας. Ζήτησε να αξιοποιηθεί μετά τον θάνατό του. Οι φωτογραφίες είναι ανέκδοτες και απαθανατίζουν την στιγμή των γεγονότων.

Να δώσω ένα παράδειγμα που δείχνει ότι τα δικαστήρια ήταν υπό χειραγώγηση. Υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που εστάλησαν από το Πρώτο Πολιτικό Τμήμα της Διευθύνσεως της Αστυνομίας, όμως δεν επιτρέπουν στον δικαστή Φαχρί Τσόκερ να τα χρησιμοποιήσει. Υπάρχουν ενδείξεις ότι τα γεγονότα διοργανώνονται από το σωματείο ‘Η Κύπρος είναι Τουρκική’, τις μυστικές υπηρεσίες και τα φοιτητικά σωματεία. Ο λόγος που δεν επιτρέπουν τη χρησιμοποίησή τους είναι ότι δεν υπάρχει τίποτε εναντίον των κομμουνιστών. Λένε πως ‘δεν αναφέρονται καθόλου οι τακτικές της κομιτέρν και η Κύπρος’. Η ΗΕΑ ετοιμάζει έκθεση με νέα αποδεικτικά στοιχεία. Στη δεύτερη αυτή έκθεση λέει τα εξής:

«Τα γεγονότα τα δημιούργησαν οι κομμουνιστές και τα διοργάνωσε η Σοβιετική Ένωση».

* Η Ντιλέκ Γκιουβέν είναι τουρκικής καταγωγής και γεννήθηκε στη Γερμανία. Σπούδασε Πολιτική και Κοινωνική Ψυχολογία στο πανεπιστήμιο του Μπόχουμ και έκανε μεταπτυχιακή εργασία με θέμα «Ο Τουρκικός Εθνικισμός την περίοδο της οργάνωσης ‘Ένωσις και Πρόοδος’». Το διδακτορικό της με θέμα « Τα γεγονότα της 6/7 Σεπτεμβρίου 1955, σε συνδυασμό με την ακολουθούμενη κατά την περίοδο της Τουρκικής Δημοκρατίας Μειονοτική Πολιτική » έγινε δεκτό από το γερμανικό πανεπιστήμιο και αφού μεταφράστηκε στα τουρκικά εκδόθηκε πρόσφατα από το «Ίδρυμα Ιστορίας» της Τουρκίας.

logo2.jpg

—————————————————————-

Ενδεικτική βιβλιογραφία

– Speros Vryonis, The Mechanism of Catastrophe: The Turkish Pogrom of September 6-7, 1955, and the Destruction of the Greek Community of Istanbul, New York: Greekworks.com 2005, ISBN 978-0-9747660-3

-George Gilson, «Destroying a minority: Turkey’s attack on the Greeks«, Athens News, 24 Ιουνίου 2005.

-Ilias K. Maglinis, «Istanbul 1955: The anatomy of a pogrom«, Καθημερινή, 28 Ιουνίου 2005.

-Robert Holland, Britain and the Revolt in Cyprus, 1954-59, Oxford: Clarendon Press, 1998, σελ. 75-78.

-Ali Tuna Kuyucu, «Ethno-religious ‘unmixing’ of ‘Turkey’: 6-7 September riots as a case in Turkish nationalism», in Nations and Nationalism, 11:3 (2005), σελ. 361-380.

-Indymedia Istanbul, «50. yılında 6-7 Eylül Olayları«.

-Mehmet Ali Birand, «The shame of Sept. 6-7 is always with us«, Turkish Daily News, 7 Σεπτεμβρίου 2005.

logo2.jpg

 ——————————————————–

 

Oι αριστεροί Τούρκοι καταγγέλουν……..

50. yılında 6-7 Eylül Olayları
gönderen: Indy okuru Thursday, Aug. 25, 2005 at 6:40 AM

Tamamen bilinçli, öngörülü ve planlı olarak tezgahlanan 6-7 Eylül olayları, Cumhuriyetçin vitrininde duran büyük şehirlerdeki etnik unsurlarının da son bir hamleyle yok edilmeleri girişimiydi. Devlet, bu politikasını hem o günlerde sürdürülmekte olan Kıbrıs görüşmelerinde bir şantaj, hem de İstanbul ve İzmir’in kadim halklarından kurtulma için bir fırsat olarak kullandı.

 

6-7 Eylül Olayları: Türkiye’nin Kristal Gecesi – Recep Maraşlı

Beyoğlu İstiklâl caddesinde Türk bayrağı asarak önlem almış olanların dışında ve daha önce tertipçiler tarafından işaretlenmiş tüm dükkanlar yerle bir edilmişti. Örgütlendirilmiş ve kışkırtılmış çapulcu kalabalıklar tarafından Taksim, Arnavutköy, Ortaköy, Karaköy, Eminönü, Sirkeci, Gedikpaşa, Çarşıkapı, Kumkapı ve Bakırköy de aralarında olmak üzere 52 yerde birden aynı anda çıkarılan yangınlarla tarihi, ulusal, kültürel ve sanat varlıkları bir gecede yakılıp kül edildi; yıkıldı, yağmalandı. İstiklal caddesi baştan ayağı tek bir dükkan kalmamacasına yağmalanmıştı. Yollar boydan boya kırılıp dökülmüş, parça parça edilmiş eşyalarla doluydu. Ellerine kazma, kürek, balyoz ne bulmuşsa kırılıp dökülecek Rum, Ermeni evi, işyeri arayan grupları şehrin dört bir yanında sabaha kadar terör estirdi. Tünel’deki Embros, Apoyevmatini, Tahidromos gibi Rumca yayın yapan gazetelerin idarehaneleri; Patrik’in Tarabya’daki evi ateşe verildi. Rum ve Ermeni hastanelerine bile saldırılarak yangınlar çıkarılmış, gayri Müslim mezarlıkları açılarak cesetler sokaklarda sürünür olmuştu.

6-7 Eylül Olayları: Planlı Bir Etnik Yok etme

Tamamen bilinçli, öngörülü ve planlı olarak tezgahlanan 6-7 Eylül olayları, Cumhuriyetçin vitrininde duran büyük şehirlerdeki etnik unsurlarının da son bir hamleyle yok edilmeleri girişimiydi. Devlet, bu politikasını hem o günlerde sürdürülmekte olan Kıbrıs görüşmelerinde bir şantaj, hem de İstanbul ve İzmir’in kadim halklarından kurtulma için bir fırsat olarak kullandı. Olayları “Komünist tahriki” diye sunmakla da dış tepkileri önlemeye çalıştığı gibi ve sosyalistlere yeni saldırı bahanesi yaratarak bir taşla bir kaç kuş vurmaya çalıştı. Bu olaylar tüm sonuçlarıyla TC’nin temel devlet politikalarına hizmet etti. Öyle ki 1960 darbesinde DP Hükümetinin yargılanmasında bile işe yaradı..
Saldırılar, Atatürk’ün Selanik’te doğduğu eve Yunanlılarca bir bomba atıldığı haberinin 6 Eylül günü saat 13 ajansında radyodan okunması ve bu haberin “İstanbul Ekspres” adlı akşam gazetesinin saat 16-17 arasında yaptığı 2. baskısında[460] duyurulmasıyla “start” almış oldu. İstanbul Ekspres, MİT mensubu Mithat Perin’ın çıkardığı DP yanlısı bir gazetedir.
Beyoğlu İstiklâl caddesinde Türk bayrağı asarak önlem almış olanların dışında ve daha önce tertipçiler tarafından işaretlenmiş tüm dükkanlar yerle bir edilmişti. Örgütlendirilmiş ve kışkırtılmış çapulcu kalabalıklar tarafından Taksim, Arnavutköy, Ortaköy, Karaköy, Eminönü, Sirkeci, Gedikpaşa, Çarşıkapı, Kumkapı ve Bakırköy de aralarında olmak üzere 52 yerde birden aynı anda çıkarılan yangınlarla tarihi, ulusal, kültürel ve sanat varlıkları bir gecede yakılıp kül edildi; yıkıldı, yağmalandı. İstiklal caddesi baştan ayağı tek bir dükkan kalmamacasına yağmalanmıştı. Yollar boydan boya kırılıp dökülmüş, parça parça edilmiş eşyalarla doluydu. Ellerine kazma, kürek, balyoz ne bulmuşsa kırılıp dökülecek Rum, Ermeni evi, işyeri arayan grupları şehrin dört bir yanında sabaha kadar terör estirdi. Tünel’deki Embros, Apoyevmatini, Tahidromos gibi Rumca yayın yapan gazetelerin idarehaneleri; Patrik’in Tarabya’daki evi ateşe verildi. Rum ve Ermeni hastanelerine bile saldırılarak yangınlar çıkarılmış, gayri Müslim mezarlıkları açılarak cesetler sokaklarda sürünür olmuştu.
Milli Eğitim Bakanlığının resmi verilerine göre, İstanbul’da ilk, orta ve lise derecesinde 32 Rum ve 8 Ermeni okulu tahrip edilmişti. İstanbul’da 74 kilise vardı. 70’i aynı zamanda yakılıp yıkılmıştı. Kiliseler dışında bir Havra, 8 Ayazma, 2 Manastır, 3 bin 584’ü Rumlara diğeri Ermeni ve Musevilere ait 5 bin 538 gayrimenkul tamamen yakıldı.
İzmir’de Yunan konsolosluğu ile Fuardaki Yunan pavyonu ve Yunan kilisesi tamamen yakıldı, sahildeki iki Rum motoru batırıldı.
Ankara’da ve diğer bazı taşra kentlerinde ise her nasılsa kalmış olan Rum ve Ermenilerin kilise ve işyerleri de bu kıyımdan nasiplerini aldılar. Asıl büyük yıkımın yaşandığı İstanbul ise tarihinin en büyük toplumsal felaketlerinden birini yaşamaktaydı.
15 Ekim 1955 tarihi itibariyle 4 bin 333 kişinin toplam 69 milyon 578 bin 744 TL zarar gördüğü beyan edilmişti.[461] Oysa bu rakamın gerçeğin çok küçük bir kısmı olduğu kolaylıkla anlaşılabilir. Bir tek kilisede bile tahrip edilip yağmalanan antika sanat eserlerinin değeri bile bu kadar edebilir. Gazeteci Haşim Akman’ın dediği gibi “Tahrip edilen malların değeri gerçekten de inanılmaz boyutlardaydı. Ama İstanbul’un 500 yıllık çok kültürlü yapısına düşen bomba, hiç bir şeyle kıyaslanamayacak ölçüdeydi.”[462]
O sıralarda DP İstanbul milletvekili olan Aleksandros Haçopulos, TBMM’de yaptığı konuşmada Polisin tahrip ve yağma yapanları koruduğuna , örnekler verirken Büyük Ada’ya polisin gözleri önünde kayıklarla gelen 200-300 civarında kişinin Rum ev ve işyerlerini tahrip ettikten sonra yine polisin gözleri önünde elleri kollarını sallayarak Adayı terk ettiklerini belirtmektedir. Kendi evi de saldırıya uğrayan Haçopulos olayı şöyle anlatmaktadır.
“.. Evimin yanında polis karakolu bulunmaktadır. Bizi tanırlar, anne ve babamı bilirler. Tahripçiler evin içine giriyor, ev tamamiyle tahrip ediliyor ve evimin önünde duran silahlı jandarmalar hiç müdahale etmiyor. Bu hadisede diyebilirim ki evim değil, tahripçiler muhafaza edilmiştir. Babam ve annem 80 yaşındadır. Yataktan aşağı atılmış ve gece yarısı, yatakları dahil Her şeyleri tahrip edilmiştir. Başbakanlık Müsteşarı Salih Korur evimin halini gözleriyle görmüştür. …
Sarf ettikleri cümleler de şunlardır; kırın, yıkın, mebusun evini. Bedavadan para alıyor.”[463]
Bir iktidar partisi milletvekilinin evinin, yaşlı ana-babasının jandarma ve polisin gözleri önünde gece yarısı saldırıya uğraması, diğer insanların ne gibi bir şiddet ve kıyıcılıkla karşı karşıya kalmış olduklarını çarpıcı biçimde ortaya koymaktadır.
Bir başka tanıklık 6-7 Eylül olaylarındaki Kontrgerilla tertipleyiciliğine sivil bir gözlem getirmektedir. Evini yağmalanmaktan Türk bayrağı çekerek ve Türk’müş gibi davranarak kurtaran Sarkis Varbed anlatıyor :
“Gece saat bir. Köşe başında düdük sesi duyuldu. Bir de baktık bir subay. Yanlarında askerler. Yağmacılar kaçmaya başladı, kimin elinde bir makine, kiminin koltuğunda bir halı, gardıroplar kırılmış, buzdolapları sokağa atılmış. Yığın yığın kırık dökük eşya bütün sokağı kaplamış. Elimde kahve fincanı var. Bir subay geldi. ‘Kahvenin tadını çıkaracak yeri ve zamanı çok iyi seçmişsin. Her Türk sizin gibi olmalı. Ama artık kahvenizi içerde için, çünkü askeriye bu işe müdahale etti’ dedi. Tabii dedim, “Türk subayına saygımız sonsuz.” [464]

Fener Patrikhanesi Saint Sinod Meclisini adına Başbakan Adnan Menderes’e 15 Eylül 1955 günü bir mektup gönderen Ortodoks Rum Patriği Athenegoras olayları şöyle anlatmaktadır;
“Muayyen bir program ve plan mucibince teşkilatlandırılmış bir sevk ve idare tahtında hazırlanmış bulunan halk kitleleri şehrin muhtelif noktalarında gece vakti ve aynı zamanda ve bir emirle hareket ederek emirlerine amade her türlü vesaiti nakliye ve her türlü tahrip edici alet ile, asayişi muhafazaya memur olanların gözleri önünde, dehşet verici savletle ırkımıza karşı tecavüze girmişlerdir. Asırların emaneti, insaniyetin malı ve bütün memleketimizin medârı iftiharı olan medeniyetin eserleri tahrip edilmiştir. Adedi 80’i bulan kilise ve ibadehânelerimizin 70’i müthiş tahribata mâruz kalmış, kısmı âzamı ateşe verilmiştir. Mukaddes kilise eşyası ve evâni tahrip edilmiştir. Kıymeti biçilmez tarihi sanat eserlerimiz tahrip edilmiştir. İbadethanemizin mukaddesatı utandırıcı bir şekilde kirletilmiş, talan ve yağma edilmiştir. İstimzar ve yağma her tarafta sürdürülmüştür. Patrikhanelerdekiler de dahil olmak üzere ölülerin mezarları açılmış, henüz defnedilen ölüler parçalanmıştır. Ölülerin kemikleri istirahatgahlarından çıkarılarak etrafa atılmış ve ateşe verilmiştir. Her tarafta ruhaniler aranmış, bulunanlara işkence edilmiş, ölümle tehdit olunmuş, hatta bir tanesinin canına kıyılmıştır.”[465]
Çok sonraları resmi kayıtlarda 3 ölü 30’da yaralı olduğu açıklandı. Basın üzerindeki resmi ve gayrı resmi sansür, mezarların açılıp ölülerin bile caddelerde sürüklendiği bu olaylarda gerçek insan kaybının verilmediğini gösteriyor Buna rağmen birçok gazete “bazı küstahların linç edildiğini” yazmaktaydılar.
Nitekim Yelda; İstanbul İHD Şubesinin “Utandıran Tarih” isimli fotoğraf sergisinin açılış kokteylinde gazeteci Hıfzı Topuz’un o yıllardaki sansürü anlatırken; “6-7 Eylül tahribatı ile ilgili resim yayınlamak yasaktır; Zarar görenlerin istekleri, talepleri şeklinde haber yazılamaz; Beşiktaş’ta çuval içinde üç yanan insan bulunmuştur, bunun haberinin yapılması yasaktır; vb” gibi yasaklamalarla karşılaşmış olduklarını yazmaktadır.[466]
6-7 Eylül olaylarındaki gözle görülür ilke, tüm görgü tanıklarının da belirttikleri üzere polislerin ve saldırganların “Cana bir şey gelmeyecek, yalnızca kırılıp dökülecek” demeleridir. Bu da hedefin ve yöntemin dikkatlice seçildiğini göstermektedir.
7 Eylül günü İstanbul, Ankara ve İzmir’e Sıkıyönetim ilan edildi. “Örfi İdare Kumandanlığına” 3. Ordu müfettişi Korgeneral Nurettin Aknoz atanmıştı. 10 Eylül’de Sıkıyönetim Mahkemeleri çalışmaya başladı ve haklarında soruşturma açılan 3 generale işten el çektirildi.[467]
Sıkıyönetim ilanı görüşmelerinde “güvenlik kuvvetlerinin zafiyeti ve vaktinde önlem almaması” konusundaki eleştirileri cevaplayan Başbakan Yardımcısı Fuad Köprülü, “..bu hadiseden Hükümet önceden haberdardı. Ona göre bazı tertibat da almıştı. Fakat hadisenin günü ve saati belli değildi.” diye savunma yapar. Ancak onun “haberimiz vardı” deyişi, işi “komünistlerin yapacağını biliyorduk, ama gününü saatini bilmiyorduk. Bombalama olayı da vesile oldu” gibi devlet senaryosuna uygun bir açıklamadan ibarettir..

Olay kitlesel bir şiddet gösterisi ve yıkım olarak tezgahlanmışken, sonuçlarından bir başka türlü de yararlanmak için DP Hükümeti, “İstanbul’un ve esas olarak memleketin esas itibarı ile bir komünist tertip ve tahriki ile ağır bir darbeye maruz kaldığı..” yolunda alelacele bir bildiri hazırlayarak sorumluluğu hiç ilgisi olmadığı halde dönemin ünlü solcu ve komünistlerinin sırtına yıkmaya çalıştı.
Sıkıyönetim yargılamalarında olayın sanıkları olarak Aziz Nesin, Hasan İzzettin Dinamo, Dr. Müeyyet ve Can Boratav, Dr. Hulusi Dosdoğru, Dr. Nihat Sargın, Kemal Tahir, Asım Bezirci, Faik Muzaffer Amaç, Aslan Kaynardağ, İlhan Berktay[468] gibi isimleri görmek oldukça dramatiktir.
Sorumluluğu komünistlere yıkma işi o kadar acemice tezgahlanmıştı ki, olaydan 6 ay önce ölmüş biri ile o anda doğuda askerliğini yapmakta olan bir başkası da sanık olarak gösterilmişti. Aylarca Harbiye hücrelerinde tutulan sanıklar Sıkıyönetim Mahkemesinde yargılandıktan sonra beraat ettiler.
Fakat daha da dramatik olanı gerçekten ilgileri olmadığı halde Türk Sol’unun 6-7 Eylül olaylarına bakışıdır. İşin altındaki devlet provokasyonunu, ırkçılık ve şovenizmi göremeyen Türk Sol’u olaylarda “bir halk hareketi, başkaldırı” keşfetmeye çalışmıştır.
Yelda, olayların tanığı olma sıfatıyla İHD İstanbul Şubesi’nde “Utandıran Tarih” isimli sergiye çağırdıkları eski TKP’li Metin İlkin’in “6-7 Eylül’ü milli bir hareket olarak görmediğini”, “olaylarda göze çarpan bir şey vardı, o da servet düşmanlığı. Bu servet düşmanlığı da çok doğal bir şey” dediğini aktarıyor.[469]
Ben de kendisiyle bir görüşme yaptığımda eski KKE’li ve anti-faşist Yunan direnişçilerinden Manolis Glezos’dan benzer bir anekdot dinlemiştim. 1960 yılında Atina’da toplanan Komünist Partileri konferansına, TKP delegasyonundan katılan bir “Türk yoldaş”ın (muhtemelen Mihri Belli) 6-7 Eylül olaylarını, “Yoldaş bu, Türk emekçilerin Rum ve Ermeni burjuvazisine karşı bir isyanıdır.” diye yorumladığını üzüntüyle aktarıyordu.
“Atatürk’ün evinin bombalanması” olayının Türk devletinin tertiplediği bir provokasyon olduğu Yunan makamlarınca o günlerde ortaya çıkarılmıştı. Olayla ilgili olarak Selanik Hukuk Fakültesi’nde burslu öğrenci olarak okuyan ve bir Türk ajanı olan Oktay Engin’in ve Selanik Başkonsolosluğu Kavası Hasan Uçar yakalanmışlardı. Konsolosluk yetkilileri dokunulmazlıkları olduğu için yargılanamazken, Uçar ve Engin süre tutuklu kaldıktan sonra tahliye edildiler.15.6.1956 tarihinde tahliye olan Engin Türkiye’ye kaçarak Yunan tabiiyetinde olmasına rağmen Bakanlar Kurulu kararı ile vatandaşlığa alınmış kendisine pek çok olanak sağlanarak korunmuştu. Engin ve Uçar, gıyaplarında Yunan Mahkemelerince iki-üç yıllık cezalar almışlardı.

1960 Darbesinden sonra yapılan “Yassıada Duruşmaları”nda olay devletin resmi makamlarınca da doğrulanmıştır. 6-7 Eylül olaylarının başlamasına “bahane” olarak kullanılan, Selanik’te “Atatürk’ün Evinin bombalanması işinin Selanik Başkonsolosu M. Ali Balin, Yardımcısı M. Ali Tetikalp tarafından Dışişleri Bakanlığının da bilgisi içinde örgütlendiği; kavas Hasan Uçar ile Oktay Engin’in eylemi birlikte gerçekleştirdikleri; Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı F.Rüştü Zorlu, İçişleri Bakanı Namık Gedik’in 6-7 Eylül olaylarını yaratmak amacıyla bu tertibin içinde oldukları iddiası ile 11 kişi hakkında dava açılmıştır.[470]
6/7 Eylül olaylarının tıpkı ‘koyun” gibi her şeyinden yararlanılan bir olay olduğu için, bombalama olayı da dahil 6/7 Eylül hadiselerinden dolayı devrik DP hükümetinin de ayrıca yargılanılması da ilginçtir. Olanlardan iyice teşhir olan TC devletini aklamak ve sorumluluğu sadece devrik DP Hükümetine yıkmak için yapılan yargılamalarda, duruşmalar ilerledikçe devletin perde arkasındaki gücünün teşhir olma endişesi ile bu dosya Yüksek Adalet Divanı, tarafından 5.1.1961 tarihinde kapatılarak, sanıklar hakkındaki dava geri alındı. “Bebek, Köpek,Metres” davalarıyla işleri sulandırılmaya devam edildi.
Oysa olayların sadece “hükümet provokasyonu” olmayıp daha kapsamlı bir Genelkurmay hazırlığı ve devlet politikasının ürünü olduğunu 30 yıl sonra bir Türk generalinin itirafı ile “Özel Harp Dairesi” adına sahiplenilmiştir. Bomba provokasyonunun sadece hükümetin işi olmayıp devlete ait olduğunun maddi kanıtlarından biri de, yaptığı işe “kahramanlık” olarak sahiplenen bombacı Oktay Engin daha sonra devlet kademelerinde hızla ilerleyerek 1992’de Nevşehir Valiliğine kadar gelmesidir. Şimdilerde ise Emniyet Genel Müdürlüğü Planlama Daire Başkanı !
Olay günlerinde TBMM’den “Hemen hemen bütün evlere girenler şu cümleyi kullanmışlardır; “Korkmayın sizi asıp kesecek değiliz. Buna dair emir vardır. Yalnızca evlerinizi tahrip edeceğiz.” Bu emri verenler vardır. Kimlerdir. Bu iş hangi teşkilatın mahsulüdür?”[471] sorusunu soran ve “Sayın arkadaşlarım teşkilat tertipliydi. Muazzamdı.” tespitini yapan Haçopulos’a yanıt 37 yıl sonra Emekli Orgeneral Sabri Yirmibeşoğlu’ndan gelmiştir.
Olayların “Türk Gladiosu” olarak tabir edilen “(Ö.H.D) Özel Harp Dairesi ”nin “muhteşem bir örgütlenmesi” olduğunu övünerek itiraf eden General Yirmibeşoğlu, gazeteci Fatih Güllapoğlu’na şunları anlatmaktadır;
“Bak ben sana bir örnek daha vereyim. 1974’deki Kıbrıs Harekâtı. Eğer Ö.H.D. olmasaydı, o harekât, yani iki harekât da o kadar başarılı olabilir miydi?
Harekât başlamadan önce Özel Harp Dairesi devredeydi. Adaya, bankacı, gazeteci, memur görüntüsü altında Özel Harp Dairesi elemanları gönderildi ve bu arkadaşlarımız, adadaki sivil direnişi örgütlediler, halkı bilinçlendirdiler. Silahları 10 tonluk küçük teknelerle adaya soktular.
Sonra 6-7 Eylül olaylarını ele al.
-Pardon Paşam anlamadım. 6-7 Eylül olayları mı?
-Tabii. 6-7 Eylül de, bir Özel Harp işiydi, Ve muhteşem bir örgütlenmeydi. Amaca da ulaştı…(Paşam bunları söylerken benden de soğuk terler boşanıyordu). Sorarım size, bu muhteşem bir örgütlenme değil miydi?
-E, evet Paşam!”[472]
Generalin 6-7 Eylül olaylarını 1974’de Kıbrıs’ın İşgali hazırlıkları anlatırken hatırlaması rastlantı değildir. Çünkü 6-7 Eylül olayları ile “Kıbrıs Sorunu” arasında görülenin dışında çok daha yakın bir bağlantı vardır. General Yirmibeşoğlu’nun bahsettiği “Özal Harp Dairesi”nin Kıbrıs’taki örgütlenmelerinin başlangıç tarihi de 1955’e dayanır. Kıbrıs Türkleri içinde “Volkan”, “9 Eylül” gibi kontrgerilla örgütleri bu tarihlerde örgütlenmiş, 1958 yılında ise bizzat Türk Generallerinin örgütlediği “Kıbrıs Türk Mukavemet Teşkilatı” adıyla merkezileştirilmişlerdi. 1974 işgaline kadar geçen süre içindeki “Özel Harp dairesi”nin çalışmaları bu kanaldan yürümüştür.
1950’lili yıllarda halen bir İngiliz sömürgesi olan Kıbrıs’ta, bağımsızlık mücadelesi yükselmektedir. Bağımsızlık mücadelesini daha çok Yunanlı yurtseverler üstlenmiş bulunmaktaydılar. “Bağımsız Kıbrıs”ın sonuçta Yunanistan ile birleşmesine kesin gözüyle bakan TC, bunu önlemek için Kıbrıs bağımsızlık mücadelesine karşı, sürekli olarak İngiliz yönetiminin yanında yer aldı. Sorunu Birleşmiş Milletlere taşımadan kendi inisiyatifinde çözmeye çalışan İngiltere Başbakanı Eden’in önerisi ile taraflar, 29 Ağustos 1955’de Londra’da düzenlenen bir konferansta bir araya geldiler. İngiltere, Türkiye ve Yunanistan Dışişleri Bakanları Mc Millan, Stefanapulos ve F. Rüştü Zorlu’nun katıldıkları Londra Konferansı başarısızlıkla sonuçlandı. Yunanistan Adanın bağımsızlığını ve “self determination” hakkının tanınmasını istiyordu. İngiltere ileri tarihlerde Anayasal bir özerklik vermeyi öneriyor; TC ise Kıbrıs’taki statü değişikliklerine karşı çıkarak tek değişikliğin Adanın Türkiye’ye verilmesi olabileceğini savunuyordu. Zaten tıkanmış olan konferans o sıralarda Londra’da görüşmelerde bulunan TC Dışişleri Bakanı Zorlu’nun Selanik olayını kınayarak ayrılmasıyla kesilmişti.
Zaten 6-7 Eylül olaylarından önce de Kıbrıs bahanesiyle Rum halkına karşı legal provokasyonu devlet destekli bir dernek olan “Kıbrıs Türktür Cemiyeti” yürütmekteydi.[473] Dernek Yargılamalara konu olmuş, zaten paravan olarak kullanıldığı için “feda” edilmiştir. Devlet, Kıbrıs bunalımı karşısında Türkiye’deki Rum nüfusu “rehine” olarak kullanacağının işaretini vermiş; dahası Kıbrıs’ı kaybetme olasılığına karşı içerdeki Rum ticaret ve kültürünü tasfiye ederek etnik homojenleşme yolunda keskin bir adım daha atmıştır.
Varlık Vergisi’yle birlikte ekonomik etkinliklerinin büyük kısmı Türk burjuvazisi tarafından ele geçirilen gayrimüslimler; 6/7 Eylül’le birlikte yalnız ekonomik yaşamdan değil, sosyal ve kültürel yaşamdan da tamamen tasfiye edilmişlerdir.1950’li yıllarda 800 veya 1 milyon civarında olan Rum ve Ermeni nüfusu, bu korku ve terör ortamı nedeniyle yaşanan göçler nedeniyle bugün 1650 kişiye kadar düşmüş durumdadır. General Yirmibeşoğlu’nun “amacına da ulaştı” dediği şey bunlardır.
6-7 Eylül’de içe, Kıbrıs’ta dışa doğru gelişmenin bir iç bağlantısı vardır; 1964 Bağımsız Kıbrıs’ta Yunanistan’la birleşme politikasının ağırlık kazanmasına karşılık; İstanbul’da Rum ve Ermenilere ait gayri menkul ve Vakıf mallarının alınıp satılmasına konan ambargoyla; 1974’de Kıbrıs’ın işgal edilmesiyle İstanbul’da kalmakta direnen Rumların da mal mülklerini bırakarak Yunanistan’a göç etmeleri ile sürmüştür.
Olaylarda “Sanık” olarak yargılanmış olan Hulusi Dosdoğru’ya göre;
“6-7 Eylül olayları, ne bir komünist kışkırtması, ne de nasırına Kıbrıs olayları nedeniyle basılan halkın kendiliğinden reaksiyonudur. 6/7 Eylül 1955 olayları, adı Demokrat “Demirkırat”, toy, fanatik, sorumsuz bir yönetimin İstanbul-İzmir metropollerinin her köşesindeki Rum azınlığa karşı, baştan sona sistemli, planlı, programlı tertip ve kışkırtmaları ve illegal uzantılarıyla kopartılmış bir toplu yıkım ve kırım kasırgasıdır.”[474]
Tanık olduğu 6-7 Eylül olaylarını “Gül Sancısı” adlı romanında işleyen ANAP Milletvekili Yılmaz Karakoyunlu , Aktüel dergisinin yaptığı bir röportaja verdiği yanıtlarda asıl amacın “Osmanlı’dan beri iktisadi hayatı elinde bulunduran azınlık sermayesinin Türk kesimine transferi” olduğu görüşündedir;
“Hadiselerin başlangıç itibariyle bir tertip olduğu ortadadır. Nitekim o tarihte Atatürk’ün evine bomba koymak suretiyle bu heyecanı yaratan insan bugün Nevşehir Valisidir. Bir mürettip. Bugün devletin tertibinden sorumlu bir makamın sorumlusudur! Bu da az buz bir iş değildir. Ben o arkadaşımızı tezyif etmek için söylemiyorum. O bir görevdi, yerine getirildi. Tertibin oluğunun en güzel örneğidir.

Hadise, sadece bir sermaye transferi anlamı da taşımaz. Bir sermayeyi, bir varlığı yok etmektir. Örneğin Varlık Vergisi’nde öyle değildir. Sizden zorla vergi almaya kalktım. Evinizi sattım, ben ucuza aldım. Mal benim aktifime geçti. Burada öyle değil. Her şey payimal edildi, perişan edildi, talan edildi. Yani fiziki olarak sermaye tahrip edildi. Ama kabul etmek zorundayız ki o hadiseden sonra Anadolu’dan İstanbul’a gelmiş, palazlanmış esnaf, ticaret hayatının da sahibi olmuştur. 6-7 Eylül hadisesinde tahrip edilen kadronun yerini dolduranlar, bugün Türk iktisadi hayatında önemli isimler olmuşlardır.”[475]
Mete Tuncay, 6-7 Eylül Olaylarını “İstanbul’da İmparatorluk kültürünün sona ermesi ve taşralaşmanın başlaması” olarak nitelendirmektedir.[476]
“Azınlıkların bir rehine gibi tutulduğu” görüşünde olan Yelda “Azınlıkların, mal gibi, milli alacaklara karşı rehin tutulmasını hangi ahlaka sığdırabiliriz?” diye sormaktadır.”Milli ahlâka herhalde. Kıbrıs’ta ele geçirilemeyenlerin bedeli ödetilen Rumlar ve diğer ‘gâvurlar’ oldu.
Yunanistan, Ermenistan, İsrail veya diğer ‘gâvur’ milletlerle çıkacak gerginliklerde bedel ödetilecek gruplardır hâlâ azınlıklar.”[477]
__________________________________
[460] İstanbul Ekspres; “Atamızın Evi Bomba İle Hasara Uğradı”, 6 Eylül 1955 2.Baskı, İstanbul
[461] Erol Anar; “Öte Kıyıda Yaşayanlar Azınlıklar Yerel Halklar ve Türkiye”, Belge Yayınları, 1997, İstanbul , s.76
[462] Aktüel Dergisi, S.61, 3-9 Eylül 1992, s.24-27
[463] TBMM Zabıt Ceridesi, X. Devre,1. sene, 80. inikat, 1. içtima, 12 Eylül 1955 (Aleksandros Haçopulos’un Sıkıyönetim Oylaması görüşmelerindeki konuşması.)
[464] Karin Karakaşlı; Yakın Tarihin Canlı Tanıklarından Sarkis Çerkezyan; Hayatı Yontan Marangoz Ustası“, Tarih ve Toplum, Ekim 2000. s.202, s.199-200.
[465] Yüksek Adalet Divanı’nda görülen “6/7 Eylül Olayları Duruşma Tutanaklarından” Aktaran, M.H Dosdoğru; agy. s.192-193
[466] Yelda; “Azınlıklar Bir Rehinedir, Yakın Bir Örnek 6-7 Eylül Olayları”, Söz Gazetesi, s.81, 21 Eylül 1996, İstanbul, s.12-13
[467] 1. Ordu Müfettişi Vedat Garan, İstanbul Kumandanı Korgenaral Fazıl Bilge ve İstanbul Garnizon Komutanı tuğgeneral Nedim Erensoy .
[468] M. Hulusi Dosdoğru; “6/7 Eylül Olayları”, Bağlam Yayınları, Eylül 1993, İstanbul
Kendisi de tutuklanan M. Hulusi Dosdoğru Sıkıyönetimce tutuklanan 45 kişinin “Komünist Fişli” kişilerden rasgele seçildiğini belirtmekte ve hatırlayabildiklerinin isimlerini vermektedir.
[469] Yelda; agy. s.12-13
[470] Mehmet Ali Sebük; ”6/7 Eylül Hadiselerin Ait Kararnamenin Tahlili”,Vatan Gazetesi; 19.10.1960
[471] Haçopulos, agy.
[472] Fatih Güllapoğlu’nun Emekli Orgeneral Sabri Yirmibeşoğlu ile görüşmesi; “Türk Gladio’su İçin Bazı İpuçları”, Tempo Dergisi, S.24, 9-15 Haziran 1991, s.24-27
[473] Cemiyet Başkanı Hikmet Bil ile yönetiminde yer alan CHP İstanbul Gençlik Kolları Başkanı Orhan Birgit, “Kıbrıs sorunu ve Atanın evinin bombalanmasına karşı infiali harekete geçirmek üzere” aktif çalışan insanlardan biridir. Aynı kişinin 1974 Kıbrıs işgali sırasında hükümet sözcüsü olması belki bir rastlantıdır ama dramatik bir bağlantıyı gösterir.
[474] M. Hulusi Dosdoğru; agy. Eylül 1993, İstanbul
[475] Yılmaz Karakoyunlu ile Röportaj; “En Ünlü Güreşçimiz Bile Yağmadaydı”, Aktüel Dergisi, İstanbul, 3-9 Eylül 1992 ,S.61, s.27
[476] Tarih ve Toplum, “6-7 Eylül Dosyası” s.139/11, İstanbul
[477] Yelda; agy. s.13

logo2.jpg

————————————————————–

Πηγές

Βικιπαιδεία

http://www.eptalofos.com.gr/polis4-various.htm

http://news.pathfinder.gr/world/balkans/230502.html

http://anatonkosmo.blogspot.com/2005/09/blog-post.html

logo2.jpgΠρωτοδημοσιεύτηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2007

05/09/2008 - Posted by | Χωρίς κατηγορία

16 Σχόλια »

  1. Μπράβο ρε παιδιά για το κείμενό σας.

    Αυτό χρειαζόμαστε: Μια αριστερή ματιά στα ιστορικά γεγονότα που δεν θα επιτρέπει τον κάθε Καρατζαφέρη να πλειοδοτεί.

    Ίσως η προβληματική μας Αριστερά να αρχίσει να ξεπερνά τα κόμπλεξ της και να πάψει να κάνει ανοήτως «τουμπεκί ψιλοκομμένο» για όσα πέρασαν οι γονείς μας από τον τουρκικό φασισμό.

    Σχόλιο από Παοκτσής | 07/09/2007

  2. […] Posted by satyrikon on September 14th, 2007 ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΕΝΗΜΕΡΩΘΗΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΑΥΡΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ ΤΟΥ 1955 Ο… […]

    Πίνγκμπακ από Ο ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΟΧΛΟΣ ΤΟΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ ΤΟΥ 1955 « ΝΕΑ ΧΩΡΙΣ ΦΙΛΤΡΟ ΦΕΛΛΟΥ | 14/09/2007

  3. > From: »
    >> Από την «Ελευθεροτυπία» 18-1-2008
    >>
    >> ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ του Στρασβούργου έβγαλε απόφαση-κόλαφο για φόνους και βασανισμούς στην Κύπρο

    >> Καταδικάστηκε για τους αγνοούμενους η Τουρκία
    >> Ο εφιάλτης της εισβολής του «Αττίλα» στην Κύπρο το 1974 και οι τουρκικές θηριωδίες εναντίον Ελληνοκυπρίων αιχμαλώτων, που ακολούθησαν
    >> τα επόμενα χρόνια, ζωντάνεψαν, χθες, στην αίθουσα της Ολομέλειας του
    >> Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Στρασβούργου.
    >> Στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν, βασανίστηκαν και ορισμένοι από αυτούς
    >> δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ, συμπεραίνει το Δικαστήριο Ανθρωπίνων
    >> Δικαιωμάτων
    >> Στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν και δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ, πολίτες και
    >> Ελληνοκύπριοι στρατιωτικοί προπηλακίστηκαν, βασανίστηκαν και στη
    >> συνέχεια εξαφανίστηκαν από προσώπου Γης, ήταν μερικά από τα οδυνηρά
    >> που αποκαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια της χθεσινής ακροαματικής
    >> διαδικασίας στο Δικαστήριο.
    >> Καταδικάζοντας χθες την Τουρκία το Δικαστήριο για σωρεία και κατ’
    >> εξακολούθηση παραβίαση βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως είναι
    >> εκείνα κατά της ζωής και κατά της ανθρώπινης συμπεριφοράς, επέφερε ένα
    >> συντριπτικό πλήγμα στην ευρωπαϊκά αλληθωρίζουσα τουρκική κυβέρνηση,
    >> που, εκτός των άλλων, αποκαλύφθηκε ότι δεν διεξήγαγε και καμία
    >> ουσιαστική έρευνα για την τύχη των Ελληνοκυπρίων αγνοουμένων, από το
    >> 1974 μέχρι και σήμερα.
    >> Η υπόθεση που εκδικάσθηκε (όπως έγραψε και προχθές η «Ε») αφορούσε την
    >> προσφυγή συγγενών 9 αγνοουμένων Ελληνοκυπρίων, που, σύμφωνα με τις
    >> μαρτυρίες οι οποίες ακούστηκαν και έγιναν δεκτές από το Δικαστήριο,
    >> συνελήφθησαν εν ζωή, εθεάθησαν αργότερα σε στρατόπεδα συγκέντρωσης
    >> αιχμαλώτων και από τότε χάθηκαν τα ίχνη τους.
    >>
    >> Χαρακτηριστικότερη όλων η περίπτωση του Χατζηπαντελή, τραπεζικού
    >> υπάλληλου, τον οποίο στις 28 Αυγούστου 1974, οι τουρκικές δυνάμεις
    >> κατοχής (πλέον) οδήγησαν για ανάκριση. Τον Χατζηπαντελή εντόπισαν και
    >> κατέγραψαν ως αιχμάλωτο οι εκπρόσωποι του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού,
    >> στο Γκαράζ Παυλίδη, στον κατεχόμενο τομέα της Λευκωσίας την ίδια
    >> ημέρα.
    >>
    >> Μία ημέρα πριν, μια ομάδα Τούρκων πολιτών είχε πάει στην τράπεζα όπου
    >> εργαζόταν ο Χατζηπαντελής και αφού άδειασαν δύο θησαυροφυλάκια,
    >> διέταξαν τους υπαλλήλους να ανοίξουν και το τρίτο. Οι υπάλληλοι τους
    >> είπαν ότι τα κλειδιά τα έχει ο Χατζηπαντελής, οι Τούρκοι έφυγαν και
    >> όταν επέστρεψαν είχαν τα κλειδιά στα χέρια τους.
    >>
    >> Το 2007, στο πλαίσιο της δραστηριότητας της Επιτροπής Αγνοουμένων του
    >> ΟΗΕ, σε ομαδικό τάφο, κοντά στο τουρκοκυπριακό χωριό Γαλάτια, στην
    >> περιοχή Καρπάς, αποκαλύφθηκαν ανθρώπινα ίχνη και με τη μέθοδο του DNA
    >> αναγνωρίσθηκε η σορός του Χατζηπαντελή και με βάση το πιστοποιητικό
    >> που συντάχθηκε, ο εκλιπών είχε πυροβοληθεί στο δεξί χέρι, στο δεξί
    >> μηρό και έφερε και μία σφαίρα στο κεφάλι…
    >>
    >> «Αποδεδειγμένη»
    >>
    >> Αρνούμενο να αποδεχθεί τις αιτιάσεις της τουρκικής πλευράς, ότι όλοι
    >> οι φερόμενοι ως αγνοούμενοι Ελληνοκύπριοι σκοτώθηκαν την ώρα της
    >> μάχης, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι:
    >>
    >> -Υπάρχει αποδεδειγμένη ευθύνη της Τουρκίας για την τύχη των φερόμενων
    >> ως αγνοουμένων και για το γεγονός ότι δεν διεξήγαγε καμία
    >> αποτελεσματική έρευνα, τόσον για τις συνθήκες που οδήγησαν στην
    >> εξαφάνισή τους όσον και για τη μετέπειτα τύχη τους.
    >>
    >> -Είναι βάσιμες οι μαρτυρίες ότι οι αγνοούμενοι ήταν φυλακισμένοι και
    >> όμηροι, όταν διαπιστώθηκε ότι χάθηκαν τα ίχνη τους.
    >>
    >> -Οι εξαφανίσεις σε καιρό πολέμου και μάλιστα σε κατάσταση ομηρίας
    >> συνιστούν παραβίαση του άρθρου 2 της Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
    >> και έγκλημα πολέμου.
    >>
    >> Στην απόφασή του το Δικαστήριο κάνει λόγο για πολύ οδυνηρές
    >> καταστάσεις, όπου άνθρωποι σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίσθηκαν, για
    >> περιουσίες που καταληστεύθηκαν και για περιπτώσεις όπου προκλήθηκε
    >> ψυχικός πόνος.
    >>
    >> Σημειώνει ακόμη ότι μεγάλος αριθμός Ελληνοκυπρίων έγιναν πρόσφυγες στο
    >> νότιο κομμάτι του Νησιού, εξαιτίας της συνεχιζόμενης διχοτόμησης,
    >> γεγονός που δυσκόλεψε πολύ τη συγκέντρωση στοιχείων για τα αίτια του
    >> θανάτου των δικών τους ανθρώπων.
    >>
    >> Η σιωπή των τουρκικών Αρχών στις απεγνωσμένες προσπάθειες των συγγενών
    >> των αγνοουμένων θεωρείται απάνθρωπη και απαξιωτική συμπεριφορά.
    >>
    >> Η απόφαση-κόλαφος για την Τουρκία πάρθηκε με πλειοψηφία έξι ψήφων υπέρ
    >> και μίας κατά, που προερχόταν από τον Τούρκο δικαστή, που
    >> παρευρισκόταν ad hoc στη διαδικασία.
    >> –~–~———~–~—-~————~——-~–~—-~

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 18/01/2008

  4. Greek America Magazine reports on «September 6, 1955: Krystallnacht in Constantinople»

    New York, NY
    12/31/07

    «September 6, 1955: Krystallnacht in Constantinople»
    By Speros Vryonis Jr.

    Published in September/October 2007 issue of Greek America Magazine

    Most Greek Americans and most Americans generally are unaware of the fact that on the evening of September 6, and in the early hours of September 7, 1955, the Turkish government carried out the most destructive pogrom that had been enacted in Europe since the infamous Krystallnacht which Hitler and the Nazis inflicted upon the Jewish communities, businesses and synagogues on the eve of World War II.

    Further, most are unaware that the Turkish government had unleashed the mobs on the Greek community of Istanbul, on its churches, houses, businesses, schools, and newspapers; and they are unaware that this resulted in the ultimate destruction of Turkey’s oldest historical community, about 100,000 Greek Orthodox Christians who were the heirs of Byzantium.

    On September 6-7 of 1995-2005, the Greek press in Greece, and the Greek American, the Greek Canadian and the Greek Australian presses memorialized this great tragedy so that more than forty years after the events, Greeks, and humanity more generally, might not forget the victims and might recall that the forces restraining barbarians are to be kept at the ready at all times.

    This is an example wherein the press serves as mankind’s historical and ethical teacher. I should add that many Greeks and Greek Americans have lost their sense of history, of whence they came, of who they are, and of what they are becoming.

    Is it possible today in America, where we constitute an affluent, politically powerful, and highly educated Hellenic diaspora, that we know so little about something so simple and yet so fatefully significant about the Turkish pogroms that destroyed this ancient Greek community in Constantinople in 1955?

    That we are unaware that on September 6,1955, the Turkish mobs and government organized and carried out the worst and most destructive pogrom in Europe since Hitler and the Nazis destroyed the synagogues and businesses of the Jewish community in Germany?

    The chronology of the pogrom falls in a very difficult period, when the Cyprus problem had complicated the political relations of Greece, Turkey and England.

    The Turkish press, which was to play a crucial role in preparing the political atmosphere of the pogrom, received significant financial support from British sources. Specifically, the British gave financial assistance to two Turkish newspapers and to their owners/editors: to Hikmet Bil (editor of the newspaper Hurriyet and leader of the political organization Kibris Turktur – Cyprus is Turkish), and Ahmet Emin Yalmas, owner of the older Istanbul paper Vatan.

    In 1952, the Turkish government had mobilized two large student organizations. By July 1955, the Turkish press and these organizations activated intense pogroms and demonstrations aimed at the defenseless Greek minority in Istanbul.

    The tripartite discussions, among Greece, Turkey and England, commenced in London in August of 1955. On the 27th of that month, the Turkish press condemned the Patriarch, ostensibly for collecting funds for the Greek Cypriot movement for Enosis with Greece. Three days later, on August 30, the anniversary of the day when the Kemalist forces smashed the Greek line in western Asia Minor, the Turkish press launched a particularly vile attack on the Patriarch. Previously, on the 27th, the Istanbul newspapers published false rumors that the Greeks of Cyprus were planning mass genocide of the Turkish Cypriots.

    Finally, on September 5, one day prior to the pogrom, Turkish student organizations asked permission from the authorities to stage political demonstrations in Istanbul regarding Cyprus, to be staged on September 13.

    Also on September 5, the Turkish prime minister’s executive council, which included the minister of the interior in charge of security, the governor of Istanbul, and the chief of police, among others, met to discuss the petition and the situation more generally.

    It should be noted that prior to the tripartite meetings in London, it is generally accepted that the British government asked that the Turks stage a public demonstration on Cyprus, inasmuch as this would strengthen the Anglo-Turkish position against that of the Greeks during the tripartite meetings.

    On the 6th of September, the Turkish press and other media announced the explosion of a bomb in the Turkish consular complex in Thessaloniki, within which is located the ancestral house of Mustafa Kemal Ataturk.

    This news was announced quickly and simultaneously throughout Turkey, and the prearranged plan of the pogrom was applied and put into action, rhythmically, by its organizers, who were in effect the Turkish state.

    As the examination by the Greek police of Thessaloniki demonstrated soon after the explosion, the bomb was not thrown into the compound from outside the walled compound, but was placed on the grounds by an individual from inside the compound; a conclusion arrived at after a police examination of the actual form of the explosion, evidenced by the directions of the damage. This conclusion is confirmed by other independent evidence.

    The damage inflicted by the bomb on buildings inside the walled compound of the Turkish consulate was purportedly revealed in the photographic evidence published by the Istanbul Express, which went to press in Istanbul on the same afternoon of the day of the explosion.

    How was it possible to bring the photographs from Thessaloniki to Istanbul, develop them and publish them on the same afternoon, in a day and age when there were no airplane flights between Thessaloniki and Istanbul, and at a time when the bus would not have arrived in Istanbul until well into the night? The answer comes from the report of the investigation by the Thessaloniki police who reported the following incontrovertible facts:

    First, the Turkish consul had left his post for Istanbul long before the event in question, leaving behind his wife to take care of «last minute details» before departing herself to join her husband.

    Among these «last minute details,» she was to telephone a photographic studio in Thessaloniki to hire a Greek photographer to photograph the inside of the walled complex of the Turkish consulate. A few days before the explosion of the bomb, she departed with the photographs for Istanbul.

    It was this photographic material which appeared in the afternoon edition of the Istanbul Express on September 6. Thus, there had been ample time to bring the photographic films to Istanbul and have them developed before the bomb exploded.

    However, the original photographs had been tampered with and had been altered to show purported damage to the house of Ataturk – all this before the actual explosion of the bomb.

    Thus, the Thessaloniki police could compare the photographic «evidence» published in the afternoon edition of the Istanbul Express on September 6 and identify it with the photos produced by the Greek photographer, and to show, on the basis of their investigation, that the Turkish version of the explosion had been falsified.

    Thus, the Turkish forgery had been both detected and reported. It was recorded in a British consular report to the British Foreign Office. The Foreign Office official who received the report in London wrote on the margin of the report, «The Greeks will go to ridiculous extremes to deny their responsibility in the placing of the bomb in the Turkish consulate of Thessaloniki.»

    The Greek police charged a Turkish student, a Greek citizen with having placed the bomb, with the willing complicity of the Turkish doorman of the consulate. His name was Oktay Engin.

    When Demirel was, in recent years, reelected to power, he appointed Octay Engin as chief in charge of the affairs of the Turkish community in Greek Thrace, 37 years after the fact of the bomb.

    The guilt of the Turkish government and of its consular official in Thessaloniki in placing the bomb on the grounds of the consulate was further confirmed by the Turkish court martial of Yassiada in 1960-61, which condemned Prime Minister Adnan Menderes and his Foreign Minister Zorlu for the organization and execution of the Pogrom of September 1955 and for the bomb exploded in the consular compound.

    Let us now glimpse briefly at the pogrom itself, ostensibly set off by the announcement of the bomb explosion at the Turkish consulate in Thessaloniki, but which in fact had been carefully planned by the Turkish government.

    At this point, I quote specific paragraphs from an official Greek document with the title: «A Note of Summation of the Consul General of Constantinople, Vyron Theodoropoulos, on the anti-Greek Events of September 6, 1955.»

    This official report was written by a diplomat who had served as consul general during the events in question, and who was appointed by the Greek Foreign Office to make an investigation and report to the ministry The document impresses with its wealth of information as well as by the objectivity of the analytical nature of its perceptions.

    In this official report we read the following, terse catalogue of the events during the destructive night of the pogrom.

    «The execution of the plan [for the pogrom] reveals two basic characteristics: (1) A well-effected and harmonized time schedule of actions, and (2) effective coordination. «The time schedule of events unfolds, generally, as follows:

    «1:30 p.m., announcement on the radio of the bomb in the house of Ataturk in Thessaloniki.

    «4:00 p.m., a special supplement of the newspaper Istanbul Express circulates, publishing this ‘news’ and featuring an artificially altered photograph of the purported destruction of the house [of Ataturk].

    «4:30 p.m., groups of young people roam about the main streets of Pera, writing on the walls insulting slogans against the Greeks.

    «5:30 p.m., the first groups of demonstrators gather in Taxim Square.

    «6:00 p.m., the gathering in Taxim Square listens to various speakers who are making inflammatory speeches against the Greeks and Greece.

    «6:30 p.m., the assembly is transformed into a demonstration, in which one group reaches the General Consulate of Greece but is dispersed by the immediate appearance of police forces, who close off all access to the consulate.

    «7:00 p.m., there commences the smashing of display windows and iron doors of the Greek shops on Taxim Square and of the shops on Pera Street. Almost simultaneously, acts of violence begin to be manifested in the remaining neighborhoods and suburbs, so that, within two hours, the attack on and destruction of Greek property has become general and widespread through the enormous territorial triangle formed by the east tip of the Bosphoros-Sariyar and Yeni Mahalle – as far as the Propontis- St. Stephan and the Isles.

    «2:00 a….m., September 7, or just a little thereafter, martial law is declared and the first military contingents make their appearance. After this, the situation becomes quiet.»

    «The timing and coordination of the demonstration (riots) acquire even greater significance inasmuch as they were combined with a strategy of burning and destruction.

    One can distinguish, more or less, three waves of attackers:

    «1. The first wave has as its goal to break down the doors and display windows (prosthekes) of the stores and the iron doors of the (Greek) houses, thus to prepare the way for the actions of the second wave.

    «2. The second wave was to pillage and carry off all that was capable of transport.

    «3. The third wave had as its task the complete destruction of (all property) that remained…..

    «However, the organizers of the events had accomplished other noteworthy deeds, for instance:

    «a) In the center of the city, with very few exceptions, private houses were not looted. Looting of the houses was limited to the neighborhoods and the suburbs.

    «b) Blood was not shed, not because the rioters were unable or did not want to shed it, but because they were not permitted to proceed to violence against the people.» (In effect, recent studies showed that some 28 Greeks were murdered, and original reports reveal extensive rape of women – Speros Vryonis, Jr.)

    «c) The attack groups were fully equipped with the necessary instruments: crow bars, sledge hammers, iron rods, even with acetylene blow torches for breaking safes open.

    «d) The equipping of the attackers with these tools obviously took place following a prearranged plan via trucks stationed in convenient sites throughout the city…..

    It is reported that vehicles belonging to the municipality (of Istanbul) were also seen carrying out these functions.»

    >From these observations, the experienced Greek diplomat drew the following conclusions in his report:

    «That which is certain, and which is addressed in the following chapter (of the report), is that there was a long period of methodic preparation so as to achieve such a perfect organization of the riots. Characteristic of this fact are the very statements and confessions of the Prime Minister Adnan Menderes to the Patriarchal committee, which visited him after the riots, to the effect that these riots had been started and planned over a five-year period.»

    It is significant to examine the time schedule of the events attendant upon the pogrom so as to see how, actually, the Hellenism of Constantinople was physically destroyed between 7:00 p.m., September 6, when the Turkish mobs began to smash the doors and windows of thousands of shops and houses, churches, schools, Greek newspaper establishments and then to loot the goods and possessions of the Greeks, and, finally, to destroy the physical establishments themselves, often with fire, until 2:00 a.m., September 7, when the Turkish authorities established martial law in the city…..

    In other words, this historic Greek community which had lived and created in the city on the Bosphoros from its first foundation in 668 B..C.. up to 1955, for some 2,623 years (some 104 generations), suffered a complete and destructive catastrophe in only seven hours.

    No one moved even so much as one finger to save this most historic Greek diasporic community, neither Greek nor Christian, nor so-called civilized man or woman, and certainly not the Turkish government or the Turkish nation.

    Let us now leave this Greek consular report on the pogrom lest it be thought that I am relying on a Greek document which was written under the emotional trauma and upset of these horrible events.

    I shall cite to you from yet one more official document. This is the official report and description of the pogrom which the American Consulate in Istanbul forwarded to the American Secretary of State, Mr. John Foster Dulles, and the U.S. State Department on September 27, just three weeks after the violent destructions of the pogrom, and which was kept secret through austere classification and reserved only for official use. This document was declassified many years later, but only for a brief period, since it has evidently been reclassified recently.

    A survey of the damage inflicted on public establishments of the Greek Community of Istanbul during the rioting on the night of September 6-7 shows that the destruction caused has been extremely widespread. In fact, only a very small percentage of community property appears to have escaped molestation. Although there are as yet no figures available assessing the damage sustained, the number of establishments attacked and the nature of the destruction caused in the course of the night under reference convey a clear picture of the scope of the devastation.

    In most cases the assault on these establishments involved a throrough wrecking of installations furniture, equipment, desecration of holy shrines and relics, and looting. In certain instances serious damage was inflicted on the buildings themselves by fire.

    Reports show that the dependencies of the religious edifices hit were also not spared and that very serious damage was inflicted on presbyteries and well-appointed community meeting quarters, libraries, and dispensaries attached to these establishments.

    Among the Greek churches heavily attacked also figures the church of the Greek Catholic Uniate at Hamal Bapi, Beyoglu. Report has it that the presbytery of the said church and the congretional school attached thereto were also severely damaged.

    As a matter of fact three other Catholic churches having no other connection whatever with the Greek community, are reported to have also suffered serious damage during the rioting.

    Reports on hand indicate that the rioting crowd hit with particular frenzy at two important Greek Orthodox community centers: the central cemetery at Sisli and the cemetery of the Patriarchs at Balikli. The former sustained particularly extensive destruction. Crosses and statues were knocked down, sepulchers and vaults opened and remains of the dead removed and dispersed. At Balikli, the sarcophagues of the Greek Orthodox Patriarchs were desecrated.

    As for the Greek Orthdoox clergy itself, considering the scale and severity of the acts of violence recorded, it appears that only a relatively few were exposed to the fury of rioters. According to information given by the Patriarchate only one aged Orthodox priest, monk Chrysanthos of Balikli, is believed to have been killed during the rioting. Since his body has not been recovered, he is listed as missing. It is supposed that he perished during the burning of his church.

    Extensive damage also seems to have been suffered by the educational establishments of the Greek community. At least 36 of the 48 schools of the community are reported to have been more or less seriously damaged. The principal victims are the Zappeion Girls’ College at Taksim and the Megali Scholi Boys’ College of Phanar, both princes of the community, the Theological School at Heybeli, and the high schools at Haskoy, Edirne Kapu, Bakirkoy, Gelata, Taksim and Arnavutkoy.

    The elaborate dispensary of the Takrim High School and several public soup kitchens operated in conjunction with these educational institutions were also demolished.

    Efforts are now being made to immediately repair some of the damage to make possible opening of these schools by the end of this month. To that effect a preliminary aid of 110,000 Turkish liras has been allocated to the Community by the Turkish authorities. Special appropriations are also expected for the repair of damaged religious institutions and cemeteries since, neither the community itself nor the Patriarchate is in a position to provide adequate funds for the purpose. As the allocation of such funds will require legislative action, an emergency relief of 200,000 Turkish liras is announced for urgent repair work.

    Though not specifically community property, it might be appropriate to consider in the present report also the damage sustained by the Greek language press of Istanbul. All three principal dailies, the Apoyevmatini, the Tachydromos, and the Embros suffered heavy losses. The first two had both their offices and printing establishments completely wrecked. In the case of the Embros only its offices were destroyed since it had no printing press of its own. The Apoyevmatini (circulation 10,000), the most heavily hit, managed to resume publication two weeks after the rioting. Its losses alone are estimated at half a million lirae. The Tachydromos (circulation 5,000) has as yet not been able to recuperate from the blow but is scheduled to appear in the near future. The Embros (circulation 7,000) reappeared a few days after the disturbances. The weekly Okroids (circulation 5,000) managed to continue publication without interruption though its offices were also heavily wrecked. Like the Embros it has no printing press of its own.

    As pointed out in the opening paragraphs of this report a monetary assessment of the damage caused to Greek Community property in the course of the September 6 riot has as yet not been attempted. Very general estimates on the part of community and church leaders would indicate that it goes into millions of Turkish liras. The Department will be informed as soon as a substantive estimate is available.

    The lethal pogrom of September 6-7, 1955 delivered a fatal blow to the Hellenism of Constantinople in seven hours. Well planned (for some years), masterfully carried out in a well organized manner by the Turkish government, the Turks destroyed 71 churches, 41 schools, 4,008 stores, the offices and printing presses of eight newspapers, and approximately 2,100 dwellings, all the property of the Greeks and their communities.

    The Turks killed 28 Greeks and also carried out the rapes of Greek women. They profained and soiled the Greek Orthodox religious vessels; they smashed and dug up the graves in Greek cemeteries, throwing out the bones and remains of the dead; they effected circumcisions on some elderly priests on the streets.

    The Turkish government, press, and nation «justified» this savagery on the false pretext that the Greeks had bombed the house of Ataturk in Thessaloniki. In reality the Greeks had not placed the bomb in the Turkish consular complex in that city on September 6. It had been put there by a Turk, in collusion with the Turkish government, in order to provide the pretext for a carefully laid plan to destroy the houses, the businesses, the property, the churches, the schools, the newspapers of the Greeks in Constantinople.

    It was a «logical» sequence (in Turkish minds) to the oppressive Valik Vergisi of 1942-1943, a Turkish confiscatory law which destroyed the economic bases of the Greek, Turkish and other minority communities. The pogrom of 1955 was a Turkish «success» as it finally destroyed the ancient Hellenism of Constantinople, both in physical and psychological dimensions.

    (Editors note: All photos provided courtesy of Greekworks.com, publishers of Speros Vryonis Jr.’s important book «The Mechanism of Catastrophe.» Special thanks to Stelios Vasilakis for his assistance.)

    The shame of Sept. 6-7 is always with us
    Wednesday, September 7, 2005

    Reprinted from the Turkish Daily News

    I am one of the living witnesses of what happened in Istanbul 50 years ago. I was 14 years old. I did not know what it was all about. However, the passage of time made me understand the seriousness of the incidents and I always carry the shame.

    Even though it was the only such incident in which the Turkish state officially admitted its culpability and tried to compensate its victims, it still continues to weigh on our conscience.

    I can never forget. I can still remember what I saw in Beyoglu on the morning of Sept. 7, 1955.

    I had to go to Galatasaray High School to register for their preliminary class. I reached Beyoglu with great difficulty. When I went to Tunel from Karakoy, I just was flabbergasted.

    The scene was shocking. The huge street seemed like a war zone, with windows of the shops on both sides of the street shattered and all their goods strewn all over the street.

    Bunches of clothes, books, notebooks, chandeliers and much more. People were taking home whatever they could find. The scene was like judgment day.

    I was a child, and I had no idea what had happened.What I noticed immediately was that while some shops were plundered, others were not even touched. I had a look and saw that there was a Turkish flag hanging on the windows of the shops that were not looted. Those that were had Greek names.

    People with long beards and those who were dressed very shabbily were walking around. I saw that some people who were dressed normally were hiding in the shops, looking outside.

    The police and the soldiers seemed like they were saying: Enough is enough…. You did what you did, but now just leave. They were both intervening and not intervening at the same time.

    That scene has always remained with me.

    Even though half a century has passed, I still shiver when I remember it. When I read the newspapers a day later, I realized the extent of the matter.

    Similar incidents had occurred also in Taksim and Sisli, where most of the citizens of Greek origin lived. Not only the shops, but also churches, even cemeteries were damaged and plundered. Jewish citizens also got their share of trouble, but the main targets were Greeks.

    Newspapers were writing about people waving Turkish flags, pleading with the looters: Please don’t do it. I’m a Turk. I am a Turkish citizen.

    It was a disgusting, belittling and tragic affair.

    My mother and other adults were criticizing what had happened, while officials were talking about the placing of a bomb at the house in Thessaloniki where Ataturk was born, which had been turned into a museum, and the anger felt against what was happening in Cyprus, explaining that the people had become enraged.

    We were living on Ethem Efendi Street at the time. Our neighbors were mostly Greek. They were my best friends. All of a sudden, they shut themselves in their homes. They talked to no one. I can never forget Madam Eleni when she asked, Can we seek refuge in your home if they attack us? The barbershop she managed with her husband was in ruins. They were in shock. My mother sent them food for a week. We let them live in one of our rooms.

    I was too young to make sense of what had happened. Why should they attack Madam Eleni? What could they ask from them? Why were they different from me?

    As I was seeking answers to these questions, the Greek families in our neighborhood started to move to other places or go to Greece. After 1963 none of them were left. They left Istanbul.

    They took with them an important culture, a color and a different lifestyle. They left us alone in Istanbul to live our colorless lives. Later on we were full of regret, but by then it was too late.

    Turkey admitted all culpability, accepted responsibility. Much later, we learned the Sept. 6-7 incidents were the doing of the infamous deep state. It was planned with government approval in order to let diplomats say The people are reacting during the U.N. discussions on Cyprus. However, it later got out of control and turned into a shameful plunder. It became a crime that the deep state could not handle, and it shamed the Turkish nation.

    What’s interesting is that apart from a few injuries, no one was killed. It wasn’t a massacre. It was a disgusting plunder aimed at frightening people.

    What’s even more interesting is the way Sept. 6-7 shamed us and hurt us and tainted us as a nation.

    This was also recorded as the only such incident when the Republic of Turkey officially admitted its responsibility, apologized and compensated the victims.

    At the Yassiada trials, after the May 21, 1960 military coup, the Sept. 6-7 incidents were investigated down to the smallest detail, and those held responsible were tried and punished.

    As always, there was no mention as the deep state. It emerged entirely unscathed by the affair. A few thieves, civilians with no links to the planning or to the politicians, were punished.

    In the later years, whenever the Sept. 6-7 incidents were mentioned, I felt an overwhelming shame and I always apologized to the victims I saw at international meetings.

    During the Sept. 6-7 incidents our Turkishness was trampled underfoot. It was then I realized that if we don’t criticize such incidents and apologize to the victims, we can never feel proud of ourselves.

    Apologizing is enriching. It shows self-confidence.

    Discriminating due to religion, language or culture or using force on the weak is belittling one’s self.

    I don’t know you, but I apologize to our neighbor Madam Eleni from Erenkoy.

    Mehmet Ali Birand

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/01/2008

  5. The Greek Minority of Turkey

    Theodoros Karakostas – 4/6/2008

    http://globalpolitician.com/24443-greece-turkey

    Last July, Army officers in Turkey were arrested for planning the assassinations of Greek Orthodox Ecumenical Patriarch Bartholomaios I and Mesrob II, Patriarch of the Armenian Apostolic Church. The targeting of the spiritual heads of these two ancient Christian communities is symbolic considering the genocide of Armenians and Greeks in Anatolia by Turkish regimes earlier in the twentieth century. Human rights abuses against the Christians of Turkey, harassment, and violations of religious freedom continue unabated in Turkey. What is just as appalling as the relentless assault on Christianity in Turkey, is the silence and lack of diplomatic protests emanating from the international community.

    It has become a matter of dogma for the foreign policy establishment and much of the American media that Turkey is a «secular democracy». On the basis of strategic considerations and mythical views about the alleged moderation of Turkey, the Western world has stood by and tolerated acts of terror and violence against peaceful Christian communities that would have been denounced and opposed had they occurred elsewhere. A case in point are the notorious September 6, 1955 pogroms that occurred in the historic Christian City of Constantinople. For most of the world this tragic date has no significance, but for Greek Orthodox Christians this date remains forever locked in our consciousness and represents heartbreak and mourning over the final stage of the destruction of Greek Orthodox civilization in what was once the Capital of Christian Byzantium.

    Heartbreak also because of the realization of younger generations of Orthodox Greeks born and raised in America years after these events that neither the United States, nor Europe, nor the NATO alliance acted to defend democratic and moral values. On that terrible September night, the Turkish government actively encouraged its criminal and extremist elements to attack the Greek community. Turkish police stood by while mobs of rioters physically assaulted Greek men, sexually assaulted Greek women, and enthusiastically destroyed Orthodox Churches while violating their sanctity in the most appalling manner. A 90 year old Greek Orthodox priest was doused with gasoline and set on fire. There were dozens of deaths, and in the aftermath of this evening of terror thousands of Orthodox Greeks fled from their ancestral homeland in terror.

    The purpose of recollecting these horrors emanates from the fact that the last vestiges of Greek Orthodoxy in Turkey are still under attack as a result of the policies of the Turkish government. In late 2007, a Greek Monastery on the island of Heybeliada was demolished, and an editor of a Greek minority newspaper was beaten by thugs. The Ecumenical Patriarchate is the victim of State sponsored discrimination and is unable to operate the only Seminary inside Turkey that would enable this historic Church to survive. The Western democracies took no action to protest or condemn the Turkish pogroms of September 1955, and that has been the active policy of the Western governments up to the present day. Between 1993 and 2004, there have been at least five arson attempts or bombings at the Ecumenical Patriarchate.

    Less than a century ago, Anatolia was populated with millions of Armenian, Assyrian, and Greek Christians. The genocide of these Christian peoples has been well documented by foreign diplomats, missionaries, relief workers, and many others. In September 1922, while American, British, French, and Italian warships were docked in the harbors of Smyrna, the Greek and Armenian populations were slaughtered by the armies of Turkish leader Mustafa Kemal. The future Turkish dictator Mustafa Kemal is well known in the West and is falsely represented as a liberal, despite his responsibility for the mass exterminations of Greek, Armenian, and Assyrian Christians throughout Asia Minor.

    There are many heroes and martyrs who deserve to be remembered by free societies everywhere. Among them is the Greek Orthodox Archbishop Chrysostom of Smyrna who sacrificed his life for his flock, and was subsequently murdered in the most horrific fashion on the orders of a Turkish General named Noureddin Pasha. There are a great many Americans from this period such as Consul General George Horton and relief worker Edward Hale Bierstadt who were present in Asia Minor during this tragedy and have left behind documentary evidence about the destruction of the Christians in Asia Minor.

    Unfortunately, official US policy toward Turkey has taken an indifferent position toward the Christians, and this remains the case up to the present day. Greek Orthodox Christians pray and hope for the security of the Ecumenical Patriarch, and for the last vestiges of Greek Orthodox faithful in Turkey who continue to live under excruciatingly difficult conditions even as their numbers dwindle to the point of near extinction. Furthering the devastating attacks on Greek Orthodoxy is the Turkish occupation of Cyprus where 200,000 Greeks have been ethnically cleansed by the Turkish Army, and where over 550 Orthodox Churches have been desecrated or converted into Mosques.

    If democratic principles are to mean anything in reality, Ankara must begin to receive serious scrutiny from Western media and the democracies led by the United States must begin imposing serious sanctions on Turkey for ongoing atrocities.

    Theodoros Karakostas has a degree in Political Science and History. He’s presently working toward a Masters degree in Eastern Orthodox Theology. He writes extensively on issues pertaining to Eastern Orthodox and Hellenic affairs, and contributed to the Boston Globe, Washington Post, Washington Times, Boston Herald, USA Today, the Financial Times, and the National Review, as well as to Greek publications and to various Eastern Orthodox News Sources.

    http://www.pontosworld.com

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 07/04/2008

  6. […] […]

    Πίνγκμπακ από 2 | 06/09/2008

  7. Ευτυχως κάποιοι δεν ξεχνάμε…

    Σχόλιο από Γιωργος Χ | 06/09/2008

  8. Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών

    ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
    σε
    Διεθνές Συνέδριο

    «ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΑΝΑ 6-7/9/1955
    ΠΡΑΞΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
    »

    Σάββατο 13 Σεπτεμβρίου 2008
    Ώρες: 9.00-14.30
    Ξενοδοχείο Classical Acropol
    Πειραιώς 1, Πλατεία Ομόνοιας
    Αθήνα

    Σκοπός του Συνεδρίου: Η ανάδειξη των Μηχανισμών κατάστρωσης και εκτέλεσης πράξεων όπως των Σεπτεμβριανών, της διατήρησης των Μηχανισμών αυτών σε συνθήκες έλλειψης δημοκρατίας και η ανάγκη επούλωσης του τραύματος στα θύματα με βάση το Διεθνές Δίκαιο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

    Πρόγραμμα

    – Συνεδρία Α:Τα Σεπτεμβριανά και η απομάκρυνση της Τουρκίας από την Δημοκρατία. στην Τουρκία (9.00-10.15)

    Dr. Dilek Güven:
    Το «Βαθύ» Κράτος, Τα Γεγονότα των Σεπτεμβριανών και Δημοκρατία στη Σημερινή Τουρκία (“Derin” Devlet, Eylül Olaylari ve Günümüz Türkiyesin’de Demokrasi)

    Dr. Hamit Bozarslan:
    Προσέγγιση στα Σεπτεμβριανά από την άποψη της Κοινωνιολογίας της Βίας
    (6-7Eylül:Siddetsosyolojisi açisindan biryaklasim).

    – Συνεδρία Β: Το Διεθνές Δίκαιο και τα Σεπτεμβριανά (10.30-11.30)

    Καθ. Ιωάννης Μάζης
    Τα Προβλήματα της προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων από τις παρά-Κρατικές ενέργειες.

    Αν. Καθ. Φωτεινή Φλογαϊτη Παζαρτζή
    Οι Παραβιάσεις των Διεθνών Συμβάσεων Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατά του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης.

    – Συνεδρία Γ: Η Συλλογική Μνήμη (12.00-13.15)

    κ. Σάββας Μιχαήλ:
    Η Νύκτα Κρυστάλλων κατά των Εβραίων στη Γερμανία τον Νοέμβριο του 1938.

    κ. Γεώργιος Κατσάνος:
    Τα Σεπτεμβριανά: Οι άμεσες και οι σημερινές αντιλήψεις στην Τουρκική Κοινωνία.
    (6-7 September 1955: Immediate and contemporary perceptions of the pogrom in Turkish society.

    κ. Αννα Θεοδωρίδου:
    Η πρόσληψη των Σεπτεμβριανών από τους Ρωμιούς της Κωνσταντινούπολης και η
    δόμηση της μνήμης τους (Η νύχτα της 6ης 7ης Σεπτεμβρίου του 1955).

    – Συνεδρία Δ: Η επούλωση του Τραύματος (13.15-14.15)

    Δρ. Ψυχίατρος, Παν. Παπαδόπουλος

    Αν.Καθ. Ψυχίατρος, Χαράλαμπος Παπαγεωργίου

    Στο τέλος κάθε Συνεδρίας θα αφιερωθεί χρόνος 10 λεπτών για ερωτήσεις και συζήτηση.

    Στους συμμετέχοντες θα χορηγηθεί Βεβαίωση Παρακολούθησης.

    Το Συνέδριο είναι ανοικτό σε όλους τους ενδιαφερόμενους.

    Τηλέφωνα επικοινωνίας : 6977008922,2109517072, 2106464270,

    Σχόλιο από Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών | 06/09/2008

  9. είναι τιμή η υπαρξη τετοιων αρθρων …τα εχω πει πολλες φορες, αξιζουν πολλά συγχαρητηρια στο Blog αυτό για τον πολιτιστικο-κοινωνικό του έργο..

    Σχόλιο από παλαλός | 07/09/2008

  10. Ντιλέκ Γκιουβέν: Η βρετανική κυβέρνηση ήταν αναμεμειγμένη στα Σεπτεμβριανά

    Το τέλος της πολίτικης μπουρζουαζίας…

    Τα Σεπτεμβριανά υπό το πρίσμα της προσπάθειας δημιουργίας εθνικού κράτους μέσα από την εθνο-δημογραφική ομογενοποίηση της Μικράς Ασίας. Έτσι τα εξετάζει στην ιστορική της μελέτη η Ντιλέκ Γκιουβέν, αναδεικνύοντας και τον ρόλο της Βρετανίας στον σχεδιασμό των επεισοδίων

    «Στα μάτια του νόμου ο ξένος της μειονότητας και ο Τούρκος είναι ίσοι. Αυτή η ισότητα είναι σαν και εκείνη που ίσχυε σε δημοκρατίες παλαιότερης κοπής: όπου εσύ είσαι τόσο καλός όσο εγώ, κι εγώ είμαι καλύτερος από σένα».

    Η έκθεση του βρετανικού προξενείου Κων/πολης (1944) σιβυλλικά μεν, ουσιαστικά δε, συμπύκνωνε μια πολιτική αφομοίωσης και διακρίσεων κατά των μη μουσουλμανικών μειονοτήτων που είχε ακολουθήσει η Τουρκία από τη δεκαετία του ’20. Το αποκορύφωμα ήταν τα γεγονότα της 6ης και 7ης Σεπτεμβρίου του 1955, το πογκρόμ εναντίον Ελλήνων, Αρμενίων και Εβραίων, όταν μέσα σε λίγες ώρες καταστράφηκαν και λεηλατήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη 4.500 επιχειρήσεις, 3.500 κατοικίες, 41 σχολεία και 9 εφημερίδες.

    Διότι η τουρκική «Νύχτα των Κρυστάλλων» δεν ήταν παρά ένα μέτρο των καθεστωτικών παραμέτρων για την εθνοτική και δημογραφική ομογενοποίηση της Μικράς Ασίας. Ήταν το «κερασάκι» στην τούρτα, υποστηρίζει η Ντιλέκ Γκιουβέν, που διδάσκει Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Σαμπαντζί της Κωνσταντινούπολης, και εντάσσει τα γεγονότα στην ιστορική συνέχεια του τουρκικού εθνικισμού ο οποίος αρχίζει με την επανάσταση των Νεότουρκων το 1908.

    Η Γκιουβέν προχωρά περισσότερο από την απλή ανασύσταση των γεγονότων, στα παρασκήνια, τα αίτια και τις άγνωστες πτυχές των επεισοδίων. Στην ανατομία ενός εγκλήματος που είχε αρχίσει δεκαετίες νωρίτερα. Παρουσιάζοντας για πρώτη φορά τουρκικές πηγές και στοιχεία, καθώς και ελληνικά, βρετανικά, αμερικανικά ή γερμανικά έγγραφα, αλλά και συνεντεύξεις με θύματα και θύτες, η γεννημένη στη Γερμανία ιστορικός απομακρύνεται από τη συνήθη ερμηνεία της βιβλιογραφίας ότι η κρίση του Κυπριακού προκάλεσε τα γεγονότα. «Η κυβέρνηση Μεντερές έχοντας εμπλακεί σε πολιτική και οικονομική κρίση προσπάθησε να στρέψει την προσοχή της κοινής γνώμης στο Κυπριακό», γράφει.

    Εθνική τάξη

    Στη Συνδιάσκεψη του Λονδίνου για το Κυπριακό ο Μακμίλαν υποστήριξε ότι οι Έλληνες κομμουνιστές θα εκμεταλλεύονταν το κίνημα της Ένωσης. Οι βρετανικές βάσεις δεν έπρεπε ν’ αμφισβητηθούν, γι’ αυτό οι Βρετανοί πίεσαν την Τουρκία του Μεντερές (φωτογραφία) να κρατήσει σκληρή στάση, καθιστώντας την τρίτη δύναμη στο Κυπριακό

    Η συγγραφέας πιάνει το νήμα από τις αρχικές αδυναμίες του νεοσύστατου τουρκικού κράτους. Πρώτη και βασικότερη, η αποτυχία της «οθωμανιστικής» ιδέας των Νεότουρκων (για την αντικατάσταση των παλαιών κοινοτήτων που βασίζονταν στη θρησκεία – millet – από ένα κοσμικό και δημοκρατικά νομιμοποιημένο εδαφικό κράτος) αφού δεν υπήρχε μουσουλμανική αστική τάξη που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως φορέας του νέου συνταγματικού συστήματος.

    Τα μεσαία, «αστικά» στρώματα της πολυεθνοτικής κοινωνίας της αυτοκρατορίας απαρτίζονταν σχεδόν αποκλειστικά από όσους ανήκαν στις μη μουσουλμανικές θρησκευτικές κοινότητες. Ως εκ τούτου, οι Τούρκοι έπρεπε να εφεύρουν ή να δημιουργήσουν τη δική τους εθνική τάξη. Σε αυτό το πλαίσιο, η ήττα στον Βαλκανικό Πόλεμο του 1912 και το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου θεωρήθηκε ευκαιρία να εφαρμοστεί το νέο εθνικό πρόγραμμα και με το πρόσχημα των απαιτήσεων του πολέμου δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία «εθνικής αστικής τάξης».

    Αφού, λοιπόν, οι Τούρκοι «καθάρισαν» με τους Αρμένιους (1915-16) και με την εκδίωξη του ελληνορθόδοξου πληθυσμού της Μικράς Ασίας (1912-23) ως πρώτες προσπάθειες ομογενοποίησης, ακολούθησαν άλλα, μικρότερα και μεγαλύτερα εγκλήματα: μια πολιτική διακρίσεων που περιελάμβανε την εκδίωξη των μη μουσουλμάνων από το δημόσιο και τον στρατό, τον εκτουρκισμό συγκεκριμένων επαγγελμάτων (ώς το 1926, 5.000 Έλληνες είχαν απολυθεί από ξένες εταιρείες στην Κωνσταντινούπολη) και την επιβολή της τουρκικής γλώσσας, ώς το κλείσιμο των μειονοτικών σχολείων που δεν άντεξαν το δυσβάστακτο οικονομικό κόστος Τούρκων δασκάλων, και τον περίφημο φόρο περιουσίας που είχε στόχο να θέσει τέλος στον ηγετικό ρόλο των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Εβραίων στην οικονομία.

    Ο πρωθυπουργός Σουκρού Σαράτσογλου το δήλωνε σαφώς (1942): «Αυτός ο νόμος είναι ταυτόχρονα ένας νόμος επαναστατικός, Είναι μια ευκαιρία να αποκτήσουμε την οικονομική μας ανεξαρτησία. Θα εκμηδενίσουμε τους ξένους που κυριαρχούν στην αγορά και θα την παραδώσουμε στα χέρια των Τούρκων» (σελ. 210).

    Αν και η επιβολή του φόρου σήμαινε κατάφωρη παραβίαση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων που είχαν συμφωνηθεί με τη Συνθήκη της Λωζάνης, φυσικά κανένας από τους Δυτικούς συμβαλλόμενους δεν διαμαρτυρήθηκε για τα μέτρα της τουρκικής κυβέρνησης που συνιστούσαν διάκριση εις βάρος των μειονοτήτων. Για τους Βρετανούς «μια άμεση αναφορά στη Συνθήκη της Λωζάννης απλώς θα πλήγωνε τους Τούρκους και θα τους έκανε να πεισμώσουν περισσότερο».

    Οι Έλληνες, οι Αρμένιοι, οι Εβραίοι θα πλήρωναν τη νύφη αποκτώντας status μειονοτήτων. «Στα μάτια της κυρίαρχης ελίτ οι μειονότητες δεν αποτελούνταν από νομιμόφρονες πολίτες, αλλά από δυνάμει προδότες του νέου εθνικού κράτους, που θέτουν σε κίνδυνο τη σταθερότητα και τις πιθανότητες επιβίωσης των κρατών» (σελ. 154). Η λύση δεν ήταν άλλη από την εθνική εκκαθάριση.

    Η συγκυρία του Κυπριακού το 1955 ήταν μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για να συνεχιστεί ο διωγμός των μη μουσουλμάνων που είχε αρχίσει από τη δεκαετία του ’20. Ο στόχος της κυβέρνησης να απαλλάξει την Ανατολία από Χριστιανούς και Εβραίους – κυρίως μέσω εποικιστικής πολιτικής – και να τους συγκεντρώσει στην Κωνσταντινούπολη, είχε επιτευχθεί τη δεκαετία του ’50. Τώρα «έπρεπε να προχωρήσει η αποχριστιανοποίηση και αποεβραιοποίηση της Πόλης», γράφει η Γκιουβέν, που συμφωνεί με την άποψη του κορυφαίου βυζαντινολόγου Σπύρου Βρυώνη στο εμβληματικό έργο «Ο μηχανισμός της καταστροφής. Το τουρκικό πογκρόμ της 6ης-7ης Σεπτεμβρίου 1955 και η καταστροφή της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης» (εκδ. Greekworks. com): τα Σεπτεμβριανά δεν ήταν ένα έγκλημα που προκλήθηκε από το σφρίγος του εθνικισμού, αλλά ένα έγκλημα συνειδητό, προμελετημένο και σχεδιασμένο από την κυβέρνηση Μεντερές.

    Η ανάμειξη των Βρετανών

    Στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου 1955, όταν η κυβέρνηση Μεντερές εξαπέλυσε το πογκρόμ εναντίον των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Εβραίων καταστράφηκαν στην Κωνσταντινούπολη 4.500 επιχειρήσεις, 3.500 κατοικίες, 41 σχολεία και 9 εφημερίδες

    Η Ντιλέκ Γκιουβέν υποστηρίζει ότι στα αρχεία ανιχνεύονται πολλά στοιχεία που τεκμηριώνουν την ανάμειξη της βρετανικής κυβέρνησης στον σχεδιασμό των Σεπτεμβριανών. Οι επιθέσεις της ΕΟΚΑ κατά βρετανικών εγκαταστάσεων στην Κύπρο, αλλά και οι ολοένα εντονότερες αξιώσεις της ελληνορθόδοξης πλειονότητας στην Κύπρο για προσάρτηση στη μητέρα Ελλάδα (Ένωσις) έκαναν τη βρετανική αποικιοκρατική δύναμη να συγκαλέσει στο Λονδίνο μια συνδιάσκεψη από τις 29 Αυγούστου ώς τις 7 Σεπτεμβρίου του 1955, στην οποία προσκλήθηκαν οι κυβερνήσεις της Ελλάδας και της Τουρκίας. Στόχος του Λονδίνου ήταν «κυρίως να καταστήσει ολοφάνερο στους Έλληνες ότι υπήρχε και τουρκική αξίωση, όσον αφορά στην Κύπρο». Οι Βρετανοί προσπαθούσαν να εμποδίσουν την Ελλάδα να επαναφέρει το Κυπριακό ενώπιον του ΟΗΕ, ενώ πίεζαν την Τουρκία να δείξει σκληρή διαπραγματευτική στάση.

    Η Συνδιάσκεψη του Λονδίνου διεκόπη από τα βίαια επεισόδια που φαίνεται πως κάθε άλλο παρά δυσαρέστησαν τους Βρετανούς. Ήδη από τον Αύγουστο του 1954, γράφει η Γκιουβέν, η βρετανική πρεσβεία στην Αθήνα προφήτευσε επιδείνωση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις εξαιτίας ενός γεγονότος στη Θεσσαλονίκη, στο σπίτι όπου είχε γεννηθεί ο Ατατούρκ…

    Ένας Βρετανός διπλωμάτης εξέφρασε την ευχή πως «επεισόδια κατά της ελληνικής μειονότητας στην Τουρκία θα μπορούσαν να τους φανούν πολύ χρήσιμα», συνεργάτες του βρετανικού ΥΠΕΞ χαιρέτισαν τα γεγονότα λέγοντας πως δόθηκε στους Έλληνες «μια γεύση απ’ το ίδιο τους το φάρμακο», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μακμίλαν προτίμησε μια ήπια διαμαρτυρία.

    Σε κάθε περίπτωση, πάντως, και ως συνέπεια των επεισοδίων, η Τουρκία είχε εμπλακεί ξεκάθαρα στην αντιπαράθεση με την Κύπρο ως τρίτη δύναμη, καθιστώντας έτσι ακόμα πιο πιθανή τη διατήρηση του status quo, δηλαδή της βρετανικής κυριαρχίας στην Κύπρο.

    «ΚΑΤΑΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, Η ΚΥΠΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟΥΡΚΙΚΗ»

    Η ιστορικός Ντιλέκ Γκιουβέν παρουσιάζει άγνωστες τουρκικές πηγές σχετικά με τα Σεπτεμβριανά

    Με τη νίκη του Δημοκρατικού Κόμματος την άνοιξη του 1950 αποκλιμακώθηκε η ένταση στις σχέσεις της μη μουσουλμανικής μειονότητας με την κυβέρνηση Μεντερές. Αλλά αυτό ήταν μόνο προσωρινό. Όπως καταδεικνύει η Γκιουβέν αναλύοντας το πλαίσιο των πολιτικών και οικονομικοκοινωνικών συνθηκών της Τουρκίας του ’50, «η εκλογική νίκη του Δημοκρατικού Κόμματος το 1950 σήμανε την αντικατάσταση της προσανατολισμένης σε κεμαλικά πρότυπα γραφειοκρατικής ελίτ από νέα στελέχη, τα οποία προέρχονταν κυρίως από την Ανατολία και ώς τότε δεν είχαν σχεδόν καμία επαφή με τους κυβερνητικούς θεσμούς στην Άγκυρα».

    Οι επιθέσεις της ΕΟΚΑ εναντίον βρετανικών στόχων στην Κύπρο αξιοποιήθηκαν από τη Βρετανία που, σύμφωνα με την Γκιουβέν, αναμείχθηκε στον σχεδιασμό των Σεπτεμβριανών

    Η άνοδος κοινωνικών ομάδων στην περιφέρεια ευνοήθηκε αρχικά και από την οικονομική ανάπτυξη. Η άλλη όψη, όμως, της φιλελευθεροποίησης στην Τουρκία ήταν και «οι λαϊκίστικες παραχωρήσεις στο παραδοσιακό Ισλάμ». Στα τέλη της δεκαετίας η κυβέρνηση βρέθηκε αντιμέτωπη με κακή οικονομική κατάσταση κι έχασε την εμπιστοσύνη των στρωμάτων που υπέστησαν μείωση του βιοτικού τους επιπέδου. Έτσι, τη βόλευε να μετατρέψει το Κυπριακό από ζήτημα εξωτερικής πολιτικής σε πρόβλημα εσωτερικής πολιτικής για να φανατίσει τις μάζες.

    Τα σωματεία και οι φοιτητικές οργανώσεις – «από την ίδρυση της τουρκικής Δημοκρατίας, η εργατική τάξη και τα σωματεία χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλείο για την επιβολή του τουρκικού εθνικισμού» – επιστρατεύθηκαν για να δημιουργήσουν ταραχές και να λεηλατήσουν σπίτια και μαγαζιά μειονοτικών «με πρόσχημα την ανησυχία τους για τα αδέλφια τους στην Κύπρο», γράφει η Γκιουβέν.

    Συμμετείχαν άμεσα στα επεισόδια εργάτες διαφόρων σωματειακών κλάδων, οδηγοί λεωφορείων, τραμ και ταξί, φοιτητές και μέλη του Δημοκρατικού Κόμματος. «Περίπου μια εβδομάδα πριν από τα επεισόδια έγινα μάρτυρας μιας συνομιλίας στο τραμ. Τότε υπήρχαν ακόμα ελεγκτές και τις περισσότερες φορές έπιαναν κουβέντα με τους επιβάτες. Εκείνη τη μέρα άκουσα να λέει σιγά σιγά ο ελεγκτής σε κάποιον: «μετά θα πάμε εκεί και θα τα κάνουμε όλα γυαλιά-καρφιά». Ρώτησα: «πού θα πάμε;». Δεν απάντησε. Δεν ήταν δυνατό να μαντέψω πως αυτό που θα ακολουθούσε αφορούσε κι εμάς», λέει ένας απ’ τους δράστες στην Τουρκάλα ιστορικό. Ενώ σύμφωνα με μαρτυρία από τη δίκη της Πλάτης της Πριγκιποννήσου: «Πήραμε οδηγία από την κεντρική του Δημοκρατικού Κόμματος πως θα γίνει μια διαδήλωση στην Κύπρο. Γι’ αυτό θα συγκεντρωνόμασταν στην πλατεία Ταξίμ. Οι φοιτητές θα έβγαζαν λόγους για το Κυπριακό. Μετά τις ομιλίες θα κάναμε πορεία και θα φωνάζαμε «Κατάρα στην Ελλάδα, η Κύπρος είναι τουρκική». Έπειτα έπρεπε να πετροβολήσουμε τα ελληνικά μαγαζιά που βρίσκονταν στον δρόμο μας και να τα κατεδαφίσουμε. Αλλά σε καμιά περίπτωση δεν έπρεπε να πάρουμε λάφυρα. Αυτές τις οδηγίες είχαμε λάβει. Η διαδήλωση όμως αυτή πήρε χαρακτηριστικά που δεν είχαμε φανταστεί. Ακόμα κι εμείς δεν το καταλαβαίναμε στο τέλος».

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 07/09/2008

  11. HIGH TV Δελτίο 1098, 10.9.08

    Ο ανταποκριτής μας Νίκος Καλογερόπουλος μεταδίδει:

    Η Αμερικανική εφημερίda ΙΗΤ δημοσιεύει στις 8 Σεπτ. εκτενές άρθρο στο οποίο τονίζει ότι η αρχή της ανεξιθρησκείας και ελευθερίας γνώμης, από τις θεμελιώδεις αρχές του ελευθέρου κόσμου και της ΕΕ, καταπατείται συνεχώς από την Τουρκία, χώρα για την οποία συζητείται ένταξις στην ΕΕ, ενώ αυτό πρέπει να θεωρείται ως το κύριο εμπόδιο.

    Η τεραστία περιουσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου το οποίον ιδρύθηκε τον 4ον αι. μ.Χ., έχει κατασχεθεί από τις Τουρκικές αρχές και το Πατριαρχείο έχει περιορισθεί σε γκέτο της υποβαθμισμένης συνοικίας του Φαναρίου, ενώ ο Πατριάρχης δεν τολμά να εμφανιστεί χωρίς να προκαλέσει αποδοκιμασίες ακόμη και κίνδυντο για την ζωή του από τον όχλο.

    Πέρισυ, 42 από τα 50 μέλη της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Αμερικανικής Βουλής, απέστειλαν επιστολή στον Ερντογκάν ζητώντας κατάργηση όλων των περιορισμών της θρησκευτικής ελευθερίας, επιστροφή της περιουσίας του Πατριαρχείου και αναγνώριση της Οικουμενικότητος όπως τούτο συμβαίνει σε όλον τον πολιτισμένο κόσμο.

    Αναφέρει επίσης ότι από τους πολυάριθμους Χριστιανούς απομένουν μόνον 2,500 στην χώρα και θα είναι αδύνατον να ευρεθεί νέος Πατριάρχης όταν απαιτείται Τουρκική υπηκοότης και είναι κλειστές οι Σχολές. Η επιστολή αυτή έμεινε αναπάντητη.

    Το άρθρο καταλήγει ότι η ένταξη εξαρτάται από την παραδοχή αυτών των ελευθεριών. Θυμίζω ότι ο Γερμανός Καγκελάριοε Κολ είχε πει ότι ο δρόμος της Τουρκίας προς την Ευρώπη περνά από τον Ναό της Αγίας Σοφίας.

    Σχόλιο από Zωνιανίτης | 12/09/2008

  12. Τα Σεπτεμβριανά γίνονται ταινία.

    Όχι όμως από Έλληνες παραγωγούς αλλά από Αρμένιους και Τούρκους!

    Το βιβλίο του Γιλμάζ Καρακογιουνλού “Φθινοπωρινός πόνος” μεταφέρεται στις μεγάλες αίθουσες και ο αρμένιος δημοσιογράφος Ετιέν Μαχτσουπιάν, που εργάστηκε στη μετατροπή του βιβλίου σε σενάριο, προχωρεί σε μια ανατομή των γεγονότων που σηματοδότησαν τις δραματικές ώρες της 6ης και της 7ης Σεπτεμβρίου και τη φυγή των Ρωμιών από την Πόλη, οι συνέπειες των οποίων φτάνουν μέχρι σήμερα.

    Τα Σεπτεμβριανά έχουν στιγματίσει ανεξίτηλα τη φυγή και το διωγμό στη συλλογική μνήμη των εθνικών μειονοτήτων της Τουρκίας, αλλά και τη σκοτεινή δράση παρακρατικών ομάδων που ακόμη και σήμερα βρίσκονται στην επικαιρότητα, όπως σημειώνει ο αρμενικής καταγωγής δημοσιογράφος Ετιέν Μαχτσουπιάν σε συνέντευξη που παραχώρησε στο πολιτικό περιοδικό “Ακτουέλ”.

    Ο Μαχτσουπιάν συνέγραψε μαζί με τη Νιλγούν Ονές το σενάριο της ταινίας που βασίζεται στο μυθιστόρημα του Γιλμάζ Καρακογιουνλού “Φθινοπωρινός πόνος”, τα γυρίσματα της οποίας θα αρχίσουν το επόμενο διάστημα.

    Μιλά σήμερα για τα γεγονότα της 6ης – 7ης Σεπτεμβρίου 1955, που σημάδεψαν τραγικά την ελληνική παρουσία στην Πόλη και ανάγκασαν σε φυγή τουλάχιστον 100.000 ελληνικής καταγωγής πολίτες από πατρογονικές εστίες, αλλά παράλληλα επηρέασαν την ψυχολογία και τη στάση και των υπόλοιπων εθνικών μειονοτήτων που διαβιούσαν και διαβιούν στην Πόλη. Για το συμβολικό χαρακτήρα της ταινίας, για τα γεγονότα τότε, για τις πολιτικές ευθύνες και το ρόλο του παρακράτους, για το πόσο σημάδεψαν τη συλλογική μνήμη και των υπόλοιπων εθνικών μειονοτήτων, αλλά και για τις αντιστοιχίες στο σήμερα μίλησε αναλυτικά στη συνέντευξή του στο “Ακτουέλ”, αποσπάσματα της οποίας μεταφέρουμε:

    «Πρόκειται για μια ταινία που, παρά το συμβολικό αφηγηματικό της ύφος, εκπέμπει και πολιτικά μηνύματα σε ό,τι αφορά τους υποκινητές των Σεπτεμβριανών, ενώ παρέχει στο θεατή τη δυνατότητα διασύνδεσης των γεγονότων εκείνων με τη σημερινή δράση τού βαθέος κράτους στην Τουρκία. Παράλληλα, αναμένεται να κεντρίσει το ενδιαφέρον του κόσμου να ερευνήσει τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, πλησιάζοντας έτσι περισσότερο στην αλήθεια.
    «Στις μέρες μας τα Σεπτεμβριανά είναι ένα συμβολικό γεγονός, που επανέρχεται στις μνήμες των μειονοτήτων στην Τουρκία και, σε κάθε δύσκολη στιγμή, παραπέμπει στην ιδέα της φυγής. Δεν είναι μόνο μια πράξη άξεστης βίας που έγινε τότε. Ερμηνεύεται ως ενέργεια μίσους, που έχει να κάνει με την ταυτότητα του άλλου. Ενός μίσους που τράφηκε, βήμα-βήμα, από τις αρχές του 1900.»

    «Στην Τουρκία, η έννοια του βαθέος κράτους υπονοεί τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από το κράτος, αυτούς τους οποίους εμείς δεν βλέπουμε. Όμως όσα διαπράττουν δεν είναι και τόσο καλά σχεδιασμένα. Βέβαια, όταν τους έχετε εγγυηθεί ότι η υπόθεση θα μείνει κρυφή, τότε δεν χρειάζεται να είσθε και πολύ έξυπνος. Δείτε τα Σεπτεμβριανά, μια απλή κίνηση υποδαύλισης… Ήταν τόσο βέβαιοι ότι δεν θα το μάθαινε κανείς, ώστε προέβησαν και σε βομβιστική ενέργεια στο σπίτι του Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη. Μάλιστα, τη δουλειά αυτή την ανέθεσαν σε άτομο που εργαζόταν στο προξενείο..»

    πηγή : εφημερ. Μακεδονία

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 15/09/2008

  13. […] -O μαύρος Σεπτέμβρης του ‘55 […]

    Πίνγκμπακ από -Ο απολογισμός του έτους « Πόντος και Αριστερά | 08/01/2010

  14. Μήπως κύριοι του ΚΚΕ, είναι καιρός πιά να πάρετε την πρωτοβουλία δημιουργίας ενός πανίσχυρου καταναλωτικού συνεταιρισμού, που να διαπραγματεύεται από θέση ισχύος – για τα μέλη του – τις τιμές των καταναλωτικών αγαθών με τους επιχειρηματίες, οι οποίοι θα αρχίσουν να κλείνουν ο ένας μετά τον άλλο τώρα τις επιχειρήσεις τους;

    Ωραία τα παχιά σας λόγια κυρία Παπαρήγα στη συγκέντρωση της 15 Μαϊου στο Πεδίο του Άρεως.

    Συμφωνώ μαζί σας στο «να πληρώσει η πλουτοκρατία». Όμως δεν προτείνετε κάτι πρακτικό. Αφήνετε τους οπαδούς σας με συρρικνωμένους μισθούς, να διαδηλώνουν στο κέντρο της Αθήνας.

    Εκτός από λόγια, γιατί δεν παίρνετε μέτρα;

    Γιατί θέλετε να επαναλάβετε τα ίδια λάθη της μονολιθικότητας και της συνθηματολογικής απραξίας που κάνατε και την περίοδο του 1944-1947, που είχατε τη δύναμη να επιβάλετε τη λύση που θέλατε μέσω των πανίσχυρων συνδικάτων σας και επιμείνατε στη «μάχη εκ παρατάξεως» του Ζαχαριάδη;

    Γιατί δεν δημιουργείτε ένα πανίσχυρο «Καταναλωτικό Συνεταιρισμό του ΚΚΕ» με κάρτα των μελών του που θα εξασφαλίζει – μετά από διαπραγμάτευση από θέση ισχύος του ΚΚΕ με τους επιχειρηματίες – στα μέλη του, δηλαδή όσους Έλληνες πολίτες θελήσουν να γραφτούν, φτηνότερης τιμές ή άτοκες δόσεις σε όλα τα βασικά αγαθά, που κινδυνεύουν να ανέβουν απελπιστικά και να καταστρέψουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό των μισθoσυντήρητων και χαμηλοσυνταξιούχων;

    Ποιος επιχειρηματίας – τώρα που κινδυνεύει να βάλει λουκέτο – θα έλεγε «όχι» σε μια τέτοια δελεαστική πρόταση εκ μέρους του «Καταναλωτικού Συνεταιρισμού του ΚΚΕ», αφού θα προσήλκυε δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιάδες πελάτες, μόνιμα ή έστω και ευκαιριακά μέλη του Καταναλωτικού Συνεταιρισμού;

    Θα μπορούσε έτσι να υλοποιήσει το ΚΚΕ έστω και μέρος του προγράμματός του για «απάντηση του λαού στην πλουτοκρατία».

    Θα έσωζε εκατοντάδες ή και χιλιάδες επιχειρήσεις από το λουκέτο.

    Θα έδινε ελπίδα και λύση στο πρόβλημα των μισθοσυντήρητων που δεν έχουν φωνή (εκτός αν θεωρείτε ότι έχουν «φωνή» σαν και αυτή της διαδήλωσής σας στο Πεδίο του Άρεως – αραία, αραία για να φαινόμαστε καμιά σαρανταρέα όπως έλεγε ο Μακρυγιάννης).

    Μήπως δεν φτάσαμε ακόμα στο χάλι της Αργεντινής (όπως φαίνεται στο βίντεο http://www.larisaportal.gr/diafora/argentina.php) για να πάρετε μια απόφαση προς την κατεύθυνση αυτή με τους «ευέλικτους μηχανισμούς της ολομέλειας της Κεντρικής Επιτροπής και των λοιπών οργάνων του κόμματός σας.

    Η ιστορία του Κ.Κ.Ε. ήταν μια ιστορία αποκλειστικά χαμένων ευκαιριών και λάθων επιλογών κυρία Παπαρήγα. Απλά δεν πρόκειται να το παραδεχτούν και να σας το εισηγηθούν αυτοί που είναι δίπλα σας, που νομίζουν ότι ζούν στο 1918. Αν δεν κουνηθείτε εσείς κυρία Παπαρήγα για να προστατέψετε τον απλό πολίτη που συνθλίβεται οικονομικά, μπορεί να κάνει την κίνηση αυτή κάποιο άλλο κόμμα, όπως το ΛΑÓΣ με τον πανέξυπνο Καρατζαφέρη και σκεφτείτε μετά τι ντροπή (Qué figura, qué figura!)

    Κουνηθείτε κυρία Παπαρήγα (Move your head out of hour arse!).

    ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΠΕΔΩΣΕ:
    • Παρακαλώ πέστε μου:
    Πώς είναι δυνατόν να μετατραπεί ένας Σύλλογος Συνταξιούχων, λ.χ. ο Σύνδεσμος Συνταξιούχων Διπλωματικών Υπαλλήλων, σε καταναλωτικό Συνεταιρισμό, που να πετυχαίνει είτε άτοκες δόσεις σε αγαθά ή και ειδικές χαμηλές τιμές στα μέλη του;
    Τι διαδικασία ακολουθείται; Τι σχετικά νομικά κείμενα υπάρχουν;
    Με τι επιχειρήματα και με τι δεδομένα μπορεί κανείς να κάνει μια απόλυτα πειστική εισήγηση στο Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου;

    baskin
    Μαΐου 8th, 2010 on 19:59
    Θέτετε ένα σύνθετο και σημαντικό θέμα. Δεν γνωρίζω τα νομικά κείμενα, αλλά πιστεύω ότι οι μηχανισμοί που αναφέρετε δεν χρειάζονται ιδιαίτερη νομική υπόσταση για να λειτουργήσουν.
    Το θέμα είναι κατ’ εμένα η συνειδητοποίηση της ισχύος του καταναλωτή ειδικά όταν συνεταιρίζεται. Πιστεύω ότι απλά χρειάζεται απαγκίστρωση από τον διακοσμητικό ρόλο που έχουν όλοι οι σύλλογοι και απευθείας επαφή και διαπραγμάτευση με τις επιχειρήσεις. Επιβράβευση αυτών των επιχειρήσεων που συμμετέχουν και απομόνωση των καρτέλ με ταυτόχρονη ανάπτυξη καταναλωτικής κουλτούρας.

    Σχόλιο από kk | 16/05/2010

  15. […] -O μαύρος Σεπτέμβρης του ’55 […]

    Πίνγκμπακ από -Στο όνομα του Κεμάλ! « Πόντος και Αριστερά | 12/09/2010

  16. […] Ο μαύρος Σεπτέμβρης του ’55, posted by Πόντος και Αριστερά. […]

    Πίνγκμπακ από Σεπτεμβριανά και Θραύσματα Μνήμης | manolisgvardis | 02/09/2015


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: