Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-Διογένης ο Κυνικός, Σινωπεύς

Ένας αναρχικός της αρχαιότητας

                                                                                                      

Ένα από τα χαρακτηριστικά πρόσωπα της Αρχαίας Αθήνας υπήρξε ο Διογένης, ο οποίος θα λάβει το προσωνύμιο κυνικός, εξαιτίας των ρήσεων και των αντιρρήσεων που με ελευθεροστομία εξέφραζε. Η έκφρασή του «αποσκότησόν μου» προς τον Μέγα Αλέξανδρο, διέσωσε την παρουσία του ανά τους αιώνας. Ο Διογένης, που με το θυμόσοφο χαρακτήρα θυμίζει το σύγχρονο Πόντιο, γεννήθηκε στη Σινώπη του Πόντου. Στην Αθήνα έφτασε το 380 π.χ. Οι αιτίες της φυγής δεν είναι πλήρως διασαφηνισμένες. Είτε ο πατέρας του, είτε ο ίδιος μπλέχτηκαν σε οικονομικό σκάνδαλο. Αυτή ήταν και η αιτία της φυγής του από τον Πόντο. Τα καλοκαίρια έμενε στην  Κόρινθο και τους χειμώνες στην Αθήνα, μέσα σ’ ένα πιθάρι.

dsc04374.jpg 

 Ο Διογένης Λαέρτιος στο βιβλίο του «Βίοι Φιλοσόφων»  δίνει πλούσια στοιχεία για τους τρόπους, τους διαλόγους και τους αφορισμούς του Διογένη:

«Αυτός ο τόπος, που γέννησε τους μεγάλους ποιητές, τους τραγικούς, τους ρήτορες, τους φιλοσόφους και τους καλλιτέχνες, δεν μπορούσε να μη βγάλει.. ένας φιλόσοφο αλλιώτικον από τους άλλους, έναν πικρό, στυφό, στρυφνό κι ανάποδο άνθρωπο. Η ειρωνεία του τσάκιζε κόκαλα, η δηκτικότητά του ήταν μαχαίρι φονικό, από τον χλευασμό του δεν γλύτωνε κανένας… Για όπλο του είχε το λόγο. Έναν λόγο ευθύ, κοφτερό, ανατρεπτικό.Μ’ αυτόν έβαζε τα πράγματα στη θέση τους μα και τα κατέβαζε από τη θέση τους. Μ’ αυτόν αγωνιζόταν μια ολόκληρη ζωή να βάλει μυαλό σε κούφια κεφάλια, που ήταν και τότε σε πλειοψηφία, μα κι όπου δεν έπιπτε λόγος, έπιπτε ράβδος…» 

Κάποια περιστατικά που ο αναφέρει ο Διογένης Λαέρτιος είναι τα εξής:

«-Ο Διογένης παράγγειλε κάποτε στον Πλάτωνα να του στείλει λίγο κρασί και ξερά σύκα. Ο Πλάτωνας όμως, του ‘στειλε μια μεγάλη νταμιτζάνα γεμάτη κρασιά. Βρίσκοντας τότε ο Διογένης την ευκαιρία να χτυπήσει τον Πλάτωνα σαν ανερμάτιστο και απεραντολόγο, του είπε σαν τον συνάντησε: ‘»Δε μου λές, αν σε ρωτήσουν πόσο κάνουν δύο και δύο, είκοσι θα απαντήσεις; Εσύ ούτε ανάλογα μ’ αυτά που σου ζητάνε δίνεις, ούτε ανάλογα μ’ ότι σε ρωτάνε απαντάς.»  

-Ο Διογένης βγήκε μια μέρα στην αγορά και άρχισε να φωνάζει: «Ε, άνθρωποι, που είστε;» Σαν μαζεύτηκαν κάμποσοι, τους πλάκωσε με τη μαγκούρα, λέγοντάς τους: «Ανθρώπους κάλεσα εγώ, όχι καθάρματα.» 

-Μια μέρα ο Διογένης ήταν ξαπλωμένος και λιαζόταν στο Κράνειο, στο αριστοκρατικό προάστιο της Κορίνθου, όταν ήρθε ο Μέγας Αλέξανδρος και στάθηκε από πάνω του και του είπε: «Ζήτησέ μου ότι θέλεις» (Αίτησον με ό θέλεις). Και ο Διογένης χωρίς να σαλέψει: «Μη μου κρύβεις τον ήλιο» (Αποσκότησόν με).  

-Βλέποντας κάποτε ο Διογένης μια θρησκόληπτη γυναίκα να σκύβει βαθιά μπροστά στα αγάλματα των θεών, της είπε: ‘ Δε φοβάσαι καλή μου γυναίκα, μήπως κανένας θεός από πίσω σου –γιατί ο τόπος είναι γεμάτος από δαύτους- σε δει σε άσεμνη στάση;» 

-Ο Διογένης, βλέποντας πάνω από την πόρτα του σπιτιού ενός μοχθηρού ευνούχου την  επιγραφή: ‘Κανένα κακό να μη μπει’, παρατήρησε: ‘Και ο κύριος του σπιτιού από πού θα μπει’.

                                                                                                                    Β.Α.

dsc04377.jpg  

16/08/2007 - Posted by | -Στιγμιότυπα

4 Σχόλια »

  1. Μπα, πόντιος έτον ο ντορλαντουρτζής;

    (αν το λέω σωστά… σημαίνει «αυτός που περιφέρεται στους δρόμους»)

    Σχόλιο από Πάνος | 06/01/2007

  2. Εδώ έγινε συζήτηση για το συγκέκριμένο ποστ:

    http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=633205

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 12/01/2007

  3. Πάντως Πάνο, εσύ παρότι Καλαματιανός, φαίνεται ότι είσαι ο καλύτερος ποντιογνώστης της παρέας μας…

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 18/01/2007

  4. Χάθηκε η «κυνή» λογική;
    ΤΕΤΑΡΤΗ, 11 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 00:00 E-mail Εκτύπωση
    Diogenes-390Του Πάρι Κωνσταντινίδη

    Πριν από μερικές χιλιάδες χρόνια χάρισε η Αθήνα στον κόσμο μία λέξη, τον «κοσμοπολιτισμό», που ως γνήσια κοσμοπολίτικη επινόηση, δεν γεννήθηκε από Αθηναίο. Όταν ρωτάγαν τον Διογένη από τη Σινώπη για την πατρίδα του, απάνταγε ότι ήταν Κοσμοπολίτης, κι αν τον ειρωνεύονταν για την εξορία στην οποία τον είχαν καταδικάσει οι Σινωπείς, αποκρινόταν ότι: «Εγώ τους καταδίκασα να μείνουν εκεί».

    Η μοίρα της Σινώπης, που έχασε τον σπουδαιότερο πολίτη της, φαίνεται να είναι η μοίρα κάθε κοινωνίας, που αντί να φιλοξενεί, αποδιώχνει. Δεν ήταν, όμως, μόνο ο Διογένης, ο κύων, μετανάστης, μα και οι περισσότεροι κυνικοί φιλόσοφοι, οι οποίοι εμπλούτισαν για πάντα τη φιλοσοφική σκέψη της κλασικής Αθήνας. Ωστόσο η κυνική φιλοσοφία, η οποία ασκούσε έντονη κριτική στις συμβάσεις της εποχής της –δηλαδή στην τότε «κοινή λογική»- δεν ήταν παρά μία ακόμα δυνατότητα στοχασμού, μεταξύ των τόσο διαφορετικών φιλοσοφικών ρευμάτων.
    Η «κοινή λογική» αποθεώνεται στις μέρες μας ως «ο ορθός δρόμος» από αυτούς που την επικαλούνται, ενώ στην ουσία διεκδικούν απλώς καθολικότητα για τη δική τους γνώμη.

    Η «κοινή λογική» αποθεώνεται στις μέρες μας ως «ο ορθός δρόμος» από αυτούς που την επικαλούνται, ενώ στην ουσία διεκδικούν απλώς καθολικότητα για τη δική τους γνώμη. Έτσι, ένας δημοσιογράφος υπέρμαχος της «κοινής λογικής» έγραφε την Τετάρτη: «το κέντρο της πόλης έχει καταληφθεί από απροσδιόριστες φυλές, οι οποίες ανεξαρτήτως προέλευσης, χρώµατος και θρησκείας έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: το έγκληµα» και συνέχιζε παρακάτω: «Ζει [η Αθήνα] σε καθεστώς κατοχής. Μετανάστες και πρεζόνια, έγχρωµοι και εγχώριοι ντίλερ κάθε παρανοµίας». Για τον δημοσιογράφο, λοιπόν, κάθε μετανάστης είναι εγκληματίας και επιπλέον έχει καταλάβει την Αθήνα – ασχέτως αν πληρώνει νοίκι για να ζει σε αυτήν, ασχέτως αν εργάζεται νομίμως, ασχέτως αν είναι νόμιμη η παραμονή του στη χώρα.

    Δεν ξέρω αν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «κοινή λογική» η λογική του δημοσιογράφου, ο οποίος ταυτίζει, άνευ όρων, τον άνθρωπο που διαμένει σε χώρα διαφορετική από αυτήν στην οποία γεννήθηκε -όπως π.χ. ο Διογένης- με τον εγκληματία, τον τοξικομανή και τον έμπορο ναρκωτικών… Ίσως ο δημοσιογράφος να θεωρεί ότι εκφράζει το Zeitgeist. Το πνεύμα της εποχής, όμως, εξέφραζε και ο Χίτλερ στη Γερμανία του ’30. (Εδώ θέλω να διευκρινήσω ότι σε καμία περίπτωση δεν συγκρίνω τις πράξεις ή τα λόγια ενός πολιτικού με τη γνώμη ενός δημοσιογράφου, αλλά ασχολούμαι με τη διαφορετική αντίληψη της εκάστοτε «κοινής λογικής»).

    Ας μην ξεχνάμε, λοιπόν, ότι ο Χίτλερ δεν θεωρείτο ακραίος την εποχή που ανέβηκε στην εξουσία, αλλά mainstream. Οι λόγοι του δεν ακούγονταν παράλογοι από το ακροατήριό του, που τον επαινούσε. Ο Χίτλερ ήταν η «κοινή λογική» μιας χώρας που δεινοπαθούσε από την ένδεια και τη φτώχεια που της είχε επιβάλλει η συνθήκη των Βερσαλλιών.** Η «κοινή λογική» της εποχής δεν έφερε τη λύση, αλλά έγινε το νέο πρόβλημα, που προκάλεσε πολύ μεγαλύτερο πόνο από αυτόν που θα έλυνε (ας μην ξεχνάμε ότι δεν πρόκειται απλώς για πόνο, αλλά για έγκλημα). Μπορεί σήμερα ο Χίτλερ να μας φαίνεται «τρελός», αλλά κάποτε δεν ήταν έτσι.
    Στη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου θεωρείτο λογικό από την κυβέρνηση των ΗΠΑ να δικάζουν στη Νυρεμβέργη τους εγκληματίες-εχθρούς τους, τους ναζί, ενώ σήμερα θεωρείται λογικό, απλώς, να τους εξοντώνουν.

    Οι αντιλήψεις αλλάζουν, και στη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου θεωρείτο λογικό από την κυβέρνηση των ΗΠΑ να δικάζουν στη Νυρεμβέργη τους εγκληματίες-εχθρούς τους, τους ναζί, ενώ σήμερα θεωρείται λογικό, απλώς, να τους εξοντώνουν. Στη λήξη του Α΄ΠΠ οι Βερσαλίες επέβαλαν λιτότητα στους ηττημένους Γερμανούς, ενώ στην λήξη του Β’ ΠΠ οι Δυτικογερμανοί «τρελάθηκαν» από την έκπληξή τους, όταν είδαν ότι έχασαν τον πόλεμο παίρνοντας και λεφτά από πάνω, χάρη στο σχέδιο Μάρσαλ,*** εγκαινιάζοντας μια περίοδο οικονομικής ευμάρειας για τη χώρα.

    Αυτό που χθες ήταν «τρελό», σήμερα είναι «λογικό» και αντιστρόφως. Το σίγουρο είναι ότι η «κοινή λογική» απλώς αντικατοπτρίζει τις αντιλήψεις της εποχής της, που δεν είναι πάντα σοφές. Οι αντιλήψεις, όμως, που αλλάζουν τον κόσμο προς το καλύτερο είναι σαν κι αυτές της αιχμηρής οξύνοιας, της «κυνής» λογικής, μιας μερίδας των μεταναστών της αρχαίας Αθήνας. Αν θέλουμε, λοιπόν, πραγματικά να βελτιώσουμε τον κόσμο, ως έχει σήμερα, ωφείλουμε να ξεπεράσουμε την «κοινή λογική» που τον δημιούργησε.
    * Ο Πάρις Κωνσταντινίδης είναι μουσικολόγος.

    ** Στις 19.11.2010 ο Gabor Steingart, αρχισυντάκτης της οικονομικής εφημερίδας Handelsblatt, χαρακτήριζε τα οικονομικά μέτρα που έχουν επιβληθεί στην Ελλάδα, ως μία «Συνθήκη των Βερσαλιών» χωρίς τον πόλεμο: http://www.handelsblatt.com/versailles-ohne-krieg/3643258.html
    *** Στις 5.5.2011 ο Marc Beise, οικονομικός αρχισυντάκτης της Süddeutsche Zeitung, πρότεινε, μέσω της εκπομπής του, Summa Summarum, την ενίσχυση της Ελλάδας με ένα σχέδιο «μίνι-Μάρσαλ», ώστε να δημιουργηθούν οι βάσεις για πραγματική ανάπτυξη της χώρας: http://www.sueddeutsche.de/video/12170.html

    Σχόλιο από Ν.Χ. | 13/02/2015


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: