Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-Άθλια κατάληξη ενός άθλιου βιβλίου…

  ….και το χάλι της Παιδείας συνεχίζεται…

dsc04572.jpgΈνα ενδιαφέρον κείμενο, γραμμένο από τον Βένιο Αγγελόπουλο και δημοσιευμένο στην «Ελευθεροτυπία» στις 7 και 8 του Νοέμβρη, έρχεται να συμβάλλει στους γόνιμους προβληματισμούς που προκάλεσε ένα αμφιλεγόμενο σχολικό βιβλίο, γραμμένο στο πόδι, προερχόμενο απ’  το χώρο   της αναθεωρητικής ιστοριογραφίας.

  Ένα βιβλίο, μια ματιά και μια σκληρή πολιτική ομάδα, έσυραν τον τόπο σε μια πρωτοφανή ιδεολογική σύγκρουση που κράτησε 17μήνες και οδήγησε σε άτακτη υποχώρηση την κυβέρνηση Φωνή λαού, οργή θεού» που έλεγε και ο Κώστας Βάρναλης).  «Το άθλιο αυτό βιβλίο» έδωσε την ευκαιρία να εμφανιστεί και πάλι στο προσκήνιο όλη η ακροδεξιά συμμορία. Και αυτή ίσως είναι η αρνητικότερη συμβολή της Ομάδας που βρίσκεται πίσω από το συγκεκριμένο βιβλίο. Όπως λέει ο Αγγελόπουλος: «Το άθλιο αυτό βιβλίο τους πρόσφερε μια εύκολη νίκη. Η μεταμοντέρνα σούπα δεν είναι η απάντηση στην πατριδεμπορία.»

——————————

            Υποχωρώντας στις πιέσεις των εθναμυντόρων, που κατάφεραν να  παρουσιάσουν το επίμαχο βιβλίο Ιστορίας της Έκτης Δημοτικού σαν καίριο πρόβλημα της χώρας (1), η κυβέρνηση τελικά το απομάκρυνε (2), χωρίς να περιμένει την κρίση της εκπαιδευτικής κοινότητας, όπως είχε ο ίδιος ο Πρωθυπουργός δηλώσει.

        dsc04029.jpg    Παρένθεση: Αλήθεια, γιατί αυτή η διαδικασία δεν έγινε εξαρχής αλλά περίμενε το δεύτερο χρόνο διδασκαλίας του βιβλίου; Γιατί δε γίνεται για κάθε νεωτερίζον (ή απλά νέο) βιβλίο μια πειραματική εισαγωγή του, με στόχο τη συγκριτική και αποτίμησή του από αυτούς που αφορά (3);

            Τι κάθομαι όμως κι ονειρεύομαι, στη Χώρα του Μοναδικού Συγγράμματος; Τέτοιες διαδικασίες βλάπτουν σοβαρά το υγιές φρόνημα. Θα ήταν νοητές εάν υπήρχε σοβαρή διχογνωμία μεταξύ των κρατούντων, ώστε να χρειάζεται κάποια διαιτησία (ή πίστωση χρόνου). Εδώ όμως ο συσχετισμός δυνάμεων αποδείχτηκε συντριπτικός υπέρ της μιας πλευράς: Θάταν αδιανόητο, η Εκκλησία της Ελλάδος, που δεν παραιτείται από σπιθαμή δάσους, να παραιτηθεί από την κηδεμονία του Υπουργείου Θρησκευμάτων. Η διαιτησία αποδείχτηκε περιττή, η ζυγαριά έδειξε αμετάκλητα το νικητή, και ακολουθήθηκε η συνηθισμένη διαδικασία, του «αποφασίζομεν και διατάσσομεν».

            Στη διαμάχη αυτή πολλοί ακολούθησαν. Άλλοι υπέρ κι άλλοι κατά του βιβλίου, με διάφορα σκεπτικά. Πολλοί συνωστίσθηκαν υπέρ του βιβλίου (κάποιοι από αλλεργία και μόνον προς τη μισαλλοδοξία των εθναμυντόρων). Άλλοι κατά, μη θέλοντας να αφήσουν το μονοπώλιο του έθνους στους εθνέμπορους. Αμφιβάλλω αν όλοι όσοι τοποθετήθηκαν το είχαν προηγουμένως διαβάσει.  

here_comes_the_flood.jpg            Σίγουρα η περί έθνους συζήτηση είναι σημαντική. Επανέρχεται συχνά με κάθε ευκαιρία: τα μάρμαρα του Παρθενώνα, τα έργα του Χόλλυγουντ, τα σχολικά βιβλία. Ιδίως τα τελευταία: έχουν αναδειχτεί σε προνομιακό πεδίο ασκήσεων εθνικής ρητορείας. Έτσι όμως αμελούμε να εξετάζουμε τα σχολικά βιβλία ως προς την όλη λειτουργικότητα και καταλληλότητά τους, αμελούμε να κρίνουμε το εκπαιδευτικό μας σύστημα το οποίο πάσχει. Και δεν πάσχει μόνο στα περί έθνους. 

1)         Προ Ιστορίας

            Όταν κρίνουμε ένα σχολικό βιβλίο οφείλουμε να μην ξεχνάμε ότι αυτό λειτουργεί στα παιδιά ως γλωσσικό πρότυπο και ως πηγή αλήθειας (4). Έστω και αποσπασματικά ή σε αντιπαράθεση με άλλα ερεθίσματα. Έστω κι αν αργότερα αμφισβητείται, έστω κι αν φορτίζεται με τόσο συμβολικό μίσος ώστε να καίγεται ή να πατσαβουριάζεται στο τέλος της χρονιάς. Που σημαίνει πως πρέπει να έχει άρτια γλώσσα, προσαρμοσμένη στην ηλικία των παιδιών, και να μη δημιουργεί ψευδείς εντυπώσεις ούτε ρητά ούτε υπονοούμενα – να μη λέει ψέματα. Οφείλει επίσης το βιβλίο (προφανώς το μάθημα ολόκληρο) να βοηθά το παιδί στην οργάνωση της σκέψης: χρονική αλληλουχία, αιτιώδης σχέση, σχέση είδους-γένους, αλλαγή κλίμακας στο χώρο και στο χρόνο, επίλυση αντιθέσεων, κτλ., εργαλεία χωρίς τα οποία η συσσώρευση γνώσεων είναι άχρηστη – μέχρι βλαβερή. Οφείλει ακόμη να οδηγήσει τα παιδιά σε κοινή γλώσσα, κοινές αναφορές, κοινά πολιτισμικά δεδομένα με την κοινωνία των ενηλίκων.

13-10.jpg            Όχι απλώς δεν ανταποκρίνεται το επίμαχο βιβλίο σ’ αυτές τις απαιτήσεις, τις ποδοπατά με ελεφάντινη χάρη. Η πρώτη φράση του είναι «Από το 15ο έως το τέλος του 18ου αιώνα η Ευρώπη αλλάζει. Η εποχή αυτή είναι τόσο σημαντική που οι ιστορικοί την ονομάζουν Νεότερη εποχή.» Φράση όχι απλώς γελοία, αλλά και κενή διότι και πριν άλλαζε η Ευρώπη, και μετά επίσης· σε τι όμως δε μας λέει.

            Το κείμενο είναι γεμάτο τέτοιες χαριτωμενάδες. Μόνο στα δύο πρώτα κεφάλαια μέτρησα 98, σε 36 σελίδες (από 136) και ο ρυθμός συνεχίζεται αμείωτος. Μερικές φράσεις κατορθώνουν να περιέχουν και δύο μαργαριτάρια, όπως «Σε ποια επιστημονική ανακάλυψη αναφέρεται το γλυπτό;» (σ.9), όπου το «γλυπτό» είναι πίνακας, που απεικονίζει έναν εμβολιασμό, και ο εμβολιασμός είναι εφεύρεση, όχι ανακάλυψη. Αν ένα παιδί μπερδέψει τους δύο όρους, του το επισημαίνουμε, το διορθώνει, και δε χάθηκε ο κόσμος· επιτρέπεται όμως να τα μπερδεύει το σχολικό βιβλίο;

            Δεν είναι ένα και δύο, είναι πάνω από δύο τη σελίδα τα μαργαριτάρια του βιβλίου, και η πλήρης καταγραφή και ανασκευή τους θα γέμιζε άλλο ένα βιβλίο. Μια μεγάλη κατηγορία είναι τα γλωσσικά ατοπήματα όπως τα παραπάνω: ακυριολεξίες, ασάφειες, αδόκιμες εκφράσεις, νοηματικά κενά, κτλ.

            Υπάρχουν επίσης πλήθος μεθοδολογικά ατοπήματα: Μεταξύ τους οι κακοί χάρτες, χωρίς ονόματα χωρών αλλά με πλήρη σύνορα (ενδεχομένως λόγω σμίκρυνσης του πρωτοτύπου), και όχι με την ορθότερη λεζάντα (ο χάρτης της μεγαλύτερης οθωμανικής επέκτασης αναφέρεται ως χάρτης της Μεσογείου, σ.15). Τα χρονοδιαγράμματα, που περιορίζονται στα περιεχόμενα μιας δισέλιδης ενότητας και δεν επιτρέπουν συγκρίσεις μεταξύ σύγχρονων γεγονότων από διαφορετικές ενότητες του βιβλίου, και που περιέχουν και σφάλματα (η εφεύρεση της τυπογραφίας παρουσιάζεται ως χρονική περίοδος 50 ετών κι όχι ως γεγονός – σ.1). Τα επεξηγηματικά λήμματα, στα οποία δεν δίνεται η πλήρης έννοια του όρου αλλά μόνο η εντός κειμένου χρήση του, μερικές φορές εσφαλμένα («Φιλόσοφοι: οι φορείς του dsc04445.JPGΔιαφωτισμού», σ.8, ή «Προτεστάντες: οι Διαμαρτυρόμενοι Καθολικοί», σ.2), και άλλού ατυχώς: το λήμμα «Σουλτάνος» έρχεται ως άγνωστη λέξη στην 8η από τις 10 ενότητες της τουρκοκρατίας (η τουρκοκρατία ως όρος δεν υπάρχει στο βιβλίο). Η τοποθέτηση ένθετων επεξηγήσεων μέσα σε αποσπάσματα άλλων συγγραφέων χωρίς μνεία ότι πρόκειται για προσθήκες. Τα ερωτήματα που απευθύνονται στους μαθητές, όπου άλλα είναι παιδαριώδη, με την απάντηση ακριβώς από πάνω, άλλα αφορούν έννοιες που δεν εξηγούνται επαρκώς στο κείμενο, και άλλα σαφώς ακατανόητα (άλλο ερώτημα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και άλλο για τα δικαιώματα του πολίτη, τα οποία πουθενά δεν διαχωρίζονται, σ.14). 

            Η παρουσίαση και δομή των κεφαλαίων είναι άλλη μια επιλογή που σηκώνει συζήτηση (5). Η αφήγηση περιορίζεται σε είκοσι αράδες το πολύ κι ακολουθούν ζωγραφιές, γλωσσάρι, πίνακες δεδομένων, χάρτες, αποσπάσματα κειμένων, ερωτήματα, ανακεφαλαιώσεις, κτλ. Όλα αυτά με μπόλικο χρώμα, ως πλαίσιο ή φόντο. Το καθαυτό κείμενο είναι λιγότερο από ένα τέταρτο σε κάθε δισέλιδη ενότητα. Συνοπτικές περιλήψεις ανακατεύονται με διογκωμένες λεπτομέρειες, έτσι ώστε η παρουσίαση είναι αποσπασματική και όχι συστηματική, με αποτέλεσμα ο αναγνώστης να οδηγείται συχνά σε παρανοήσεις και εσφαλμένες εντυπώσεις – παραδείγματα θα δούμε στο καθαυτό ιστορικό μέρος.

            Πρόκειται εδώ για συνειδητή επιλογή, που στηρίζεται σε δυο μεταμοντέρνα παιδαγωγικά αξιώματα, κατακριτέα κατά την άποψή μου. Αφενός θεωρείται ότι, επειδή η πρόσληψη της πραγματικότητας είναι αποσπασματική, το μάθημα πρέπει αποσπασματικά να παρουσιάζεται στα παιδιά. Μιμείται δηλαδή το σχολείο την τηλεόραση και τα κόμικς, χωρίς βεβαίως να μπορεί να τα συναγωνιστεί. Παραιτείται ταυτόχρονα από το ρόλο του, της συστηματικής παρουσίασης των πραγμάτων και της οργάνωσης της σκέψης.

            Αφετέρου θεωρείται ότι η Ιστορία δεν πρέπει να διδάσκεται δογματικά στο παιδί αλλά να φτάνει στα συμπεράσματά της ο μαθητής μέσω των «πηγών», αυτενεργώντας (6). Κι εδώ η υποκρισία ξεχειλίζει: Πράγματι, καλό είναι το μάθημα να μην περιορίζεται σε στεγνή αποστήθιση, και τα παιδιά να κάνουν συνθετικές (και συλλογικές) εργασίες. Αλλά καμία σχέση με τη χρήση των πηγών από τους ιστορικούς, που σκαλίζουν αρχεία για να ρίξουν καινούργιο φως στα γεγονότα. Οι «πηγές» που δίνονται στα παιδιά είναι προεπιλεγμένες, και χρησιμοποιούνται για να τα οδηγήσουν στο επιθυμητό συμπέρασμα, ασφαλέστερα απ’ ότι η σκέτη αφήγηση. Δογματισμός υπουλότερος, με περιτύλιγμα αντικειμενικότητας, δογματισμός στο τετράγωνο.

            Ανακεφαλαιώνοντας το πρώτο αυτό μέρος, από διδακτική άποψη το βιβλίο είναι άθλιο, πρόχειρο και τσαπατσούλικο, και δεν έπρεπε όχι να βραβευτεί, αλλά ούτε καν να περάσει στα προκριματικά. Δεν ψάχνει κανείς «απεγνωσμένα να του βρ[ει] μικρολάθη», όπως είπε η επικεφαλής των συγγραφέων σε συνέντευξή της (7), απεγνωσμένα ψάχνει να βρει σελίδες χωρίς παρατηρήσεις (8): μόνο τρεις (τις 4, 7, 12) στις 36 πρώτες βρήκα εγώ – ειδικότεροι από μένα ίσως βρουν και σ’ αυτές.

Και δεν ευθύνονται βέβαια μόνον οι συγγραφείς. Όχι απλώς διότι γενικές κατευθύνσεις υπηρέτησαν. Τρεις κριτές-αξιολογητές του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου έδωσαν το πράσινο φως (9) και ο σύμβουλος Π.Ι. κ. Γ. Παπαγρηγορίου ήταν υπεύθυνος του υποέργου(sic). Χώρια η κυρία Γιωργία Ρογάρη που έκανε φιλολογική επιμέλεια – πολλή δουλειά έκανε…

            Όλα όμως ερμηνεύονται, δεδομένου ότι εδώ δε μετράει τι ξέρεις, μετράει ποιον ξέρεις.

2)         Περί Ιστορίας

Ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή ότι αντικειμενική αλήθεια στην Ιστορία δεν υπάρχει. Η αναπαράσταση του παρελθόντος εξαρτάται προφανώς από τον αφηγητή και την ιδεολογία του, που είναι προγενέστερη της αφήγησης. Συνήθως η ιστορική έρευνα ψάχνει στοιχεία για να επιβεβαιώσει μια άποψη που προϋπάρχει (ή να αναιρέσει την αντίπαλη άποψη) (10). Η επιστημονική τιμιότητα συνίσταται στο να μη λες συνειδητά dsc04434.JPGψέματα. Και παρότι τα όρια μεταξύ αλήθειας και ψέματος είναι δυσδιάκριτα, το χοντρό ψέμα είναι διακριτό. Έχουμε για παράδειγμα το σύνθετο γεγονός «ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ αφορίζει τον Υψηλάντη και την Επανάσταση, και ο Σουλτάνος κρεμάει τον Πατριάρχη». Διαφορετικές ιδεολογικές τοποθετήσεις θα κατατάξουν τον Πατριάρχη στους εθνομάρτυρες ή στους εθνοπροδότες. Όμως η αποσιώπηση είτε του αφορισμού είτε της κρεμάλας αποτελεί προπαγάνδα, δηλαδή ψέμα. Η αποσιώπηση και των δύο δεν είναι για όλους ψέμα, αλλά συνειδητή ιδεολογική επιλογή: σε μια εξιστόρηση δεν μπορείς να τα πεις όλα λες μόνο αυτά που θεωρείς σημαντικά – ή περνάς κάποια σημαντικά στο ντούκου για άλλους λόγους – προς αξιολόγηση. Είναι όμως απρέπεια (και υποκρισία όταν πρόκειται για αριστερούς, και δη μαρξιστές) να οχυρώνεσαι πίσω από κάποια δήθεν αντικειμενικότητα της Ιστορίας ως επιστήμης και των ιστορικών ως επιστημόνων.

Το παραπάνω παράδειγμα μας μεταφέρει από την Ιστορία-επιστήμη στη σχολική Ιστορία. Όταν εξειδικεύουμε στην Ιστορία τις γενικές απαιτήσεις για το σχολικό μάθημα, δηλαδή οργάνωση της σκέψης και ενσωμάτωση στην κοινωνία, παρουσιάζονται ιδιαίτερες δυσκολίες. Διότι η ίδια η κοινωνία των ενηλίκων δεν είναι ιδεολογικά ομογενής (11), ιδίως επειδή έχει πρόσφατη εμπειρία από εμφύλιους πολέμους και διχασμούς. Συνταγές δεν υπάρχουν για τη συγγραφή βιβλίων απ’ όλους αποδεκτών, και είναι ουτοπία να περιμένει κανείς γενική συναίνεση, ιδίως όταν θίγονται κάποια συμφέροντα.

Δύσκολο βέβαια δεν σημαίνει ακατόρθωτο, και ελλείψει συναίνεσης μπορεί να υπάρξει κάποια ισορροπία, έστω και ασταθής, με κάποιους εκατέρωθεν συμβιβασμούς. Ο καθένας διαλέγει που θα είναι ανυποχώρητος και που όχι, και κρίνεται ανάλογα. Υπάρχουν όμως κάποιες γενικές αρχές στις οποίες μπορεί να υπάρξει γενική συμφωνία: Μία είναι η αποφόρτιση των όρων, δηλαδή να μιλάμε για «εμφύλιο πόλεμο» και όχι για «συμμοριτοπόλεμο» ή «ιμπεριαλιστική επέμβαση», για Εθνικό Στρατό και Δημοκρατικό Στρατό (12) (ή απλώς για αντιμαχόμενα μέρη) και όχι για «κατσαπλιάδες» ή «λακέδες των ιμπεριαλιστών» (και αποφόρτιση δεν σημαίνει κακοποίηση της γλώσσας και αλλοίωση των γεγονότων, όπως συνωστισμός αντί σφαγή).

Άλλη αρχή (που επίσης έχει χαρακτήρα αποφόρτισης), είναι η ένταξη της εθνικής ιστορίας μέσα στα διεθνή πλαίσια: Θάπρεπε ο ελληνικός εμφύλιος να εντάσσεται στα γενικότερα διεθνή χαρακτηριστικά της ίδιας περιόδου (ψυχρός πόλεμος), κάτι που απαιτεί βέβαια πάνω από είκοσι σειρές αφήγηση. Και θάπρεπε να γνωρίζουν τα παιδιά (και οι μεγάλοι) ότι η Επανάσταση του Εικοσιένα (13) δεν ήταν μεμονωμένο φαινόμενο: η Σερβία γίνεται αυτόνομη το 1815, το Βέλγιο ανεξαρτητοποιείται το 1830, τα κράτη της Λατινικής Αμερικής την ίδια δεκαετία επίσης. Και αυτό προφανώς σημαίνει κάτι άλλο από το ότι είμαστε οι μόνοι καλοί κι όλοι οι άλλοι μας επιβουλεύονται, από τη θεωρία του «ανάδελφου έθνους» (14).

Άλλη αρχή: δεν παραποιούμε τα γεγονότα, δε λέμε ψέματα ούτε άμεσα, ούτε έμμεσα, ούτε μικρά ούτε μεγάλα, ούτε με επιλεκτική αποσιώπηση, ούτε με δημιουργία ψευδών εντυπώσεων. Αρχή την οποία το επίμαχο βιβλίο καταπατά συστηματικά. Και θα το δείξω αντλώντας παραδείγματα μόνο από το πιο ανώδυνο κεφαλαίο, το πρώτο.

Μαθαίνουμε λοιπόν ότι η αρχαία ελληνική φιλοσοφία ήταν ανθρωποκεντρική (ποιος Δημόκριτος και ποιος Αριστοτέλης), ότι η Αναγέννηση χαρακτηριζόταν από τη χαρά delacroix.jpgτης ζωής (ποια Ιερά Εξέταση, ποιες αγροτικές εξεγέρσεις, ποιοι λιμοί και λοιμοί). Μαθαίνουμε πως η Γαλλική Επανάσταση «μέσα σε λίγες ημέρες ανατρέπει το παλαιό απολυταρχικό καθεστώς». Δηλαδή; Μπας και αλλάζει το πολίτευμα, καρατομεί το βασιλιά, καταργεί τίτλους ευγενείας; Μήπως υπήρξε δημοκρατία, αυτοκρατορία, πόλεμοι (διεθνείς κι εμφύλιοι) και Ιερά Συμμαχία; Λίγες ήταν οι 10.000 (περίπου) μέρες από τη Βαστίλλη μέχρι το Βατερλώ; Και τι υποδηλώνει η επιλογή της γελοιογραφίας που παρουσιάζει την επανάσταση σαν αλλαγή καταπιεστή (οι ευγενείς καβάλα στο λαό πριν, ο λαός καβάλα στους ευγενείς μετά, σ.13);

Σίγουρα δεν είναι τα πάντα αρνητικά σ’ αυτό το βιβλίο. Δυστυχώς όμως, τα θετικά του συχνά αυτοαναιρούνται. Καλώς μιλάει για τον Διαφωτισμό. Αλλά κακώς το βασικό απόσπασμα (και μάλιστα εικονογράφημένο) που παραθέτει (οριοθετώντας τον) είναι η διάκριση των τριών εξουσιών του Μοντεσκιέ (σε παιδιά δώδεκα χρονών! – σ.10), παραλείποντας τόσους άλλους που μιλούν για την κοινωνία, την εξουσία, την αδικία. Επιλογή τους να παραθέσουν απόσπασμα του Βολταίρου, επέλεξαν όμως ένα απόσπασμα που λέει πως η ευλογιά θερίζει την ανθρωπότητα. Μα αυτή ήταν η προσφορά του Βολταίρου; Στο ίδιο συρτάρι με τον Παστέρ, τον Σβάιτσερ και τη μητέρα Τερέζα;

dsc04558.JPGΣτα συνειδητά ψεύδη αυτού του βιβλίου είναι η συστηματική απαλοιφή των πολέμων και των σφαγών (και τα της Σμύρνης εκεί εντάσσονται). Ανύπαρκτοι οι θρησκευτικοί πόλεμοι της μεταρρύθμισης, η αντεπαναστατική εισβολή των μοναρχιών στη Γαλλία, οι Ναπολεόντιοι πόλεμοι, ανύπαρκτος ο Μοροζίνι κι ο βομβαρδισμός του Παρθενώνα, κι ας αφήσω όλους τους υπόλοιπους που ματοκύλισαν την Ευρώπη και τον κόσμο. Ανύπαρκτες βεβαίως κι οι σφαγές αμάχων Τούρκων από Έλληνες, στη Μικρασιατική εκστρατεία ή στην Τριπολιτσά, ανύπαρκτη και η διάσωση των γυναικών του χαρεμιού της Τριπολιτσάς από τη Μπουμπουλίνα (15): αυτό βρήκαν να ξεχάσουν οι φεμινιστές/τριες συγγραφείς;

Αλλά Ιστορία είναι η περιγραφή της αλλαγής στα ανθρώπινα πράγματα, και αλλαγή χωρίς αιτίες πουθενά δεν υπάρχει. Αλλαγές είναι και οι συγκρούσεις, και τα συλλογικά μίση και πάθη, που φέρνουν νέες συγκρούσεις. «Θέλω μπαρούτι και βόλια» λέει το «Ελληνόπουλο της Χίου» του Βικτόρ Ουγκό, «Πόλεμος πατήρ πάντων» ο Ηράκλειτος. Κι ο πόλεμος στον πόλεμο, πόλεμος είναι. Η μέγιστη υποκρισία της μεταμοντέρνας αποδόμησης της σκέψης, το «πολιτικά ορθόν» έγκλημα, είναι να κρύβεις τις αιτίες από τα παιδιά. Τη στιγμή που σε κάποιες χώρες έφηβοι ζώνονται εκρηκτικά και «αποθανέτω η ψυχή τους μετά των αλλοφύλων» όπως ο βιβλικός Σαμψών, τη στιγμή που η τηλεόραση προβάλλει έργα φρίκης που κολυμπάν στο αίμα, τη στιγμή που τα ίδια τα παιδιά μας ασκούνται σε βιντεοπαιχνίδια πολεμικών τεχνών, μαχών και πολέμων, η απόκρυψη για να μην τάχα σοκαριστούν είναι τουλάχιστον στρουθοκαμηλισμός. Και τείνει να δημιουργήσει υπηκόους, όχι πολίτες, χωρίς κρίση και αυτενέργεια, ώστε να εκλιπαρούν την εξουσία για λύσεις όταν έρθουν τα δύσκολα.   

Και τα του έθνους; Σίγουρα κάποια πράγματα χρειάζονται ανατροπή, όχι όμως αυτά που ψευδοανατρέπουν οι συγγραφείς. Δεν χρειάζεται στα δωδεκάχρονα παιδιά να μάθουν όλες τις περιπέτειες της έννοιας έθνους, όπως δεν τους χρειάζεται ο χημικός τύπος του αλατιού και της ζάχαρης ή ο δυϊκός αριθμός. Ας ασχοληθούν με αυτό σε μεγαλύτερη ηλικία, έφηβοι, εντάσσοντάς το μέσα στο διεθνές πλαίσιο, ώστε να το φωτίσουν από απόσταση, όχι να το συσκοτίσουν. Ας αφήσουμε τις γελοιότητες του τύπου επέλεξαν να είναι Έλληνες (οι λόγιοι): Πριν το επιλέξουν Αρμένηδες ήταν;

Η έννοια του έθνους προσλαμβάνεται σαν κάτι το δεδομένο και πρωταρχικό (αλλά και σύνθετο συνάμα: είναι Έλληνες οι συμμαθητές μου Αβέρωφ και Μπερτράν; Ή ο Έβερτ; Οι τσιγγάνοι, οι αρβανίτες, οι φραγκοσυριανοί κι οι σλαβομακεδόνες; Μόνον οι Ελληναράδες θα το λύσουν με το έτσι θέλω). Όσες μετατροπές κι αν υπέστη η έννοια ή η λέξη (16), «Εθνικό» σημαίνει το «Ε» του ΕΑΜ (και το «Ν» των αντίστοιχων FNL του Βιετναμ ή της Μοζαμβίκης), και «είς οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί πάτρης» λέει ο Όμηρος.

Δεν είναι τυχαίο που ο Όμηρος βάζει τα λόγια αυτά στο στόμα του εχθρού, του ανθέλληνα, του Έκτορα, ούτε τυχαίο που ο Ευριπίδης έγραψε τις Τρωάδες, ούτε ότι ο ήρωας της Πηνελόπης Δέλτα που αγαπά περισσότερο απ’ όλους την πατρίδα του είναι ο Βούλγαρος Δραξάν (17). Αν για κάποιους η αγάπη για την πατρίδα τρέφεται από το μίσος του Άλλου, δεν είναι αυτή η δικιά μας πατρίδα, και έχουμε ιστορικά ερείσματα για να το λέμε.

Το πολεμικό άσμα «ο στρατός μας που πήγε στην Κορέα πολεμούσε για τα ιδανικά / κι είχε πνίξει τους κίτρινους στο αίμα δείχνοντάς τους τι θα πει ελευθεριά», τραγικό και γελοίο μαζί, έχει ευτυχώς καταργηθεί. Οι ακραίες εκφράσεις της πατριδοκαπηλείας έχουν υποχωρήσει, αλλά οι δυνάμεις που την προωθούσαν παραμένουν ισχυρές, και επιδιώκουν τον πλήρη έλεγχο της Παιδείας, και ως προς το περιεχόμενο και ως προς τη στελέχωσή της. Το άθλιο αυτό βιβλίο τους πρόσφερε μια εύκολη νίκη. Η μεταμοντέρνα σούπα δεν είναι η απάντηση στην πατριδεμπορία.

Και ως προς τα σχολικά βιβλία: βάλτε μπροστά την κρίση τους από καθηγητές και δασκάλους (και δώστε τους τα μέσα να το κάνουν). Τι σας εμποδίζει; 

Βένιος Αγγελόπουλος

altan8_204.jpg


(1) Πόσοι άραγε έχουμε ακόμα τα βιβλία μας του Δημοτικού, Ιστορίας ή άλλα;

(2) Όπως οι Έλληνες τους Ιταλούς στο μέτωπο της Αλβανίας το 1940.

(3) Αντίθετα, περσινή υπουργική εγκύκλιος απαγόρευε σε μεμονωμένους διδάσκοντες να διεξάγουν έρευνα (πόσο μάλλον να ασκούν κριτική) σε εκπαιδευτικά βιβλία.

(4) Και μάλιστα όσο χαμηλότερο είναι το μορφωτικό επίπεδο του περιβάλλοντος του παιδιού, τόσο σημαντικότερος και ο ρόλος του σχολικού βιβλίου.

(5) Επιλογή που δεν περιορίζεται σ’ αυτό το βιβλίο, ούτε καν σε αυτό το μάθημα: εντάσσεται στη γενική κατεύθυνση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Για τα βιβλία Μαθηματικών υπάρχουν αρκετά δημοσιεύματα εκπαιδευτικών που κατακρίνουν τη μεταμοντέρνα παρουσίαση (π.χ. Λυμπεροπούλου – Παπαδάκη, Σύγχρονη Εκπαίδευση, τ.147, Κολέζα, Ευκλείδης Γ΄, τ.65) τα οποία καθόλου δεν απασχόλησαν το ευρύ κοινό, αλλά ούτε και συγκίνησαν τους αρμόδιους φορείς, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Υπουργείο Θρησκευμάτων, Πανεπιστημιακά τμήματα, Μαθηματική Εταιρεία.

(6) Τα περί αυτενέργειας και κατά του δογματισμού, απαντώνται και σε άλλους κλάδους, όπως τα μαθηματικά ή η φυσική, όπου οι μαθητές καλούνται να καλύψουν την πρόοδο αιώνων της ανθρωπότητας μέσα σε λίγα χρόνια.

(7) Κυρ. Ελευθεροτυπία, 5-8-2007.

(8) Χωρίς διαχωρισμό ανεπάρκειας από συνειδητή επιλογή. Το τελικό προϊόν εξετάζουμε.

(9) Οι κυρίες Α. Γλυκοφρύδη-Λεοντσίνη και Δ. Μουζάλα και ο κύριος Α. Καραπαπάς.

(10) Αυτό συμβαίνει σε κάθε επιστημονική περιοχή, απλώς η ιδεολογία είναι πιο ορατή στην Ιστορία.

(11) Καμία κοινωνία δεν μπορεί βέβαια να έχει απόλυτη ομοιογένεια εφόσον έχει ταξική διαστρωμάτωση, αλλά σε μας υπάρχουν πρόσθετοι λόγοι.

(12) Με κεφαλαία προφανώς, γιατί πρόκειται για ακριβείς ονομασίες, και όχι με μικρά, όπως στο επίμαχο βιβλίο, κάτι που υποδηλώνει θέση του συγγραφέα ως προς την εθνικότητα ή τη δημοκρατικότητα των δύο στρατών.

(13) Ή η Ελληνική Επανάσταση, αλλά σίγουρα όχι «η Μεγάλη Επανάσταση», όπως είναι ο τίτλος κεφαλαίου τόσο του επίμαχου βιβλίου όσο και του παλιού-καινούργιου που ξαναδιδάσκεται. Η μικρή επανάσταση ποια είναι; Μήπως η γαλλική; Ή μήπως της 21ης Απριλίου, πολύ αργότερα; 

(14) Αναρωτιέμαι τι μας ενοχλεί που οι γείτονες μας θεωρούν γενάρχη τους το Μεγαλέξαντρο: βρήκαμε μικρό ξαδερφάκι τζάμπα…

(15) Αναφέρεται στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Λαρούς, στο λήμμα Μπουμπουλίνα.

(16) Στην αρχαιότητα η λέξη σήμαινε τελείως άλλο πράμα.

(17) «Στον καιρό του Βουλγαροκτόνου»: Θεμιτό όνομα για μυθιστόρημα, αλλά «Στα νεότερα χρόνια» είναι θεμιτό για σχολικό εγχειρίδιο; Και γιατί όχι «στη Γραμματική», «στη Γεωγραφία»; Άσε πια το καλαισθητότατο «σύγχρονα χρόνια» του τίτλου, υπόδειγμα γραφής…

 

Για την αριστερή και την προσφυγική κριτική στην ομάδα Λιάκου, δείτε [ΕΔΩ]

 

cid_002c01c70e305055602014b2a8c0spyros1.jpg

 

 

 

Advertisements

18/11/2007 - Posted by | -Βιβλίο Ιστορίας

52 Σχόλια »

  1. Εξαιρετικό κείμενο και πολύ σχολαστικά παρουσιασμένο. Μου άρεσαν η σωστή τοποθέτηση του θέματος και η νηφάλια επιστημονική του αρτιότητα. Διαφωνώ βέβαια με κάποιες κρίσεις (όπως η υπερβολική όπως λέτε εικονοποίηση, ή η προσπάθεια άμβλυνσης της σημασίας του πολέμου). παρ όλα αυτά η κριτική είναι δίκαιη.
    Και μια παρατήρηση στο σημείο για την ιστορία μέσω πηγών. και τα παιδιά θα μποορύσαν να γίνουν μικροί «ιστορικοί». Αλλά αυτό προύποθέτει και ένα οργανωμένο σχολείο με βιβλιοθήκη, υπολογίστες κλπ. Από αυτό απέχουμε μακράν. Άρα σωστά επισημαίνεται ότι το βίβλιο θα λειτουργήσει σαν μοναδική πηγή (και άρα ελλειπής) αλλά η αρχή της έρευνας για μάθηση δεν αναιρείται.
    http://koukios.wordpress.com

    Σχόλιο από Sotiris Koukios | 18/11/2007

  2. Με αφορμή τη συζήτηση για το βιβλίο της Ιστορίας

    Η κριτική της αυθεντίας

    Της ΒΑΣΩΣ ΚΙΝΤΗ*

    Το περίφημο βιβλίο Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού αποσύρθηκε με πολλά προσχήματα μετά τη συνεχή πίεση εθνικιστικών κύκλων, αλλά ο θόρυβος δεν λέει να κοπάσει -παραδόξως τώρα από την πλευρά κύκλων της Αριστεράς. Τι τους ωθεί να επιμένουν τόσο πολύ σ’ αυτό το συγκεκριμένο βιβλίο απ’ όλα όσα κυκλοφορούν, όταν πλέον και το ίδιο το «σώμα του εγκλήματος» έχει εκλείψει;

    Το άρθρο του καθηγητή Μαθηματικών στο ΕΜΠ Βένιου Αγγελόπουλου, σε δύο συνέχειες(!), στην «Ελευθεροτυπία» (7-8/11/07) με τίτλο «Αθλια κατάληξη ενός άθλιου βιβλίου» είναι χαρακτηριστικό. Θα ήθελα να σχολιάσω ορισμένα από τα θέματα που θίγει, για να πω ότι η κριτική του είναι τουλάχιστον πρόχειρη και γίνεται αφ’ υψηλού. Αυτού του είδους η κριτική δεν αφορά μόνο το βιβλίο της Στ’ Δημοτικού, μας αφορά όλους.

    Γράφει ο Β.Α. ότι «το κείμενο είναι γεμάτο τέτοιες χαριτωμενάδες». Ποιες είναι οι χαριτωμενάδες; Η πρώτη φράση του βιβλίου («Από τον 15ο έως το τέλος του 18ου αιώνα η Ευρώπη αλλάζει. Η εποχή αυτή είναι τόσο σημαντική, που οι ιστορικοί την ονομάζουν Νεότερη εποχή»), η οποία χαρακτηρίζεται από τον Β.Α. «όχι απλώς γελοία, αλλά και κενή» διότι δεν εξηγείται τι αλλάζει. Παραλείπει, όμως, ο Β.Α. να μας πει ότι η φράση αυτή εισάγει την πρώτη ενότητα του βιβλίου, η οποία, στις σελίδες που ακολουθούν, ασχολείται, όπως αναγράφεται ακριβώς από κάτω, με τις σημαντικές αλλαγές που γίνονται στην Ευρώπη στη νεότερη εποχή. Επιπλέον, αναρωτιέμαι αν θα χρησιμοποιούσε με τόση ευκολία το χαρακτηρισμό «χαριτωμενάδες» για κείμενο του οποίου ο συγγραφέας θα ήταν άνδρας ακαδημαϊκός και όχι γυναίκα όπως αυτή που συνδέθηκε με το συγκεκριμένο βιβλίο.

    Γράφει επίσης ο Β.Α., σχολιάζοντας αναφορά στον γιατρό Edward Jenner, ότι «ο εμβολιασμός είναι εφεύρεση, όχι ανακάλυψη. Αν ένα παιδί μπερδέψει τους δύο όρους, του το επισημαίνουμε, το διορθώνει και δεν χάθηκε ο κόσμος· επιτρέπεται όμως να τα μπερδεύει το σχολικό βιβλίο;» Τι θα έλεγε ο Β.Α. για τίτλους άρθρων σε έγκυρα επιστημονικά περιοδικά [π.χ., στο Journal of the Royal Society of Medicine 1990, 83(4) ή στο Pediatrics, 1972, 50 (6)] που αναφέρονται στην «ανακάλυψη του εμβολιασμού εναντίον της ευλογιάς από τον Edward Jenner»; Τα έχουν μπερδέψει κι αυτοί; Αλλωστε, το πρώην βιβλίο της Στ’ Δημοτικού παραθέτει πίνακα με τίτλο «Σημαντικές εφευρέσεις κατά τον 18ο αιώνα» (στον οποίο περιέχεται το εμβόλιο της ευλογιάς), πίνακα τον οποίο ρητά αναφέρει πως αντλεί από το χρονικό των επιστημονικών ανακαλύψεων του Ι. Ασίμοφ, έκδοση των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης.

    Η διάκριση ανάμεσα στην «ανακάλυψη» και την «εφεύρεση» δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση, όπως μας διδάσκει η σύγχρονη Φιλοσοφία της Επιστήμης (και οι δύο όροι μπορεί να δικαιολογούνται), η οποία επίσης μας διδάσκει ότι μια επιστημονική ανακάλυψη ή εφεύρεση δεν είναι ποτέ ένα απλό, μεμονωμένο γεγονός που μπορεί να αποδοθεί χωρίς προβλήματα σε κάποιο πρόσωπο. Οι επιστημονικές ανακαλύψεις ή εφευρέσεις είναι κατά κανόνα εκτεταμένες υποθέσεις σε τόπο και χρόνο (βλ. ενδεικτικά σχετικά κείμενα του Thomas Kuhn). Υπ’ αυτή την έννοια είναι ατυχής η αναφορά του Β.Α. ότι «η εφεύρεση της τυπογραφίας παρουσιάζεται ως χρονική περίοδος 50 ετών και όχι ως γεγονός». Σε ποιο συγκεκριμένο γεγονός αναφέρεται; Εφηύρε κάποια μέρα ξαφνικά ο Γουτεμβέργιος την τυπογραφία;

    Η φράση του αυτή είναι ατυχής και για έναν επιπλέον λόγο. Ο Β.Α. ξεκινά το δεύτερο μέρος του κειμένου του όσο γίνεται πιο κατηγορηματικά (και χωρίς καμία δικαιολόγηση): «Ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή ότι αντικειμενική αλήθεια στην Ιστορία δεν υπάρχει». Αν όμως δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια, πώς μπορεί να μιλά ο Β.Α. για γεγονότα, λάθη, και παραποίηση; Κι αν, όπως λέει, «σε μια εξιστόρηση … λες μόνο αυτά που θεωρείς σημαντικά», γιατί ψέγει τους συγγραφείς του βιβλίου που επιλέγουν να πουν αυτά που θεωρούν σημαντικά οι ίδιοι; Υπάρχει κάποιου είδους αντικειμενική κριτική ή είναι όλα προπαγάνδα; Ο ίδιος συγχέει το ψέμα και την τιμιότητα (ηθικοί όροι που χαρακτηρίζουν πρόσωπα) με το ψεύδος και την αλήθεια των προτάσεων που διατυπώνουν οι ιστορικοί.

    Από το κείμενο δεν λείπει και η δαιμονοποίηση του μεταμοντερνισμού που έχει γίνει, μετά το νεοφιλελευθερισμό, η νέα βρώμικη λέξη για την Αριστερά. Πού βρήκε ο Β.Α. ότι το «έγκλημα» της μεταμοντέρνας σκέψης είναι πως αποκρύβει τις αιτίες των ιστορικών γεγονότων από τα παιδιά; Ποιος μεταμοντέρνος το έχει υποστηρίξει αυτό; Και έχει αναρωτηθεί αν η θέση του ότι δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια στην Ιστορία τον φέρνει πιο κοντά στο μεταμοντερνισμό απ’ όσο θα ήθελε; Οσοι με τόση ευκολία καταδικάζουν το μεταμοντερνισμό, γιατί ξεχνούν πως προέκυψε ως ρεύμα ιδεών λόγω των αδιεξόδων στα οποία είχε περιέλθει ένας άτεγκτος και δογματικός ορθολογισμός του μοντερνισμού;

    Ο Β.Α., με έναν λόγο ανδροκρατικής καθηγητικής αυθεντίας και αριστερής βεβαιότητας, αποφαίνεται περιφρονητικά για το βιβλίο της Στ’ Δημοτικού χαρακτηρίζοντάς το «άθλιο», «πρόχειρο», «τσαπατσούλικο», «σούπα» με επιχειρήματα που περιέχουν όμως αντιφάσεις, είναι τα ίδια πρόχειρα και σαθρά. Επιπλέον, δεν μπορεί να δεχθεί ότι και σε άλλους κλάδους, όπως στη Θεωρία και τη Διδακτική της Ιστορίας, που δεν είναι «σκληροί», όπως τα Μαθηματικά και οι φυσικές επιστήμες, μπορεί να γίνεται έρευνα που προσκομίζει νέα στοιχεία, τα οποία δεν συμφωνούν κατ’ ανάγκην με αυτά που ο Β.Α. θεωρεί ορθά.

    «Πολλοί συνωστίσθηκαν υπέρ του βιβλίου», γράφει ο Β.Α. Εγώ, πάλι, βλέπω πως οι πολλοί βιάστηκαν να συνωστισθούν κατά, προσπαθώντας εκ των υστέρων να διασώσουν κάποια αριστερή οριοθέτηση.

    * Διδάσκει Φιλοσοφία της Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

    ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 19/11/2007

    Σχόλιο από αναγνώστης | 20/11/2007

  3. Στην παρουσίαση του άρθρου, περιλαμβάνεται και η φράση

    Το άθλιο αυτό βιβλίο έδωσε την ευκαιρία να εμφανιστεί και πάλι στο προσκήνιο όλη η ακροδεξιά συμμορία.

    Η φράση αυτή είναι υποκριτική και στρεψόδικη. Επιχειρηματολογικά και λογικά είναι φάουλ. Μου θυμίζει αυτό που λένε οι φαλλοκράτες, ότι για τους βιασμούς φταίνε οι γυναίκες που είναι «προκλητικές».

    Δηλαδή πού οδηγεί πρακτικά αυτή η λογική; Να κρυβόμαστε και να μη λέμε τίποτα από φόβο μήπως «εμφανιστεί και πάλι στο προσκήνιο η ακροδεξιά συμμορία»;
    Η συμμορία υπάρχει και προσπαθεί ούτως ή άλλως να εμφανίζεται στο προσκήνιο. Δουλειά όλων αυτών που είναι αντίθετοι προς τη συμμορία είναι να λένε τα αντίθετα και όχι να την σιγοντάρουν. Για την ύπαρξη της ακροδεξιάς δεν μπορεί να ενοχοποιούνται οι αντίπαλοί της που την «προκαλούν».

    Σχόλιο από Α.Γ. | 20/11/2007

  4. Επειδή πρέπει να επεξηγείται και το προφανές ας δώσουμε ένα παράδειγμα:

    Την Οδό Αποστόλου Παύλου την μετωνόμασε σε Οδό Κεμάλ Ατατούρκ ο Ιωάννης Μεταξάς το 1938, ο οποίος ήταν και χαρακτηριστικός τύπος Ατατουρκολάγνου. Μιας και: φασίστας, φασίστα μάτι δεν βγάζει!!!!

    Στις μέρες μας, την πράξη αυτή του Μεταξά και την ατατουρκολαγνεία την επανέφεραν στο προσκήνιο οι Μπουτάρης, Ιός, Τρεμόπουλος κ.ά…

    Την ίδια ακριβώς σκυτάλη….
    την πήραν άλλοι!!!!!!

    Λαμβάνοντας υπόψη την αδυναμία επί την μνήμης των νεοελλήνων και την αμετροέπεια των τάχα μου «αντιεθνικιστών«, οι πολιτικοί απόγονοι του Μεταξά βρέθηκαν να καταγγέλουν για αντι-ατατουρκικούς λόγους αυτό το νέο ατατουρκολάγνο Μέτωπο.

    ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ: Δεν είχαν κανένα λόγο οι Μπουτάρης, Ιός, Τρεμόπουλος και άλλοι να γίνουν βασιλικώτεροι του βασιλέως και να αποφασίσουν να «τιμήσουν το παιδί της πόλης«.

    Έτσι λοιπόν μπορούμε να πούμε ότι «η άθλια εκείνη πρόταση (και η ανοησία των φορέων της) έδωσε την ευκαιρία να εμφανιστεί και πάλι στο προσκήνιο όλη η ακροδεξιά συμμορία» καθαρμένη από τα ιστορικά της εγκλήματα.

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 20/11/2007

  5. Και όσον αφορά το «άθλιο βιβλίο» να θυμίσουμε την Ανακοίνωση της ΚΟΕ, με την οποία συμφωνούμε πλήρως:

    «…. Δεν αναδείχτηκε ένα μέτωπο αποκάλυψης του συγκεκριμένου βιβλίου σαν ένα επεισόδιο στην παραπέρα υλοποίηση του σχολείου της αγοράς και της αμορφωσιάς. Σαν ένα επεισόδιο στο ξαναγράψιμο της ιστορίας υπό τις επιταγές της παγκοσμιοποίησης. Η απουσία αυτού του μετώπου επέτρεψε σε κάθε Άνθιμο, Ψωμιάδη, Παπαθεμελή, Καρατζαφέρη, και σε όλους τους απογόνους του δοσιλογισμού, να καθορίσουν με τις εθνικιστικές, πατριδοκάπηλες, ανιστόρητες ιδεοληψίες τους αυτή την διαμάχη.

    Δεν έχει μεγάλη σημασία -από μόνο του- το αν αποσυρθεί ή όχι ένα απαράδεκτο βιβλίο. Σημασία έχει κάτω από ποιους όρους γίνεται και τι σημαίνει αυτό για τους πολιτικούς και ιδεολογικούς συσχετισμούς στο σχολείο και σε ολόκληρη την κοινωνία.»

    https://pontosandaristera.wordpress.com/2007/09/29/29-9-07/

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 20/11/2007

  6. Ανέκδοτο 1
    ————

    Α.Δ.: «Γιατρέ, βλέπω μπλε και πράσινους κόκκους…»
    Μ-π: «Οφθαλμίατρο έχετε δει;»
    Α.Δ.: «Οχι! Μόνο μπλε και πράσινους κόκκους….»

    Ανέκδοτο 2
    ————

    Α.Δ.: Γιατρέ μου, μερικές φορές θέλω να σκοτώσω τον εαυτό μου.
    Μ-π: Αφήστε το σε μένα…

    Ανέκδοτο 3
    ————

    Μ-π: Λοιπόν, η εγχείρηση για να διορθώσουμε την κώφωσή σας, πέτυχε!
    Α.Ζ.: Τι πράγμα;;

    Ανέκδοτο 4
    ————
    Α.Θ.: Μ-π, είμαι στο κατώφλι του θανάτου.
    Μ-π: Μη στενοχωριέστε, ο γιατρός θα σας βοηθήσει να το περάσετε.

    Ανέκδοτο 5
    ————
    Α.Κ.: Μ-π, τι θα σας έκανε να μου δώσετε ένα φιλί;
    Μ-π: Το χλωροφόρμιο.

    ———————————-

    Ομέρ
    (σε ρόλο προβοκάτορα)

    ———————————-

    Νοσφεράτου, μην τα σβήσεις πάλι, πλιζ.

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 20/11/2007

  7. Εκείνο που ειναι Εξαιρετικά Ενδιαφερον

    ειναι οτι ολοι (Αριστεροι κ.λπ )οσοι σχηματισαν αυτό το μετωπο κατα του βιβλιου της Στ Δημοτικου

    Δεν βρηκαν -ακομα- ουτε λεξη να πουν για το Απιστευτης προχειροτητας , πληρως αντιεκπαιδευτικό καινοουριο βιβλιο της Ιστοριας της Γ Λυκειου που κατ ‘αναθεση αντικατεστησε το απειρως καλυτερο παλιο

    χωρις λόγο

    Το οποιο παρεμπιπτοντως Ποντε αφιερωνει στην ιστορια του Ποντου μια (1)παραγραφο
    (το προηγουμενο που πολτοποιηθηκε-χωρίς κανένα λόγο αφιερωνε καμμια 10αρια σελιδες )
    ενώ παρουσιαζει τον Μεταξά ως ηρωα χωρίς καμμια (εστω και για τα μάτια κριτική στο Μεταξικό καθεστώς …
    (το προηγουμενο αφιερωνε καμμια 20αρια σελιδες στο να καταδειξει την συγγενεια του καθεωστωτος Μεταξά με εκεινα του Φασισμού του Μουσολινι και Χιτλερ)
    Ποντε δεν ριχνεις και καμμια ματια..;

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 20/11/2007

  8. Νοσφεράτε, το ζήτημα των βιβλίων Ιστορίας και του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουν την ιστορία των προσφυγικών ομάδων πονά απελπιστικά….

    Ογδόντα χρόνια μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και το πνεύμα του Γούναρη και του Γεωργίου Βλάχου είναι παρόν. Το στοιχειώδες -η ενιαία ανάγνωση της σύγχρονης ιστορίας όλων όσων συναποτελούν το σημερινό ελλαδικό πληθυσμιακό σώμα- είναι στόχος αγωνιστικός.

    Όμως νομίζω ότι κατά βάθος τους τρομάζει η ιστορίας μας. Γιατί έξω από τα γραφικά, υπάρχει η αμφισβήτηση των βασικών παραδοχών του παλαιοελλαδικού κατεστημένου- όπως πολύ χαρακτηριστικά έδειξε η υπόθεση Μαθιουδάκη στην Κρήτη

    Αλλά για να αναδειχθεί η ριζοσπαστική κριτική γρηγορότερα, απαιτεί περισσότερους ανοιχτόμυαλους αριστερούς προσφυγογενείς… (άραγε «ο σουρβάς ετσουκνίε;»)

    Μ-π

    —————

    Θάλεγα όμως, Νοσφεράτε, Α.Γ. επιστρέψτε στη συζήτηση για τον εθνικισμό. Τα του βιβλίου μας απασχόλησαν 17 μήνες. Και πιστεύω ότι δεν τελειώσαμε γιατί το ζήτημα σχετίζεται με την νεοελληνική ιδεολογία όπως διαμορφώθηκε μετά το ’22.

    Ομέρ, κάνε και συ μια προσπάθεια. Μη μας σνομπάρεις!!!!

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 20/11/2007

  9. Η συμμορία υπάρχει και προσπαθεί ούτως ή άλλως να εμφανίζεται στο προσκήνιο. Δουλειά όλων αυτών που είναι αντίθετοι προς τη συμμορία είναι να λένε τα αντίθετα και όχι να την σιγοντάρουν…»

    Σωστή η πρώτη πρόταση.

    Όσον αφορά την δευτερη πρόταση νομίζω είναι πολύ απλοϊκή και τα πράγματα σήμερα είναι πολύ πιο σύνθετα από ότι στο παρελθόν.

    Ας δούμε δύο παραδείγματα από τα πολλά που υπάρχουν :

    1) Η συμμορία λέει ότι είναι ενάντια στην εισβολή των Αμερικάνων στο Ιράκ. Οι αντίθετοι με την συμμορία τι πρέπει να λένε ?

    2) Η συμμορία αποκαλεί τις τράπεζες κλέφτες και ληστές. Οι αντίθετοι με την συμμορία τι πρέπει να λένε , ότι δεν είναι?

    Νοσφεράτε
    Σωστές οι παρατηρήσεις σου. Δώσε link αν υπάρχει.

    Σχόλιο από 40milakokkina | 20/11/2007

  10. Το πρόβλημα με την υιοθέτηση αριστερών θέσεων από την ακροδεξιά είναι όντως υπαρκτό και πολύπλοκο. Για να ξεκινήσουμε όμως εν προκειμένω από τα εύκολα και στοιχειώδη, οι αντίθετοι με την συμμορία αν μη τι άλλο καλό θα είναι να μην βάζουν την υπογραφή τους στα σάιτ και στις εκκλήσεις της (π.χ. Αντίβαρο και δε συμμαζεύεται).
    Εγώ από τη μεριά μου αντιθέτως δεν θεωρώ καθόλου «στοιχειώδες» την «ενιαία ανάγνωση της σύγχρονης ιστορίας όλων όσων συναποτελούν το σημερινό ελλαδικό πληθυσμιακό σώμα». Είμαι υπέρ της διαφοροποιημένης ανάγνωσης. Αλλά, ακόμα περισσότερο, είμαι υπέρ της «ανάγνωσης» (=της κάλυψης από την ύληα που διδάσκεται στα ελληνικά σχολεία) της ιστορίας, του πολιτισμού και της γεωγραφίας όλων όσων ΔΕΝ ανήκουν στο «σημερινό ελλαδικό πληθυσμιακό σώμα», αλλά τυχαίνει να φοιτούν στα σχολεία της Ελλάδας.

    Σχόλιο από A.Γ. | 20/11/2007

  11. Για την υιοθέτηση των μορφών και του λεξιλογίου της Αριστεράς από την Ακροδεξιά δες:

    https://pontosandaristera.wordpress.com/2007/01/05/1-3-2007/

    Κάποια στιγμή το φαινόμενο αυτό θα έρθει και ‘δω. Και όσο υπάρχουν πρόθυμοι να βοηθήσουν την Ακροδεξιά να απαλλαγεί από τα ιστορικά της βάρη και τα αμαρτήματα, τόσο ο κίνδυνος θα γίνεται μεγαλύτερος!!!

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 20/11/2007

  12. Ο Α.Γ. σχολίασε τη θέση μας:
    » Το άθλιο αυτό βιβλίο έδωσε την ευκαιρία να εμφανιστεί και πάλι στο προσκήνιο όλη η ακροδεξιά συμμορία.»

    με το γνωστό απόλυτο και αφοριστικό του τρόπο:

    «Η φράση αυτή είναι υποκριτική και στρεψόδικη. Επιχειρηματολογικά και λογικά είναι φάουλ. Μου θυμίζει αυτό που λένε οι φαλλοκράτες, ότι για τους βιασμούς φταίνε οι γυναίκες που είναι “προκλητικές”.

    Δηλαδή πού οδηγεί πρακτικά αυτή η λογική; Να κρυβόμαστε και να μη λέμε τίποτα από φόβο μήπως “εμφανιστεί και πάλι στο προσκήνιο η ακροδεξιά συμμορία”;
    Η συμμορία υπάρχει και προσπαθεί ούτως ή άλλως να εμφανίζεται στο προσκήνιο. Δουλειά όλων αυτών που είναι αντίθετοι προς τη συμμορία είναι να λένε τα αντίθετα και όχι να την σιγοντάρουν.»

    Άρα λοιπόν, τώρα που ο Καρατζαφέρης και το ΛΑΟΣ καλούν τα άλλα κόμματα για να τιμήσουν του ήρωες της δημοκρατίας… «Πρόταση ΛΑ.Ο.Σ. σε ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ και ΣΥΡΙΖΑ για να τιμηθούν οι Αλέκος Παναγούλης, Γρηγόρης Λαμπράκης και Παύλος Μπακογιάννης

    «Εμείς θα πρέπει να πούμε τα αντίθετα» όπως γράφει ο Α.Γ.

    Δηλαδή να πούμε: Να καταδικαστούν στη λαϊκή συνείδηση οι Αλέκος Παναγούλης, Γρηγόρης Λαμπράκης…

    Ή, όταν ορύονται κατά του αμερικανικού ιμπεριαλισμού για την εισβολή στο Ιράκ, εμείς θα πρέπει να μιλάμε για την αμερικανική δημοκρατία που απελευθέρωσε τους Ιρακινούς από τον ολοκληρωτισμό του Σαντάμ

    Ή …..

    Γιατί, εκεί μας οδηγεί ο αρνησιτισμός!!!

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 20/11/2007

  13. Το τελευταίο σχόλιο αποτελεί ακόμη ένα δείγμα καταχρηστικής και στρεψόδικης επιχειρηματολογίας.
    Ασφαλώς η ακροδεξιά επιχειρεί κατά καιρούς να οικειοποιηθεί ρητορικά σχήματα και θέματα που έχει χρησιμοποιήσει η αριστερά.
    Η απλή επίκληση όμως του γεγονότος αυτού δεν κλείνει το θέμα, ούτε δίνει συγχωροχάρτι σε όποιον ταυτίστηκε με την ακροδεξιά σε ένα συγκεκριμένο θέμα. Διότι προφανώς, αν η ακροδεξιά χρησιμοποιεί ΚΑΙ αριστερά θέματα, αυτό δεν σημαίνει ότι ΟΛΑ τα θέματα που χρησιμοποιεί είναι αριστερά! Όποιος λοιπόν συνέπεσε με την ακροδεξιά σε ένα θέμα, δεν αρκεί να επικαλεστεί την πρόταση για τον … Παναγούλη και να νομίζει ότι έτσι έκλεισε το θέμα.
    Αλλά ο λόγος για τον οποίο χαρακτήρισα φάουλ το εισαγωγικό σημείωμα δεν ήταν ούτε καν η σύμπτωση των αυτοαποκαλούμενων «αριστερών Ποντίων» με την ακροδεξιά. Ήταν το γεγονός ότι, ούτε λίγο ούτε πολύ, επέρριψαν ευθύνες στους συγγραφείς του βιβλίου ιστορίας για την εμφάνιση της ακροδεξιάς. Κατά τη γνώμη μου ο ισχυρισμός αυτός αποτελεί απόπειρα διανοητικής τρομοκρατίας: ουσιαστικά λέει στους συγγραφείς, και σε όσους σκέφτονται σαν αυτούς, να σωπάσουν για να μην ερεθίζουν την ακροδεξιά. Ένας τέτοιος ισχυρισμός είναι έξω από την ηθική του δημόσιου διαλόγου.

    Σχόλιο από A.Γ. | 20/11/2007

  14. υ.γ. Λέξη «αρνησιτισμός» δεν υπάρχει στα ελληνικά.

    Σχόλιο από A.Γ. | 20/11/2007

  15. Σαραντα μήλα

    δεν εχω λινκ ….κανενας δεν ασχοληθηκε απο οσοι ξερω για το κακιστης εκπαιδευτικής ποιοτητας αυτό βιβλιο
    που δοθηκε κατ’ αναθεση σε…. Ακαδημαικους και σε στελέχη ιδρυματος Καραμανλή και εφτασε στα σχολεια χωρις καμμια προειδοποιηση ….

    γιαυτό λεω …ριξτε καμμια ματια!!

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 20/11/2007

  16. __________________________________________
    Η ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΝΑΙ Η ΜΗΤΗΡ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΕΩΣ
    __________________________________________

    Επειδή πρέπει να επεξηγείται και το προφανές ας δώσουμε ένα παράδειγμα:

    Την Οδό Αποστόλου Παύλου την μετωνόμασε σε Οδό Κεμάλ Ατατούρκ ο Ιωάννης Μεταξάς το 1938, ο οποίος ήταν και χαρακτηριστικός τύπος Ατατουρκολάγνου.

    Μιας και: φασίστας, φασίστα μάτι δεν βγάζει!!!!
    Στις μέρες μας, την πράξη αυτή του Μεταξά και την ατατουρκολαγνεία την επανέφεραν στο προσκήνιο οι Μπουτάρης, Ιός, Τρεμόπουλος κ.ά…

    Την ίδια ακριβώς σκυτάλη….
    την πήραν άλλοι!!!!!!

    Λαμβάνοντας υπόψη την αδυναμία επί της μνήμης των νεοελλήνων και την αμετροέπεια των τάχα μου “αντιεθνικιστών“, οι πολιτικοί απόγονοι του Μεταξά βρέθηκαν να καταγγέλουν για αντι-ατατουρκικούς λόγους αυτό το νέο ατατουρκολάγνο Μέτωπο.

    ΗΘΙΚΟ ΔΙΔΑΓΜΑ: Δεν είχαν κανένα λόγο οι Μπουτάρης, Ιός, Τρεμόπουλος και άλλοι να γίνουν βασιλικώτεροι του βασιλέως και να αποφασίσουν να “τιμήσουν το παιδί της πόλης“.

    Έτσι λοιπόν μπορούμε να πούμε ότι “η άθλια εκείνη πρόταση (και η ανοησία των φορέων της) έδωσε την ευκαιρία να εμφανιστεί και πάλι στο προσκήνιο όλη η ακροδεξιά συμμορία” καθαρμένη από τα ιστορικά της εγκλήματα.

    ———————–

    Και όσον αφορά το “άθλιο βιβλίο” να θυμίσουμε την Ανακοίνωση της ΚΟΕ, με την οποία συμφωνούμε πλήρως:

    “…. Δεν αναδείχτηκε ένα μέτωπο αποκάλυψης του συγκεκριμένου βιβλίου σαν ένα επεισόδιο στην παραπέρα υλοποίηση του σχολείου της αγοράς και της αμορφωσιάς. Σαν ένα επεισόδιο στο ξαναγράψιμο της ιστορίας υπό τις επιταγές της παγκοσμιοποίησης. Η απουσία αυτού του μετώπου επέτρεψε σε κάθε Άνθιμο, Ψωμιάδη, Παπαθεμελή, Καρατζαφέρη, και σε όλους τους απογόνους του δοσιλογισμού, να καθορίσουν με τις εθνικιστικές, πατριδοκάπηλες, ανιστόρητες ιδεοληψίες τους αυτή την διαμάχη.

    Δεν έχει μεγάλη σημασία -από μόνο του- το αν αποσυρθεί ή όχι ένα απαράδεκτο βιβλίο. Σημασία έχει κάτω από ποιους όρους γίνεται και τι σημαίνει αυτό για τους πολιτικούς και ιδεολογικούς συσχετισμούς στο σχολείο και σε ολόκληρη την κοινωνία.”

    https://pontosandaristera.wordpress.com/2007/09/29/29-9-07/

    ___________________________________________________________________

    Και κάτι που σχετίζεται με την ηθική του δημόσιου διαλόγου…. Το να γράφεις Α.Γ. :

    «δεν ήταν ούτε καν η σύμπτωση των αυτοαποκαλούμενων “αριστερών Ποντίων” με την ακροδεξιά»

    είναι χειρότερο από το να σε αποκαλέσει κάποιος, εσένα τον Α.Γ.: «εκπρόσωπο του υπουργού Εθνικής Ασφάλειας του κράτους των (σλαβο) Μακεδόνων και απολογητή των νεοτουρκικών εγκλημάτων».

    ….Και αυτό είναι πολύ ευκολότερο από αυτά που μας προσάπτεις…. (φυσικά για όσους διαβάζουν τα κείμενα… τα δικά σου και τα δικά μας).

    Και για να γράφεις ότι: «..ουσιαστικά λέει στους συγγραφείς, και σε όσους σκέφτονται σαν αυτούς, να σωπάσουν για να μην ερεθίζουν την ακροδεξιά.» Μάλλον δεν διάβασες τα κείμενα μας και πορεύεσαι με προκατασκευασμένες εικόνες.

    Και αν δεν κάνω λάθος, και ο ίδιος ο Βένιος Αγγελόπουλος γράφει το ίδιο: «Το άθλιο αυτό βιβλίο τους πρόσφερε μια εύκολη νίκη. Η μεταμοντέρνα σούπα δεν είναι η απάντηση στην πατριδεμπορία.”

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/11/2007

  17. ————————————————

    ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ
    ————————————————

    Η Ιστορία, ο λαός και η εξουσία

    Είναι όντως θλιβερό το φαινόμενο μια εξουσία ν’ αποσύρει τα όπλα της (θλιβερό όχι για τη Δημοκρατία, αλλά γι’ αυτούς που υποστηρίζουν τα όπλα της εξουσίας – εν προκειμένω, οι θιασώτες του βιβλίου της ΣΤ’ Δημοτικού, που απεσύρθη).

    Η ιδεολογική χρήση της Ιστορίας γίνεται από την εξουσία πάντα, ποτέ από τον λαό. Αρα οι φωνασκούντες δημοκράτες που υβρίζουν ως εθνικιστές όσους εστράφησαν εναντίον του βιβλίου, είναι οι ίδιοι εξουσιομανείς ή εξουσιολάγνοι. Φρίττει κάποιος διαβάζοντας τη δομή και την αφήγηση (sic) του βιβλίου, διότι η γραφή του προδίδει ασυναρτησία σκέψης και φιλοσοφίας του νοήματος και του είναι. Σαφώς και δεν είναι λαϊκή νίκη η απόσυρση του βιβλίου, είναι όμως ένα χαστούκι στην αυθαιρεσία και ασυδοσία της εξουσίας και των οργάνων της. Είναι ακόμα μία απαξίωση προς τους οργανικούς διανοούμενους, σε όλους όσοι προσφέρουν τις όποιες γνώσεις τους στις ορέξεις και επιταγές της σύγχρονης εξουσίας.

    Ξαφνικά νιώσαμε ντροπή, γιατί δεν μεγαλούργησαν γυναίκες στην αρχαία Ελλάδα ή στον ξεσηκωμό του ’21, διότι σήμερα -λέει το πολιτικώς ορθόν- είναι απαραίτητον να υπάρχει ισότης και να διαλαλείται αυτή η ισότης. Αλλά τέτοια εκβιαστική ισότης καταντά γελοιότης. Δεν το αντιλαμβάνονται αυτό οι κήρυκές της; Τι ρέει στον εγκέφαλό τους;

    Κάποτε οι Ελληνες κινδύνευσαν να καταποντιστούν από ξένους εισβολείς, όπως και σήμερα. Αλλά οι εισβολείς δεν είναι ο σημιτικός, ο βαβυλωνιακός, ο λυδικός, ο αιγυπτιακός πολιτισμός· είναι οι ίδιοι οι κάτοικοι τούτης της χώρας, που αδυνατούν να οργανώσουν το χάος τής αλληλοσύγκρουσης των πολιτισμών και απλώς το αποδέχονται (το χάος).

    Οι αντιεθνικιστές δεν φαίνονται ικανοί να επαναστοχαστούν· διακοσμούν το τώρα με φριχτή γραμματική, με γοργόνειο συντακτικό, και όλα αυτά για να υπηρετήσουν την εξουσία. Η απόσυρση του βιβλίου δεν είναι νίκη του λαού, είναι ήττα της εξουσίας και των υποτακτικών (της) διανοουμένων.

    ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ stamg@enet.gr, «Ε» – 29/09/2007

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/11/2007

  18. Ομως ο Κυριος κινδυνος (κυριος επαναλαμβανω διοτι η επαναληψη …μητηρ κ.λ.π) σημερα Ποντε και Αριστερε
    Δεν ειναι ο εκσυγχρονισμός, κοσμοπολιτισμός κ.λ.π.
    Αλλά η απιστευτη οπισθοχωρηση προς μια εθνολαικιστικη υστερία που πριμοδοτοτειται και Απο το Λαος βεβαια
    αλλά και Απο την Νεα Δημοκρατια

    Οσο και η Ανοιχτή και Ξετσιπωτη επιθεση της Δεξιας του Καραμανλή προς τους κοινωνικά αθενεστερους (συνταξεις -ασφαλιστικό)
    και στα Ατομικά δικαιωματα (διαδηλώσεις) με τις καμερες

    …Οπως και η διαλυση της Παιδειας σε ολες τις βαθμίδες της για να ανοιξει ο δρόμος για τα ιδιωτικά πιασοκωλάδικα
    και τα Εκκλησιαστικά Πανεπιστημια(οπου θα μπαινεις με πιστοποιητικό κοινωνικών φρονηματων του οικειου μητροπολίτη)
    – Οποτε το να συνεχισεις να ασχολεισαι (ο καθε αριστερός ) με ενα θεμα που εχει λήξει αδοξα

    ειναι κατι παραπάνω απο κριμα!!

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 21/11/2007

  19. Μα Νοσφεράτο μου,

    αυτό που λες, ως τάση με σοβαρή δυναμική, σχετίζεται με τις απαρχές του έθνους-κράτους, άντε και με τα όποια συμφέροντα των όποιων ομάδων εξουσίας καταλαμβάνουν την εξουσία και αναζητούν νομιμοποίηση.

    Σήμερα, η τάση της εποχής (στην περιοχή μας, της Ε.Ε. φυσικά) είναι το ξεπέρασμα του έθνους-κράτους και η πλήρης εδραίωση της νέας Αυτοκρατορίας. Και κατά συνέπεια, σε ιδεολογικό επίπεδο ο αντιεθνικισμός και η δημιουργία του Homo Europaicus.

    Noμίζω ότι διαπραγματεύτηκε υποδειγματικά το συγκεκριμένο ζήτημα ο Γιώργος Μαργαρίτης:

    «… Παρά τις ευσυνείδητες προσπάθειες πολλών νοσταλγών του μετεμφυλιακού κράτους “έκτακτης ανάγκης” η επάνοδος στο κλίμα των “παλιών καλών καιρών” φαίνεται μάλλον καταδικασμένη προσπάθεια. Η ελληνική κοινωνία του 2007 διαφέρει σε πάρα πολλά από την αντίστοιχη του 1960, όπως διαφέρει και ο σημερινός κόσμος από τον τότε ψυχροπολεμικό αντίστοιχο. Για το λόγο αυτό η επέλαση των “ελληνοχριστιανικών” πιέσεων στο εκπαιδευτικό τοπίο δεν μπορεί παρά να έχει παρά συγκυριακό χαρακτήρα – όσο κι αν αυτός παρουσιάζεται ενίοτε ως απειλητικός και επικίνδυνος. Οι πολιτικές δυνάμεις του τόπου, εξάλλου, στο σύνολό τους σχεδόν αποστρέφονται την ταύτισή τους με αναχρονιστικά σχήματα αυτού του είδους με αποτέλεσμα η επίσημη πολιτική να μην έχει τέτοιου είδους γενικούς προσανατολισμούς…

    …. Υπάρχει φυσικά και η επίθεση που δέχεται το βιβλίο από τους συγκεκριμένους κύκλους διαφόρων αποχρώσεων και αρμοδιοτήτων, της Εκκλησίας κυρίως και της νοσταλγίας του ελληνοχριστιανικού ιδεώδους. Προφανώς ομιλούν συγκεκριμένα και για αυτές τις συγκεκριμένες τους απόψεις πρέπει να τους κατακρίνουμε και να τους πολεμούμε. Αν έχω καταλάβει καλά όμως το ύψιστο των αιτημάτων τους είναι η ανάθεση της διδασκαλίας της ιστορίας -και όχι μόνο- στην Εκκλησία και στους πέριξ από αυτήν κύκλους. Όντως, υπάρχει ιστορικό προηγούμενο για κάτι τέτοιο: η οθωμανική περίοδος! Στα σοβαρά πιστεύει κανείς ότι σήμερα εκκρεμεί τέτοιος κίνδυνος; Μήπως η επίκληση των βαρβάρων είναι απλά ένα βολικό πρόσχημα για να ανοίγουμε “ευκαιρίες”, για να συνδιαλεγόμαστε με τους εκάστοτε κρατούντες και να συνδιαχειριζόμαστε την μεθοδευμένη απορρύθμιση της εκπαίδευσης και της γνώσης

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/11/2007

  20. Σχετικά με το άρθρο του Β.Α., μόνο με την παράγραφο για την «απόκρυψη» των πολέμων, σφαγών κλπ δεν έχω καμία αντίρρηση (πρέπει να το έχω ξαναγράψει στο blog αυτό -ή μήπως στην Καλύβα- ότι έχω την αίσθηση πως οι συγγραφείς επιχείρησαν να μεταθέσουν τις προσδοκίες τους για το παρόν-μέλλον στο παρελθόν). Μάλλον πρέπει να συγκρατηθεί η τελευταία παράγραφος της Κιντή:

    «Πολλοί συνωστίσθηκαν υπέρ του βιβλίου», γράφει ο Β.Α. Εγώ, πάλι, βλέπω πως οι πολλοί βιάστηκαν να συνωστισθούν κατά, προσπαθώντας εκ των υστέρων να διασώσουν κάποια αριστερή οριοθέτηση.

    Αναφορικά με το σχόλιο του Α.Γ.: Εξαρχής, να δηλώσω ότι συμφωνώ με την ουσία του: αλήθεια, δεν μπορώ να καταλάβω τη λογική του «Ε, εσύ, μη Χ, γιατί ο Καρατζαφέρης θα πάρει σβάρνα τα κανάλια». (αν όντως αυτό είναι το πνεύμα της παρατήρησης σας ότι Το άθλιο αυτό βιβλίο” έδωσε την ευκαιρία να εμφανιστεί και πάλι στο προσκήνιο όλη η ακροδεξιά συμμορία. Και αυτή ίσως είναι η αρνητικότερη συμβολή της Ομάδας που βρίσκεται πίσω από το συγκεκριμένο βιβλίο.) Σκεφτείτε π.χ. να έλεγε κάποιος ότι θα έπρεπε να μην έχει απαλειφθεί το θρήσκευμα από τις ταυτότητες επειδή έγιναν διαδηλώσεις κλπ.

    Θα ήθελα να παρακαλέσω, όμως, τον Α.Γ. να μην ξεκινά τα σχόλιά του με φράσεις εμπρηστικές (όπως αυτή «Η φράση αυτή είναι υποκριτική και στρεψόδικη»), που οξύνουν το -τεταμένο- κλίμα με τους συνομιλητές του. Όχι τίποτα άλλο, Α.Γ., αλλά «χάνει» και η θέση που επιχειρείτε να υποστηρίξετε, χωρίς να ενισχύετε η επιχειρηματολογία σας. Και, εάν ο Α.Γ. δεν είναι πρόθυμος να απαλύνει όχι την κριτική του, αλλά τους χαρακτηρισμούς, παρακαλώ τους Π&Α να εστιάζουν στην ουσία των σχολίων του Α.Γ, αν θέλουν βέβαια.

    Σχόλιο από Ασμοδαίος | 21/11/2007

  21. Πόντε λες :Σήμερα, η τάση της εποχής (στην περιοχή μας, της Ε.Ε. φυσικά) είναι το ξεπέρασμα του έθνους-κράτους και η πλήρης εδραίωση της νέας Αυτοκρατορίας. Και κατά συνέπεια, σε ιδεολογικό επίπεδο ο αντιεθνικισμός και η δημιουργία του Homo Europaicus»

    Αντιθετα …
    Νομίζω οτι η Αμερική εχει ανακοψει κατα πολύ την Ευρωπαική ενοποιηση και το πνευμα της
    Και…. (το εχω ξαναγραψει και στην Καλύβα αλλά αντε να το βρεις )

    νομίζω οτι ο Καραμανλής και η Δεξια του (οπως και ο ομογαλακτος Καρατζαφέρης)
    Πολύ περισσοτερο εκφραζει τις Αμερικανιες του Μπους
    (τόσο στον τυπο οικονομικής »παγκοσμιοποιημενης» »αναπτυξης που προωθεί
    (δηλαδή Ολα στο μεγαλο κεφαλαιο πληρης ελαστικοποιιηση της Εργασιας καταργηση συνταξεωνδιαλυση της Υγείας Παιδειας κ.λ.π

    – οσο και στον εθνολαικιστικο ξεκαθαρα Δεξιο λόγο της
    Ν. Δ

    -καθως και στην ανοιχτή πια Επιθεση του στα Ατομικα δικαιωματα (καμερες -διαδηλώσεις )

    Υπαινισσομενος το Αμερικανιστικο διλημμα » Ελευθερια ή Ασφάλεια; )
    … Θα μου πεις

    Τα ιδια τα βλεπουμε και στην Ε. Ε
    συμφωνώ … Κι εκεί Αμερικανιες ( Σαρκοζί κ.λ.π)
    εδώ και καιρο η Ε.Ε και η Ελλαδα
    εχει αλωθει απο την Αμερικανιά
    οχι εκείνη του Κλιντον ομως
    οσο η τωρινή του Μπους και της Ακροδεξιοτάτης Εθνικιστικής ιδεολογιας του
    Την οποια οι Εδώ Δεξιοι και Ακροδεξιοι (μεσα ή εξω απο την Ν Δ) αντιγραφουν πιστά ..

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 21/11/2007

  22. Ανταποκρινόμενος στην έκκληση του Ασμοδαίου, δεν θα γράψω τίποτε εμπρηστικό και θα αποφύγω να αναφερθώ στη «σύγκριση» περί του αν αυτό που είπα είναι «χειρότερο» από κάτι που ίσως έλεγε κάποιος, για να μην προσωποποιηθεί η συζήτηση. Εγώ ήθελα απλώς να επισημάνω ότι είναι ολισθηρή η λογική που λέει ότι η εμφάνιση της ακροδεξιάς ήταν «συμβολή» της ομάδας που έγραψε το βιβλίο. Η λογική αυτή εμφανίζει τα πράγματα σαν να υπακούν σε μια ενιαία λογική, αν όχι σε κάποιον σατανικό εγκέφαλο ο οποίος κινεί τα νήματα, ενώ αυτά είναι πολλαπλά και ετερογενή, μη αναγώγιμα σε μια έσχατη αιτία (την «εξουσία«, τον «καπιταλισμό«, την «αυτοκρατορία» και δε συμμαζεύεται). Έτσι, τσουβαλιάζει ανόμοια πράγματα και δυνάμει σκοτώνει τη συνεννόηση και την επικοινωνία, εφόσον νομιμοποιεί το να εμφανίζουμε κάθε πράγμα ως αιτία του αντιθέτου του και το αντίστροφο.

    Γιατί, αν μη τι άλλο, το ίδιο ακριβώς θα μπορούσε να πει κανείς και για την εμφάνιση των «Ποντίων και αριστερών»: πράγματι, και αυτοί βρήκαν ευκαιρία με το ζήτημα του βιβλίου να διατυπώσουν δημόσια τις απόψεις τους και να προσπαθήσουν να πείσουν το κοινό γι’ αυτές. Οπότε, μήπως θα έπρεπε να πούμε ότι η ύπαρξη των Ποντίων και αριστερών είναι μια «συμβολή» του βιβλίου;

    Προσθήκη: το ίδιο τσουβάλιασμα επιτελεί φυσικά και η κραυγαλέα λαϊκιστική γενίκευση του Σταματόπουλου:

    «Η ιδεολογική χρήση της Ιστορίας γίνεται από την εξουσία πάντα, ποτέ από τον λαό».

    Μια συγκινητική στην αφέλειά της φράση, η οποία υπονοεί ότι ο «λαός» και η «εξουσία» είναι το καθένα δύο αυτοτελή υποκείμενα, ευδιάκριτα διαχωρισμένα μεταξύ τους, εκ των οποίων το ένα είναι προορισμένο πάντα για το καλό και το άλλο για το κακό. Θα έλεγε κανείς ότι βλέπει ουέστερν.

    Η φράση αυτή φυσικά είναι τελείως ανακριβής ιστορικά. Η ίδια η ύπαρξη του λαού βασίζεται στην ιδεολογική χρήση της ιστορίας (με μικρό – καλύτερα να αποφεύγουμε τα κεφαλαία).

    Σχόλιο από Α.Γ. | 21/11/2007

  23. Σχετικά με την προσέγγιση του Μαργαρίτη, ας μου επιτραπεί κι εμένα να κάνω μια αυτοπαραπομπή σε ένα σχολιάκι που είχα δημοσιεύσει σε άλλο φόρουμ όταν είχε διατυπωθεί, στο οποίο προσπαθώ να δείξω γιατί είναι τελείως άστοχη κατά τη γνώμη μου:

    http://www.socialforum-media.gr/forum/viewtopic.php?t=8612

    Σχόλιο από Α.Γ. | 21/11/2007

  24. Ασμοδαίε,

    γνωρίζεις σίγουρα ότι και μεις έχουμε τις δικιές μας εμμονές… ¨Οπως για παράδειγμα να θεωρούμε Ύβρι να μιλά η (ακρο)Δεξιά για την ιστορία μας, ενώ την θεωρούμε συνένοχη για πράξεις που έγιναν εις βάρος μας.

    Έτσι, η προσπάθεια της αναθεωρητικής ιστοριογραφίας να αποκρύψει το τι συνέβη στην Ανατολή εις βάρος των χριστιανικών κοινοτήτων (ΟΛΩΝ των κοινοτήτων!!!), να μην μιλήσει για τις Γενοκτονίες ούτε των Ελλήνων (στον Πόντο και την Ιωνία), ούτε καν των Αρμενίων, να αιτιολογήσει την πολιτική γενοκτονιών που αποφάσισε ο τουρκικός εθνικισμός και να παρουσιάσει ακόμα και την εν ψυχρώ σφαγή και πυρπόληση της Σμύρνης (μετά το τέλος του ελληνοτουρκικού πολέμου) ως ΄συνωστισμό¨, έδωσε την ευκαιρία στην ακροδεξιά να πλειοδοτήσει υπέρ…

    Δηλαδή, η πονηριά των αναθεωρητών ¨έδωσε την ευκαιρία να εμφανιστεί και πάλι στο προσκήνιο όλη η ακροδεξιά συμμορία” καθαρμένη από τα ιστορικά της εγκλήματα.

    Και ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα ήταν η συμπεριφορά της εις βάρος των Ελλήνων της Ανατολής.

    Να μην αναφερθώ ότι ο Πόντος λες και προκαλούσε αλλεργία στους αναθεωρητές, τη στιγμή που υπάρχει επίσημη Επέτειος για την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας. Επέτειος που κατακτήθηκε από την κοινωνία και δεν είναι πρωτοβουλία της εξουσίας… όπως και τα πολλά μνημεία για τη Γενοκτονία, που αναγείρονται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό από τα κάτω, από τους πολίτες.

    Οι συγγραφείς λοιπόν, σ΄ ένα βιβλίο που εκφράζει τη κρατική άποψη για την κρατική παιδεία, περιφρόνησαν τα πάντα στ΄ όνομα των αναθεωρητικών ιδεολογημάτων τους με την πλήρη κάλυψη της πολιτικής εξουσίας.

    Κι όσο αφορά τις νέες μεθόδους που επιχείρησαν να εφαρμόσουν στα πειραματόζωα της Στ΄ Δημοτικού, νομίζω ότι τις κριτικάρει επαρκώς ο Μαργαρίτης χαρακτηρίζοντάς τες ως ιμπρεσιονιστική – σκηνοθετική προσέγγιση της ιστορίας.

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/11/2007

  25. Δεστε το κειμενο που κατατεθηκε το καλοκαιρι στο 13ο συνεδριο της ΟΛΜΕ από πολούς συνέδρους:

    Για το περιεχόμενο του σχολείου και την ανάπτυξη πολύμορφου & πολύπλευρου εκπαιδευτικού – μορφωτικού κινήματος
    Posted in Ειδήσεις, Εισηγήσεις, Εκπαιδευτικά, Κοινωνικά, Συνδικαλιστικά on November 11, 2007 by manitaritoubounou

    (κείμενο 14 +5 συνέδρων που κατατέθηκε και μοιράστηκε

    στο 13ο Συνέδριο ΟΛΜΕ)

    Εδω: http://manitaritoubounou.wordpress.com/2007/11/11/

    Αναφέρω ένα σχετικό απόσπασμα για το θεμα που συζητιεται:

    «… Να παλέψουμε για την οργανική σύνδεση της διεθνικής συνείδησης με την εθνική. Δεν είναι δυνατόν με πρόφαση ότι αντιπαλεύουμε τον εθνικισμό, να καταλήγουμε να υπερασπιζόμαστε έναν άπατρι κοσμοπολιτισμό, που προωθείται για χάρη της Ευρωπαϊκής Ένωσης των Επιχειρήσεων…

    Δεν μπορούμε να αποδεχόμαστε το ξαναγράψιμο της ιστορίας των λαών στα πλαίσια αυτών των υπερεθνικών ενώσεων, ώστε να τροποποιηθεί η συλλογική μνήμη προς όφελος της εμπορευματικής κυκλοφορίας – κερδοφορίας, αλλά μόνο στα πλαίσια εθνικού-διεθνικού: Να αρνηθούμε επομένως τόσο την «εθνοκεντρική αιχμαλωσία», τόσο και τον «αστιγματικό κοσμοπολίτικο πολτό».

    Δεν είναι δυνατόν να αρνούμαστε την παροχή στοιχείων συλλογικής, πολιτισμικής, εθνικής και θρησκευτικής ταυτότητας στους μαθητές, παράλληλα και διεθνικής, απλά γιατί ο επικίνδυνος εθνικισμός και ο στείρος και συχνά αντιεπιστημονικός θρησκευτισμός άλωνε τα σχολεία….»

    Επομένως από τη άποψη αυτη δεν συμφωνω με το κείμενο της ΚΟΕ.

    Έγιναν πολαπλές κόντρες. Απλά οι αριστεροί δεν βγηκαν πολύ δυναμικά. Το ίδιο κανουν εξ αλλου και με το βιβλιο βιολογίας της Γ Γυμνασίου;

    Σχόλιο από manitari tou bounou | 21/11/2007

  26. Που ακριβώς διαφωνείς με την ΚΟΕ. Αυτό λένε: «…οι αριστεροί δεν βγηκαν πολύ δυναμικά…»

    Ομέρ

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/11/2007

  27. Όταν έβγαιναν οι αριστεροί πολαπλά, αυτοί απλά κοιτούσαν με νόημα… Βλέπετε παιζόταν το παιχνίδι της (δοκιμαστικής) συμμαχίας με τον ΣΥΡΙΖΑ.

    Όταν μετα αποσύρθη το βιβλίο και ο αρχηγός τους (Αλαβάνος ) φωναζε (για να καλυψει τους πολυπολτισμικούς κοσμοπολίτες του και όχι μονο) τότε η ΚΟΕ για να «διαχωριστει» εβγαλε τη γνωστη ανακοίνωση: ο από ο = ο δηλαδή…

    Σχόλιο από manitari tou bounou | 21/11/2007

  28. manitari tou bounou

    Τα συμπεράσματά σου είναι εξαιρετικά λανθασμένα.

    Πολύ νωρίτερα είχε εκδοθεί το Κείμενο του Δικτύου Κριτικής και Δράσης στην ΠΑιδεία, καθώς είχε δημοσιευτεί και το άρθρο του Στ. Θεοδωρίδη στην εφημερίδα «Αριστερά».

    Οι φίλοι του «Π και Α» τα δημοσίευσαν και καλό θάταν να τα δεις πριν εκφέρεις γνώμη:

    https://pontosandaristera.wordpress.com/2007/06/24/12-6-2007/#more-932

    Σχόλιο από KΟΕ ΟΕ, ΟΕ ΟΕ!!!!!! | 21/11/2007

  29. κ.λ.π κ.λ.π

    Με τα βιβλιο της Ιστοριας Γ λυκείου που τρεχει Τώρα , τί θα γίνει ;

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 21/11/2007

  30. Κάτι πρέπει να γίνει. Σκανδαλώδες είναι και το βιβλίο Ιστορίας της Γ’ Γυμνασίου, όπου η πολιτική καταστολής των Νοοτούρκων κατά των χριστιανικών κοινοτήτων (που θα οδηγήσει στις Γενοκτονίες των Ελλήνων της Ανατολής, των Αρμενίων, των Ασσυροχαλδαίων κ.λπ) παρουσιάζεται ως «νόμιμη αντιδραση«.

    Σου θυμίζω ένα σχετικό σχόλιο που έγραψα παραπάνω:

    «Νοσφεράτε, το ζήτημα των βιβλίων Ιστορίας και του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουν την ιστορία των προσφυγικών ομάδων πονά απελπιστικά….

    Ογδόντα χρόνια μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και το πνεύμα του Γούναρη και του Γεωργίου Βλάχου είναι παρόν. Το στοιχειώδες -η ενιαία ανάγνωση της σύγχρονης ιστορίας όλων όσων συναποτελούν το σημερινό ελλαδικό πληθυσμιακό σώμα- είναι στόχος αγωνιστικός.

    Όμως νομίζω ότι κατά βάθος τους τρομάζει η ιστορίας μας. Γιατί έξω από τα γραφικά, υπάρχει η αμφισβήτηση των βασικών παραδοχών του παλαιοελλαδικού κατεστημένου- όπως πολύ χαρακτηριστικά έδειξε η υπόθεση Μαθιουδάκη στην Κρήτη

    Αλλά για να αναδειχθεί η ριζοσπαστική κριτική γρηγορότερα, απαιτεί περισσότερους ανοιχτόμυαλους αριστερούς προσφυγογενείς… (άραγε “ο σουρβάς ετσουκνίε;”)»

    Μ-π

    ———————

    Υ.Γ.

    α) Νοσφεράτε
    Για το συγκεκριμένο που λες, γράψε κάτι να το δημοσιεύσουμε και να το συζητήσουμε

    [Είναι εκείνο με τον άνευ λεζάντας κατοχικό χάρτη του Σβολόπουλου που ονόμαζε «Μακεδονία» την περιοχή της βουλγαρόφωνης (και όχι μόνο) γεωγραφικά ορισμένης Νότιας Γιουγκοσλαβίας, που αργότερα θα μετονομάσει έτσι ο Τίτο για πολιτικούς λόγους;]

    β) μανιτάριτουβουνου
    Νομίζω ότι ο ΚΟΕίτης τα έγραψε καλά!!!
    Μια υπόδειξη μόνο: Επειδή ο τίτλος που χρησιμοποιείς είναι πολύ μεγάλος, «πετάει κάτω» την δεύτερη στήλη. Καλύτερα θα ήταν να έβαζες ένα διάστημα ανάμεσα στις λέξεις του τίτλου σου (όπως το διαμορφώσαμε εμείς για να αποκαταστήσουμε τη φόρμα)

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/11/2007

  31. Δεν προλαβαινω Ποντε να Γραψω και γι αυτό /….

    Και μετα απο εναν περιπου χρονο Συζητησεων ηλπιζα να καταλάβεις το πώς αντιμετωπίζω το προβλημα με τα σχολικά Βιβλια …
    Το ζητημα με το βιβλίο της Γ Λυκειου ΔΕΝ ειναι ο χαρτης …

    Ε γαμότο …ειναι αστειο…. αν νομιζετε οτι τα παιδια της Γ Λυκείου δινουν την παραμικρη σημασία σε καθε ΄τυχόν Μαλακία που περιεχουν τα σχολικά βιβλια

    εξισου αστειο ειναι (να μην πω Λαμακία) αυτό για την περι….. Ιμπρεσσιονιστικής διαδασκαλιας της Ιστοριας που επικαλειται ο Αξιοτιμος καθηγητης Μαργαριτης
    Για τα παιδια της Στ Δημοτικου

    (νομίζω εχω γραψει περι ευτου …Λες και τα παιδια χεστηκαν ή θα σταξει η ουρα του γαιδάρου αν μαθουν ή αν δεν μαθουν οτι το Ναζιστικό κόμα δεν το ιδρυσε ο Χιτλερ αλλά ο Ντρεξτλερ τετοιος )

    Η λες και ειναι Δυνατόν στην Στ Δημοτικού να μαθουν τα παιδάκια Ιστορια με τρόπο Μη Ιμπρεσιονιστικό ….

    Το προβλημα με τα βιβλια τα σχολικά ..
    Ιδιως με αυτό της Ιστοριας Γ Λυκειου ειναι οτι ειναι γραμμενα με ακρως Αντι παιδαγωγικό τρόπο

    Απο ανθρωπους που τους νιαζει μόνο η Καρριερα τους και συμπυκνωνουν σε ενα βιβλιο που προοριζεται για την Μεση εκπαιδευση αυτο που Εχουν ηδη γραψει ως πανεπιστημιακό συγγραμμα …

    Και που δειχνει που εχουν γραμμενη την Εκπαιδευση και το οτι :αυτά τα παιδια θα πρεπει να μαθουν αυτά που αλλοι εγραψαν χωρίς να τους καει καραφακι

    – και επισης πολλά παρα πολλά απο αυτά ειναι Ξένα και δεν καταλαβαινουν Γρυ -ουτε απο την γλωσσα ουτε απο τα ιστορικά συμφραζομενα
    (για εξαετασεις κλ.π )

    και εκείνο που μαθαινουν διαβαζοντας αντιπαιδαγωγικά βιβλια , Ιστοριας κ.λ.π

    ειναι

    Να σιχαινονται την Ιστορια κ.λ.π

    και ετσι η παιδεια μας βουλιαζει σε μια κινουμενη αμμο βαριεστημενου κομφορμισμου και οι -για τα μάτια των ΜΜΕ – εξεγερσεις κατα του βιβλιου ιστοριας κλ.λ μοιαζουν προφασεις εν …
    – και ειναι Κωμικοτραγικό το οτι η Μαριετα π.χ απολυθηκε για την Παρονυχιδα του Βιβλιου και οχι γιατί Βουλιαξε ακομα περισσοτερο την Παιδεια σε εναν παναθλιο Βουρκο
    διαλυοντας και εξευτελιζοντας π,χ τον μονοαδιαβλητο θεσμό που ειχε απομεινει -τις Πανελλαδικές εξετασεις με το χυδαιο σκανδαλο της βαθμολογησης με τα ανοιχτα ονοματα (για να περασουν τα Δικα τους παιδια )

    και Τοσα -τοσα αλλα που δεν φτανουν χιλια σεντονια να τα περιγραψεις ..

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 21/11/2007

  32. Η ξεχασμένη πλευρά μιας δεκαετούς εθνικής εξόρμησης (1912-1922)

    Του Τάσου Κωστόπουλου

    Η διστακτικότητα των περιγραφών ή ακόμη και η συνειδητή αυτολογοκρισία όσον αφορά τις λιγότερο «ευγενείς όψεις των πολεμικών αγώνων» δεν περιορίζονται στα δεδηλωμένα προπύργια της εγχώριας συντήρησης. Το αντίθετο, μάλιστα. Για ποικίλους λόγους, που ξεκινούν από τον ενδόμυχο φόβο μήπως προσφερθούν όπλα στους «εχθρούς του έθνους» και φτάνουν μέχρι πολιτικούς σχεδιασμούς βασισμένους στην αξιοποίηση της υποτιθέμενης «αντιστασιακής φύσης του ελληνικού λαού» (ως ενιαίας, διαχρονικής κι αδιαφοροποίητης κοινωνικοπολιτικά οντότητας), αυτό που επικρατεί -τόσο στην επίσημη ιστοριογραφία όσο και στο επίπεδο της λαϊκότερης «δημόσιας Ιστορίας» των ΜΜΕ- είναι ένα αφηγηματικό σχήμα, σύμφωνα με το οποίο ο «ελληνισμός» υπήρξε κατά κανόνα το θύμα και ουδέποτε (ή έστω σπανίως και συμπτωματικά μόνο) ο θύτης. Όσο για τη σχολική εκδοχή της Ιστορίας, εκεί ο φρονηματιστικός χαρακτήρας του μαθήματος επιβάλλει τη συστηματική αποσιώπηση κάθε στοιχείου που θα μπορούσε να υπονομεύσει την εγχάραξη μιας εξιδανικευμένης εκδοχής του εθνικού παρελθόντος για την «καλλιέργεια της εθνικής αυτογνωσίας κι αυτοπεποίθησης» των μελλοντικών πολιτών.
    Η αυτολογοκρισία αυτή δεν συνιστά φυσικά ελληνική πρωτοτυπία, όπως διαπιστώνουμε ξεφυλλίζοντας τα αντίστοιχα σχολικά βιβλία των γειτονικών μας χωρών. Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της εθνικιστικής ιδεολογίας -στην πολύπαθη περιοχή μας κι όχι μόνο- είναι η οικοδόμηση του συλλογικού εγώ πάνω σε μιαν ατέλειωτη αλυσίδα από «μάρτυρες και ήρωες» που υπέστησαν τα πάνδεινα από τους «άλλους» χωρίς ποτέ να πάρουν το αίμα τους πίσω -στον επιθυμητό ή δικαιολογημένο, τουλάχιστον, βαθμό.
    Οι αρνητικές επιπτώσεις αυτής της ιστοριογραφικής «αυτοσυγκράτησης» είναι κάτι παραπάνω από προφανείς. Ένα παρελθόν στο οποίο η «δική μας» πλευρά μόνο αδικίες και βαρβαρότητες έχει υποστεί είναι ένα παρελθόν που -έστω και υπόρρητα- απαιτεί κάποια μέρα να κλείσουν οι μονομερώς ανοιχτοί λογαριασμοί -αν όχι με αντίστοιχες βαρβαρότητες, τουλάχιστον με την αποποίηση του ρόλου του «αιώνιου καρπαζοεισπράκτορα». Στην καλύτερη περίπτωση, μια τέτοια παιδεία παρασκευάζει πολίτες πλημμυρισμένους από συμπλέγματα εθνικής κατωτερότητας~ στη χειρότερη, εγγυάται την εκκόλαψη νέων εθνικών περιπετειών στο όνομα της καταπολέμησης του «ραγιαδισμού» και της «ηττοπάθειας». Μια εξιστόρηση που δεν συγκαλύπτει τις «δικές μας» αγριότητες είναι απεναντίας ικανή, μέσα από την αποτύπωση των μηχανισμών ανατροφοδότησης και κυκλικής αναπαραγωγής της βίας, να εξηγήσει όσα τράβηξαν οι άνθρωποι στο παρελθόν ως το αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών διαδικασιών κι επιλογών – κι όχι κάποιες φανταστικής διαχρονικής «επιβουλής» αλλόφυλων «βαρβάρων», για την αντιμετώπιση της οποίας θα πρέπει να μένουμε αιωνίως με το όπλο στο χέρι, παραμερίζοντας στο όνομα της «εθνικής ομοψυχίας» τα αιτήματα για περισσότερη δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη[…]
    Μια ματιά στον εθνολογικό χάρτη των ευρωπαϊκών κι ασιατικών εκείνων περιοχών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που έμελλε ν’ αποτελέσουν αντικείμενο διεκδίκησης κατά τους πολέμους του 1912-22 είναι αρκετή για να διαπιστώσουμε ένα πολύ απλό πράγμα: ότι, δηλαδή, ελάχιστες ήταν οι περιοχές με συντριπτική πλειοψηφία της μιας ή της άλλης εθνότητας~ στα περισσότερα μέρη, διαφορετικές γλωσσοπολιτισμικές ομάδες ζούσαν από αιώνες στον ίδιο τόπο, ανακατωμένες, σε αναλογίες που ποικίλουν αλλά κατά κανόνα «αλληλοεξουδετερώνονται» αριθμητικά.
    Ας δούμε πιο αναλυτικά αυτούς τους πληθυσμιακούς συσχετισμούς:
    Στην Ευρύτερη Μακεδονία, μήλο της Έριδος των βαλκανικών εθνικισμών επί δεκαετίες, κατοικούν το 1912 σχεδόν 2.500.000 άνθρωποι. Απ’ αυτούς, λίγο περισσότεροι από 900.000 είναι μουσουλμάνοι, άλλοι 900.000 σλαβόφωνοι χριστιανοί χωρισμένοι από δεκαετίες σε τρία τουλάχιστον ανταγωνιστικά εθνικά «κόμματα» και στρατόπεδα (ελληνικό, σερβικό και βουλγαρικό, στα οποία κατά την τελευταία δεκαετία πριν από τους Βαλκανικούς Πολέμους είχε προστεθεί επίσης το μακεδονικό), περίπου 360.000 ελληνόφωνοι χριστιανοί, κάπου 100.000 Βλάχοι και γύρω στους 70-90.000 Εβραίοι, ενώ υπάρχουν επίσης μικρές κοινότητες αλβανόφωνων και τουρκόφωνων χριστιανών, καθώς κι ένας άγνωστος αριθμός Τσιγγάνων, από τους οποίους ελάχιστοι καταγράφονται στις στατιστικές της εποχής. Στις μακεδονικές επαρχίες που στη συνέχεια ενσωματώθηκαν στο ελληνικό κράτος, οι συσχετισμοί είναι κάπως -αλλά όχι ριζικά- διαφορετικοί: από τους 1.250.000 περίπου κατοίκους, τουλάχιστον 450.000 (ποσοστό 36%) είναι μουσουλμάνοι που μιλάνε τουρκικά, αλβανικά, βλάχικα, σλαβικά (Πομάκοι), ελληνικά (Βαλαάδες) ή ρομανί (Τουρκόγυφτοι)~ οι ελληνόφωνοι χριστιανοί ανέρχονται σε 360.000 ή 28,8% του πληθυσμού, ενώ μεταξύ 250.000 και 300.000 κυμαίνονται οι σλαβόφωνοι χριστιανοί, μοιρασμένοι εξίσου σε πατριαρχικούς κι εξαρχικούς (δηλαδή, σύμφωνα με τη συμβατική ταξινόμηση της εποχής, σε «ελληνόφρονες» και «Βουλγάρους»)~ υπάρχουν τέλος 60.000 περίπου Βλάχοι, το πολύ 10.000 αλβανόφωνοι χριστιανοί (Αρβανίτες), λιγότεροι από 5.000 τουρκόφωνοι χριστιανοί (Γκαγκαούζοι) και γύρω στους 70.000 Εβραίοι (ισπανόφωνοι και συγκεντρωμένοι κατά κύριο λόγο στη Θεσσαλονίκη).

    Εκδόσεις Βιβλιόραμα, σ. 320

    Σχόλιο από αναγνώστης | 21/11/2007

  33. Αυτά τα συζητάμε ήδη Α.Γ. στο παρακάτω κείμενο:

    https://pontosandaristera.wordpress.com/2007/11/13/5-11-2007/#more-1231

    Επίσης παραπέμψαμε όσους ενδιαφέρονται για τις συζητήσεις για το Σλαβομακεδονικό Ζήτημα στο:

    https://pontosandaristera.wordpress.com/2007/10/17/17-10-2007/

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/11/2007

  34. Μου κίνησε την περιέργεια η σημείωση του Νοσφεράτου παραπάνω (Νο 7)και έτσι πήγα και αγόρασα από ένα βιβλιοπωλείο το «νέο» βιβλίο της Ιστορίας της ΣΤ Δημοτικού.

    Νοσφεράτε
    Δεν ξέρω αν μιλάμε για το ίδιο βιβλίο, πάντως αυτό που κυκλοφορεί τώρα είναι ανατύπωση του «παλιού» έως το 2005 βιβλίου το οποίο υπήρχε για 5-6 χρόνια στα σχολεία, αν δεν κάνω λάθος.
    Όπως και νάχει έχει ενδιαφέρον η σύγκριση των δύο βιβλίων.
    Αργότερα όμως όταν θα του ρίξω μια ματιά και ανοίξει η κουβέντα

    Και μακριά από δω οποιαδήποτε σκέψη ότι πρόκειται για τον οποιοδήποτε λόγο να χαριστούμε σε κανέναν.

    mumul

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/11/2007

  35. Μουμουλ λες »Μου κίνησε την περιέργεια η σημείωση του Νοσφεράτου παραπάνω (Νο 7)και έτσι πήγα και αγόρασα από ένα βιβλιοπωλείο το “νέο” βιβλίο της Ιστορίας της ΣΤ Δημοτικού»

    Ενώ εγώ μίλησα για το »αντιεκπαιδευτικό καινουριο βιβλιο της Ιστοριας της Γ Λυκειου»΄

    Μουμούλ Μουμούλ
    Μουμούλ Μουμούλ Μουμούλ Μουμούλ Μουμούλ

    Επαναλαμβανω βιβλιο της Ιστοριας της Γ Λυκειου’ ‘βιβλιο της Ιστοριας της Γ Λυκειου» βιβλιο της Ιστοριας της Γ Λυκειου» βιβλιο της Ιστοριας της Γ Λυκειου»βιβλιο της Ιστοριας της Γ Λυκειου» βιβλιο της Ιστοριας της Γ Λυκειου» βιβλιο της Ιστοριας της Γ Λυκειου»

    ( και μαλιστα …Γενικής παιδειας και Οχι κατευθυνσης (ειναι αλλλλο με συνεπεια το Μπερδεμα για τα παιδια να ειναι ακομα μεγαλύτερο )

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 21/11/2007

  36. Τρέχω να το πάρω και αυτό 🙂 🙂
    Και μην φωνάζεις τόσο.

    Εμ σε ακούω και εμ σε διαβάζω… 🙂

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/11/2007

  37. Μη στεναχωριεσαι …Και μενα η γυναικα μου με στελνει Super Market για να αγοράσω Μακαρονια Barila νο 10 κι εγώ αγοράζω Stela no 5

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 21/11/2007

  38. » manitari tou bounou

    Τα συμπεράσματά σου είναι εξαιρετικά λανθασμένα.

    Πολύ νωρίτερα είχε εκδοθεί το Κείμενο του Δικτύου Κριτικής και Δράσης στην ΠΑιδεία, καθώς είχε δημοσιευτεί και το άρθρο του Στ. Θεοδωρίδη στην εφημερίδα “Αριστερά”.

    Οι φίλοι του “Π και Α” τα δημοσίευσαν και καλό θάταν να τα δεις πριν εκφέρεις γνώμη:

    https://pontosandaristera.wordpress.com/2007/06/24/12-6-2007/#more-932

    Comment by KΟΕ ΟΕ, ΟΕ ΟΕ!!!!!! | November 21, 2007″

    Το κείμενο το έχω διαβασει στην εφημεριδα.

    Δεν αναφερομαι σ αυτο. Επειδή γνωριζω καλα την αντι ιμπεριαλιστική φιλοσοφία της ΚΟΕ, απλά ζηταω πιο πολλα απ αυτην. Δηλαδή θ ήθελα να παιξει πρωταγωνιστικο ρόλο οπως το ΜΛ ΚΚΕ ή το ΑΡΔΗΝ…

    Κάνω λάθος;

    Σχόλιο από manitari toubounou | 21/11/2007

  39. θ ήθελα να παιξει πρωταγωνιστικο ρόλο οπως το ΜΛ ΚΚΕ ή το ΑΡΔΗΝ…

    KΟΕ ΟΕ, ΟΕ ΟΕ!!!!!!

    ελπίζω ,αντιθετα η ΚΟΕ να μην φιλοδοξεί να ξεπερασει τον …..πρωταγωνιστικο ρόλο του….Αρδην (για τον του ΜΛΚΚΕ δεν ξερω )

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 21/11/2007

  40. Το χλωμό πρόσωπο Νοσφεράτος σωστά μιλάει για τον «πρωταγωνιστικό ρόλο «. Ουγκ..

    Άλλη μια άποψη απο την εφημερίδα «Αριστερά» σχετικά με την απόσυρση.

    http://www.koel.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=1309&Itemid=30

    Σχόλιο από skoum | 21/11/2007

  41. skoum
    σε οτι αφορά το της Αριστεράς :

    »Καταρχήν να πούμε πως η απόσυρση ενός οποιουδήποτε σχολικού βιβλίου, κατόπιν πιέσεων κάθε λογής αντιδραστικών, φασιστικών και θρησκόληπτων κύκλων, και όχι κάτω από την αριστερή κριτική και κινητοποίηση ενός πανεκπαιδευτικού και λαϊκού κινήματος, είναι γεγονός αρνητικό αυτό καθεαυτό.

    Η κριτική και απόρριψη του βιβλίου από μια αριστερή οπτική πνίγηκε όλο το προηγούμενο διάστημα μέσα στον ορυμαγδό των εθνικιστικών κραυγών των Πλεύρηδων, των παπάδων, του Ψωμιάδη και την υπέρμετρη προβολή τους από τα ΜΜΕ.»

    Ουγκ , επίσης … Και παλι Ουγκ !

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 21/11/2007

  42. Νοσφεράτε,

    θα λέμε τα ίδια και τα ίδια συζητώντας ως κουφοί!

    Η ευθύνη ανήκει στην Αριστερά γιατί δεν τόλμησε νωρίτερα να καταγγείλει το «άθλιο βιβλίο» (που λέει και ο Βένιος Αγγελόπουλος) και άφησε ελεύθερο χώρο σ’ αυτούς που λες να παίζουν με το Κρυφό Σχολειό.

    Γιατί ενώ η κριτική στο βιβλίο ξεκίνησε από την ίδια την κοινωνία και τις προσφυγικές οργανώσεις, η Αριστερά δίστασε στην αρχή να οριοθετηθεί απέναντι στους εκσυγχρονιστές, που τόπαιζαν αριστεροί… Λειτούργησε στην αρχή αυτό που επισήμανε ο Ελεφάντης στο δικό του κριτικό και απολύτως απορριπτικό κείμενο: μια ιδιότυπη και άρρωστη αλληλεγγύη…

    Και εξάλλου, η εικόνα που παρουσιάζεις είναι η εικόνα του κίτρινου τύπου, του Άλτερ, του Σταρ, του Πρετεντέρη, του Ιού, των νεοφιλέλεύθερων, του Αδριανόπουλου κ.λπ. που γούσταρε να προβάλλει την αντίθεση «Λιάκος εναντίον Λιακόπουλου«.

    Η Αριστερά έκανε ουσιαστική και σφοδρή κριτική και στο ιδεολογικό επίπεδο αυτή έδωσε το στίγμα, όπως φυσικά και οι προσφυγικές οργανώσεις.

    Ουγκ!

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/11/2007

  43. Μ-Π

    να υποθεσω οτι σε βρισκει συμφωνο αυτο που λεει η «Αριστερα» οτι δηλαδή

    »Η κριτική και απόρριψη του βιβλίου από μια αριστερή οπτική πνίγηκε όλο το προηγούμενο διάστημα μέσα στον ορυμαγδό των εθνικιστικών κραυγών των Πλεύρηδων, των παπάδων, του Ψωμιάδη και την υπέρμετρη προβολή τους από τα ΜΜΕ.”

    Ουγκ;

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 21/11/2007

  44. Είδες που καταλήξαμε στο ίδιο συμπέρασμα!

    Λέει όμως κι άλλα το κείμενο της «Αριστεράς«:

    «….Αυτή η αριστερή κριτική, λοιπόν, αφορά: Πρώτον, το πλαίσιο και τους σκοπούς, το γιατί και το πώς γράφτηκε το συγκεκριμένο βιβλίο, δεύτερον, το περιεχόμενό του, την ιδεολογία και τις αντιλήψεις που διαμορφώνει στους μαθητές, και, τρίτον, την πολιτική και τους σκοπούς που εξυπηρετούν τα νέα σχολικά βιβλία συνολικά.

    Όσον αφορά το πρώτο, είναι ένα βιβλίο γραμμένο κατά παραγγελίαν και με τις προδιαγραφές που θέτει η νεοταξική θεώρηση –ή μάλλον αναθεώρηση– της ιστορίας. Η Μ. Ρεπούση συμμετείχε στο Κέντρο για τη Δημοκρατία και τη Συμφιλίωση στη Ν.Α. Ευρώπη, «παράρτημα» του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, που χρηματοδοτείται απ’ αυτό κι από άλλα «ευαγή» ιδρύματα, όπως το Ίδρυμα Σόρος, και που εκπόνησε τετράτομο έργο της «καθωσπρέπει» ιστορίας των βαλκανικών λαών (αυτό το πόνημα, μάλιστα, θα μοιράζονταν στους εκπαιδευτικούς σαν βοήθημα για τη διδασκαλία της Ιστορίας).

    Η τοποθέτηση των ζητημάτων που άπτονται των ελληνοτουρκικών σχέσεων (τουρκοκρατία, 1821, μικρασιατική καταστροφή, Κυπριακό) είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα τής υπό αμερικάνικη διεύθυνση ελληνοτουρκικής προσέγγισης. Έτσι, παράλληλα με τις ζεϊμπεκιές Γιωργάκη-Τζεμ ή τις κουμπαριές Καραμανλή-Ερντογάν, σε συμφωνία μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας, τον Ιούνη του 2001, αναφέρεται πως τα δύο μέρη «θα συνεργάζονται στην παρουσίαση της ιστορίας, της γεωγραφίας, του πολιτισμού και της οικονομίας της άλλης χώρας, ιδιαίτερα στα σχολικά βιβλία. Με αυτόν το στόχο, θα συστήσουν μια Μεικτή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων, η οποία θα ανταλλάξει και θα μελετήσει τα σχολικά βιβλία, για να προτείνει τη διόρθωση των ανακριβειών». Επομένως, ο «συνωστισμός στην παραλία της Σμύρνης» ή η «διχοτόμηση» της Κύπρου δεν αποτελούν «ατυχείς» εκφράσεις, αλλά πολύ συγκεκριμένη τοποθέτηση. (Για την «παρουσίαση της γεωγραφίας», εύλογα υποθέτουμε ότι αφορά τα Ίμια και λοιπές «γκρίζες ζώνες»). Το επιχείρημα των συγγραφέων ότι σκοπός τους ήταν να αμβλυνθούν τα μίση και τα πάθη μεταξύ των δύο λαών είναι πολύ σαθρό. Τα μίση και τα πάθη δεν αμβλύνονται με την απόκρυψη και τη διαστρέβλωση των ιστορικών γεγονότων, αλλά με τη γνώση και κατανόηση των αιτίων, των συνθηκών, των πολιτικών που οδήγησαν σ’ αυτά και την εξαγωγή των ανάλογων συμπερασμάτων.….»

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/11/2007

  45. Για να θυμομαστε οτι υπαρχει και η τσεπη των εργαζομενων – Και η Τσεπη των (Δεξιων) Κρατουντων

    Οι εργαζόμενοι χάνουν μερίδιο στον παραγόμενο πλούτο και δέχονται χαριστική βολή από πρόσθετους φόρους 6,2 δισ. ευρώ

    Τους πλουτίζουμε και μας φτωχαίνουν
    Του Κ. ΤΣΟΥΠΑΡΟΠΟΥΛΟΥ

    Ούτε τη μισή αύξηση του πλούτου της χώρας δεν θα πάρουν οι εργαζόμενοι, αν όλα στην οικονομία και την κοινωνία κυλήσουν το 2008 στο πλαίσιο της δημοσιονομικής πειθαρχίας που θέλει να επιβάλει η κυβέρνηση με τον προϋπολογισμό που κατέθεσε χθες στη Βουλή ο Γ. Αλογοσκούφης.

    Οχι μόνο δεν θα λάβουν, αλλά θα κληθούν και να δώσουν μέσω της αύξησης της φορολογίας. Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από την εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού, το ΑΕΠ (ο παραγόμενος πλούτος της χώρας) θα αυξηθεί σε ονομαστικούς όρους κατά 7%. Η αύξηση που θα δοθεί στους δημοσίους υπαλλήλους, με βάση την εισοδηματική πολιτική που ετοιμάζει η κυβέρνηση, θα είναι 3% και για τους συνταξιούχους 4%. Με δεδομένη την κυβερνητική βούληση να «ευνοήσει» παρόμοιες αυξήσεις και στον ιδιωτικό τομέα, είναι πασιφανές ότι κάποιοι άλλοι (που είναι οι επιχειρήσεις και οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες) θα καρπωθούν το ήμισυ της αύξησης του πλούτου το 2008.

    Στα λόγια βεβαίως και μιλώντας στο υπουργικό συμβούλιο, ο πρωθυπουργός Κ. Καραμανλής διαβεβαίωσε ότι ένας από τους στόχους της κυβέρνησης είναι «η δικαιότερη κατανομή του μερίσματος της ανάπτυξης, με στοχευμένη μεταβίβαση στους οικονομικά ασθενέστερους». Λίγο πριν είχε αναφερθεί στις μικρές (σε σχέση με το αυξημένο κόστος ζωής) ενισχύσεις στο ΕΚΑΣ, στη σύνταξη ΟΓΑ, το επίδομα ανεργίας, το πολυτεκνικό επίδομα και στους τρίτεκνους, καθώς και στη μείωση της άμεσης φορολογίας και του φόρου γονικών παροχών – κληρονομιών. Ο κ. Καραμανλής αισθάνθηκε την ανάγκη να αναφερθεί ιδιαίτερα στις μισθολογικές αυξήσεις των αξιωματικών και στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων.

    Η δεύτερη πηγή απωλειών των εργαζομένων θα προκύψει από την αφαίμαξη των αμοιβών μέσω της φορολογίας. Τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται το 2008 κατά 12,9%. Οι επιπλέον φόροι που καλούνται να πληρώσουν οι φορολογούμενοι φτάνουν τα 6,27 δισ. ευρώ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη φορολογική αφαίμαξη όλων των εποχών. Ο φιλόδοξος αυτός στόχος θα στηριχτεί στη μεγάλη αύξηση του φόρου στα ακίνητα και σε πετρέλαιο – βενζίνη. Αμφότερες οι επιβαρύνσεις θα αρχίσουν να «τρέχουν» από την 1/1/2008.

    Στο μεταξύ, το άγος των εξοπλιστικών προγραμμάτων συνεχίζεται. Το 2008 οι φορολογούμενοι θα πληρώσουν 1.800 εκατ. ευρώ, δηλαδή σχεδόν το ένα τρίτο της συνολικής φορολογικής επιβάρυνσης (6,2 δισ. ευρώ). Το κονδύλι, προς δόξαν των ερειπίων της εθνικοφροσύνης και των διαφόρων από βορρά και ανατολάς εθνικών κινδύνων είναι αυξημένο κατά 100 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2007.

    Η μεγάλη αντίφαση είναι ότι για την Παιδεία διατίθεται πλέον, με βάση το κατά 9,6% αναθεωρημένο ΑΕΠ, μόνο το 2,8% του εθνικού εισοδήματος, με τον προεκλογικό στόχο της Ν.Δ. του 2004 για 5% του ΑΕΠ να απομακρύνεται ολοταχώς από την εκπλήρωσή του.

    Ψελλίσματα Καραμανλή

    Παρότι ο κ. Καραμανλής -που στην ομιλία του στο υπουργικό συμβούλιο στήριξε την πολιτική Αλογοσκούφη- μίλησε και αυτός για ήπια προσαρμογή, τόσο ο ίδιος όσο και οι υπουργοί του γνωρίζουν ότι επιχειρούν μια πολύ σκληρή και διττή προσαρμογή στα δημόσια οικονομικά και στο Ασφαλιστικό. Γνωρίζουν επίσης ότι για να μειώσουν το πολιτικό κόστος πρέπει να εφαρμόσουν το λεγόμενο εμπροσθοβαρές σενάριο, δηλαδή τα σκληρά μέτρα να ληφθούν μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2008. Ισως στη μεγάλη πίεση, οι ειδήμονες ξέχασαν να συμπεριλάβουν στον προϋπολογισμό τους Ειδικούς Λογαριασμούς.

    Παραγωγικότητα υπέρ κεφαλαίου
    «Προτέρημα» για την Οικονομία θεωρεί η κυβέρνηση την αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων. Δεν αποτελεί όμως και προϋπόθεση αύξησης των αμοιβών τους. Το αντίθετο, μάλιστα, συμβαίνει: οι αμοιβές περιορίζονται για να αυξηθεί το κέρδος των επιχειρήσεων.

    ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 21/11/2007

    Εντω μεταξύ σημερα τεθηκε στο Αρχειο η εκθεση Ζορμπα -ως μη συννομη (κι ετσι δεν θα μαθουμε ποτε σε τινος τσεπες -η κομματικά ταμεία-κατεληξαν τα κλεμμενα των ταμείων)

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 22/11/2007

  46. Τελικά : Μετά το αισχος της Αναθεσης του Βιβλιου της Ιστορίας της Γ Λυκείου(για το οποιο δεν κουνηθηκε Φυλλο) επιστροφή στο παλιο δοκιμασμένο συστημα των Αναθεσεων απο την καλή μας Αδιαβλητη και αντικειμενική Κυβερνηση της Νεας Δημοκρατίας…

    http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,id=24369104

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 15/12/2007

  47. ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ

    Ανεξάρτητο Σοσιαλιστικό Περιοδικό

    Με αφορμή το βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ’ Δημοτικού

    του ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΠΑΤΖΑ
    (16/07/2007)

    Αρχική Δημοσίευση: Μηνιαία εφημερίδα Ο Πολίτης, Ιούλιος 2007

    > Εισαγωγή
    > Τι εννοούμε «αναποδογύρισμα» της ιστορίας;
    > Η μαρξιστική αντίληψη της ιστορίας – «Ο άνθρωπος φτιάχνει την ιστορία;»
    > Οι ιστορικές σχολές στην Ευρώπη
    > Η Σχολή της Φραγκφούρτης
    > Το έθνος στη μετανεοτερική περίοδο
    > Υποσημειώσεις

    Όταν αναφερόμαστε στην επίσημη ιστορία του κράτους, εννοούμε ότι, αν μη τι άλλο, είναι βέβαιο ότι υπάρχει μια εξουσιοδοτημένη επιτροπή από πολιτικούς που ελέγχουν την κεντρική πολιτική εξουσία του κράτους, στην οποία αναθέτουν να φέρει σε πέρας τα ιστορικά θέματα προκειμένου να τα νομιμοποιήσουν. Η επίσημη ιστορία του τουρκικού κράτους κάπως έτσι νομιμοποιήθηκε από τα στημένα συνέδρια της Ιστορίας στις αρχές του 1930, και εν συνεχεία οι επίσημες ιστορικές θέσεις κυκλοφόρησαν μέσω των σχολικών βιβλίων. Στην περίπτωση της Τουρκίας νικητής ήταν ο Κεμάλ. Όταν έχουμε σαν δεδομένο αυτήν την αρχή τότε μπορούμε να μελετάμε την ιστορία με μια κριτική στάση ώσπου να βρούμε νέα επιχειρήματα και μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο εκ του αποτελέσματος. Αλλά τι σημαίνει επίσημη ιστορία; Είναι αυτή η οποία δεν επιδέχεται κριτική από κανέναν και δεν αλλάζει με τίποτα. Υποχρεούται ο καθένας να την αποδέχεται ως έχει, και αυτό σημαίνει δογματισμός και όχι ιστορική επιστήμη. Αυτά είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της επίσημης ιστορίας.

    Στην Ελλάδα όμως η ιδεολογικοπολιτική σύγκρουση ήλθε στην επιφάνεια με αφορμή το βιβλίο ιστορίας της ΣΤ’ Δημοτικού. Αυτό όλο το υλικό που συγκεντρώθηκε τους τελευταίους μήνες όσον αφορά το βιβλίο πιστεύω ότι είναι ένας συσσωρευμένος θυμός κυρίως από ομάδες προσφύγων οι οποίοι θεωρούν περισσότερο ότι είναι αδικημένοι από το εθνοκεντρικό Ελλαδικό Αθηναϊκό κράτος. Το συγκεκριμένο βιβλίο ιστορίας αφότου κυκλοφόρησε έχει συγκεντρώσει σε βάρος του πολλές επικρίσεις. Στο στόχαστρο της κριτικής βρίσκονται αρκετές αποσιωπήσεις και παραποιήσεις σημαντικών ιστορικών γεγονότων. Παράδειγμα, σχετικά με το μικρασιατικό αναφέρει ότι «χιλιάδες Έλληνες συνωστίζονται στο λιμάνι προσπαθώντας να μπουν στα πλοία και να φύγουν για την Ελλάδα». Αυτό τι σημαίνει; Ότι δεν υπήρξε προσφυγικό στοιχείο του ‘22 από τη Μικρά Ασία, και ότι δεν υπήρξαν διωγμοί με την ήττα του ελληνικού στρατού και αφήνει έτσι να εννοηθεί ότι οι Έλληνες της Ανατολής έφυγαν από μόνοι τους δίχως να φαίνεται το στοιχείο του εξαναγκασμού. Αυτό το γεγονός είναι ένα φαντασιακό γεγονός που αναφέρεται στη μεταμοντέρνα ιστορία. Το σημείο αυτό, όπως και άλλα σημεία, χρειάζονται συμπλήρωση και διόρθωση για να μπορούν να κατατοπίζουν τον κάθε μαθητή της υποχρεωτικής εκπαίδευσης όσον αφορά την ιστορία. Στον ελλαδικό χώρο, και όπως συνήθως συμβαίνει σε κάθε σοβαρή περίπτωση, βλέπουμε να δημιουργείται γύρω από το κεντρικό πρόβλημα μια πόλωση και σύγκρουση, που μερικοί επιθυμούν να αναπαράγουν μέσω της ιστορίας: το φανατισμό στο όνομα του πατριωτισμού, ξεφεύγοντας έτσι από την ουσία των ζητημάτων. Το πρόβλημα είναι σύνθετο – τα προσφυγικά σωματεία ζητάνε από την πολιτεία δικαίωση που είναι αναφαίρετο δικαίωμά τους. Αυτό δεν μπορεί να τους το αμφισβητήσει κανείς, διότι αν μη τι άλλο εκφράζουν το άλλο μισό του ελλαδικού πληθυσμού – είναι εκείνο το κομμάτι το οποίο δεν εκφράστηκε μέχρι τώρα ιστορικά και πολιτικά. Το βασικό ζήτημα είναι ότι με αφορμή το σημερινό βιβλίο ιστορίας της ΣΤ’ Δημοτικού έρχεται να αποσιωπήσει και να αποκρύψει την ύπαρξη σημαντικών ιστορικών γεγονότων και πολιτισμικών στοιχείων των Ρωμιών της Ανατολής. Και από την άλλη μεριά του νομίσματος θέλουμε να θεωρούμαστε ότι είμαστε χώρα που ανήκει στη Δύση (Ευρωπαϊκή Ένωση) και δεν θα είναι δυνατόν ποτέ να αντιγράψουμε πρακτικές των κεμαλικών όσον αφορά την παιδεία τους στην Τουρκία, που στην προκείμενη περίπτωση εδώ συμβαίνει το ανάποδο του κεμαλισμού. Θα είναι κάτι το σχιζοφρενικό το να θέλουμε να μιμηθούμε πρακτικές της γείτονας χώρας ενώ τις επικρίνει η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη.

    Τι εννοούμε «αναποδογύρισμα» της ιστορίας;

    Εδώ το θέμα είναι μεθοδολογικό. «Ο τρόπος της έκθεσης πρέπει να διαφέρει από τον τρόπο της έρευνας, διότι η μαρξιστική έρευνα θα πρέπει να αφομοιώσει την ύλη στις λεπτομέρειες, να αναλύσει τις διάφορες μορφές εξέλιξής της και να ανακαλύψει τον εσωτερικό τους δεσμό. Μόνο όταν έχει τελειώσει αυτή η διαδικασία μπορεί να παρασταθεί όπως πρέπει η πραγματική κίνηση. Κι όταν επιτευχθεί αυτό έτσι που η ζωή της ύλης να καθρεφτίζεται ιδεατά, τότε μπορεί να φαίνεται σαν να έχει κάνει κανείς εκ των προτέρων οικοδόμημα. Η διαλεκτική μέθοδος στη βάση της δεν είναι μόνο διαφορετική από τη χεγκελιανή, μα είναι το κατευθείαν αντίθετο της» [1].

    «Η διαλεκτική, στον Χέγκελ, είναι με το κεφάλι κάτω. Για να ανακαλύψουμε τον λογικό πυρήνα μέσα στο μυστικιστικό περίβλημα πρέπει να την αναποδογυρίσουμε» [2]. Το «αναποδογύρισμα» δηλαδή δεν είναι παρά ενδεικτικό και μεταφορικό και θέτει τόσα προβλήματα όσα επιλύει. Για να γίνει πιο κατανοητό το «αναποδογύρισμα» θα πρέπει να δείξουμε ότι «η ειδική δομή της μαρξιστικής αντίφασης είναι θεμελιωμένη στη μαρξιστική αντίληψη για την ιστορία, πρέπει να σιγουρευτούμε ότι αυτή η αντίληψη δεν είναι η ίδια το αμιγές «αναποδογύρισμα» της χεγκελιανής αντίληψης» [3]. Εφόσον αναφερόμαστε στην ιστορία γενικά θα πρέπει να δούμε και την μαρξιστική αντίληψη της ιστορίας που ο Ένγκελς σε ένα από τα έργα του αναφέρει ότι «οι άνθρωποι φτιάχνουν την ιστορία τους, οποιαδήποτε και αν είναι η έκβασή της, επιδιώκοντας ο καθένας τους δικούς του συνειδητά θελημένους σκοπούς και η συνισταμένη από τις πολλές αυτές θελήσεις, που δρουν σε διαφορετικές κατευθύνσεις, και η πολυποίκιλη τους δράση στον εξωτερικό κόσμο είναι ίσα ίσα η ιστορία. Η θέληση καθορίζεται από πάθος ή σκέψη» [4]. Αλλά οι μοχλοί που καθορίζουν το πάθος ή τη σκέψη είναι διαφορετικών ειδών. Τίθεται το ερώτημα από τον Ένγκελς: «Ποιες κινητήριες δυνάμεις βρίσκονται πίσω από κάποια κίνητρα, ποια είναι τα ιστορικά αίτια μέσα στα κεφάλια των ανθρώπων που δρουν;». Το ζήτημα δεν είναι να ερευνήσουμε τα κίνητρα ξεχωριστών ατόμων, σημασία έχει για τα κίνητρα που βάζουν σε κίνηση μεγάλες μάζες, και αν θέλουμε ολόκληρους λαούς αλλά και σε κάθε λαό ολόκληρες πάλι τάξεις [5].

    Η μαρξιστική αντίληψη της ιστορίας – «Ο άνθρωπος φτιάχνει την ιστορία;»

    Στο ερώτημα ποιος φτιάχνει την ιστορία; έτσι γενικά αν θα απαντήσουμε, θα πούμε ότι ο ζωντανός άνθρωπος είναι εκείνος που φτιάχνει την ιστορία με τη δραστηριότητα που αναπτύσσει και επιδιώκει τους σκοπούς του.

    Αλλά η μαρξιστική αντίληψη της ιστορίας υποστηρίζει ότι «την ιστορία την φτιάχνουν οι λαϊκές μάζες», και αν θέλουμε η κινητήρια δύναμη της ιστορίας είναι ο ταξικός αγώνας μέσα σε μια κοινωνία [6]. Αυτή η θέση είναι μια κωδικοποίηση του μαρξισμού σχετικά με το ποιος φτιάχνει την ιστορία, στην οποία απαντάει ο Ένγκελς στην κριτική του απέναντι στους χεγκελιανούς αριστερούς και αυτός ο προβληματισμός, εξειδικεύεται σε μια συζήτηση στα τέλη της δεκαετίας του ‘60 στην Ευρώπη από τον Γάλλο φιλόσοφο Λουί Αλτουσέρ με τον Τζων Λιούις.

    Κατά τον Μαρξ η ιστορική εξήγησή του φαίνεται σαφέστατα από την πρόταση ότι «οι άνθρωποι κάνουν την ίδια τους την ιστορία, δεν την κάνουν όμως κάτω από ελεύθερες συνθήκες, που διάλεξαν μόνοι τους, μα κάτω από συνθήκες που βρέθηκαν άμεσα» [7]. Αυτή την πρόταση την αντιλαμβάνεται ο Μαρξ λαμβάνοντας πρώτα υπόψη του το συσχετισμό ανάμεσα στη λήψη της απόφασης από τον άνθρωπο και στις συνθήκες κάτω από τις οποίες συντελείται η απόφαση αυτή. Αλλά ο δομιστής (στρουκτουραλιστής)ανθρωπολόγος Κλώντ Λεβί-Στρώς σκέφτεται διαφορετικά υποστηρίζοντας ότι «οι παράγοντες που καθορίζουν τις ανθρώπινες πράξεις υπάρχουν «εντός» του ανθρώπου» [8]. Σε αυτό το μοντέλο ανήκουν όλες οι ψυχαναλυτικές ερμηνείες της ιστορίας. Λοιπόν κατά τον Μαρξ δεν φτιάχνουν την ιστορία όπως την θέλουν αλλά σύμφωνα με τις περιστάσεις που κληρονομούν από το παρελθόν.

    Οι ιστορικές σχολές στην Ευρώπη

    Στα μέσα του 20ού αιώνα ιδρύθηκαν διάφορα κέντρα μελέτης και «ιστορικής» έρευνας, από αυτά είναι η Γαλλική Σχολή των Annales, που συγκροτήθηκε μέσω κάποιου περιοδικού που έφερε το όνομα Annales. Η κίνηση των δύο ιστορικών Λυσιέν Φεβρ και Μαρκ Μπλοχ, που σπούδασαν και οι δυο στη Γερμανία και αργότερα στη Γαλλία υιοθέτησαν νέες προσεγγίσεις μεταξύ γεωγραφίας, οικονομίας και ανθρωπολογίας, σε αντίθεση με την έμφαση που έδινε η γερμανική σχολή του Μαξ Βέμπερ στο κράτος, στη διοίκηση και την εξουσία κ.τ.λ. Έτσι οι πνευματικές βάσεις των Annales είχαν τεθεί από τους Λ. Φεβρ και Μ. Μπλοχ που συνιστούσαν μια παιδεία διαφορετική από αυτήν που είχαν οι Γερμανοί ιστορικοί [9]. Στα βασικά έργα τους –όπως το Μεσόγειος του Fernand Braudel– δεν παίζουν καθοριστικό ρόλο τα πρόσωπα αλλά οι δομές. Ο Μ. Φουκώ θεωρούσε την ιδέα μιας ιστορίας ως επινόηση της νεοτερικής περιόδου. Πράγματι το έθνος, που έπαιζε καθοριστικό ρόλο και παρείχε την αίσθηση της ταυτότητας, μπορούμε να πούμε ότι απουσιάζει πλέον από τα συγγράμματα των ιστορικών που εκφράζονται από τη συγκεκριμένη σχολή. Όπως και να είναι, αρκετοί ιστορικοί της σχολής αυτής ασχολήθηκαν συστηματικά με το κοινωνικό ανθρωπολογικό μέρος της ιστορίας – ένας από αυτούς είναι ο Κλωντ Λεβί-Στρως. Αλλά υπήρξε ενδιαφέρον και με την ιστορία των νοοτροπιών προσπαθώντας να συμβάλει στην αναζήτηση των βαθιών δομών και ιδιαίτερα στην διερεύνηση της συνείδησης από το χώρο της ψυχολογίας.

    Η Σχολή της Φραγκφούρτης

    Από μια ομάδα ανθρώπων ιδρύθηκε στη Φραγκφούρτη στα μέσα της δεκαετίας του 1920 η Σχολή της Φραγκφούρτης. Σύντομα εγκατέλειψαν τη Γερμανία και μετέφεραν τη Σχολή στις ΗΠΑ κατά την περίοδο της ανόδου των ναζιστών στην εξουσία. Η συγκεκριμένη σχολή ξεκίνησε να διαμορφώνει τις απόψεις της ασκώντας κριτική στο Διαφωτισμό. Η Σχολή αποτελείται από τα βασικά στελέχη, Μαξ Χόρκχαιμερ, Τεοντόρ Αντόρνο, Χέρμπερτ Μαρκούζε, Γιούργκεν Χάμπερμας.

    Ο Αντόρνο και ο Χορκχάιμερ «αμφισβήτησαν την ίδια την ιδέα της τελικής κυριαρχίας του ανθρώπου πάνω στη φύση, ως το βασίλειο της ελευθερίας πέρα από τον καπιταλισμό. Ο Μαρκούζε αναφέρθηκε στην ουτοπική δυνατότητα της απελευθέρωσης της φύσης μέσα στον άνθρωπο, μόνο για να αρνηθεί με έμφαση ως αντικειμενική τάση της πραγματικότητας και να καταλήξει στο συμπέρασμα πως η βιομηχανική εργατική τάξη είχε ίσως αφομοιωθεί μέσα στον καπιταλισμό» [10]. Ενώ η κλασική μαρξιστική άποψη της πορείας της ιστορίας, από την πρωτόγονη κοινότητα στον καπιταλισμό, είχε δώσει έμφαση στον αυξανόμενο έλεγχο του ανθρώπου πάνω στη φύση, όπου ο τελικός έλεγχος της φύσης θα είναι και το «βασίλειο της ελευθερίας».

    Το έθνος στη μετανεοτερική περίοδο

    Κατ’ έκβαση δεν μπορεί να υπάρξει ένας επιστημονικός ορισμός του έθνους. Τα τελευταία χρόνια έγιναν αρκετές προσπάθειες από δυτικούς κυρίως διανοητές για να αποδώσουν κάποιον ορισμό. Οι δυο λέξεις κλειδιά τελικά κατά τον Μπένεντικτ Άντερσον είναι «συνανήκειν» και «φαντασιακές κοινότητες». Ο Άντερσον είναι ένας από τους δυτικούς μελετητές που διερευνούν τους μηχανισμούς που δημιούργησαν το έθνος. Ο Μπένεντικτ Άντερσον που είναι παρεξηγημένος στην χώρα μας από πολλούς, μας δίνει τον ορισμό του έθνους και αναφέρει ότι «αποτελεί μια ανθρώπινη κοινότητα που φαντάζεται τον εαυτό της ως πολιτική κοινότητα, εγγενώς οριοθετημένη και ταυτόχρονα κυρίαρχη. Δηλαδή αποτελεί κοινότητα σε φαντασιακό επίπεδο επειδή κανένα μέλος, ακόμα και του μικρότερου έθνους, δε θα γνωρίσει ποτέ περισσότερα από τα υπόλοιπα μέλη, δε θα συναντήσει ούτε καν θα ακούσει για αυτά, όμως ο καθένας έχει την αίσθηση του συνανήκειν»[11]. Καθ’ όλη την περίοδο της νεοτερικότητας έγιναν αιματηρές συγκρούσεις και διεξήχθησαν πόλεμοι ανάμεσα στους λαούς με σκοπό τη διατήρηση της εθνικής κυριαρχίας. Από τώρα και στο εξής ο δυτικός πολιτισμός προσπαθεί με κάθε τρόπο να ξεπεράσει τα εθνικιστικά πάθη και τους φανατισμούς, ούτως ώστε να αποφευχθούν οι πόλεμοι μεταξύ των λαών. Και το σχολικό βιβλίο της ΣΤ’ Δημοτικού θα είναι ένα μέρος της προσπάθειας κατευνασμού των εθνικών παθών.

    Αθήνα 16/6/2007

    [1] Μάρξ, Κάρλ, Το Κεφάλαιο, τόμ. Ι, επίλογος στη δεύτερη έκδοση, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

    [2] Αλτουσέρ, Λουί, Για τον Μάρξ, εκδ. Γράμματα.

    [3] Αλτουσέρ, ό.π., σελ 107-108.

    [4] Ένγκελς, Φρίντριχ, Ο Λουδοβίκος Φόυερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας, εκδ. Θεμέλιο.

    [5] Ένγκελς, ό.π., σελ.68-69.

    [6] Αλτουσέρ, Λουί, Απάντηση στον Τζων Λιούις, εκδ. Θεμέλιο.

    [7] Μάρξ, Κάρλ, Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη, εκδ. Θεμέλιο.

    [8] Τοπόλσκι, Γιέρζι, Προβλήματα ιστορίας, εκδ. Θεμέλιο. Βλ. επίσης Κλωντ Λεβί-Στρως, Άγρια Σκέψη, εκδ. Παπαζήση.

    [9] Ίγκερς, Γκέοργκ, Η Ιστοριογραφία στον εικοστό αιώνα. Από την επιστημονική αντικειμενικότητα στην πρόκληση του μεταμοντερνισμού, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1999. Βλ. επίσης τα μεταφρασμένα έργα του Μαρκ Μπλοχ: Απολογία για την Ιστορία, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2004 και Φεουδαλική κοινωνία, εκδ. Κάλβος, Αθήνα 1987.

    [10] Άντερσον, Πέρρυ, Ο δυτικός μαρξισμός, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 2005 – Μαρκούζε, Χέρμπερτ, Ο μονοδιάστατος άνθρωπος, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 1971 – Μαρκούζε, Χέρμπερτ, Οι βάσεις της Φιλοσοφίας του Χέγκελ, εκδ. Αρσενίδης, χ.χ.

    [11] Άντερσον, Μπένεντικτ, Φαντασιακές κοινότητες. Στοχασμοί για τις απαρχές και τη διάδοση του εθνικισμού, εκδ. Νεφέλη, Αθήνα 1997.

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 30/01/2008

  48. Μπένεντικτ Άντερσον που είναι παρεξηγημένος στην χώρα μας από πολλούς, μας δίνει τον ορισμό του έθνους και αναφέρει ότι «αποτελεί μια ανθρώπινη κοινότητα που φαντάζεται τον εαυτό της ως πολιτική κοινότητα, εγγενώς οριοθετημένη και ταυτόχρονα κυρίαρχη. Δηλαδή αποτελεί κοινότητα σε φαντασιακό επίπεδο επειδή κανένα μέλος, ακόμα και του μικρότερου έθνους, δε θα γνωρίσει ποτέ περισσότερα από τα υπόλοιπα μέλη, δε θα συναντήσει ούτε καν θα ακούσει για αυτά, όμως ο καθένας έχει την αίσθηση του συνανήκειν»[

    Δεν νομίζω οτι αποδιδεται πληρως ο ορισμός του Αντερσον σχετική συζητηση εχουμε κανει και μαλιστα εκτεταμένη στις μεταμορφωσεις της ταυτοτητας απο το σχ. 126 κ. εξ.
    https://pontosandaristera.wordpress.com/2007/11/13/5-11-2007/

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 30/01/2008

  49. […] -Άθλια κατάληξη ενός ά […]

    Πίνγκμπακ από -Δύο χρόνια Π&Α: Ένας “εγωκεντρικός” απολογισμός! « Πόντος και Αριστερά | 31/12/2008

  50. […] -Άθλια κατάληξη ενός άθλιου βιβλίου… […]

    Πίνγκμπακ από -Ο απολογισμός του έτους « Πόντος και Αριστερά | 08/01/2010

  51. […] -Άθλια κατάληξη ενός άθλιου βιβλίου… […]

    Πίνγκμπακ από -Τα “κομμένα βιβλία”, η απωθημένη Ιστορία και η νεοελληνική υποκρισία « Πόντος και Αριστερά | 06/01/2012

  52. […] ένα κείμενο του Βένιου Αγγελόπουλου υπό τον τίτλο:  “Άθλια κατάληξη ενός άθλιου βιβλίου”  […]

    Πίνγκμπακ από Η εξιδανίκευση του αναθεωρητισμού (Και πάλι για το βιβλίο της κ. Ρεπούση) « Und ich dachte immer | 31/01/2012


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: