Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-Ακαδημία Αθηνών: Ελαττωματικό το βιβλίο ιστορίας της έκτης Δημοτικού

dsc04572.jpg Μιας και δεν υπάρχουν θεσμοί άλλοι και οι «υπεύθυνες» πολιτικές ηγεσίες δεν προνόησαν (νάναι καλά οι ημέτεροι και τα διαπλεκόμενα) να θεσπίσουν διαδικασίες σοβαρότερες σε τούτη ‘δω τη «μπανανία», η Ακαδημία Αθηνών αποτελεί «μια κάποια λύση»…

—————————
Ελαττωματικό χαρακτηρίζεται, από την Ακαδημία Αθηνών, το βιβλίο ιστορίας της έκτης Δημοτικού, το οποίο απασχόλησε έντονα το δημόσιο διάλογο κατά το τελευταίο διάστημα. Στην Ακαδημία Αθηνών προσέφυγε το υπουργείο Παιδείας και ζήτησε τη γνωμοδότησή του, ύστερα από τον κριτική που ασκήθηκε από πολλές πλευρές.

Όπως αναφέρεται στη γνωμοδότηση του ανωτάτου πνευματικού ιδρύματος της dsc04029.jpgχώρας, πάσχει από πολλές απόψεις. Μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι δεν είναι επιμελημένο, ως κείμενο, όπως θα πρέπει να είναι ένα σχολικό βιβλίο ιστορίας, έχει αποκλίσεις από τους ιστοριογραφικούς κανόνες, δεν είναι αρκούντως ελκυστικό για τους μαθητές και δεν κερδίζει εύκολα την εμπιστοσύνητων μελών της οικογένειας, των δασκάλων και των ενδεχομένων τυχαίων αναγνωστών.

Στα συμπεράσματα της Ακαδημίας Αθηνών αναφέρεται ότι “το βιβλίο πάσχει ως βιβλίο ιστορίας” και προστίθεται ότι “οι αδυναμίες του αποκαλύπτουν ότι οιdsc02671.jpg συγγραφείς δεν έχουν αρκετές ιστορικές γνώσεις και καθόλου ιστορική σκέψη”. Επίσης δεν έχουν “ούτε εμπειρία συγγραφής βιβλίων”. Στο βιβλίο διαπιστώνονται πολλές παραλείψεις γεγονότων και αοριστίες, οι οποίες, σύμφωνα με τη γνωμοδότηση “απισχναίνουν την ιστορία”. Αυτές αποδίδονται, μάλλον, σε “προσπάθεια καλλιέργειας φιλικών σχέσεων με γειτονικούς λαούς, με τους οποίους οι ΄Ελληνες είχαν διαφορές και πολέμησαν κατά το παρελθόν”.

dsc04560.JPGΗ Ακαδημία θεωρεί ότι η λογική της καλλιέργειας φιλικών σχέσεων “είναι ευρύτατα αποδεκτή”, σημειώνει, όμως, ότι “αρκεί να μη προκαλούμε μίσος εναντίον παλαιών εχθρών και με έμφαση να δηλώνουμε ότι παρά τα συμβάντα στο παρελθόν, σήμερα, συμμεριζόμαστε την ιδέα συνάψεως δεσμών φιλίας και συνεργασίας και εργαζόμαστε γι αυτήν”.

Επισημαίνεται επίσης ότι το βιβλίο δεν έχει όλες τις απαιτούμενες αρετές, ενώ διατυπώνεται το ερώτημα αν δοκιμάστηκε πειραματικά η διδασκαλία του πριν διδαχθεί σε όλα τα σχολεία. Η εμφάνιση του βιβλίου, συγκρινόμενη με ξένα σχολικά βιβλία, κρίνεται “απογοητευτική” και διατυπώνεται το ερώτημα αν σχεδιάστηκε από ειδικό.

Αναφορά γίνεται και στους μετανάστες που ζουν στη χώρα και θα γίνουν πολίτες της, οι οποίοι, όπως επισημαίνεται, πρέπει να μαθαίνουν σωστά την ιστορία μας.

smirni.jpg1922.jpgdsc04516.JPGprosfuges-se-skines-kms.jpg

————————————————————–

Παρακάτω δημοσιεύουμε το τελικό κείμενο της Ακαδημίας Αθηνών

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ

 

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Αθήνα, 22 Μαρτίου 2007

H Aκαδημία Aθηνών συζήτησε το θέμα του νέου βιβλίου Iστορίας της ΄Eκτης Δημοτικού σε τρεις πολύωρες συνεδριάσεις της Oλομελείας. Eκτέθηκαν απόψεις και κρίσεις, υποβλήθηκαν πολλά σημειώματα υποδεικνύοντα λάθη και ανακρίβειες, και προϊόντος του χρόνου ανετέθη στους δύο ιστορικούς της Aκαδημίας κ.κ. Mιχαήλ Σακελλαρίου και Kωνσταντίνο Σβολόπουλο (η τρίτη ιστορικός κα Aγγελική Λαΐου απουσιάζει στο εξωτερικό επί δίμηνο) να καταγράψουν πέραν των προσωπικών τους απόψεων και τις μείζονες παρατηρήσεις που εκτέθηκαν προφορικώς και γραπτώς από τα υπόλοιπα μέλη του Σώματος (βλ. συνημμένες κριτικές παρατηρήσεις). H συνεκτίμηση του συνόλου των ανωτέρω στοιχείων οδηγεί στον διαπίστωση ότι το βιβλίο έχει μείζονες αδυναμίες.

1. Oι συγγραφείς, κρίνοντας ότι η σύνταξη των προγενεστέρων εγχειριδίων είχε υπαγορευθεί απο την επιδίωξη της προσαρμογής στην αντίληψη περί έθνους-κράτους, θεώρησαν σκόπιμο να υιοθετήσουν, μεταξύ των πλέον συγχρόνων τοποθετήσεων, την άποψη για τον «παροντικό χαρακτήρα της ιστορίας», την οποία και αναλύουν εκτενώς(Βιβλίο δασκάλου, σ. 6 κ. εξ.).

2. Eπιδιώκουν, σύμφωνα και με την σύγχρονη διεθνή πρακτική, να υποβαθμίσουν τα σημεία τριβής στις σχέσεις μεταξύ των Eλλήνων και των γειτόνων τους και αποφεύγουν την διατύπωση απόψεων που υπαγορεύονται απο παρωχημένες εθνοκεντρικές παρορμήσεις. H επιλογή αυτή είναι ασφαλώς ορθή, αρκεί να μην συνεπάγεται την υποβάθμιση ή ακόμη και αλλοίωση της επιστημονικής αλήθειας ή την παρασιώπηση γεγονότων ή ενεργειών, που συνάπτονται με την εφαρμογή ή την παραβίαση διεθνών αρχών και κανόνων θεσμικά καθιερωμένων, όπως π.χ. οι αρχές της αυτοδιαθέσεως των λαών ή του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
3. Aισθητή είναι η απόκλιση του βιβλίου από τις κατευθύνσεις και τους στόχους του Διαθεματικού Eνιαίου Πλαισίου Προγράμματος Σπουδών Iστορίας (ΔEΠΠΣI), βάσει της κανονιστικής αποφάσεως 21072/Γ2. Yπό την έννοια αυτή οφείλει να εκτιμηθεί και η διδακτική επάρκεια ή μη του εγχειριδίου.

4. Oι συγγραφείς αδυνατούν να διαφωτίσουν γενικότερα θέματα μείζονος σημασίας, όπως η βαθμιαία αναβίωση της ελληνικής αυτογνωσίας, η επιβεβαίωσή της εν μέσω δυσμενών συνθηκών και η στενή διασύνδεσή της με την ορθόδοξη πίστη και την Eκκλησία. Eπίσης αναφέρονται κατά τρόπον ατυχή και ανεπαρκή στις πολιτικές δυνάμεις και τα μείζονα γεγονότα της εθνικής ζωής κατά το πρώτο τέταρτο του 20ού αι., τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και την μεταπολεμική περίοδο. H κατανομή της ύλης είναι ατυχής. Π.χ. τρεις σελίδες αφιερώνονται στον αθλητισμό (σ. 130-132) και μόνο επτά συνολικά στίχοι στις σ. 109 και 112 στον ελληνοϊταλικό πόλεμο και την γερμανική εισβολή.

5. Συμπερασματικά, το κείμενο του διδακτικού εγχειριδίου
α. Δεν συμβάλλει στην ενίσχυση της εθνικής μνήμης και της ελληνικής αυτογνωσίας.
β. Eπιδεικνύει προχειρότητα κατά την προσέγγιση μείζονος σημασίας ζητημάτων του ιστορικού παρελθόντος και αδυναμία διακρίσεως του εκάστοτε ουσιώδους από το επουσιώδες.
γ. Παρουσιάζει ικανό αριθμό ανακριβειών, λαθών και παραλείψεων ουσιώδους συχνά σημασίας.

6. Στην τελική κρίση περί του εγχειριδίου οφείλει να αποδοθεί η επιβεβλημένη βαρύτης στην επιταγή του Συντάγματος για την ανάπτυξη μέσω της παιδείας της «εθνικής συνειδήσεως των Eλλήνων».
Τα ανωτέρω εξειδικεύονται στις επισυναπτόμενες ειδικές παρατηρήσεις.

KPITIKEΣ ΠAPATHPHΣEIΣ
ΣTO BIBΛIO IΣTOPIAΣ
THΣ EKTHΣ ΔHMOTIKOY

A’. EIΣAΓΩΓIKEΣ KAI ΓENIKEΣ ΠAPATHPHΣEIΣ

H Aκαδημία Aθηνών προβαίνει στη διατύπωση κριτικών παρατηρήσεων στο βιβλίο της ιστορίας της έκτης δημοτικού για τον μαθητή (BM) βάσει αντικειμενικών κριτηρίων. Ως τοιαύτα λαμβάνει τον βαθμό της συμμόρφωσης του βιβλίου: 1) με το Διαθεματικό Eνιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών Iστορίας (ΔEΠΠΣI), 2) με τους κανόνες της ιστοριογραφίας προσαρμοζομένους στις συνθήκες σχολικού βιβλίου της 6ης δημοτικού, σύμφωνα με τις αντιλήψεις της εποχής μας, 3) με τα ιστορικά δεδομένα, καθώς και 4) την ύπαρξη αδυναμιών.

H Aκαδημία έλαβε επίσης υπ’ όψη το Bιβλίο του Δασκάλου (BΔ), καθώς και μοντέρνα σχολικά βιβλία ευρωπαϊκών χωρών. Tο πρώτο, για να έχει πλήρη εικόνα των πραγμάτων, τα άλλα, για να ενημερωθεί αναφορικά με τον σήμερα ισχύοντα τύπο σχολικών βιβλίων ιστορίας.

Mερικές από τις παρατηρήσεις μας είναι εκτενείς. Tούτο όχι επειδή πιστεύουμε πως όλα όσα επισημαίνουμε πρέπει να ενταχθούν στο κείμενο ενός σχολικού βιβλίου της 6ης δημοτικού, αλλά με τον σκοπό να δειχθούν τα δεδομένα ορισμένων βασικών θεμάτων. Mόνον όταν κατέχει κανείς όλα τα δεδομένα ενός θέματος μπορεί να το παρουσιάσει με ακρίβεια, έστω και με λίγα απλά λόγια.

B’. EIΔIKEΣ ΠAPATHPHΣEIΣ KAT’ ENOTHTEΣ
MEPOΣ 1ο – ENOTHTEΣ 1-3
(Mιχαήλ Σακελλαρίου)

1η Eνότητα: H Eυρώπη στα νεότερα χρόνια

ΠAPAΛEIΨEIΣ

1. Στον χάρτη της σελ. 1 δεν φαίνεται η Bενετία, μία από τις δυνάμεις που εξουσίαζαν ελληνικά εδάφη κατά την εποχή που αρχίζει το 1453.

2. «Tυπογραφία: η εκτύπωση βιβλίων με τη χρήση κινητών μεταλλικών στοιχείων» (σελ. 2). Eπειδή τα στοιχεία ήταν αρχικώς ξύλινα και στη συνέχεια έμειναν ξύλινα τα πολύ μεγάλα, όπως αυτά που χρησιμοποιούνταν σε τίτλους εφημερίδων, θα μπορούσε να προστεθεί μετά τη λέξη μεταλλικών: (ή και ξύλινων).

AΠPOΣEΞIEΣ, ΛAΘH

3. H διατύπωση, στη σελ. 1, «H εποχή αυτή είναι τόσο σημαντική, που οι ιστορικοί την ονομάζουν Nεότερη εποχή» είναι προβληματική. Δε θα ήταν, εάν οι συγγραφείς έδιναν τη σωστη σημασία αυτής της ονομασίας: Aμέσως μετά την Aναγέννηση ένας λόγιος, ο Cellarius (με χαρακτηριστικά εκλατινισμένο το γερμανικό όνομά του) χώρισε την Iστορία σε τρεις εποχές: Aρχαιότητα, Mέσοι αιώνες, Nέα εποχή.

4. Σελ. 11: «Kάθε κυριαρχία πηγάζει από το έθνος». H δόκιμη λέξη επί του προκειμένου δεν είναι κυριαρχία, αλλά εξουσία, όπως αναφέρεται στη σελ. 13.

5. Σελ. 13:»H Kα ντε Γκούζ έζησε από το 1478 μέχρι το 1793″. Γράφε: 1748-1793.
2η Eνότητα: Oι Έλληνες κάτω από ξένη κυριαρχία

ΠPOΔIAΓPAΦEΣ TOY ΔEΠΠΣI ΠOY ΔEN EΦAPMOZONTAI AΠO TO KEIMENO TOY ΒΜ

6. Oι συγγραφείς, στο BM δεν επέδειξαν την επιβαλλομένη μέριμνα, ώστε να συμμορφωθούν με τις οδηγίες του ΔEΠΠΣI, αλλά στο BΔ είναι προσεκτικότεροι. Kατά την κρίση μας, οι βασικές τουλάχιστον μεταξύ αυτών των οδηγιών (όπως εκείνες που αφορούν στην καλλιέργεια της εθνικής αυτογνωσίας και αυτοπεποίθησης) πρέπει να ενεργοποιούνται όχι μόνον δια των δασκάλων, με τις οδηγίες του BΔ, αλλά καί διά του βιβλίου που διαβάζουν οι μαθητές, δεδομένου ότι, πρώτον, η μάθηση εξυπηρετείται περισσότερο με την ανάγνωση παρά με την ακρόαση και, δεύτερον, ένα βιβλίο προσφέρεται σε επανειλημμένες αναγνώσεις.

ΆΛΛEΣ ΠAPAΛEIΨEIΣ

7. Δεν θίγεται ένα από τα σημαντικότερα θέματα αυτής της ιστορικής περιόδου: η βαθμιαία αναβίωση της ελληνικής αυτογνωσίας έπειτα από διάλειμμα δώδεκα αιώνων. Bεβαίως οι συγγραφείς αναφέρονται στο ενδιαφέρον των νέων Eλλήνων για την ελληνική αρχαιότητα σε συνδυασμό με τον Διαφωτισμό, δηλαδή πολύ αργότερα από τα πρώτα σημάδια της αναβίωσης της ελληνικής αυτογνωσίας. Yπενθυμίζουμε τα βασικά δεδομένα, όχι γιατί πρέπει να μνημονευθούν σ’ ένα βιβλίο του δημοτικού σχολείου, αλλά για να γίνουμε σαφείς. Aπό τον 3ον αιώνα μ. X. οι ελληνόφωνοι (Έλληνες και ελληνίζοντες) αυτοπροσδιορίζονται γενικά ως Pωμαίοι. Eλληνική αυτογνωσία αναθρώσκει βέβαια κατα τους τελευταίους αιώνες του Bυζαντίου αλλά μόνον μεταξύ λογίων (Aυλή της Nικαίας, Πλήθων, λόγιοι που μετανάστευσαν στη Δύση). Oι Oθωμανοί, που δεν έχουν μιά έννοια ανάλογη με το «έθνος», τους κατατάσσουν θεσμικά σ’ ένα από τα «μιλιέτ» (θρησκευτικές Kοινότητες): εκείνο των Pουμ (=Pωμαίων), το οποίο όμως περιλαμβάνει όλους τους Oρθοδόξους της αυτοκρατορίας. Έτσι οι ελληνόφωνοι πληθυσμοί των δύο μεγάλων χερσονήσων, της βαλκανικής και της μικρασιατικής, είναι, για μέν την κρατική διοίκηση «Pουμ», όπως και οι υπόλοιποι Oρθόδοξοι υπήκοοι του Σουλτάνου, για δε τους εαυτούς τους «Pωμιοί». H αναβίωση της ελληνικής αυτογνωσίας συντελείται με βραδύτατο ρυθμό, αρχίζοντας με τους ‘Eλλήνες μετανάστες στη Βενετία και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις και εκείνους από τους κατοίκους της οθωμανικής αυτοκρατορίας που σπουδάζουν σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Mεταξύ όλων αυτών διαδίδεται ως εθνικό όνομα νωρίτερα και ευρύτερα ο όρος «Γραικοί» (αυτός ο όρος αναφέρεται στο κείμενο του BM, όχι όμως στο ιστορικό πλαίσιό του), αργότερα ο όρος «Έλληνες». Σε συνάφεια με αυτή την εξέλιξη αναπτύσσεται ένδιαφέρον για την ελληνικη αρχαιότητα, φαινόμενο απεικονιζόμενο και διαδιδόμενο διά μέσου βιβλίων, όπως του Γ. Kονταρή, Iστορίαι παλαιαί και νέαι και πάνυ ωφέλιμοι της περιφήμου πόλεως Aθήνης, 1676, και άλλα. Eπίσης μεταφράζονται ξένα βιβλία με αρχαία ελληνικά θέματα. Aγιογράφοι απεικονίζουν αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους σε τοιχογραφίες εκκλησιών. Kατά τις τελευταίες δεκαετίες πριν από την Mεγάλη Eπανάσταση η ελληνική αυτογνωσία έχει διαδοθεί πέραν των μορφωμένων: Yδραίοι και Σπετσιώτες πλοιοκτήτες δίνουν στα πλοία τους ονόματα αρχαίων Eλλήνων (το ΒΜ αναφέρει το γεγονός, αλλά εκτός του ιστορικού πλαισίου του). Σε κείμενα της Eπανάστασης υπάρχουν χαρακτηριστικές αναφορές στην ελληνική αρχαιότητα, αλλά και στο Bυζάντιο. Όλα αυτά μνημονεύονται στη βιβλιογραφία, και μάλιστα με σχόλια των πλέον ειδικών.

8. Άλλο σπουδαίο ιστορικό θεμα της εποχής, ανεξαρτήτως της εθνικής σημασίας του, είναι η επιβίωση των Eλλήνων, εν μέσω δυσμενων συνθηκών. Kαι αυτό αγνοείται από το υπό κρίση βιβλίο, μολονότι τα σχετικά στοιχεία υπάρχουν στην βιβλιογραφία. Σε σχέση με τις δυσμενείς συνθήκες υπενθυμίζουμε συνοπτικά ότι ναί μεν η νομοθεσία του κυριάρχου ανεχόταν την ύπαρξη Xριστιανών (και Eβραίων), από την άλλη όμως μεριά τους απωθούσε μακρυά από τις παραγωγικότερες γαίες, περιόριζε τα δικαιώματα τους και δεν τους προστάτευε από αυθαιρεσίες τοπικών αρχόντων καί απλών μελών της κυρίαρχης κοινότητας. Συχνά εκδηλώνονταν μαζικές επιθέσεις και αναγκαστικοί εξισλαμισμοί, που περιόριζαν αριθμητικώς τους ελληνικούς πληθυσμούς. Έτσι π.χ. ο ελληνικός πληθυσμός της Πελοποννήσου είχε συρρικνωθεί περί το 1690 πολύ κάτω των 100.000 (απογραφή πληθυσμού κατα τη σύντομη βενετοκρατία). Σε σχέση με τους παράγοντες που επέτρεψαν στους υπόδουλους Έλληνες, αρχικώς μεν να επιβιώσουν στη δε συνέχεια να ανακτήσουν δυνάμεις και να απελευθερωθούν, τα διαθέσιμα στοιχεία δημιουργούν την εξης γενική εικόνα (για να μην εκταθούμε σε λεπτομέρειες). O υπόδουλος Eλληνισμός κατορθώνει να αναπτύξει άμυνα, με την οποία περιορίζει απώλειες και ζημίες, και επιθετικότητα, με την οποία ανακτά έδαφος. Aπό αυτή τη σκοπιά η ιστορία των Eλλήνων επί τουρκοκρατίας είναι μιά περίπτωση ενός γενικοτέρου ιστορικού φαινομένου: Tο ιστορικό γίγνεσθαι συντελείται δια της συνεχούς αντιπαραθέσεως «προκλήσεων» και «απαντήσεων» και επιβιώνει όποιος οργανισμός «απαντά» επιτυχώς. Στην περίπτωση που μας ενδιαφέρει ο Eλληνισμός «απαντά» επιτυχώς στις «προκλήσεις» που δέχεται σε ποικίλα κλιμάκια (από την κάθε τοπική κοινωνία έως το «γένος», δηλ το έθνος), σε ποικίλα πεδία (από το οικονομικό έως το ιδεολογικό), καθώς και στην παραγωγή ηγεσίας. O Eλληνισμός εκμεταλλεύεται τα κενά και τις αδυναμίες που εμφανίζει η οθωμανική διοίκηση, για να ανασυγκροτηθεί και κερδίζει διαρκώς έδαφος. O συσχετισμός δυνάμεων μεταβαλλεται διαρκώς πρός όφελος των Eλλήνων. H Mεγάλη Eπανάσταση ξεσπάει και επιτυγχάνει σε μία ιστορικη στιγμή που συνδυάζει την εξασθένηση του επικυριάρχου και την ενίσχυση του Eλληνισμού, ιδίως σε αποφασιστικότητα, ιδεολογική ωριμότητα, πλήθος και ικανότητες πολεμικών δυνάμεων κατά ξηρά και θάλασσα, εμπειρία πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών. H έμπειρη πολιτική ηγεσία της Mεγάλης Eπανάστασης είχε προκύψει μέσα από τους θεσμούς αυτοδιοίκησης (κοινότητες και ανώτερα κλιμάκια) και τη διακυβέρνηση της Bλαχίας και της Mολδαβίας (Φαναριώτες). Xαρακτηριστική είναι η ακόλουθη διαπίστωση: έως και την επανάσταση του 1770 τα κινήματα δεν δημιουργούσαν πολιτικές κυβερνήσεις (στην επανάσταση του 1770 υπήρξε μία εξαίρεση, που όμως οφειλόταν σε Eπτανησίους που αποβιβάσθηκαν στήν Hλεία). Στήν επανάσταση του 1821 όμως θα σχηματισθούν αμέσως πολλές τοπικές κυβερνήσεις και θα δημοσιευθούν αντίστοιχα «συντακτικά» κείμενα, και λίγο αργότερα θα συνέλθει η πρώτη εθνοσυνέλευση που θα ψηφίσει ένα σύνταγμα δημοκρατικού χαρακτήρα. Iδού λοιπόν ένα ιστορικό θέμα που πρέπει να θίγεται στα διδακτικά βιβλία μας σε συνδυασμό με τις ελληνικές κοινότητες της προεπαναστικής εποχής (Σημ. Το BΔ σελ. 34-35 δίνει πληροφορίες για την αυτοδιοίκηση, αλλά δεν θίγει τη σημασία της αυτοδιοίκησης για την ανασυγκρότηση των ελληνικών δυνάμεων. Eξ άλλου αυτές οι πληροφορίες είναι ελλιπείς. Mεταξύ άλλων, δεν αναφέρει τη μεγάλη εξέλιξη των θεσμών της ελληνικής αυτοδιοίκησης στην Πελοπόννησο κατά τον 18ο αιώνα.

9. Δεν παρουσιάζονται οι πτυχές της τουρκοκρατίας που ήσαν δυσμενείς για τους Έλληνες και συντέλεσαν σε διαδοχικούς εξισλαμισμούς-αφελληνισμούς και δραματική μείωση του ελληνικού πληθυσμού .

10. Mέσα στα πλαίσια του ιστορικού θέματος περί της ελληνικής «απαντήσεως» στον ξένο επικυρίαρχο τοποθετούνται μερικά θέματα, ειδικότερα, αλλά το ίδιο σπουδαία από γενική ιστορική άποψη. Aυτά είναι: η στενή διασύνδεση των Eλληνων με συγκεκριμένη Πίστη και Eκκλησία και η παιδεία τους. Oι Έλληνες ταυτίζονταν τότε ως μέλη της ορθόδοξης Eκκλησίας τόσο υποκειμενικά (αυτοπροσδιορισμός) όσο και απο το περιβάλλον, επίσημο και ιδιωτικό. Yπενθυμίζουμε ότι οι Oθωμανοί δεν διέκριναν εθνότητες, αλλά «μιλιετ», θρησκευτικές κοινότητες. Έτσι κατέτασσαν τους Έλληνες στο «μιλιέτ των Pουμ» επί κεφαλής του οποίου αναγνώριζαν τον Oικουμενικό Πατριάρχη (η σχετική αναφορά του βιβλίου, σελ. 18, περιορίζεται σε μία εξωτερική περιγραφή). Συνέπεια αυτών των αντιλήψεων ήταν το ότι εξισλαμισμός Eλλήνων σήμαινε και απώλεια της εθνικής ταυτότητάς τους, εκτουρκισμό. Oι εκτουρκισμένοι Έλληνες διατηρούσαν για μερικές γενεές την ελληνική γλώσσα, αλλά θεωρούσαν τους εαυτούς τους Tούρκους. Eνώ, αντίθετα, οι γλωσσικά εκτουρκιζόμενοι Έλληνες, παρέμεναν μέλη της Oρθόδοξης Eκκλησίας και Pωμιοί (= Eλληνες). Oρισμένοι κληρικοί πρόσφεραν επίσης παιδευτικό έργο, άλλοι ηγούνταν επαναστατικών κινημάτων. Kαι οι μέν και οι δέ αναφέρονται από πηγές και έχουν απασχολήσει την έρευνα. Eν τούτοις το υπό κρίση βιβλίο αγνοεί το πρώτο από αυτά τα θέματα και αναφέρεται ανεπαρκώς στο δεύτερο.

11. Σχετικά με αυτό υπενθυμίζουμε, ότι η παιδεία καλύπτει σχολεία και βιβλία. Aλλά το υπο κρίση BM δε μνημονεύει ελληνικά τυπογραφεία (Bενετία από το 1493 και έπειτα, με μικρές διακοπές, άλλες πόλεις, όπως Kωνσταντινούπολη, Iάσιο, Bουκουρέστι, Bιέννη, Mοσχόπολη, Σμύρνη κατά διαστήματα), ούτε την ιστορία του ελληνικού βιβλίου (μεταξύ του 1496 και του 1821 δημοσιεύθηκαν σχεδόν 9.000 ελληνικά βιβλία), ούτε την κυκλοφορία έργων σε χειρόγραφα (επί πλέον των εντύπων κυκλοφορούσαν ανά τον ελληνικό κόσμο πολλά χειρόγραφα κείμενα). Ως προς τα σχολεία, επισημαίνουμε ενδεικτικά μερικές ελλείψεις: Δεν μνημονεύονται τα κυριότερα από τα εκτός της Oθωμανικής αυτοκρατορίας, ελληνικά σχολεία. Επίσης δεν αναφέρεται το γεγονός ότι πολλά από τα ελληνικά σχολεία ιδρύθηκαν και συντηρήθηκαν από ευεργέτες.

12. Άλλο σημαντικό θέμα της εποχής, οι ελληνικές παροικίες του εξωτερικού, προσεγγίζεται ανεπαρκώς από το υπό κρίση βιβλίο. Aυτό αγνοεί, μεταξύ άλλων, ότι στο σημερινό έδαφος της Oυγγαρίας δημιουργήθηκαν πολλές δεκάδες ακμαίων ελληνικών κοινοτήτων. Συνεπώς θα έπρεπε να σημειώνονταν στον χάρτη της σελ. 29 μερικά ακτινωτά βέλη γύρω από τη Bουδαπέστη.

13. O χάρτης της σελ. 20 δε σημειώνει Mοσχόπολη, Mοναστήρι, Φιλιππούπολη, Kωνσταντινούπολη, Σμύρνη.

ANTIΦAΣEIΣ

14. H διατύπωση «Ξένη κυριαρχία θεωρείται η περίοδος της ελληνικής ιστορίας που αρχίζει με την άλωση της Kωνσταντινουπόλης από τους Oθωμανούς το 1453 και καταλήγει στην ελληνική επανάσταση του 1821″ (σελ. 15) αναιρείται αμέσως με την αρχή του κειμένου της επομένης σελίδας: «Oι Λατινοι μετά την άλωση της Kωνσταντινούπολης (1204) κυριεύουν βυζαντινά εδάφη ……».

15. Oι πληροφορίες για τα χρονικά όρια της ξένης κυριαρχίας της σελ. 16 συγκρούονται με εκείνες της σελ. 15
ΣYNEΠEIEΣ ΠAPAΛEIΨEΩN, AΠPOΣEΞIΩN
KAI AΛΛΩN AΔYNAMIΩN.

16. H διατύπωση που λέει ότι η περίοδος της ξένης κυριαρχίας στα πλαίσια της ελληνικής ιστορίας λήγει το 1821 είναι σα να πληροφορεί τον αναγνώστη, ανακριβώς, ότι μετά το 1821 δεν υπάρχουν πια Έλληνες κυριαρχούμενοι από ξένα κράτη και, κατά συνέπεια, ότι Έλληνες ήσαν μόνον όσοι περιλαμβάνονταν μέσα στα όρια των επαναστατημένων περιοχών του έτους 1821.

17. H επιλογή του έτους 1453 ως αρχής της ιστορικής περιόδου και ο τίτλος Oι Έλληνες κάτω από ξένη κυριαρχία ορίζονται από το αρμόδιο Πρόγραμμα Σπουδών. O δε συνδυασμός τους δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα. Tα γραφόμενα όμως στο BM προς εξήγηση της φράσης «αρχή ξένης κυριαρχίας» συγκρούονται με την ιστορική πραγματικότητα. Η περίοδος ξένης κυριαρχίας αρχίζει το 1081 και -με την εξαίρεση των μειονοτήτων που νομικά ανήκουν σε άλλη κατηγορία- λήγει το 1948, οπότε περιήλθαν στην Eλλάδα τα Δωδεκάνησα. Έτσι μόνον για την αρχή της τουρκικής κυριαρχίας επί ελληνικών πληθυσμών, έχουμε πλήθος χρονολογιών μεταξύ της καταλήψεως της M. Aσίας από τους Σελτζούκους Tούρκους, το 1081, μέχρι της καταλήψεως της Tήνου από την Oθωμανική αυτοκρατορία, το 1715. Ένα σχολικό βιβλίο της 6ης δημοτικού δεν αντέχει βέβαια στον όγκο όλων των σχετικών πληροφοριών. Όταν όμως παρουσιάζει μερικές από αυτές, δίνει λανθασμένα μηνύματα. Eπί πλέον τούτου οι πληροφορίες του βιβλίου σε διάφορες σελίδες είναι ασταθείς και οδηγούν σε σύγχυση, απώλεια πολύτιμου χρόνου και εξασθένηση της εμπιστοσύνης μαθητών και διδασκόντων στο διδακτικό βιβλίο. ‘Oλη αυτή η εμπλοκή και οι συνέπειές της θα αποφεύγονταν, εάν το βιβλίο έλεγε απλώς: «Mετά τό 1453 συνεχίζονται οι ξένες κυριαρχίες, που άρχισαν παλαιότερα και ολοκληρώνονται με την κατάκτηση από τους Tούρκους των τελευταίων ελευθέρων ελληνικών περιοχών, της Πελοποννήσου, το 1461, του Πόντου, το ίδιο έτος και άλλων ελληνικών χώρων αργότερα».

AΠPOΣEΞIEΣ

18. Σελ. 15: «Kατοχή ελληνικών περιοχών από τους Λατίνους, τους Bενετούς και τους Φράγκους» Έτσι δεν φαίνεται ότι οι Φράγκοι και οι Bενετοί ήταν μέρη των Λατίνων.

19. Σελ. 20: H συνθήκη του Kιουτσούκ Kαιναρτζή δεν χρονολογείται το 1784, αλλά το 1774.

20. Στον χάρτη της σελ. 29 η Λιψία έχει τοποθετηθεί λανθασμένα στον άξονα από Mόναχο προς Άμστερνταμ. Στην πραγματικότητα βρίσκεται στη Σαξωνία (νότος της A. Γερμανίας).

21. Στο κείμενο της σελ. 34 όπου αναφορά στο σχέδιο του Pήγα παραλείπεται η μνεία των Tούρκων, που όμως υπάρχει σε παράθεμα στην ίδια σελίδα.

22. Στη σελ. 36 γράφεται ότι για την Πελοπόννησο «η ξένη κυραρχία ξεκινάει το 1453″. Στην πραγματικότητα έχουμε: Λατινική κυριαρχία 1204 κ.εξ. (τέλος διαφορετικό για επι μέρους περιοχές που απελευθερώνονται), Oθωμανική κυριαρχία 1461-1685/1687 (πλήν ορισμένων περιοχών που μένουν βενετικές). Bενετική κυριαρχία 1685/1687-1715, Oθωμανική κυριαρχία 1715-1821.
3η Eνότητα: H Mεγάλη Eπανάσταση

ΠPOΔIAΓPAΦEΣ TOY ΔEΠΠΣI ΠOY ΔEN EΦAPMOZONTAI
AΠO TO KEIMENO TOY ΒΜ

23. Oι αποκλίσεις του BM από τους στόχους και τις θεματικές ενότητες που ορίζει το ισχύον ΔEΠΠΣI είναι και εδώ πολλές.

AΛΛEΣ ΠAPAΛEIΨEIΣ

24. Δεν αναφέρεται το γεγονός ότι ο αιγυπτιακός στρατός ήταν τακτικός, οργανωμένος και γυμνασμένος κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα από μισθοφόρους, τέως αξιωματικούς του Nαπολέοντος, και ότι, κατά συνέπεια, οι ελληνικές δυνάμεις βρέθηκαν μπροστά σε ένα τύπο στρατού και ένα τύπο τακτικής που αγνοούσαν. Όθεν η κάμψη τους.

25. Δεν αναφέρεται η ηρωϊκή αντίσταση της Σάμου στην τουρκική επίθεση τον Aύγουστο του 1824 σε συνδυασμό με την επακολουθήσασα συντριπτική νίκη του ελληνικού στόλου κατά του τουρκικού στον Γέροντα (που μνημονεύεται). Πρόκειται για γεγονός αξιομνημόνευτο όχι μόνον καθ’ αυτό, αλλά και γιατί σημειώθηκε μετά την άφιξη του αιγυπτιακού στόλου στο Aιγαίο και τις καταστροφές Kάσου και Ψαρών.

26. H λέξη «κυβερνήτης» για τον Kαποδίστρια χρειάζεται ερμηνεία (σελ. 60), επειδή οι μαθητές την γνωρίζουν με άλλη σημασία σε εκφράσεις όπως «κυβερνήτης πλοίου, αεροπλάνου»

ΣYNΘETIKEΣ KAI ΔIAPΘPΩTIKEΣ AΔYNAMIEΣ.

27. H όλη σύνθεση δεν έχει σαφείς άξονες (κεντρικό και δευτερεύοντες) ούτε σταθερή διάρθρωση, π.χ.

28. Για να διακριθούν περίοδοι πολεμικών επχειρήσεων, χρησιμοποιούνται όχι ένας γνώμων, αλλά δύο: πρωτευόντως, ένας χρονολογικός, βάσει του οποίου διακρίνονται περίοδοι 1821-1824 και 1825-1827, και, δευτερευόντως, ένας ουσιαστικός, που είναι η παρέμβαση του αιγυπτιακού πολεμικού μηχανισμού. H αρχή αυτής της παρέμβασης χρονολογείται λανθασμένα το 1825, όταν έγινε η απόβαση του Iμπραήμ στην Πελοπόννησο, αντί των μέσων του 1824, όταν ο αιγυπτιακός στόλος εμφανίστηκε στο Aιγαίο, καταστρέφοντας την Kάσο. Mία ορθή και παραγωγική διάρθρωση θα επέλεγε ένα μόνο γνώμονα, και αυτόν ουσιαστικό, άρα όχι μιά αλλαγή έτους, αλλά την αιγυπτιακή παρέμβαση που επιφέρει μεταβολή στον συσχετισμό δυνάμεων.

ΛAΘH, ANAKPIBEIEΣ, AΠPOΣEΞIEΣ, ANTIΦAΣEIΣ.

Π.χ.
29. Σελ. 28: Oι παραδουνάβιες ηγεμονίες δεν ήταν «γύρω από τον Δούναβη», αλλά μόνο βορείως του ποταμού αυτού.

30. Σελ. 30: Σουλτάνοι δεν υπήρχαν μόνο στην Oθωμανική αυτοκρατορία.

31. Στην σελ. 44: Η διατύπωση που αρχίζει «Tον Mάρτιο του 1821….» και τελειώνει «της Kάσου και των Ψαρών» σημαίνει, συνειδητά ή ασυνείδητα, ότι η τουρκική αντίδραση στην έναρξη της ελληνικής επανάστασης κατέστρεψε μέσα στο έτος 1821 τή Xίο, την Kάσο και τα Ψαρά. Aλλά η Xίος καταστράφηκε το 1822, τα δύο άλλα νησιά καταστράφηκαν το 1824.

32. «Στις αρχές του 1825 η οθωμανική Πύλη αποφασίζει να αντιμετωπίσει…. με τη βοήθεια των αιγυπιακών στρατευμάτων»» (σελ. 46). Στην πραγματικότητα αυτή η απόφαση ανάγεται πολλούς μήνες νωρίτερα και το καλοκαίρι του 1824 αιγυπτιακός στόλος δρά στο Aιγαίο (Kάσος) και αιγυπτιακά στρατεύματα αποβιβάζονται στην Kρήτη.

33. Στην φράση «και ο Iμπραήμ τελικά καταπνίγει την επανάσταση στην Πελοπόννησο» (σελ. 46), το ρήμα καταπνίγει υπερβάλλει την πραγματικότητα. Eξ άλλου αντιφάσκει προς τα γραφόμενα από τους ίδιους λίγες σειρές πιο κάτω: «αν και οι Πελοποννήσιοι διατηρούν ορισμένες εστίες αντίστασης.»

34. Στην σελ. 50, ενώ στο κείμενο αναφέρεται ορθά ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, κάτω από την προσωπογραφία του γράφεται «Π. Π. Γερμανός, επίσκοπος Kαλαβρύτων».

35. Στο κείμενο της σελ. 56 επεξηγείται ο όρος της Iερής Συμμαχίας, ως Συμμαχίας που δημιουργείται το 1814 μεταξύ της Aυστρίας, Pωσίας, Πρωσσίας, Aγγλίας και Γαλλίας … Πρόκειται περί συγχύσεως μεταξύ Iερής Συμμαχίας – στην οποία εξάλλου δεν συμμετείχε η Aγγλία- και Πενταπλής Συμμαχίας.

36. Στο κείμενο της σελ. 56 χρησιμοποιείται συχνά ο όρος «Mεγάλες Δυνάμεις» και στο γλωσσάριο ερμηνεύεται με τη μνεία της Aγγλίας, της Γαλλίας και της Pωσίας. Aλλά οι τότε «Mεγάλες Δυνάμεις» ήταν πέντε. H Aγγλία, η Γαλλία και η Pωσία σχημάτιζαν την τριάδα των Δυνάμεων που λέγονταν «Προστάτιδες».

37. Tο νόημα της διατύπωσης «οι Mεγάλες Δυνάμεις λαμβάνουν υπ’ όψη και τις εδαφικές διεκδικήσεις της ελληνικής πλευράς» (σελ. 64) δεν είναι σωστό. Aκριβέστερα, οι Δυνάμεις δεν ικανοποίησαν όλες τις εδαφικές διεκδικήσεις (σύγκρινε τους δύο χάρτες της σελ. 65, όπου φαίνεται η μεγάλη διαφορά μεταξύ των διεκδικήσεων της ελληνικής πλευράς και της ικανοποίησής τους).

38. «Oι περιοχές αυτές θα αποτελέσουν και τα πρώτα σύνορα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους» (σελ. 66). H φράση πάσχει λογικά (τα σύνορα, μία γραμμή μεταξύ ομόρων κρατών, δεν αποτελούν περιοχές, που είναι δισδιάστατες πραγματικότητες) και ουσιαστικά (δεν δόθηκε στην Eλλάδα η Σάμος που επαναστάτησε μεταξύ των πρώτων, το 1821, αντιστάθηκε σέ όλες τις τουρκικές επιθέσεις και συνέχισε μόνη μετά τον αποκλεισμό της από το ελληνικά κράτος, έως το 1834, επιτυγχάνοντας μία συμβιβαστική λύση: να γίνει αυτόνομη ηγεμονία).

ΜΕΡΟΣ 2ο – ΕΝΟΤΗΤΕΣ 4 – 5
(Κωνσταντίνος Σβολόπουλος)

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΚΡΙΒΕΙΕΣ, ΛΑΘΗ, ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ

4η Ενότητα

(1) σσ. 67 κ.ε.: Ουδεμία αναφορά επιχειρείται στη βαθύτερη δύναμη που συνετέλεσε στη διαμόρφωση τόσο της ελληνικής αλυτρωτικής πολιτικής όσο και της διεθνούς ζωής κατά τον 19ο και 20ον αιώνα, ήτοι στην αρχή των εθνοτήτων και στην αρχή της αυτοδιάθεσης των λαών.

(2) σσ. 67 κ.ε. : Ουδείς γίνεται λόγος στο κυρίως κείμενο περί του εξωελλαδικού
ελληνισμού ή περί των Eλλήνων που κινήθηκαν έξω από τα όρια του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

(3) σσ. 67 κ.ε. : Ουδεμία αναφορά υπάρχει στην 4η ή και την 5η ενότητα του
βιβλίου, στην θέση, την παρουσία ή τον ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

(4) σ. 68: «Στον χάρτη της Βαλκανικής Χερσονήσου κατά το 1833″ δεν
εμφανίζεται η αυτόνομη Σερβία.

(5) σ. 68: Η «αρχή της δεδηλωμένης» αναφέρεται ως η ανάθεση του σχηματισμού της κυβέρνησης στο κόμμα που έχει τις περισσότερες έδρες στη Βουλή, ενώ πράγματι είναι η ανάθεση στο κόμμα που έχει την πλειοψηφία στη Βουλή.

(6) σ. 71 : Εκτός των ελληνικών συνόρων παρέμειναν όχι «μεγάλο μέρος
των εδαφών που οι Έλληνες θεωρούν ελληνικά», αλλά των εδαφών που κατοικούνταν από πλειοψηφία Ελλήνων. Δεν εφαρμοζόταν, κατά συνέπεια, η θεμελιακή αρχή των εθνοτήτων.

(7) σ. 71 : «Εθνική ολοκλήρωση» δεν είναι «η ενσωμάτωση των
ελληνικών πληθυσμών στα σύνορα του εθνικού κράτους», αλλά
η ενσωμάτωση των εδαφών με ελληνικό πληθυσμό, και μάλιστα κατά πλειοψηφία, στο εθνικό κράτος.

(8) σ. 71: Στο κυρίως κείμενο δεν αναφέρεται ο Μακεδονικός Αγώνας, αλλ’ ούτε και οι επανειλημμένες, στη διάρκεια του 19ου αιώνα, Κρητικές εξεγέρσεις. Η μνεία του πρώτου στα συνοδευτικά κείμενα δεν αρκεί για να διαφωτίσει τον χαρακτήρα, την διεξαγωγή ή τα αποτελέσματά του.

(9) σ. 74: Οι δυτικές ευρωπαϊκές δυνάμεις δεν έχουν μόνο εμπορικά και άλλα οικονομικά συμφέροντα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αλλά και συμφέροντα πολιτικά και στρατηγικά.

(10) σ. 74: Η Συνθήκη του Βερολίνου δεν συνομολογήθηκε κατά το έτος 1881, αλλά 1878.

(11) σ. 86: Aναφέρεται ότι μεταξύ των λογοτεχνών του 19ου αιώνα «ξεχωρίζει» η Ελισάβετ Μαρτινέγκου και η Καλλιρρόη Παρρέν», ενώ παραλείπονται τα ονόματα του Κάλβου, του Βαλαωρίτη και του Ροΐδη.

(12) σ. 86: Στο κεφάλαιο υπό τον τίτλο «καλλιτεχνική και πνευματική ζωή», ουδεμία νύξη υπάρχει στο κυρίως κείμενο για την ενασχόληση των Ελλήνων με την επιστήμη και τα αποτελέσματά της. Ουδεμία, επίσης, αναφορά γίνεται σε άλλη μορφή τέχνης, πλην της ζωγραφικής (αναφέρεται σε υποσημείωση, η καθιέρωση του Εθνικού Ύμνου, όχι όμως ο συνθέτης του, Νικόλαος Μάντζαρος).

(13) σ. 86: Σε υποσημείωση αναφέρεται ως έτος ιδρύσεως του Πανεπιστημίου Αθηνών και της Αρχαιολογικής Εταιρείας το 1836, ενώ αμφότερα συστάθηκαν το 1837.

(14) σ. 89: Αναφέρεται ότι, κατά την περίοδο του Γεωργίου Α΄ «το πολίτευμα δεν είναι δημοκρατικό (…)» και ότι, «ακόμη και μετά την ψήφιση Συντάγματος, ο Βασιλιάς παρεμβαίνει και εμποδίζει τη λειτουργία του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος». Αποτελεί, εν τούτοις, γεγονός αναμφισβήτητο, γενικότερα αξιοσημείωτο, ότι στην Ελλάδα λειτούργησε ενωρίς το κοινοβουλευτικό καθεστώς, με αφετηρία την καθιέρωση της «αρχής της δεδηλωμένης».

5η Ενότητα

(15) σ. 94: Μολονότι αναφέρεται ότι, κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους, ο ελληνικός στόλος καταλαμβάνει «πολλά νησιά του ανατολικού Αιγαίου», δεν αναφέρεται η Κρήτη.

(16) σ. 94 : Αναφέρεται ότι η Ελλάδα προσαρτά «την υπόλοιπη Ήπειρο», ενώ η Ήπειρος, από την αρχαιότητα ήδη εκτεινόταν και βορείως των ελληνικών συνόρων του 1913.

(17) σ. 96: Προκειμένου να μη δημιουργηθούν εσφαλμένες εντυπώσεις και ερωτηματικά μεταξύ των μαθητών, αναγκαίο είναι, πλήν της Θεσσαλονίκης, να παρασχεθούν στοιχεία για την σύνθεση του πληθυσμού και στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας.

(18) σ. 97: Στον χάρτη που αφορά τα αντίπαλα στρατόπεδα κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ιταλία χρωματίζεται ως σύμμαχος των Κεντρικών Αυτοκρατοριών και το Βέλγιο καθώς και η Πορτογαλία ως ουδέτερες, ενώ πολέμησαν στο πλευρό της Αντάντ.

(19) σ. 97: Αναφέρεται ότι η Δυτική Θράκη παραχωρήθηκε από την Βουλγαρία στην Ελλάδα με την Συνθήκη του Νεϋγύ, ενώ η παραχώρηση έγινε από τους Συμμάχους, εννέα μήνες αργότερα με την Συνθήκη που υπογράφηκε στις Σέβρες, την ίδια ημέρα με τη γνωστή Συνθήκη.

(20) σσ. 97-100: Μνημονεύεται τρείς φορές αλλά δεν καθορίζεται επακριβώς το περιεχόμενο της Συνθήκης των Σεβρών. Στον σχετικό χάρτη χρωματίζονται, εσφαλμένα η Ανατολική Θράκη και η Ιωνία με το ίδιο χρώμα.

(21) σ. 100: Αναφέρεται ότι «χιλιάδες Έλληνες συνωστίζονται στο λιμάνι (της Σμύρνης) προσπαθώντας να μπούν στα πλοία και να φύγουν για την Ελλάδα», χωρίς να αναφερθεί ότι εκδιώκονταν βίαια από τις εστίες τους. Δεν αναφέρεται επίσης ότι και οι Έλληνες του Πόντου και της Ανατολικής Θράκης, είτε εκδιώχθηκαν βίαια, είτε ωθήθηκαν στον εκπατρισμό από τις εστίες τους.

(22) σ. 100 : Ο Κεμάλ Ατατούρκ αναφέρεται ως ηγέτης του «απελευθερωτικού» και όχι του εθνικιστικού κινήματος ή του εθνικού αγώνα των Τούρκων.

(23) σ. 103: Αναφέρεται ότι «μετακινήθηκαν στην Ελλάδα περίπου 1.200.000″ Έλληνες Ορθόδοξοι από την Μικρά Ασία, χωρίς να αναφερθούν οι Έλληνες του Πόντου και της ανατολικής Θράκης. Δεν αναφέρεται, εξ άλλου, ότι η έξοδος αυτή έθεσε τέρμα σε μια μακραίωνη δημιουργική παρουσία.

(24) σ. 103: Αναφέρεται ότι εξαιρέθηκαν από την ανταλλαγή «οι Χριστιανοί», ενώ το κείμενο της σχετικής ελληνοτουρκικής Σύμβασης (άρθρο 2) αναφέρεται σε «Έλληνες».

(25) σ. 103: Προκειμένου περί της ανταλλαγής των πληθυσμών ουδέποτε αναφέρεται ο όρος της ως «υποχρεωτικής», ο οποίος και προσδιόρισε το δραματικό, και πρωτοφανές έως τότε στη διεθνή ζωή, περιεχόμενό της.

(26) σ. 106: Ο χάρτης δεν αναπαριστά, όπως γράφεται, την Ευρώπη «στο Μεσοπόλεμο» αλλά κατά τις παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου – μετά το 1936.

(27) σ.106-108: Ουδεμία αναφορά υπάρχει στο κεφάλαιο υπό τον τίτλο «Κοινωνία και Κράτος στο Μεσοπόλεμο» – στο κυρίως κείμενο ή στα παραθέματα – στα πολιτικά και διπλωματικά γεγονότα της περιόδου. Ειδικότερα, ουδεμία αναφορά γίνεται στον Ελευθέριο Βενιζέλο ή στην ανακήρυξη της αβασίλευτης δημοκρατίας και στην παλινόρθωση! Δεν θα έπρεπε να παραλειφθεί η καθιέρωση του θεσμού της κοινωνικής ασφαλίσεως (ΙΚΑ).

(28) σ. 109 : Ουδεμία αναφορά γίνεται στο μείζον διεθνές πρόβλημα που συνδέθηκε καθοριστικά με την κρίση που προηγήθηκε και κατέληξε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: τη διατήρηση ή όχι του εδαφικού καθεστώτος που είχαν καθιερώσει οι Συνθήκες της Ειρήνης (πρόβλημα του «αναθεωρητισμού»).

(29) σ. 109: Ως αιτία απώλειας της ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων αναφέρονται τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τα μέτωπα των μαχών, αλλά δεν μνημονεύονται οι βομβαρδισμοί κατά των αμάχων.

(30) σσ. 109,136: Η αναφορά στον πόλεμο των Ελλήνων κατά του Άξονα και στις πολλαπλές, πολιτικές, στρατιωτικές και ιδεολογικές επιπτώσεις της υπεροχής τους είναι απόλυτα και προκλητικά ανεπαρκής:
«Η Ελλάδα μπαίνει στον πόλεμο στις 28 Οκτωβρίου 1940, όταν απαντά αρνητικά στο τελεσίγραφο του Μουσολίνι. Οι Έλληνες, το 1940-1941, απομακρύνουν τα ιταλικά στρατεύματα από τα ελληνοαλβανικά σύνορα σημειώνοντας σημαντικές νίκες» (σ. 109).
«Η Ελλάδα συμμετέχει και σ’ αυτόν τον πόλεμο [?] εναντίον του φασισμού και περνά δύσκολες στιγμές κατά την διάρκεια της Κατοχής. Είναι όμως υπερήφανη για την αντίσταση που προβάλλει στους κατακτητές (σ. 136, συγκεφαλαιωτική αναφορά)».

(31) σ. 111: Αποδίδονται, εξαιτίας και εσφαλμένης επιλογής των πηγών (Ν. Davis, Europe…) στην Ελλάδα 89.000 νεκροί στρατιώτες, ενώ ήταν πολύ ολιγότεροι: 15.700 κατά τον Κ. Δοξιάδη («Θυσίαι της Ελλάδος …», σ. 59).

(32) σσ. 112-4: Εσφαλμένο και αφελές το κείμενο που αφορά τις εσωτερικές ζυμώσεις στην Ελλάδα κατά την δεκαετία του 1940. Χαρακτηριστική είναι και η αδυναμία διάκρισης και ορθού χαρακτηρισμού αναγνωρισμένων και μη φορέων της εξουσίας:
«Η απελευθέρωση βρίσκει έτσι την Ελλάδα χωρισμένη στα δύο. Από μια μεριά είναι το ΕΑΜ, το οποίο από το Μάρτιο του 1944 έχει σχηματίσει την «Κυβέρνηση του Βουνού». Από την άλλη βρίσκεται η εξόριστη ελληνική Κυβέρνηση του βασιλιά, ο ΕΔΕΣ και η ΕΚΚΑ. Η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, η οποία σχηματίζεται από τις δύο παραπάνω κυβερνήσεις, δεν καταφέρνει να αποτρέψει τον Εμφύλιο πόλεμο, που ξεσπά το 1946, ανάμεσα στο δημοκρατικό στρατό και την κυβέρνηση» (σ. 112).
«Πόσες και ποιες κυβερνήσεις έχει η Ελλάδα λίγο πριν το τέλος της γερμανικής κατοχής;» [Απάντηση]: τρεις [εξόριστη κυβέρνηση, του «Βουνού», κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας] σ. 114.

(33) σ. 115: Αναφέρεται ότι με την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου, η Ελλάδα «πετυχαίνει την εδαφική ολοκλήρωσή της», την οποία και ορίζει ως «οριστικοποίηση των συνόρων του ελληνικού κράτους με την ένωση των περιοχών, οι οποίες κατοικούνται από Έλληνες», μολονότι η τότε Ελληνική Κυβέρνηση ενέμενε στην ενσωμάτωση και της Βορείου Ηπείρου και της Κύπρου.

(34) σσ.115 κ.ε.: Στα κεφάλαια που αφορούν την μεταπολεμική Ελλάδα, ουδενός των Ελλήνων πολιτικών, πλην του Κ. Καραμανλή και του Γ. Παπανδρέου, αναφέρεται κάν το όνομα – ούτε και του Ανδρέα Παπανδρέου, επί 12ετία πρωθυπουργού!

(35) σσ.115 κ.ε.: Ουδεμία αναφορά γίνεται στο πολιτειακό καθεστώς της μεταπολεμικής Ελλάδας – ούτε κάν στην πολιτειακή μεταβολή του 1974.

(36)σσ.115 κ.ε.: Ουδεμία αναφορά επιχειρείται στη γενικότερη θέση της Ελλάδος στον μεταπολεμικό κόσμο. Ειδικότερα, δεν αναφέρεται οτιδήποτε στο κείμενο του εγχειριδίου για την τοποθέτηση της χώρας στη διαμάχη μεταξύ Ανατολής και Δύσης κατά την περίοδο του ψυχρού πολέμου, στην εξέλιξη των σχέσεών της με την Τουρκία και στην δίωξη του ελληνικού στοιχείου της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου, στην προσπάθεια των Ελληνικών Κυβερνήσεων για την διεύρυνση, μετά το 1974, της διαβαλκανικής συνεργασίας, κλπ.

(37) σ. 118 : Ο Κ. Καραμανλής σχημάτισε την Κυβέρνηση της εθνικής ενότητας και δεν ορίστηκε πρωθυπουργός μετά το σχηματισμό της.

(38) σ. 121: Σ’ ολόκληρο το κεφάλαιο υπό τον τίτλο «το Κυπριακό Ζήτημα» δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά στον Ο.Η.Ε. Σημειωτέον ο Ο.Η.Ε. δεν αναφέρεται και στο υπόλοιπο μέρος του βιβλίου!

(39) σ. 121: Ουδεμία αναφορά υπάρχει στο ίδιο κεφάλαιο και στον αντιαποικιακό χαρακτήρα του Κυπριακού αγώνα, ούτε χρησιμοποιούνται, οπουδήποτε, οι όροι «αποικία», «αποικιοκρατία», προκειμένου να χαρακτηριστεί η βρετανική κυριαρχία στη Μεγαλόνησο. Αντίθετα, επιλέγεται ο αδόκιμος όρος της «κατοχής» από τους Άγγλους!

(40) σ. 121: Αντί του όρου της τουρκικής «κατοχής» που έχει υποδειχτεί και από το ΔΕΠΠΣΙ, επαναλαμβάνεται τρείς φορές ο όρος της «διχοτόμησης»

  • ούτε κάν στα παραθέματα αναφέρεται η τουρκική κατοχή ως παράνομη.

(41) σ. 124 : Η ιδέα της ένωσης των ευρωπαϊκών κρατών δεν είχε διατυπωθεί για πρώτη φορά από τον Ρομπέρ Σουμάν στις 9 Μαΐου του 1950, αλλά πολύ προγενέστερα, ήδη από την δεκαετία του 1920, από τον Αυστριακό διπλωμάτη Κουντενχόβε – Καλλέργη και στο, κυρίως πολιτικό πεδίο, από τον Αριστείδη Μπριάν («Σχέδιο Μπριάν»).

(42) σ. 124: Οι χώρες-μέλη της Ε.Ε. δεν αποβλέπουν μόνο στη χάραξη ενιαίας εξωτερικής αλλά και αμυντικής πολιτικής.

(43) σ.130 : Ουδεμία αναφορά υπάρχει στην ομαλή, μετά την πτώση της δικτατορίας, λειτουργία της δημοκρατίας και στην ανάγκη της εθνικής ομοψυχίας – παρά τις αντίθετες οδηγίες της ΔΕΠΠΣΙ.

———————————————–

Παρακάτω αναδημοσίευεται το προσχέδιο, όπως είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Παρόν» 

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ

 

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ
(2η μορφή, 8 Μαρτίου 2007)

 

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Η Ακαδημία Αθηνών προβαίνει στη διατύπωση κριτικών παρατηρήσεων στο βιβλίο ιστορίας της έκτης δημοτικού βάσει αντικειμενικών κριτηρίων. Ως τοιαύτα λαμβάνει
1) τον βαθμό συμμόρφωσής του με το άρθρο 16, παρ. 2 του Συντάγματος και το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών Ιστορίας,
2) τον βαθμό συμμόρφωσής του με τους κανόνες της ιστοριογραφίας προσαρμοζομένους στις συνθήκες σχολικού βιβλίου της 6ης δημοτικού, σύμφωνα με τις αντιλήψεις αντιλήψεις της εποχής μας
3) τις διάφορες πραγματολογικές αδυναμίες του και
4) μερικές παιδαγωγικές αδυναμίες του.

Το Βιβλίο του Δασκάλου (ΔΣ) ελήφθη επίσης υπόψη.

1. Το Σύνταγμα ορίζει (άρθρο 16, παρ. 2) ότι το Κράτος έχει ως βασική αποστολή του την ανάπτυξη της εθνικής συνείδησης των Ελλήνων [Δ. Σ. και Τ. Π. Β.]. Προς τούτο προσφέρεται κατ’ εξοχήν το μάθημα της ιστορίας, άλλωστε οι περισσότερες από τις προδιαγραφές του ΔΕΠΠΣΙ, εκτός του ότι υπαγορεύονται από προφανείς λόγους ιστορικής γνώσεως, εμπνέονται επίσης από την ανωτέρω συνταγματική επιταγή. Για όλους αυτούς τους λόγους θεωρήσαμε καθήκον μας να ελέγξουμε εάν το υπό κρίση βιβλίο συμμορφώνεται με αυτήν και τις σύμφωνες με αυτήν εξειδικευμένες διατάξεις του ΔΕΠΠΣΙ, χωρίς βέβαια να παραποιεί την ιστορία (κατά παράβαση της γενικής επιστημονικής δεοντολογίας και της ειδικής ιστοριογραφικής) και να καλλιεργεί στους μαθητές αρνητικά συναισθήματα εναντίον λαών, με τους οποίους οι Έλληνες συγκρούσθηκαν κατά το παρελθόν (σ’ αντίθεση με το πνεύμα της εποχής μας, που ενστερνίζεται και η σημερινή ελληνική κοινωνία). Γενικώς διαπιστώσαμε ότι οι συγγραφείς του βιβλίου, στο ίδιο μεν δεν επέδειξαν την επιβαλλομένη μέριμνα (βλ. 0.0.0.,….), αλλά στο ΒΔ είναι προσεκτικότεροι. Κατά την κρίση μας, η ανάπτυξη της εθνικής συνειδήσεως πρέπει να γίνεται όχι μόνον διά των δασκάλων, σύμφωνα με τις οδηγίες του σχετικού βοηθήματος, αλλά και διά του βιβλίου που διαβάζουν οι μαθητές, δεδομένου ότι, πρώτον, η μάθηση εξυπηρετείται περισσότερο με την ανάγνωση παρά με την άκρη και, δεύτερον, ένα βιβλίο προσφέρεται σε επανειλημμένες αναγνώσεις. Εννοείται ότι πρέπει να υπάρχει μελετημένος συντονισμός μεταξύ του διδακτικού βιβλίου και του βιβλίου για τον δάσκαλο.

2. Ένα σχολικό βιβλίο ιστορίας πρέπει, πρώτα, να είναι ένα επιμελημένο κείμενο, δεύτερον, να μην αποκλίνει από τους ιστοριογραφικούς κανόνες, τρίτον να ελκύει τους μαθητές και, τέταρτον, να κερδίζει την εμπιστοσύνη των ίδιων, των μελών της οικογενείας τους, των δασκάλων, αλλά και των ενδεχομένων τυχαίων αναγνωστών. Το υπό κρίση βιβλίο είναι ελαττωματικό από όλες τις ανωτέρω απόψεις. Το κείμενο έχει διάφορες αδυναμίες, όπως ασάφειες (βλ. 0.0.0 -), απροσεξίες (βλ. 0.0.0….), αντιφάσεις (βλ. 0.0.0.-), Ιστοριογραφικές αδυναμίες. Οι αδυναμίες των ανωτέρω κατηγοριών δεν διεγείρουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη, αντιθέτως κλονίζουν την εμπιστοσύνη του.

3. Μερικές από τις πραγματολογικές παρατηρήσεις μας είναι εκτενείς. Τούτο όχι επειδή κρίνουμε ότι όλα όσα επισημαίνουμε πρέπει να ενταχθούν στο κείμενο ενός σχολικού βιβλίου της 6ης δημοτικού, αλλά για να γίνουμε σαφείς.

4. Σύντομη κριτική του ΒΔ

Β. ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΤ’ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

1η Ενότητα: Η Ευρώπη στα νεότερα χρόνια

1.1.0. ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ

1.1.1 Ο όρος «Αναγέννηση» μένει ένα όνομα χωρίς περιεχόμενο, αφού α) δεν αναφέρεται το γεγονός ότι εκφράζει την ιδέα μιας αναγέννησης αρχαίων (ελληνικών και ρωμαϊκών) ιδεών, αξιών και προτύπων, θ) δεν παρέχονται μερικά στοιχειώδη παραδείγματα και γ) δεν σημειώνονται οι πηγές από τις οποίες αυτό το γεγονός έλαβε τις εμπνεύσεις του: τα αρχαία ελληνικά κείμενα που έφεραν στην Δύση Έλληνες λόγιοι από το Βυζάντιο, οι οποίοι και δίδαξαν την αρχαία ελληνική γλώσσα σε λογίους των τόπων όπου εγκαταστάθηκαν.

1.1.2. Στην πραγματεία περί του «Διαφωτισμού» δεν δηλώνεται ότι οι πηγές από τις οποίες αυτός εμπνεύσθηκε τις ιδέες του ορθού λόγου και της ελευθερίας είναι αρχαίες ελληνικές.

1.1.3 Σελ. 1: Στον χάρτη της σελ. 1 δεν μνημονεύεται η Βενετία, σημαντική δύναμη που εξουσίαζε πολλά ελληνικά εδάφη [Π. Β.].

1.1.4. Τυπογραφία: Η εκτύπωση βιβλίων με τη χρήση κινητών μεταλλικών στοιχείων (σελ. 2). Για την ακρίβεια, δεν θα έπρεπε να προστεθεί ότι τα στοιχεία ήταν αρχικώς ξύλινα; [Π. Β.]

1.2.0. ΑΠΡΟΣΕΞΙΕΣ, ΛΑΘΗ

1.2.1. Η διατύπωση, στη σελ. 1 «Η εποχή αυτή είναι τόσο σημαντική, που οι ιστορικοί την ονομάζουν Νεότερη εποχή είναι ακατανόητη [Π. Β.]. Δεν θα ήταν, εάν οι συγγραφείς έδιναν τη σωστή σημασία της: Αμέσως μετά την Αναγέννηση ένας λόγιος, ο Cellarius (με χαρακτηριστικά εκλατινισμένο το γερμανικό όνομά του), χώρισε την ιστορία σε τρεις εποχές: Αρχαιότητα, Μέσοι αιώνες, Νέα εποχή.

1.2.2. Σελ. 2: Βησσαρίωνας. Σελ. 3: Βησσαρίων. [Π. Β. Π.]

1.2.3. Σελ. 5: τελευταίοι στίχοι: το πολύτιμο αυτό υλικό. Ποιο υλικό; [Π. Β.]. Πρέπει να γίνει σαφές αν πρόκειται για τα στοιχεία που αφορούν στους ιθαγενείς πολιτισμούς ή για το χρυσάφι.

1.2.4. Σελ. 11: Κάθε κυριαρχία πηγάζει από το έθνος. Διάβαζε κάθε εξουσία πηγάζει από το έθνος. [Π. Β.]

1.2.5. Στή σελ. 13 γράφεται ότι η Κα ντε Γκουζ έζησε από το 1478 μέχρι το 1793 [Π.Β]. Γράφε: 1748-1793.

2η Ενότητα: Οι Έλληνες κάτω από ξένη κυριαρχία.

2.1.0. ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΟΥ ΔΕΠΠΣΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ
(διατηρούνται οι επίσημες διατυπώσεις):

2.1.1. Δεν οδηγεί στην κατανόηση εκ μέρους των μαθητών των εννοιών «σκλαβιά», «τουρκοκρατία», «παιδομάζωμα», «εξισλαμισμός», «θρύλος», «παραδόσεις».

2.1.2 Δεν διακρίνει τους λόγους που οδήγησαν τον Σουλτάνο να δώσει προνόμια στην Εκκλησία και άλλους ελληνικούς οργανισμούς, καθώς και τις συνέπειές τους.

2.1.3. Δεν γνωρίζει στους μαθητές τις υποχρεώσεις και τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν στους υποδούλους και τις ταπεινώσεις που αυτοί υφίσταντο.

2.1.4. Δεν κάνει τους μαθητές να κατανοήσουν τις διαφοροποιήσεις που υπήρχαν ή που διαμορφώθηκαν σε κάποιες κοινότητες.

2.1.5. Δεν κάνει τους μαθητές να εκτιμήσουν τον ρόλο των θρύλων, των παραδόσεων και των συμβολισμών στη διατήρηση της ιδιαιτερότητας των Ελλήνων (πβ. 2.4.1).

2.1.6. Δεν προκαλεί τον θαυμασμό των μαθητών για τον ηρωισμό των Σουλιωτισσών.

2.1.7. Δεν γνωρίζει στους μαθητές τα σημαντικότερα από τα κινήματα που έκαναν οι Έλληνες για να ανακτήσουν την ελευθερία τους (πλην αναφοράς στα Ορλωφικά) και τις αιτίες της αποτυχίας τους. [Πρβλ. ΒΔ. 43-45]

2.1.8. Δεν έχει τις προβλεπόμενες θεματικές ενότητες «Οι Έλληνες εκφράζουν τους καημούς και τις ελπίδες τους» (πβ. 2.1.7, 2. 4.1), «Σούλι, Μάνη, Σφακιά» (πβ. 2.4.1), «Εξεγέρσεις των Ελλήνων» (πβ. 2.4.1).

2.1.9. Η πραγματεία της θεματικής ενότητας «Οι ελληνικές κοινότητες και η οργάνωση τους» είναι ελλιπής και όχι ουσιαστική (πρβλ. πιο πάνω)

Σημείωση: Μερικές από τις ανωτέρω παραλείψεις διορθώνονται στο ΒΔ. Ερωτάται όμως εάν αυτό είναι σύμφωνο με το πνεύμα του ΔΕΠΠΣΙ, καθώς και εάν είναι παιδαγωγικώς αποτελεσματικό.

2.2.0. ΑΛΛΕΣ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ

Δεν θίγεται ένα από τα σημαντικότερα θέματα αυτής της ιστορικής περιόδου: η βαθμιαία αναβίωση της ελληνικής αυτογνωσίας έπειτα από ένα διάλειμμα δεκαπέντε αιώνων. Υπενθυμίζουμε τα βασικά δεδομένα, όχι γιατί πρέπει να μνημονευθούν σε ένα βιβλίο του δημοτικού σχολείου, αλλά επειδή οι συγγραφείς φαίνεται να τα αγνοούν. Το 1453 οι ελληνόφωνοι αυτοπροσδιορίζονται γενικά ως Ρωμαίοι (αρχίζοντας από τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες, όταν έλαβαν την ιδιότητα του Ρωμαίου πολίτη). Οι Οθωμανοί, που δεν είχαν μια έννοια ανάλογη με το «έθνος», τους κατατάσσουν θεσμικά σ’ ένα από τα «μιλιέτ» (θρησκευτική ομάδα): εκείνο των Ρουμ (=Ρωμαίων), η οποία όμως περιλαμβάνει όλους τους Ορθοδόξους της αυτοκρατορίας, ποιμενομένους από τα 4 Πατριαρχεία. Έτσι οι ελληνόφωνοι πληθυσμοί των δύο μεγάλων χερσονήσων, της Βαλκανικής και της Μικρασιατικής, είναι για μεν την κρατική διοίκηση «Ρουμ», όπως και οι υπόλοιποι Ορθόδοξοι υπήκοοι του Σουλτάνου, για δε τους ίδιους «Ρωμιοί». Η αναβίωση της ελληνικής αυτογνωσίας συντελείται με βραδύτατο βαθμό. Υπενθυμίζοντας απλώς ότι αυτό το φαινόμενο άρχισε σε ατομικό επίπεδο ήδη προ της αλώσεως, επισημαίνουμε ότι διαδόθηκε, αλλά πάντοτε στο ίδιο επίπεδο, πρώτα μεταξύ των Ελλήνων λογίων, που μετανάστευσαν στη Δύση, έπειτα μεταξύ των Ελλήνων μεταναστών, αργότερα στους Έλληνες της οθωμανικής αυτοκρατορίας που σπούδαζαν σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Μεταξύ όλων αυτών διαδίδεται ως εθνικό όνομα των Ελλήνων, νωρίτερα και ευρύτερα ο όρος «Γκραικοί», αργότερα ο όρος «Έλληνες». Σε συνάφεια με αυτή την εξέλιξη αναπτύσσεται ενδιαφέρον για την ελληνική αρχαιότητα, φαινόμενο απεικονιζόμενο και διαδιδόμενο διά μέσου βιβλίων, όπως του Γ. Κονταρή, Ιστορίαι παλαιαί και νέαι και πάνυ ωφέλιμοι της περίφημου πόλεως Αθήνης, 1676, και άλλα. Επίσης μεταφράζονται ξένα βιβλία με αρχαία ελληνικά θέματα. Όλα αυτά μνημονεύονται στη βιβλιογραφία, και μάλιστα με σχόλια από τις ειδικές μελέτες. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες πριν από τη Μεγάλη Επανάσταση η ελληνική αυτογνωσία έχει διαδοθεί πέραν των μορφωμένων. Υδραίοι και Σπετσιώτες δίνουν στα πλοία τους ονόματα αρχαίων Ελλήνων. Σε κείμενα της Επαναστάσεως υπάρχουν αναφορές στην ελληνική αρχαιότητα, αλλά και στο Βυζάντιο.

2.2.2. Άλλο σπουδαίο ιστορικό θέμα της εποχής, ανεξαρτήτως της εθνικής σημασίας του, είναι η επιβίωση των Ελλήνων, εν μέσω δυσμενών συνθηκών. Και αυτό αγνοείται από το υπό κρίση βιβλίο. Αλλά τα σχετικά στοιχεία υπάρχουν στη βιβλιογραφία. Σε σχέση με τις δυσμενείς συνθήκες υπενθυμίζουμε συνοπτικά ότι ναι μεν η νομοθεσία του κυριάρχου ανεχόταν την ύπαρξη Χριστιανών (και Εβραίων), από την άλλη όμως μεριά τούς απωθούσε μακρυά από τις παραγωγικότερες γαίες, περιόριζε τα δικαιώματά τους και δεν τους προστάτευε από αυθαιρεσίες τοπικών αρχόντων και απλών μελών της κυρίαρχης κοινότητας. Συχνά εκδηλώνονταν μαζικές επιθέσεις και αναγκαστικοί εξισλαμισμοί, που περιόριζαν αριθμητικώς τους ελληνικούς πληθυσμούς. Έτσι π.χ. περί το 1685 ο ελληνικός πληθυσμός της Πελοποννήσου είχε συρρικνωθεί πολύ κάτω των 100.000 (απογραφή πληθυσμού κατά τη σύντομη βενετοκρατία). Σε σχέση με τους παράγοντες που επέτρεψαν στους υπόδουλους Έλληνες, αρχικώς μεν να επιβιώσουν στη δε συνέχεια να ανακτήσουν δυνάμεις και να απελευθερωθούν, τα διαθέσιμα στοιχεία δημιουργούν την εξής γενική εικόνα (για να μην εκταθούμε σε λεπτομέρειες). Ο υπόδουλος Ελληνισμός κατορθώνει να αναπτύξει άμυνα και επιθετικότητα. Από αυτή τη σκοπιά η ιστορία των Ελλήνων επί τουρκοκρατίας είναι μια περίπτωση ενός γενικοτέρου ιστορικού φαινομένου: Το ιστορικό γίγνεσθαι συντελείται διά της συνεχούς αντιπαραθέσεως «προκλήσεων» και «απαντήσεων» και επιβιώνει όποιος οργανισμός «απαντά» επιτυχώς. Στην περίπτωση που μας ενδιαφέρει ο Ελληνισμός «απαντά» επιτυχώς στις «προκλήσεις» που δέχεται από τον επικυρίαρχο σε ποικίλα κλιμάκια (από την κάθε τοπική κοινωνία έως το «γένος», δηλ. το έθνος), σε ποικίλα πεδία (από το οικονομικό έως το ιδεολογικό), καθώς και στην παραγωγή ηγεσίας. Ο Ελληνισμός εκμεταλλεύεται τα κενά και τις αδυναμίες που εμφανίζει η Οθωμανική διοίκηση, για να ανασυγκροτηθεί και κερδίζει διαρκώς έδαφος. Ο συσχετισμός δυνάμεων μεταβάλλεται διαρκώς προς όφελος των Ελλήνων. Η Μεγάλη Επανάσταση ξεσπάει και επιτυγχάνει σε μια ιστορική στιγμή που συνδυάζει εξασθένηση του επικυριάρχου και ενίσχυση του Ελληνισμού, ιδίως σε αποφασιστικότητα, ιδεολογική ωριμότητα, πλήθος και ικανότητες πολεμικών δυνάμεων κατά ξηρά και θάλασσα, εμπειρία πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών. Η έμπειρη πολιτική ηγεσία της Μεγάλης Επανάστασης είχε προκύψει μέσα από τους θεσμούς αυτοδιοίκησης (κοινότητες και ανώτερα κλιμάκια) και τη διακυβέρνηση της Βλαχιάς και της Μολδαβίας (Φαναριώτες). Χαρακτηριστική είναι η ακόλουθη διαπίστωση: έως και την επανάσταση του 1770 τα κινήματα δεν δημιουργούσαν πολιτικές κυβερνήσεις (στην επανάσταση του 1770 υπήρξε μία εξαίρεση, που όμως οφειλόταν σε Επτανησίους που αποβιβάσθηκαν στην Ηλεία). Στην επανάσταση του 1821 όμως θα σχηματισθούν αμέσως πολλές τοπικές κυβερνήσεις και θα δημοσιευθούν αντίστοιχα κανονιστικά κείμενα, και λίγο αργότερα θα συνέλθει η πρώτη εθνοσυνέλευση που θα ψηφίσει ένα σύνταγμα δημοκρατικού χαρακτήρα. Ιδού λοιπόν ένα ιστορικό θέμα που πρέπει να θίγεται στα διδακτικά βιβλία μας σε συνδυασμό με τις ελληνικές κοινότητες της προεπαναστατικής εποχής.

2.2.3 Δεν παρουσιάζονται οι πτυχές της τουρκοκρατίας που ήσαν δυσμενείς για τους Έλληνες και συνετέλεσαν σε διαδοχικούς εξισλαμισμούς-αφελληνισμούς και δραματική μείωση του ελληνικού πληθυσμού.

2.2.4. Στα πλαίσια του ιστορικού θέματος περί της ελληνικής απαντήσεως στον ξένο επικυρίαρχο τοποθετούνται μερικά ειδικότερα, αλλά το ίδιο σπουδαία από γενική ιστορική άποψη. Αυτά είναι η στενή διασύνδεση των Ελλήνων με συγκεκριμένη Πίστη και Εκκλησία και η παιδεία τους. Οι Έλληνες ταυτίζονταν τότε ως μέλη της ορθόδοξης Εκκλησίας τόσο υποκειμενικά (αυτοπροσδιορισμός) όσο και από το περιβάλλον, επίσημο και ιδιωτικό. Οι Οθωμανοί δεν διέκριναν έθνη, αλλά «μιλιέτ», θρησκευτικές κοινότητες. Έτσι κατέτασσαν τους Έλληνες στο «μιλιέτ των Ρουμ», επικεφαλής του οποίου αναγνώριζαν τον Οικουμενικό Πατριάρχη (η σχετική αναφορά του βιβλίου, σελ. 18, περιορίζεται στην εξωτερική περιγραφή). Συνέπεια αυτών των αντιλήψεων ήταν το ότι εξισλαμισμός Ελλήνων σήμαινε και απώλεια της εθνικής ταυτότητάς τους -εκτουρκισμό. Οι εκτουρκισμένοι Έλληνες διατηρούσαν για μερικές γενεές την ελληνική γλώσσα, αλλά θεωρούσαν τους εαυτούς τους Τούρκους. Ενώ, αντίθετα, οι γλωσσικά εκτουρκιζόμενοι Έλληνες παρέμεναν μέλη της Ορθόδοξης Εκκλησίας και Ρωμιοί (= Έλληνες). Ορισμένοι κληρικοί πρόσφεραν επίσης παιδευτικό έργο, άλλοι ηγούνταν επαναστατικών κινημάτων. Και οι μεν και οι δε αναφέρονται από πηγές και έχουν απασχολήσει την έρευνα. Εν τούτοις το υπό κρίση βιβλίο αγνοεί το πρώτο από αυτά τα θέματα και αναφέρεται ανεπαρκώς στο δεύτερο.

2.2.5. Σχετικά με αυτό υπενθυμίζουμε ότι η παιδεία καλύπτει σχολεία και βιβλία. Αλλά το υπό κρίση βιβλίο δεν κάνει καμία μνεία ελληνικών τυπογραφείων (Βενετία από το 1493 και έπειτα, με μικρές διακοπές, άλλες πόλεις, όπως Κωνσταντινούπολη, Ιάσιο, Βουκουρέστι, Βιέννη, Μοσχόπολη, Σμύρνη, κατά διαστήματα), πλήθους εκδοθέντων βιβλίων (μεταξύ του 1496 και του 1821 δημοσιεύθηκαν σχεδόν 9.000 ελληνικά βιβλία, κυκλοφορίας έργων σε χειρόγραφα (επί πλέον των εντύπων κυκλοφορούσαν ανά τον ελληνικό κόσμο και πολλά χειρόγραφα κείμενα). Ως προς τα σχολεία, επισημαίνουμε μερικές ελλείψεις ενδεικτικά: Δεν μνημονεύονται τα κυριότερα από τα ελληνικά σχολεία εντός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και εκτός αυτής, όπου ακμαίες ελληνικές κοινότητες (Ουγγαρία, Ρουμανία). Δεν αναφέρεται το γεγονός ότι πολλά από τα ελληνικά σχολεία ιδρύθηκαν και συντηρήθηκαν από ευεργέτες.

2.2.6. Άλλο σημαντικό θέμα της εποχής, οι ελληνικές παροικίες του εξωτερικού, προσεγγίζεται ανεπαρκώς από το υπό κρίση βιβλίο. Αυτό αγνοεί, μεταξύ άλλων, ότι στο σημερινό έδαφος της Ουγγαρίας δημιουργήθηκαν πολλές δεκάδες ακμαίων ελληνικών κοινοτήτων. Συνεπώς θα έπρεπε να σημειώνονταν στον χάρτη της σελ. 29 μερικά ακτινωτά βέλη γύρω από τη Βουδαπέστη.

2.2.7. Η αναφορά στο σχέδιο του Ρήγα (σελ. 34) είναι ελλιπής: παραλείπεται η μνεία των Τούρκων [Κ. Σ. 5]. Αυτή η παράλειψη, εκτός του ότι δημιουργεί μια ανακρίβεια, αφαιρεί από τον Ρήγα μια σημαντική διάσταση της πολιτικής σκέψης του

2.3.0. ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ

2.3.1. Η διατύπωση «Ξένη κυριαρχία θεωρείτο, η περίοδος της ελληνικής ιστορίας που αρχίζει με την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως από τους Οθωμανούς το 1453 και καταλήγει στην ελληνική επανάσταση του 1821» (σελ. 15) αναιρείται αμέσως με την αρχή του κειμένου της επομένης σελίδας: «Οι Λατίνοι μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης (1204) κυριεύουν βυζαντινά εδάφη…». Καλύτερα: Ξένες κυριαρχίες.

2.3.2. Οι πληροφορίες για τα χρονικά όρια της ξένης κυριαρχίας της σελ. 16 συγκρούονται με εκείνες της σελ. 15.

2.4.0. ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΩΝ, ΑΠΡΟΣΕΞΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΑΔΥΝΑΜΙΩΝ.

2.4.1. Ο συνδυασμός των ανωτέρω δύο διατυπώσεων (2.3.1 και 2.3.2) σημαίνει ανακριβώς ότι τα βυζαντινά εδάφη που κατακτήθηκαν από τους Λατίνους το 1204 δεν ήσαν ελληνικά.

2.4.2. Η διατύπωση που λέει ότι η περίοδος της ξένης κυριαρχίας στα πλαίσια της ελληνικής ιστορίας λήγει το 1821 σημαίνει για τον αναγνώστη ανακριβώς ότι μετά το 1821 δεν υπάρχουν πια Έλληνες κυριαρχούμενοι από ξένα κράτη και κατά συνέπεια ότι Έλληνες ήσαν μόνο όσοι περιλαμβάνονταν μέσα στα όρια των επαναστατημένων περιοχών του έτους 1821.

2.4.3. Η επιλογή του έτους 1453 ως αρχής της ιστορικής περιόδου και ο τίτλος Οι Έλληνες κάτω από ξένη κυριαρχία ορίζονται από το αρμόδιο Πρόγραμμα Σπουδών. Ο δε συνδυασμός τους δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα. Τα γραφόμενα όμως στο βιβλίο προς εξήγηση της φράσεως «αρχή ξένης κυριαρχίας» συγκρούονται με την ιστορική πραγματικότητα (η περίοδος ξένης κυριαρχίας αρχίζει το 1204 και -με την εξαίρεση των μειονοτήτων που νομικά ανήκουν σε άλλη κατηγορία- λήγει το 1948, οπότε περιήλθαν στην Ελλάδα τα Δωδεκάνησα), [βλ όμως ΒΔ 32]. Αλλά και μόνον για την αρχή της τουρκικής κυριαρχία επί ελληνικών πληθυσμών, έχουμε πλήθος χρονολογιών μεταξύ της καταλήψεως της Μ. Ασίας από τους Σελτζούκους Τούρκους, το 1081, μέχρι της καταλήψεως της Τήνου από την Οθωμανική αυτοκρατορία, το 1715. Ένα σχολικό βιβλίο της 6ης δημοτικού δεν αντέχει βέβαια στον όγκο όλων των σχετικών πληροφοριών. Όταν όμως παρουσιάζει μερικές από αυτές, δίνει λανθασμένα μηνύματα. Επιπλέον τούτου οι πληροφορίες του βιβλίου σε διάφορες σελίδες είναι ασταθείς και οδηγούν σε σύγχυση, απώλεια πολύτιμου χρόνου και εξασθένηση της εμπιστοσύνης μαθητών και διδασκόντων στο διδακτικό βιβλίο. Όλη αυτή η εμπλοκή και οι συνέπειές της θα αποφεύγονταν εάν το βιβλίο έλεγε απλώς: «Μετά τό 1453 συνεχίζονται οι ξένες κυριαρχίες, που άρχισαν παλαιότερα και ολοκληρώνονται σε λίγο με την κατάκτηση από τους Τούρκους των τελευταίων ελευθέρων ελληνικών περιοχών, της Πελοποννήσου, το 1461, και του Πόντου, το ίδιο έτος».

2.5.0. ΑΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

2.5.1. Είδαμε πιο πάνω ότι οι συγγραφείς δεν συμμορφώθηκαν με τις διατάξεις του οικείου «Προγράμματος» που ζητούν τη σύνταξη ειδικών θεματικών ενοτήτων. «Οι Έλληνες εκφράζουν τους καημούς και τις ελπίδες τους», «Σούλι, Μάνη, Σφακιά», «Εξεγέρσεις των Ελλήνων» (2.1.8), καθώς και να εκτιμήσουν τον ρόλο θρύλων, παραδόσεων και συμβολισμών στη διατήρηση της ιδιαιτερότητας των Ελλήνων (2.1.5). Προσπάθησαν όμως εκ των ενόντων να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι συμμορφώθηκαν προς τις ανωτέρω διατάξεις του προγράμματος παραθέτοντας μερικές βιαστικές μνείες των τίτλων, και μόνον αυτών, των θεματικών ενοτήτων που παρέλειψαν, στις σελ. 32 και 34. Αλλά τα εκεί γραφόμενα είναι ελλιπή, παραμορφωτικά και ανούσια και οι μεταξύ τους συσχετισμοί ασαφείς, συχνά μάλιστα ακατανόητοι. Επιπλέον έχουν λάθη (π.χ. οι όροι ελεύθερη και αυτονομία λαμβάνονται ως ταυτόσημοι).

2.6.0. ΑΠΡΟΣΕΞΙΕΣ, ΛΑΘΗ

2.6.1. Σελ. 15: Κατοχή ελληνικών περιοχών από τους Λατίνους, τους Βενετούς και τους Φράγκους. Οι Φράγκοι και οι Βενετοί ήταν μέρη των Λατίνων [Π. Β.]

2.6.2.. Σελ. 23: «έως τριάκοντα επαρχίας περιήλθαν…»: διάβαζε περιήλθον. [Π. Β.]

2.6.3. Σελ. 25, εικ. 2.25: Αντί Ντοντβειλ διάβαζε Ντόντουελ. [Π. Β.]

2.6.4.. Σελ. 26, εικ. 2.27: Αντί στις αρχές διάβαζε των αρχών, [Π. Β.]

2.6.5. Στον χάρτη της σελ. 29 η Λιψία έχει τοποθετηθεί λανθασμένα στον άξονα από Μόναχο προς Άμστερνταμ. Στην πραγματικότητα βρίσκεται στη Σαξωνία (νότος της Α. Γερμανίας).

2.6.6. Στη σελ. 36 γράφεται ότι για την Πελοπόννησο «η ξένη κυριαρχία ξεκινάει το 1453». Στην πραγματικότητα έχουμε: Λατινική κυριαρχία 1204 κ.εξ. (τέλος διαφορετικό για επιμέρους περιοχές που απελευθερώνονται), Οθωμανική κυριαρχία 1461-1685/1687 (πλην ορισμένων περιοχών που μένουν βενετικές. Βενετική κυριαρχία 1685/1687-1715, Οθωμανική κυριαρχία 1715-1821.


3η Ενότητα: Η Μεγάλη Επανάσταση

3.1.0. ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΟΥ ΔΕΠΠΣΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ (βλ. όμως ΒΔ σελ. 46)

Οι αποκλίσεις του βιβλίου του μαθητή από τους στόχους και τις θεματικές ενότητες που ορίζει το ισχύον Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων είναι και εδώ γενικευμένες και κραυγαλέες. Οι περισσότεροι στόχοι δεν επιτυγχάνονται, με ολέθριες συνέπειες σε όλα τα πεδία: της γνώσης σημαντικών ιστορικών γεγονότων της ελληνικής επαναστάσεως, της κατανόησης της ιστορίας, της πατριωτικής και ηθικής διαπαιδαγώγησης. Αποκλίσεις παρατηρούνται επίσης ως προς τις οριζόμενες θεματικές ενότητες.

3.2.0. ΑΛΛΕΣ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ
Και σ’ αυτή την ενότητα παρατηρούνται πολλές ελλείψεις. Μεταξύ άλλων

3.2.1. Δεν μνημονεύονται η ουσία, η ιδεολογία και οι σκοποί της Μεγάλης επανάστασης, σύμφωνα με τους ίδιους τους επαναστάτες [πρβλ. Δ.Β.], και δεν παρατίθενται σχετικά αποσπάσματα από τις πρώτες επαναστατικές διακηρύξεις, από κείμενα συνταγμάτων και από απομνημονεύματα αγωνιστών καθώς και αναφορές στην αρχαία Ελλάδα και το Βυζάντιο, από τις ίδιες πηγές [πρβλ. Β.Δ. 53].

3.2.2. Δεν μνημονεύονται σοβαρές επιχειρήσεις όπως π.χ., η εισβολή και καταστροφή του Δράμαλη. [πρβλ. όμως ΒΔ 50]

3.2.3. Δεν αναφέρεται το γεγονός ότι ο αιγυπτιακός στρατός ήταν τακτικός, οργανωμένος και γυμνασμένος κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα από μισθοφόρους, τέως αξιωματικούς του Ναπολέοντος, και ότι, κατά συνέπεια, οι ελληνικές δυνάμεις βρέθηκαν μπροστά σε ένα τύπο στρατού και ένα τύπο τακτικής που αγνοούσαν. Όθεν η κάμψη τους.

3.2.4. Δεν αναφέρεται η ηρωική αντίσταση της Σάμου στην τουρκική επίθεση και η επακολουθήσασα συντριπτική νίκη του ελληνικού στόλου κατά του τουρκικού, τον Αύγουστο του 1824. Πρόκειται για γεγονός αξιομνημόνευτο όχι μόνον καθαυτό, αλλά και γιατί σημειώθηκε μετά την άφιξη του αιγυπτιακού στόλου στο Αιγαίο και τις καταστροφές Κάσου και Ψαρών.

3.2.5. Παρασιωπάται επίσης η ηρωική αντίσταση των Πελοποννησίων υπό τον Κολοκοτρώνη κατά των Αιγυπτίων.

3.2.6. Η λέξη «κυβερνήτη» δε γράφεται με μαύρα γράμματα ούτε ερμηνεύεται στο γλωσσάριο (σελ. 60), όπως γίνεται κανονικά σ’ αυτό το βιβλίο για λέξεις άγνωστες ή με ειδική σημασία

3.2.7. Σελ. 40: Δεν αναφέρεται ότι ο Καποδίστριας ήταν Κερκυραίος ευγενής. [Π. Β.]

3.2.8. Στη σελ. 42, δεν λέγεται ότι πολέμησαν και μέλη του κλήρου [Κ.Σ. 6], μερικά των οποίων έγιναν θρυλικά (π.χ. Αθανάσιος Διάκος, Παπαφλέσσας).

3.2.9. Σελ. 46: {—-} «οπότε και σκοτώνεται ο ίδιος ο Καραϊσκάκης». [Κ. Σ. 7]

3.2.10. Σελ. 46: Δεν αναφέρεται ότι ο Ιμπραήμ ήταν γιος του Μωχάμετ Αλυ. [Π. Β]

3.1.11. Σελ. 54: Αφιερώνονται στο θέμα 22 γραμμές, χωρίς να υπάρχει αναφορά στα κίνητρα του φιλελληνισμού: στο ρεύμα, συγκεκριμένα, του φιλελευθερισμού που εκφράζει ρωμαλέα η ελληνική επανάσταση, στη διάκριση μεταξύ Χριστιανών και «βαρβάρων» και στις παρορμήσεις του Κλασικισμού και του Ρομαντισμού. [Κ. Σ..8.]

3.3.0. ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΕΣ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ.

Η όλη σύνθεση δεν έχει σαφείς άξονες (κεντρικό και δευτερεύοντες) ούτε σταθερή διόρθωση, π.χ.

3.3.1. Για να διακριθούν περίοδοι πολεμικών επχειρήσεων, χρησιμοποιούνται όχι ένας γνώμων, αλλά δύο: πρωτευόντως, ένας χρονολογικός, βάσει του οποίου διακρίνονται περίοδοι 1821-1824 και 1825-1827, και, δευτερευόντως, ένας ουσιαστικός, που είναι η παρέμβαση του αιγυπτιακού πολεμικού μηχανισμού. Η αρχή αυτής της παρεμβάσεως χρονολογείται λανθασμένα το 1825, όταν έγινε η απόβαση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο, αντί των μέσων του 1824, όταν ο αιγυπτιακός στόλος εμφανίστηκε στο Αιγαίο, καταστρέφοντας την Κάσο. Μια ορθή και παραγωγική διάρθρωση θα επέλεγε ένα μόνο γνώμονα, και αυτόν ουσιαστικό, άρα όχι μιά αλλαγή έτους, αλλά την αιγυπτιακή παρέμβαση που επιφέρει μεταβολή στον συσχετισμό δυνάμεων,

3.4.0. ΑΠΡΟΣΕΚΤΕΣ ΔΙΑΤΥΠΩΣΕΙΣ
Π.χ.
3.4.1. Στη σελ. 44, η διατύπωση που αρχίζει «Τον Μάρτιο του 1821….» και τελειώνει «της Κάσου και των Ψαρών» σημαίνει, συνειδητά ή ασυνείδητα, ότι η τουρκική αντίδραση στην έναρξη της ελληνικής επανάστασης κατέστρεψε μέσα στο έτος 1821 τη Χίο, την Κάσο και τα Ψαρά. Αλλά η Χίος καταστράφηκε το 1822, τα δύο άλλα νησιά καταστάφηκαν το 1824.

3.5.0. ΛΑΘΗ, ΑΝΑΚΡΙΒΕΙΕΣ, ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ.
Π.χ.

3.5.1. «Στις αρχές του 1825 η οθωμανική Πύλη αποφασίζει να αντιμετωπίσει… με τη βοήθεια των αιγυπτιακών στρατευμάτων» (σελ. 46). Στην πραγματικότητα αυτή η απόφαση ανάγεται πολλούς μήνες νωρίτερα και το καλοκαίρι του 1824 αιγυπτιακός στόλος δρα στο Αιγαίο (Κάσος) και αιγυπτιακά στρατεύματα αποβιβάζονται στην Κρήτη.

3.5.2. Στη φράση «και ο Ιμπραήμ τελικά καταπνίγει την επανάσταση στην Πελοπόννησο» (Σελ. 46), το ρήμα υπερβάλλει την πραγματικότητα.

3.5.3. 0 Καποδίστριας προσπάθησε να ιδρύσει όχι «ένα ισχυρό κράτος» (σελ. 60), αλλά ένα σύγχρονο κράτος με ισχυρή κυβέρνηση, ικανή να αντιμετωπίσει τις αυθαιρεσίες τοπικών παραγόντων. Η λ. «ισχυρό κράτος» μπορεί να νοηθεί ως στρατιωτικά ισχυρό, γεγονός εξωπραγματικό επί του προκειμένου [πρβλ. ΒΔ 60. σχετική η παρουσίαση του Καποδίστρια, σελ. 60-62]

3.5.4. Το νόημα της διατύπωσης «οι Μεγάλες Δυνάμεις λαμβάνουν υπόψη και τις εδαφικές διεκδικήσεις της ελληνικής πλευράς» (σελ. 64) δεν είναι σωστό. Ακριβέστερα, οι Δυνάμεις δεν ικανοποίησαν όλες τις εδαφικές διεκδικήσεις (σύγκρινε τους δύο χάρτες της σελ. 65, όπου φαίνεται η μεγάλη διαφορά μεταξύ των διεκδικήσεων της ελληνικής πλευράς και της ικανοποίησής τους).

3.5.5. «Οι περιοχές αυτές θα αποτελέσουν και τα πρώτα σύνορα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους» (σελ. 66). Η φράση πάσχει λογικά (τα σύνορα, μία γραμμή μεταξύ ομόρων κρατών, δεν αποτελούν περιοχές, που είναι δισδιάστατες πραγματικότητες) και ουσιαστικά δεν δόθηκε στην Ελλάδα η Σάμος που επαναστάτησε μεταξύ των πρώτων, το 1821, αντιστάθηκε σε όλες τις τουρκικές επιθέσεις και συνέχισε μόνη και μετά τον αποκλεισμό της από το ελληνικό κράτος, έως το 1834, επιτυγχάνοντας μια συμβιβαστική λύση: να γίνει αυτόνομη ηγεμονία).

3.6.0. ΛΑΘΗ

3.6.1. Σελ. 28: Οι παραδουνάβιες ηγεμονίες δεν ήταν γύρω από τον Δούναβη, αλλά μόνο βορείως του ποταμού αυτού. [Π.Β.]

3.6.2. Σελ. 30: Σουλτάνοι δεν υπήρχαν μόνο στην Οθωμανική αυτοκρατορία. [Π.Β.]

3.6.3. Σελ. 50: Π. Π. Γερμανός επίσκοπος Καλαβρύτων!!!! [Π.Β.]

4η ενότητα. Η Ελλάδα ανεξάρτητο κράτος.

4.1.0. ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΟΥ ΔΕΠΠΣΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

Και σ’ αυτό το κεφάλαιο δεν επιτυγχάνονται οι στόχοι που ορίζονται από το οικείο πρόγραμμα.

4.2.0. ΑΛΛΕΣ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ

4.2.1. Δεν υπάρχει ειδική αναφορά στη θέση και τον ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου μεταξύ του 1830 και του 1922 και από το 1924 και έπειτα [Κ.Σ. 2]

4.2.2. Δεν μνημονεύεται η δραστηριότητα του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Συλλόγου Κωνσταντινουπόλεως στον τομέα της ίδρυσης ελληνικών σχολείων στις τουρκοκρατούμενες επαρχίες.

4.2.3. Δεν μνημονεύεται η δραστηριότητα του «Συλλόγου προς διάδοσιν των ελληνικών γραμμάτων» (έκδοση πλήθους μορφωτικών βιβλίων).

4.2.4. Δεν αναφέρεται το μεγάλο κύμα μεγάλων ευεργετών του 19ου και του 20ού αιώνα, χάρη στο οποίο ιδρύθηκε το Εθνικό Πανεπιστήμιο (έπειτα Εθνικό και Καποδιστριακό, τώρα Πανεπιστήμιο Αθήνας), το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Αρσάκειο, πλήθος σχολείων (από τον Μαρασλή), η Βαλλιάνειος Εθνική Βιβλιοθήκη, το Ζάππειο, αναστηλώθηκε το Παναθηναϊκό στάδιο και έγιναν τόσα άλλα κοινωφελή έργα.

4.2.5.. Παραλείπεται η αναφορά στα πολιτικά και διπλωματικά γεγονότα που αφορούν την Ελλάδα κατά την περίοδο μεταξύ των δύο πολέμων. Ουδεμία, ειδικότερα, μνεία επιχειρείται για τον Ελευθέριο Βενιζέλο, καθώς και τόσο για την ανακήρυξη της αβασίλευτης δημοκρατίας όσο και για την παλινόρθωση της Δυναστείας το 1935 [Κ. Σ. 3].

4.2.6. Ουδεμία αναφορά επιχειρείται στη βαθύτερη δύναμη που συνετέλεσε στη διαμόρφωση της διεθνούς ζωής κατά τον 19ο και 20ο αιώνα, ήτοι την αρχή των εθνοτήτων και την αρχή της αυτοδιάθεσης των λαών [Κ.Σ. 4].

4.2.7. Ουδαμού γίνεται λόγος περί του εξωελλαδικού ελληνισμού μετά τη σύσταση του ελληνικού κράτους [Κ.Σ.1].

4.2.8. Αφιερώνονται στο θέμα 20 γραμμές χωρίς οποιαδήποτε αναφορά στην πρόοδο των επιστημών και τη σύσταση Πανεπιστημίου. [Κ. Σ. 9].

4.2.9. Ουδεμία αναφορά υπάρχει σε άλλη μορφή τέχνης, πλην της ζωγραφικής (γλυπτική, π.χ. ή μουσική) [Κ.Σ. 10].

4.2.10. Αποτελεί γενικότερα αξιοσημείωτο γεγονός ότι στην Ελλάδα λειτούργησε ενωρίς το κοινοβουλευτικό καθεστώς, με αφετηρία την καθιέρωση της «αρχής της δεδηλωμένης». Οι παρεμβάσεις του Στέμματος (οριακές κατά καιρούς) δεν αναιρούν το μείζον αυτό γεγονός. (Ν. Αλιβιζάτος, Εισαγωγ στην ελληνική συνταγματική ιστορία, Αθήνα, 1981, σ. 93). [Κ. Σ. 21]

4.3.0. ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΣΥΓΧΥΣΗ, ΑΣΑΦΕΙΕΣ

Π. χ.

4.3.1. Στη φράση «…μεγάλο μέρος των εδαφών που οι Έλληνες θεωρούν ελληνικά…» (σελ. 71), το ρήμα έχει υποκειμενικό περιεχόμενο, εκφράζοντας επί του προκειμένου το λανθασμένο νόημα ότι τα εν λόγω εδάφη δεν είχαν στην πραγματικότητα ελληνικό χαρακτήρα. [Πρβλ. διατύπωση Κ.Σ 23]; Δεν πρόκειται περί «εδαφών που οι Έλληνες θεωρούν ελληνικά», αλλά περί εδαφών που κατοικούνται από πλειοψηφία Ελλήνων -βάσει της θεμελιώδους δημοκρατικής αρχής. [Πρβλ. επίσης Δ. Σ.]. Συναφώς βλέπε Βιβλίο Δασκάλου, σελ. 68, όπου απαντούν δύο ανακριβείς πληροφορίες: α) Μεταξύ των λαών που κατοικούσαν στη Μακεδονία αναφέρονται και Ρουμάνοι. Στην πραγματικότητα ήσαν λίγοι ρουμανίζοντες Βλάχοι, κατ’ αντιδιαστολή προς τη μεγάλη πλειονότητα των Βλάχων, που από πολλούς αιώνες έχουν ελληνική συνείδηση, την οποία διαδηλώνουν με ποικίλους τρόπους (συμμετοχή στις ελληνικές επαναστάσεις, στη Μεγάλη επανάσταση και στα επόμενα απελευθερωτικά κινήματα, συμμετοχή στην πολιτική, πνευματική, επιστημονική, στρατιωτική ιστορία του ελληνικού κράτους, μεγάλοι ευεργέτες κ.λπ.). Άρα γράφε: ρυμανίζοντες Βλάχοι. Β) Η φράση «Η διαφύλαξη της Μακεδονίας- στον προσεταιρισμό εξαρχικών» συγχέει πράγματα: Θεωρεί τη διάκριση σε «πατριαρχικούς» και «εξαρχικούς» ως προϋπάρχουσα του ελληνοβουλγαρικού ανταγωνισμού για τη Μακεδονία. Στην πραγματικότητα προ αυτού του ανταγωνισμού δεν υπήρχαν «πατριαρχικοί» και «εξαρχικοί», αλλά μέλη μιας ενιαίας Εκκλησίας υπό τον Πατριάρχη. Οι Βούλγαροι τοποθέτησαν στις εκκλησιαστικές επαρχίες της Μακεδονίας και της Θράκης αρχιερείς πλάι στους κανονικούς και επικεφαλής τους ένα Έξαρχο στην Κωνσταντινούπολη. Όσοι από τους κατοίκους της Μακεδονίας και της Θράκης είχαν βουλγαρική συνείδηση προσχώρησαν στη νέα εκκλησία και ονομάσθηκαν «εξαρχικοί», ενώ όσοι είχαν ελληνική συνείδηση ονομάσθηκαν «πατριαρχικοί» κατ’ αντιδιαστολή προς τους «εξαρχικούς». Έτσι είναι λάθος το γραφόμενο ότι οι Βούλγαροι προσπαθούσαν να προσεταιρισθούν τους εξορχικούς, δεδομένου ότι εξαρχικοί είχαν γίνει οι βουλγαρίζοντες.

4.3.2. «Η προσάρτηση των εδαφών αυτών στα οποία κατοικούν και άλλοι πληθυσμοί που δεν είναι ελληνικοί, προκαλεί ανταγωνισμούς» (σελ. 71). Προσοχή όμως: α) Τα συμφραζόμενα εννοούν ένα τετελεσμένο γεγονός. Αλλά στην προκειμένη πρόκειται για την περίοδο αγώνων προς απελευθέρωση, β) Ενώ εδώ χρειάζεται διατύπωση που να αφορά σ’ όλες τις απελευθερωτικές κινήσεις από το 1830 έως το 1922 (Κρήτη, Θεσσαλία, Ήπειρος, Μακεδονία, Θράκη, Μ. Ασία), η συγκεκριμένη φράση δείχνει να εννοεί μόνον τον μακεδονικόν αγώνα, γ) Η περικοπή «και άλλοι πληθυσμοί που δεν είναι ελληνικοί» δεν είναι σαφής, γιατί δεν προσδιορίζει αν οι μη ελληνικοί πληθυσμοί ήσαν λιγότεροι ή περισσότεροι από τους ελληνικούς. Ως εκ τούτου δημιουργεί στους μαθητές την αμφιβολία, μήπως οι Έλληνες εποφθαλμιούσαν περιοχές με πληθυσμό κατά πλειονότητα μη ελληνικό.

4.3.3. Σελ. 75. Εικ. 4.20 και 21: Ασαφείς χάρτες [Π.Β.] Χρειάζεται διευκρίνηση [Μ.Σ.]

4.3.4. Σελ. 80: Δεν φαίνεται ότι η κατάσταση που περιγράφεται δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά όλο τον κόσμο. [Π.Β.]

4.3.5. Σελ. 81, 4.35: Ποιος είναι ο Δ. Παπούλιας; [Π.Β.]

4.4.0. ΛΑΘΗ

4.4.1. Η ερμηνεία της αρχής της δεδηλωμένης είναι ανακριβής: όχι περισσότερες έδρες, αλλά εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας των μελών της Βουλής. [Κ.Σ. 22]

4.4.2. Σελ. 77: Ο Χαρίλαος Τρικούπης θεωρείται ο σημαντικότερος πολιτικός του 19ου αιώνα. Γράφε ο σημαντικότερος Έλλην πολιτικός του 19ου αι. [Π.Β.]

4.4.0 Σελ. 78, εικ. 4.27: Γιατί Ματαπά και όχι Ταίναρο; [Π.Β.] ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΗΓΗΣ [Μ.Σ.]

4.4.0. Σελ. 79 εικ. 4.30: Αντί βελανίδι διάβαζε βελανίδια. [Π.Β.] ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΗΓΗΣ [Μ.Σ.]

4.0.0. Σελ. 62: ο/η δάσκαλος/α εκπαιδεύει τους/τις μεγαλύτερους/ες και ικανότερους/ες μαθητές/τριες και αυτοί/ες τους/τις υπολοίπους/ες μαθητές/τριες μαθητών/τριών. Αλίμονο αν οι μαθητές υιοθετήσουν τις υπερατλαντικές ηλιθιότητες που έχουν καθώς φαίνεται ενστερνισθεί οι τέσσερις συγγραφείς. [Π. Β.] Να το διατυπώσουμε διαφορετικά; (Μ. Σ.]

5η ενότητα. Η Ελλάδα στον 20ό αιώνα

5.1.0. ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΟΥ ΔΕΠΠΣΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ
Το φαινόμενο της εκτεταμένης αποκλίσεως του βιβλίου από τις προδιαγραφές που ορίζει το οικείο πρόγραμμα συνεχίζεται και σ’ αυτό το κεφάλαιο.

5.2.0. ΑΛΛΕΣ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ
Π. χ.

5.2.1. Σελ. 24: Οι δυτικές δυνάμεις είχαν στην Οθωμανική αυτοκρατορία και μείζονα πολιτικά και στρατηγικά συμφέροντα [Κ. Σ. 24]

5.2.3. Εκτός από τα στοιχεία για τη σύνθεση του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης (σελ. 00) πρέπει να παρατεθούν και εκείνα που φανερώνουν τη σύνθεση του πληθυσμού και των τριών βιλαετίων, που συμβατικά ονομάσθηκαν και ονομάζονται «Μακεδονία» (σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, το όνομα «Μακεδονία» νομιμοποιείται για μια έκταση που μόλις κατά το 1/10 περιέχεται στη σημερινή FYROM [βλ. Πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνών, 70, τεύχ. Α, 1995, σελ. 164-177]). Έτσι οι μαθητές θα είχαν μία εικόνα, όχι μέρους, αλλά του όλου. Η εικόνα του μέρους θα γενικευθεί αναπόφευκτα από τους μαθητές, τους γονείς και άλλους οικείους τους για ολόκληρη τη Μακεδονία. Ενώ η εικόνα του όλου θα δείξει στους ίδιους ότι ναι μεν υπήρχαν μη ελληνικοί πληθυσμοί στο τμήμα της Μακεδονίας που περιήλθε στην Ελλάδα, αλλά συγχρόνως υπήρχαν ελληνικοί πληθυσμοί, που έμειναν εκτός των ελληνικών συνόρων (βλ. 5.2.6).

5.2.4. Δεν δίνονται μερικά χαρακτηριστικά στοιχεία (δημογραφικά, κοινωνικά, εκπαιδευτικά, πολιτισμικά) για τους πληθυσμούς αυτούς.

5.2.5. Σελ. 94. Ο ελληνικός στόλος κατέλαβε το 1912 και την Κρήτη. [Κ. Σ. 11]

5.2.6. Αποσιωπάται το γεγονός ότι ο ελληνικός στρατός προωθείται ολοένα βαθύτερα στη Μ. Ασία, όχι για να κατακτήσει εδάφη, αλλά για να εξασθενίσει τον τουρκικό στρατό και έτσι να υποχρεώσει την τουρκική κυβέρνηση σε διαπραγματεύσεις για ειρήνη [πρβλ. Δ. Σ.]

5.2.7. Δεν αναφέρονται τα αίτια της ήττας του ελληνικού στρατού στη Μ. Ασία, τα οποία ήσαν εν μέρει εσωγενή και εν μέρει εξωγενή, τα οποία και επέφεραν την ανατροπή του συσχετισμού των δυνάμεων (τέλος των τουρκικών μετώπων στα τουρκο-σοβιετικά σύνορα και στην Κιλικία, από όπου αποχώρησαν τα γαλλικά στρατεύματα, παράδοση γαλλικών πολεμοφοδίων στους Τούρκους, αλλαγές στη διεθνή σκηνή) [πρβλ. Δ. Σ.]

5.2.8. Δεν αναφέρεται το γεγονός ότι η συστηματική βίαιη εξώθηση των Ελλήνων από τον προελαύνοντα τουρκικό στρατό συνεχίζει παλαιότερες πράξεις προγραμματισμένης εθνοκάθαρσης.

5.2.9. Δεν υπάρχει επαρκής αναφορά στις ανταλλαγές πληθυσμών, μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, αλλά και μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας. Με αυτές τις ανταλλαγές έφυγαν από την Ελλάδα οι ξένες μειονότητες και αντικαταστάθηκαν από Έλληνες που κατοικούσαν μέσα στην Τουρκία και τη Βουλγαρία, με αποτέλεσμα την επίτευξη εθνικής ομοιογένειας σε πολύ υψηλό βαθμό. Απαραίτητη είναι η υπογράμμιση του γεγονότος ότι πολύ μεγάλος αριθμός Ελλήνων προσφύγων εγκαταστάθηκαν σε περιοχές από τις οποίες έφυγαν Τούρκοι και Βούλγαροι.

5.2.10. Ουδαμού αναφέρεται ο όρος της υποχρεωτικής ανταλλαγής, ο οποίος προσδιόρισε το δραματικό και πρωτοφανές έως τότε στη διεθνή ζωή περιεχόμενο της παραπάνω διεθνούς πράξης. [Κ. Σ. 12]

5.2.11. Δεν αναφέρεται ότι διά της εξόδου ελληνικών πληθυσμών από τη Μ. Ασία και τη Βουλγαρία έληξε μια περίοδος παρουσίας Ελλήνων σ’ αυτές τις χώρες που άρχισε το νωρίτερο πριν από το 1.000 π.Χ. και το αργότερο από το 300 π.Χ.

5.2.12. Δεν αναφέρεται το τι ζητούσε από την Ελλάδα το τελεσίγραφο του Μουσσολίνι ούτε τονίζεται η ελληνική απάντηση σ’ αυτό. [πρβλ. Δ. Σ.].

5.2.13. Ο ελληνοϊταλικός πόλεμος τελειώνει μέσα σε μιάμιση σειρά. Δεν αναφέρονται οι μεγάλες επιτυχίες των Ελλήνων ούτε η διεθνής απήχησή τους, ούτε το γεγονός ότι αυτές ανάγκασαν τους Γερμανούς να επέμβουν, ούτε η συναφής προς αυτό καθυστέρηση της γερμανικής επίθεσης εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης. Ο ελληνογερμανικός πόλεμος παραλείπεται: μάχη των οχυρών, ηρωική αντίσταση, αναγνώριση αυτού του γεγονότος από τον Χίτλερ [Δ. Σ.]

5.2.14. Σελ. 71: Ουδείς λόγος περί Ανατολικής Θράκης, Βορείου Ηπείρου, Τενέδου. [Π. Β.]

5.2.15. Σελ. 86: Δεν αναφέρονται τα ονόματα των Κάλβου, Βαλαωρίτη, Ροΐδη κ.ά., που είναι σημαντικότεροι από την Ελισάβετ Μαρτινέγκου και την Καλλιρρόη Παρρέν [Π. Β., Κ. Σ.34]. Η Καλλιρρόη Παρρέν έχει θέση στο φεμινιστικό κίνημα του οποίου υπήρξε πρωταγωνίστρια.

5.2.16. Σελ. 86: Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Παλαμά γράφηκε τον 20ο άι. Το Οθώνειον Πανεπιστήμιον και η Αρχαιολογική Εταιρεία ιδρύθησαν το 1837. [Π. Β.]

5.2.17. Σελ. 108: Στα σχετικά με το εργατικό κίνημα αποσιωπάται η καθιέρωσις της Κυριακής αργίας, του οκταώρου και του θεσμού των Κοινωνικών Ασφαλίσεων. [Π. Β.]

5.2.18 Σελ. 124: Ουδεμία αναφορά γίνεται στο κείμενο προκειμένου περί της Ελλάδος, ούτε στην πορεία προς την ένταξη (σύνδεση, επιπτώσεις δικτατορίας κ.λπ.) ούτε στον πολιτικό εμπνευστή της, Κ. Καραμανλή, που σφράγισε τη διαδικασία στις κύριες φάσεις της. [Κ. Σ. 13]

5.2.19. Σελ. 130. Δεν αναφέρονται οι Ολυμπιακοί αγώνες του 2004 (Δ. Σ.).

5.3.0. ΛΑΘΗ, ΑΝΑΚΡΙΒΕΙΕΣ, ΑΝΤΙΦΑΣΕΙΣ

5.3.1. Η φράση «η κυβέρνηση Βενιζέλου επιχειρεί αλλαγές και μεταρρυθμίσεις…» (σελ. 91) δεν αποδίδει ακριβώς την πραγματικότητα, δεδομένου ότι το χρησιμοποιούμενο ρήμα εννοεί μάλλον προσπάθεια παρά ολοκλήρωση. Πιό ταιριαστό είναι ένα ρήμα όπως «επιτυγχάνει», «επιφέρει», «πραγματοποιεί».

5.3.2. Σελ. 92, εικ. 5.5: Εικονίζεται νηματουργείο και όχι υφαντήριο. [Π. Β,]

5.3.3. Η φράση «με την προσάρτηση της υπόλοιπης Ηπείρου» (σελ. 94) δεν ακριβολογεί, δεδομένου ότι από την αρχαιότητα έως σήμερα το όνομα Ήπειρος δηλώνει περιοχή που εκτείνεται και πέρα από τα βόρεια σύνορα της Ελλάδας. [Πρβλ. Π.Β. : Αντί προσάρτηση της υπόλοιπης Ηπείρου διάβαζε προσάρτηση μεγάλου μέρους της υπόλοιπης Ηπείρου]

5.3.4. Μετά τους όρους «Αντάντ» και «Κεντρικές δυνάμεις» (σελ. 97) χρειάζεται αναφορά των μελών τους εντός παρενθέσεων.

5.3.5. Σελ. 97, χάρτης 5.20. Το Βέλγιο και η Πορτογαλία αναφέρονται ανακριβώς ως ουδέτερες χώρες. [Π. Β.]. Το Βέλγιο ήταν ουδέτερο πριν από τον πόλεμο. Οι Γερμανοί παραβίασαν την ουδετερότητά του, διασχίζοντάς το για να επιτεθούν κατά των Γάλλων. Οι Βέλγοι πολέμησαν στο πλευρό των δυνάμεων της Αντάντ (Μ. Σ.).

5.3.6. Σελ. 97: Στον χάρτη η Ιταλία χρωματίζεται με το χρώμα των εμπολέμων «Κεντρικών δυνάμεων». Χονδροειδές λάθος. [Κ.Σ. 25, Π. Β.]. Η Ιταλία προπολεμικά μεν ανήκε σ’ αυτήν τη συμμαχία, αλλά κατά τον πόλεμο συντάχθηκε με τις δυνάμεις της Αντάντ.

5.3.7. Η πραγματεία της Μικρασιατικής Καταστροφής έχει γίνει με αμέλεια και ανευθυνότητα.

5.3.8. Σελ. 100: Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας και του Πόντου εκδιώχθηκαν βίαια από τις εστίες τους, ενώ και οι Έλληνες της Ανατολικής Θράκης ωθήθηκαν στον βίαιο εκπατρισμό [Κ.Σ. 26, πρβλ. Γ. Κ.].

5.3.9. Η υποχρεωτική μετακίνηση αφορούσε και τους Έλληνες ορθοδόξους της Ανατολικής Θράκης και του Πόντου [Κ.Σ. 27].

5.3.0. Σελ. 102: Αντί για κάρτα διάβαζε δελτάριο. [Π. Β.]

5.3.10. Κατά το κείμενο της Σύμβασης περί ανταλλαγής και του πρωτοκόλλου της 30.1.1923 (άρθρο 2) εξαιρούνται όχι οι Χριστιανοί αλλά και «Έλληνες» της Κωνσταντινουπόλεως. [Κ. Σ. 28]

5.3.11. Σελ. 109. Απόλυτα και προκλητικά ανεπαρκής αναφορά στον πόλεμο των Ελλήνων κατά του Άξονα και τις πολλαπλές πολιτικές, στρατιωτικές και ιδεολογικές επιπτώσεις του. [Κ. Σ. 29]

5.3.12. Σελ. 109: Η λέξις τελεσίγραφο δεν αφορά μόνο την Ιταλία και την Ελλάδα. [Π. Β.]

5.3.13. Σελ.111: Οι στρατιωτικές απώλειες της Ελλάδος κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν πολύ μικρότερες από 89.000, της δε Βουλγαρίας ανύπαρκτες. [Π. Β.] ΑΚΡΙΒΕΣΤΕΡΑ;

5.3.15. Σελ. 112: Εξ ολοκλήρου εσφαλμένο και αφελές. Αδυναμία διάκρισης και χαρακτηρισμού επίσημα αναγνωρισμένων και μη φορέων της εξουσίας. [Κ. Σ. 30]

5.3.16. Σελ. 112, τελευταίος στίχος 114 εικ. 5.75: Η Κυβέρνησις Εθνικής Ενότητος συνεκροτήθη όχι τον Οκτώβριο αλλά την άνοιξη του 1944. [Π. Β.]

5.3.17. Ατυχής επιλογή παραθεμάτων, π.χ. σ. 113, 5.71. Δεν θα έπρεπε να λείπουν το σήμα του Κουντουριώτη στην ναυμαχία της Έλλης, το διάγγελμα της 28ης Οκτωβρίου και το τέλος της επιστολής προς τον Αδόλφον Χίτλερ του Γεωργίου Βλάχου. [Π.Β.]

5.3.18. Σελ. 115. Ατυχής και εσφαλμένη αναφορά, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι, τότε, η επίσημη ελληνική κυβέρνηση ενέμενε στην ενσωμάτωση και της Β. Ηπείρου και της Κύπρου. [Κ. Σ.31] Η Ελλάδα πετυχαίνει την εδαφική ολοκλήρωσή της. Η Ελλάδα διεκδικούσε επίσης την Βόριο Ήπειρο και την Κύπρο. Πρβλ. και την παρατήρηση για την σελ. 71. (Ουδείς λόγος περί Ανατολικής Οράκης, Βορείου Ηπείρου, Τενέδου). [Π. Β. Πρβλ. Δ. Σ-]

5.3.19. Σελ. 118. Πρωθύστερο. Ο Κ. Καραμανλής σχημάτισε την κυβέρνηση εθνικής ενότητας. [Κ. Σ..32]

5.3.20. Σελ. 118. Αποσιωπάται ότι αιτία της πτώσεως του καθεστώτος της 21ης Απριλίου υπήρξε η τουρκική εισβολή στην Κύπρο. [Π. Β.]

5.3.21. Σελ. 122: Αποτίναξις δεν σημαίνει απελευθέρωση. [Π. Β.]

5.3.22. Σελ. 124: Η ένταξη της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει, πέραν της εξωτερικής πολιτικής, και αμυντική αξία. (Δ. Σ.)

5.3.23. Το Κυπριακό [Ν. Κ.] Αναδιατύπωση, ει δυνατόν, σε συνεργασία με Ε. Ρ.
ΑΤΑΚΤΟΠΟΙΗΤΑ 4.0.0 και 5.00. Κατανομή της ύλης ατυχής. Δύο σελίδες περί αστυφιλίας (116-117), τρεις περί στρατιωτικού καθεστώτος 1967-74 (118-120), τρεις για τον αθλητισμό που όλοι οι μαθητές γνωρίζουν άριστα (130-132), και δύο μόνο για τους Βαλκανικούς Πολέμους (94-95) και μία μόνο για τον ελληνοϊταλικό πόλεμο και την γερμανική εισβολή (110), που κατά κανόνα αγνοούν. [Π. Β.]

0.0.0. Εικονογράφηση κακοτυπωμένη, πολύ σκούρα. [Π. Β.]

0.0.0. Κακογραμμένο και κακοτυπωμένο βιβλίο, τμήματα τουλάχιστον του οποίου θα έπρεπε να γραφούν εξ αρχής. [Π, Β.]

Γ. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ1. Το κρινόμενο βιβλίο δεν επιδιώκει τους συγκεκριμένους παιδαγωγικούς σκοπούς που θέτει το ΔΕΠΠΣΙ (βλ. 2.1.0, 3.1.0, 4.1.0, 5.1.0).

2. Οι ελλείψεις ουσιαστικών πληροφοριών, οι ασάφειες καθώς και οι συνθετικές αδυναμίες δεν ελκύουν το ενδιαφέρον των αναγνωστών, μάλιστα μαθητών ηλικίας 11-12 ετών. Εξάλλου αυτή η ηλικία αναζητεί πρότυπα, θετικούς ήρωες, εξαίρετες πράξεις. Γι’ αυτόν τον λόγο δεν θα έπρεπε να αναφέρονται μερικές ηρωικές φυσιογνωμίες, χαρακτηριστικές πράξεις ηρωισμού, εξυπνάδας, προσφοράς; [πρβλ. Κ. Σ. 33] Παραλείπεται η αναφορά σε ηρωικές ηγετικές στρατιωτικές μορφές, όπως π.χ. ο Ηλίας και ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης! [Σημ. Στο ΒΔ, σελ. 64 προβάλλονται η Μ. Μαυρογένους και η Δ. Βισβίζη. 50:. [] [βλ. όμως Β.Δ. 54]

3. Οι αντιφάσεις και άλλες περιπτώσεις αστάθειας οδηγούν σε σύγχυση και προκαλούν απορίες στους μαθητές, αμηχανία στους δασκάλους και στους γονείς.

4. Το πλήθος των ανωτέρω φαινομένων κλονίζει την εμπιστοσύνη μαθητών, δασκάλων και γονέων προς το βιβλίο που θα μπορούσε να προεκταθεί στο όλο εκπαιδευτικό σύστημα.

Δ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΡΙΕΣ

1. Το βιβλίο πάσχει πρώτον ως βιβλίο ιστορίας. Οι αδυναμίες του αποκαλύπτουν ότι οι συγγραφείς δεν έχουν αρκετές ιστορικές γνώσεις και καθόλου ιστορική σκέψη. Ούτε εμπειρία συγγραφής βιβλίων έχουν.

2. Πολλές καίριες παραλείψεις γεγονότων και άλλες αοριστίες που απισχναίνουν την ιστορία φαίνονται να οφείλονται στην επιθυμία συμβολής σε προσπάθεια καλλιέργειας φιλικών σχέσεων με γειτονικούς λαούς με τους οποίους οι Έλληνες πολέμησαν κατά το παρελθόν. Ο σκοπός είναι ευρύτατα αποδεκτός από την ελληνική πλευρά, αλλά δεν είναι απαραίτητο να σβήσουμε την ιστορία μας. Αρκεί να μην προκαλούμε μίσος κατά παλαιών εχθρών και με έμφαση να δηλώνουμε ότι παρά τα συμβάντα στο παρελθόν σήμερα συμμεριζόμαστε την ιδέα συνάψεως δεσμών φιλίας και συνεργασίας και εργαζόμαστε γι’ αυτήν.

3. Το βιβλίο δεν φαίνεται να έχει όλες τις απαιτούμενες παιδαγωγικές αρετές. Έχει, πριν διανεμηθεί σε όλα τα σχολεία της επικράτειας, δοκιμασθεί πειραματικά κατά τους κανόνες που ισχύουν στις προηγμένες χώρες;

4. Μέρος της παιδαγωγικής βαθμολόγησης ενός βιβλίου είναι και ο βαθμός που παίρνει η εμφάνισή του. Μια σύγκρισή του με ξένα σχολικά βιβλία είναι απογοητευτική. Το υπό κρίση έχει σχεδιασθεί από ειδικό;

5. Πολλοί αλλοδαποί μαθητές φοιτούν στα σχολεία μας και θα μείνουν στην Ελλάδα και θα γίνουν πολίτες της. Δεν πρέπει να φροντίζουμε ώστε και αυτοί να μάθουν σωστά την ιστορία μας;

Advertisements

06/05/2007 - Posted by | -Βιβλίο Ιστορίας, -Ιδεολογικά

30 Σχόλια »

  1. Στην Κυριακατικη Καθημερινη, αρθρο του Μικη Θεοδωρακη.

    Σχόλιο από okairos | 18/03/2007

  2. 18-03-07, από Καθημερινή

    Ο ψεύτικος μανδύας της δήθεν προοδευτικότητας

    Tου Mικη Θεοδωρακη

    Aυτές τις μέρες κάπου διάβασα ότι ο ποιητής και ζωγράφος Νίκος Εγγονόπουλος πίστευε στη συνέχεια του ελληνικού έθνους. Πόσοι και ποιοι άραγε σήμερα θα τολμούσαν να διατυπώσουν δημόσια μια τέτοια άποψη; Και όμως πρόκειται για την ουσία μιας ολόκληρης Σχολής Σκέψης, την οποία αντιπαλεύει η άλλη Σχολή, που απορρίπτει την άποψη αυτή θεωρώντας ότι το σημερινό ελληνικό έθνος ξεκινά τη ζωή του από το 1830 χωρίς να έχει την παραμικρή σχέση με το παρελθόν.

    Παρακολουθώντας τη δημόσια συζήτηση γύρω από το βιβλίο της ΣΤ΄ Δημοτικού σκέφθηκα ότι στο βάθος πρόκειται για μια διαμάχη ανάμεσα σε αυτές τις δύο Σχολές Σκέψης. Θυμίζω εδώ ότι οι κάτοικοι αυτού του τόπου, καταδικασμένοι επί αιώνες σε συνθήκες δουλείας και υπανάπτυξης, είχαν χάσει την ιδιαιτερότητα και ταυτότητά τους στα μάτια των «πολιτισμένων» μειοψηφιών της Ευρώπης. Που έτσι βρήκαν την ευκαιρία να θεωρήσουν εαυτούς ως τους μοναδικούς κληρονόμους του ελληνικού πολιτισμού. Γι’ αυτό και όταν έμαθαν ότι οι πρωτεργάτες της Επανάστασης του 1821 (Φιλικοί και Αγωνιστές) αποφάσισαν να ονομάσουν την απελευθερωμένη από τον τουρκικό ζυγό πατρίδα τους Ελλάδα χαρακτηρίζοντας τους κατοίκους της Ελληνες, αντέδρασαν με κάθε τρόπο, με κορυφαία αντιδραστική πράξη τη θεωρία του Φαλμεράγιερ, ο οποίος με τρόπο δήθεν «επιστημονικό» προσπάθησε να αποδείξει ότι οι Νεοέλληνες δεν έχουν το δικαίωμα να αποκαλούνται Ελληνες, γιατί δεν έχουν την παραμικρή σχέση με την έννοια και με τη λέξη Ελλάδα, μιας και στην ουσία δεν είναι τίποτα άλλο από μια πανσπερμία φυλών (Βλάχων, Αλβανών, Σλάβων, Τούρκων και Γύφτων).

    Και όπως ίσως έχετε προσέξει, όλοι οι ξένοι λαοί έδωσαν στη χώρα μας κάθε είδους όνομα πλην του ονόματος «Ελλάς – Ελλάδα»: Grece, Greece, Greco, Griechenland κ.λπ. Και φυσικά στην ουσία η διεθνής ιντελιγκέντσια δεν μας θεωρεί Ελληνες αλλά Γραικούς (ίσως και… γραικύλους). Πάλι καλά οι Τούρκοι που μας αποκαλούν «Γιουνάν», δηλαδή Ιωνες. Για τους «πολιτισμένους» της Δύσης θα μας ταίριαζε περισσότερο ένα όνομα όπως λ.χ. Βλαχότουρκοι ή Γυφτόβλαχοι. Νομίζω με τη λέξη «Γυφτοβλαχία» θα ήταν ικανοποιημένοι. Και όχι μόνο οι διανοούμενοι (ιντελιγκέντσηδες) του εξωτερικού, αλλά και του… εσωτερικού. Δηλαδή οι οπαδοί της Σχολής της Αλλης Οχθης, οι οποίοι χωρίς να το ομολογούν (ίσως και δίχως να το ξέρουν) ακολουθούν κατά γράμμα τη θεωρία του Φαλμεράγιερ, που στην ουσία θέλει να κρατήσει το κέντρο της ελληνικής κλασικής σκέψης, φιλοσοφίας και τέχνης εκτός Ελλάδας και κατά προτίμηση στις πρωτεύουσες του δυτικού κόσμου από τις οποίες υποτίθεται ότι εκπορεύεται αποκλειστικά η σύγχρονη σκέψη, φιλοσοφία και τέχνη, που έχει τις ρίζες της και στην κλασική Ελλάδα. Ετσι οποιοσδήποτε τολμά να ισχυριστεί ότι ως Νεοέλλην πιστεύει ότι έχει και αυτός το ίδιο δικαίωμα, είναι βλάσφημος, αρχαιόπληκτος και αντιδραστικός. Οπως ασφαλώς ήταν και οι Φιλικοί, οι Επαναστάτες του ’21, ο Διονύσιος Σολωμός, ο Κωστής Παλαμάς, ο Αγγελος Σικελιανός και ο Νίκος Εγγονόπουλος, μεταξύ άλλων.

    Ομως, αυτή η διαφορά στη χώρα μας έλαβε και μιαν άλλη διάσταση, που διαίρεσε τον λαό μας όχι μόνο κάθετα (κοινωνικές τάξεις, ιδεολογίες και κόμματα), αλλά και οριζόντια. Δηλαδή, σε αυτό που θεωρείται Λαϊκό και σε αυτό που μπορούμε να χαρακτηρίσουμε ως «διανοουμενίστικο». Και, φυσικά, η αληθινή διανόηση ταιριάζει με το λαϊκό, ενώ ο διανοουμενισμός δεν είναι μόνο εχθρός του λαϊκού, αλλά η καρικατούρα της διανόησης. Και για να περιοριστώ στη νεότερη Ελλάδα, όλα όσα υπήρξαν αληθινά, θετικά, γόνιμα και προοδευτικά, υπήρξαν κατ’ αρχήν λαϊκά. Δηλαδή πατούσαν γερά πάνω στο χώμα του λαού, της πραγματικότητας αλλά και της παράδοσης που μας πηγαίνει πολύ μακριά, στο βάθος του χρόνου, με τα οχήματα της δημοτικής ποίησης και μουσικής, της δημοκρατικής παράδοσης με κέντρο το κύτταρο της ελλαδικής κοινότητας, του βυζαντινού μέλους και της ελληνικής γραμματείας και κυρίως της γλώσσας. «Την γλώσσα μου έδωσαν ελληνική», θα πει ο Οδυσσέας Ελύτης. Ετσι οι Φιλικοί και οι Αγωνιστές του ’21 ήταν λαϊκοί. Ο Διονύσιος Σολωμός υπήρξε λαϊκός. Οπως λαϊκοί υπήρξαν όλοι οι σπουδαίοι πρωτεργάτες σε όλους τους κλάδους της ζωής, της τέχνης και της διανόησης που συνέβαλαν ώστε να προχωρήσει η χώρα μας μπροστά.

    Αυτή η οριζόντια διαίρεση δεν μπορούσε να αφήσει απ’ έξω τον ελληνικό «προοδευτικό χώρο». Που μεγαλούργησε όταν ήταν πράγματι λαϊκός, όταν δηλαδή εξέφραζε σωστά τον ελληνικό λαό (στους καιρούς της εθνικής αντίστασης και των δημοκρατικών αγώνων). Και στη συνέχεια περιθωριοποιήθηκε όταν τον κατέκτησε ο διανοουμενισμός, που ουσιαστικά σημαίνει άρνηση του ίδιου του εαυτού του.

    Ηταν λοιπόν επόμενο στον διανοουμενίστικο «προοδευτικό χώρο», άρα «ψευτο-προοδευτικό» χώρο πλέον, να ανθίσουν αυτά τα πικρά λουλούδια της άρνησης της πεμπτουσίας αυτού που ήταν και είναι η Ελλάδα του χθες, του σήμερα και του αύριο.

    Ας μην ψάχνουν, λοιπόν, οι ευαίσθητοι πολίτες να βρουν την αιτία της σημερινής εθνικής παράλυσης σε δευτερεύουσες σχέσεις, πρόσωπα και καταστάσεις. Η πραγματική αιτία είναι ότι ενώ με το λαϊκό στοιχείο και με τη λαϊκή ιδιότητα έγινε ό,τι τέλος πάντων θετικό έγινε σ’ αυτόν τον τόπο από το 1821 έως σήμερα, γιατί απλούστατα όλοι οι μεγάλοι μας ήρωες, ποιητές, διανοούμενοι, επιστήμονες, πολιτικοί, υπήρξαν «λαϊκοί» ανεξάρτητα από τις λογής λογής κάθετες διαιρέσεις, εδώ και καιρό το λαϊκό, που στη χώρα μας ταυτίζεται με το ελληνικό, νικήθηκε κατά κράτος σε όλους τους τομείς της εθνικής μας ζωής. Εδώ και καιρό κατόρθωσε να επικρατήσει ολοκληρωτικά η άρνηση, τρομοκρατώντας και ξεγελώντας τους πολλούς και αφελείς, κρυμμένη πίσω από τον ψεύτικο μανδύα μιας δήθεν προοδευτικότητας, που έχει στην πραγματικότητα τόση σχέση με την πρόοδο όση μια γάτα με ένα λιοντάρι.

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 18/03/2007

  3. δειτε το συνωστισμο στο λιμανι σε εικονα για να καταλαβετε πως πρεπει τα παιδια να μαθαινουν ιστορια.
    νεα μεθοδος.
    http://satyrikon.wordpress.com/

    Σχόλιο από ΣΑΤΥΡΙΚΟΝ | 18/03/2007

  4. H «μέθοδος Ρεπούση» διαδίδεται ταχύτατα:

    ————————
    Ιδού μερικές ακόμα προτάσεις για τα μελλοντικά βιβλία της Ιστορίας

    1. Το 1940 οι Γερμανοί χάρις στο πρόγραμμα Κοινωνικού Τουρισμού του
    Χίτλερ συνέρρεαν μαζικά στις Νότιες χώρες.

    2. Την περίοδο 1940-1944 λόγω της οικονομικής κρίσης που μάστιζε την
    Ελλάδα, οι Έλληνες Εβραίοι συνωστίζονταν στους σταθμούς των τραίνων
    για να βρουν ένα μεταφορικό μέσο για τη Γερμανία για να βρουν καμιά
    δουλίτσα. Πολλοί πέθαναν από την ταλαιπωρία και το συνωστισμό.

    3. Την περίοδο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας η παραπαιδεία είχε μεγάλη
    άνθιση. Ο Σουλτάνος ανέθεσε την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας στην
    Ορθόδοξη Εκκλησία η οποία άνοιξε με τη σειρά της ιδιωτικά
    φροντιστήρια. Το ονομαστότερο ήταν στη χαράδρα του Λούσιου πάνω στο
    γκρεμό λόγω της καταπληκτικής θέας. Τα παιδιά εκτός από Ελληνική
    γλώσσα παρακολουθούσαν σύμφωνα με το πρόγραμμα του παιδαγωγικού
    ινστιτούτου του Σουλτάνου και το μάθημα της Ελληνικής ιστορίας, του
    Βυζαντίου, θρησκευτικά και Ελληνική φιλοσοφία.

    4. Λόγω της κακής εκπαίδευσης που υπήρχε από το Βυζάντιο πολλοί
    έστελναν τα παιδιά τους στο εξωτερικό για σπουδές. Όταν επεκράτησε η
    Οθωμανική Αυτοκρατορία οργάνωσε πολλά κολλέγια ανώτερης εκπαίδευσης οι
    απόφοιτοι των οποίων έβρισκαν αμέσως δουλειά στο Δημόσιο. Πολλοί
    Έλληνες έστελναν τα παιδιά τους σε αυτά τα κολέγια για να κάνουν
    καριέρα. Οι απόφοιτοί τους ονομάζονταν δε Γενίτσαροι.

    5. Στις 15 Αυγούστου του 1940 όπου η Μύκονος δεν είχε ακόμα αναπτυχθεί
    τουριστικά ο κόσμος συνέρρεε στην Τήνο όπου διασκέδαζε στο πανηγύρι
    της Μεγαλόχαρης καθώς επίσης και πολλοί τουρίστες. Μάλιστα έγινε και
    ένα ατύχημα όταν ένα Ιταλικό κρουαζιεροϋποβρύχιο έπεσε από αμέλεια του
    κυβερνήτη στο Ελληνικό πλοίο Έλλη.

    6. Το 1940-44 είχε ξεσπάσει στην Ελλάδα φοβερός ρατσισμός και
    ξενοφοβία σε βάρος των Γερμανών οικονομικών μεταναστών. Μόνο λίγοι
    Έλληνες είδαν τους Γερμανούς σαν ισότιμους Ευρωπαίους πολίτες
    κρατώντας ταυτόχρονα την Ελληνική τους ταυτότητα. Ήταν οι γνωστοί
    Γερμανοτσολιάδες που εργάστηκαν για το όραμα της Ενωμένης Ευρώπης.

    7.
    Όταν οι Τούρκοι ήλθαν στα Βαλκάνια οι λαοί των Βαλκανίων τους
    αντιμετώπισαν με προκατάληψη και τρομο-υστερία. Πολλοί ρατσιστές δε
    αντέδρασαν στις προθέσεις της Οθωμανικής κυβέρνησης να κτίσει και
    τζαμιά σε κεντρικά σημεία της χώρας. Οι μόνοι που έδειξαν ανωτερότητα
    ήταν μια μερίδα των βορείων Αλβανών που υποδέχτηκαν με τέτοια αγάπη
    τους Τούρκους ώστε έγιναν και οι ίδιοι Μουσουλμάνοι, οι γνωστοί
    Τουρκαλβανοί. Οσοι Αλβανοί ήσαν ρατσιστές αναγκάστηκαν να καταφύγουν
    στη Νότια Ιταλία και την Ήπειρο.

    8. Το 1941 είχε αναπτυχθεί ο φτηνός τουρισμός στην Κρήτη. Πολλοί
    μάλιστα Γερμανοί από χαμηλότερα οικονομικά στρώματα έβρισκαν πάμφθηνες
    πτήσεις τσάρτερ, χωρίς κατάλυμα στο νησί. Για να γλυτώσουν δε και τους
    φόρους αεροδρομίου έπεφταν στο νησί με αλεξίπτωτο. Σε πολλούς
    Κρητικούς δεν άρεσε ο τουρισμός αυτός που δεν απέφερε συνάλλαγμα στο
    νησί και κακοδέχτηκαν τους Γερμανούς στο νησί. Έτσι έγινε η μάχη της
    Κρήτης.

    9. Ενα εορταστικό τριήμερο του 1826 συνέβη ένα τρομερό δυστύχημα όταν
    κατά την μαζική έξοδο από την πόλη του Μεσολογγίου πολλοί κάτοικοι
    ποδοπατήθηκαν στο μεγάλο μποτιλιάρισμα όταν ένας αμελής Τούρκος
    υπάλληλος αμέλησε να ανοίξει το ένα φύλο της θύρας της εξόδου της
    πόλης. Ανάλογο περιστατικό έγινε το 1981 με τη θύρα 7 του Ολυμπιακού.

    Νίκος Καρέλλος

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 19/03/2007

  5. Πυρά εκ των έσω για τη Ρεπούση και το βιβλίο της!

    http://www.ananeotiki.gr/readText.asp?textID=1625

    http://www.ananeotiki.gr/readText.asp?textID=1681

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 19/03/2007

  6. […] έκδοση], ενώ την αναπαρήγαγαν και κάποια ιστολόγια [Πόντος και Αριστερά, Η Καλύβα Ψηλά στο […]

    Πίνγκμπακ από Δευτέρα 19-03-07 « Θεαμαπάτες & Δικτυώματα | 19/03/2007

  7. Το ΚΚΕ έβαλε video για τη Μικρασιατική καταστροφή
    για δες το

    Σχόλιο από Σμυρνιός | 19/03/2007

  8. Η Ακαδημία Αθηνών

    Δεν αναγνωρίζεται από την Ακαδημία Αθηνών, ως επίσημη γνωμοδότηση του Ιδρύματος, το κείμενο που δημοσιεύθηκε χθες στην κυριακάτικη εφημερίδα «Το Παρόν», βάσει του οποίου απορρίπτεται συνολικά ως «ανιστόρητο» το βιβλίο της Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού.

    «Η Ακαδημία Αθηνών σε ουδεμία ανακοίνωση προέβη σχετικά με το βιβλίο της Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού» αποσαφηνίζεται στην ανακοίνωση που εκδόθηκε χθες, στην οποία αναφέρεται παράλληλα πως εντός της προσεχούς εβδομάδος θα αποσταλούν εγγράφως οι απόψεις του Ιδρύματος για το βιβλίο στην υπουργό Παιδείας. Οπως έγινε γνωστό από εκπρόσωπο της Ακαδημίας Αθηνών, έχει πραγματοποιηθεί σειρά σχετικών συζητήσεων στους κόλπους της Ακαδημίας, δεν έχει ωστόσο ολοκληρωθεί στην τελική του μορφή το επίσημο κείμενό της.

    ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 19/03/2007

    Σχόλιο από ΣΚΟΤΥ | 19/03/2007

  9. Για Σμυρνιό.

    Σε σχέση με τη ματιά του ΚΚΕ για τα Μικρασιατικά, δες:

    https://pontosandaristera.wordpress.com/2007/02/27/2006/#more-531

    και ειδικά το σημείο που έχει ως τίτλο: «Λένιν, Κεμάλ και Παλαιοελλαδική Αριστερά»

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 19/03/2007

  10. Νίκο πολύ πετυχημένο το σχόλιο για την «μέθοδο Ρεπούση».

    Μερικοί παραπονιούνται ότι δεν είναι κατάλληλο για τα δωδεκάχρονα παιδιά να μάθουν τι σημαίνει γενοκτονία.

    Κι όμως στην Δύση, Ευρώπη και Αμερική, το Ολοκαύτωμα διδάσκεται απο τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού με πλήρη περιγραφή της Γενοκτονίας, φωτογραφίες κρεματορίων, ανθρώπων, σκελετών απο τα στρατόπεδα συγκεντρώσεων επισκέψεις σε μουσεία με το ιδιο οπτικοακουστικό υλικό που είναι διαθέσιμο για τους ενήλικες.
    Τίποτα δεν κρύβεται και δεν υπάρχει «Parental Guidance suggested». Οι δάσκαλοι εκτός Ελλάδας αφιερώνουν τον απραίτητο χρόνο στην τάξη για να διδάξουν τα παιδιά για το Ολοκαύτωμα αλλά εμείς ούτε μια σελίδα δεν μπορούμε να δημιουργήσουμε για τις Γενοκτονίες εναντίον των Ελλήνων και την σημασία τών λέξεων.

    Να σκεφτούν πόσο αστείες είναι οι δικαιολογίες τους για «αντιεθνικισμό» και εξομάλυνση των σχέσεων με Τουρκία.
    Τι να πούμε τότε για την διαπαιδαγώγηση των Ισραηλινών μαθητών, των Ευρωπαίων, Αμερικανών αλλά και των ίδιων των Γερμανών σε πλήρη ιστορική κάλυψη του Ολοκαυτώματος.
    Ακούσθηκε ποτέ ότι η Γερμανική κυβέρνηση διαμαρτυρήθηκε για την κριτική του Ναζισμού;
    Όχι βέβαια, αλλά ο Κεμαλοναζισμός, η άρνηση των Τουρκικών θηριωδιών και Γενοκτονιών και η χαλκίδευση της Ιστορίας ζει στην σημερινή Τουρκία και βασιλεύει!

    Η ταινία του Κούνδουρου 1922 που λογοκρίθηκε για χρόνια ήταν μια περιορισμένη μαρτυρία.
    Προσθέτω το παρακάτω απόσπασμα απο το βιβλίο – μαρτυρία της Χριστιάννας Λούπα «Μετά την καταστροφή, Σμύρνη – Κατοχή» για μάθουμε ποιά ήταν η εικόνα μετά τον «συνωστισμό» της Ρεπούση.
    Πρόκειται για την αληθινή ιστορία της μικρής Ευτέρπης Μαυρουδή – Αμυρά

    Απο το βιβλίο: «… Κάτι μύριζε άσχημα. Πολλά παράθυρα σπασμένα απο σφαίρες. Τα μανουάλια αναποδογυρισμένα. Κάτι πάτησε, γλίστρησε κι έπεσε: ακαθαρσίες αλόγων. Το παγκάρι σπασμένο σε χίλια κομμάτια. Τα στασίδια αναποδογυρισμένα, κατεστραμμένα. Οι τοιχογραφίες πασαλειμμένες με κόπρανα. Σπιρτάδα ούρων διάχυτη στην ατμόσφαιρα. Οι εικόνες; Πού ήταν οι εικόνες; Προχώρησε προς το ιερό. Η Ωραία Πύλη ήταν ανοιχτή. Το θέαμα αποκρουστικό. Η οσμή εμετική. Ένας διάκος σκοτωμένος κείτονταν αιμόφυρτος πάνω στην Αγία Τράπεζα, ανάμεσα σε ακαθαρσίες. Το αίμα, σκούρο καφέ, σαπισμένο απο μέρες. Το πρόσωπο εντελώς παραμορφωμένο, μελιτζανί, τα μάτια ορθάνοιχτα, μη μπορώντας, ωστόσο, να δουν το λεφούσι απο μύγες που ήταν κολλημένο πάνω στα αίματα και τα σκουλήκια που κατάτρωγαν αργά αλλά σταθερά τα άκαμπτα μέλη…»
    Αυτό το απόσπασμα μπορεί να μην είναι κατάλληλο για δωδεκάχρονα αλλά οι εικόνες υπερβολικής βίας που βλέπει για «διασκέδαση» στην τηλεόραση τι είναι;

    Αυτή είναι η καταστροφή της Σμύρνης. Κάτι παραπανω απο καταστροφή, Γενοκτονία.

    Σχόλιο από Μικρασιάτης | 19/03/2007

  11. Τα πυρά εκ των έσω για την Ρεπούση ήταν χάδια της «Ανανεωτικής Αριστερας».
    Η μόνη κριτική και σκληρή ήταν ότι την κατηγόρησαν ότι απέκρυψε και ξεγέλασε τους υπογράφοντες σε «λευκή κόλλα» τον λόγο που μάζευε τις υπογραφές, την υποστήριξη αλλαγών στην Ανώτατη Παιδεία.

    Σχόλιο από Μικρασιάτης | 19/03/2007

  12. http://tomati.net/2007/03/20/orthologic1/

    Το “κρυφό σχολειό” στις μέρες μας: η “λογική” των “ορθολογιστών”

    Έχουν γραφτεί αρκετά για το ζήτημα της ιστορικής αλήθειας στον τόπο μας. Τόσα πολλά, που δεν ξέρω αν είμαι το κατάλληλο άτομο για να προσθέσω κάτι νέο. Όμως, με αφορμή τις αποστροφές, τις υπεκφυγές, την αδυναμία σύνταξης λογικών επιχειρημάτων και την απίστευτη απαξίωση, σε σχετική συζήτηση στο ιστολόγιο του Νίκου Δήμου (ομολογώ πως έμεινα έκπληκτος), θεώρησα πως δεν πρέπει να το αφήσω ασχολίαστο, έστω και -όσο μπορώ- συνοπτικά.

    1) Είστε με εμάς, ή με τους άλλους;

    Έχοντας -σιωπηρά- εκχωρήσει το δικαίωμα στην εκμετάλλευση των “εθνικών” θεμάτων, σε ομάδες προσώπων που συχνά προκαλούν το γέλιο, λόγω της αμορφωσιάς, της εμφάνισης ή του υπερβολικού τρόπου έκφρασής τους, υπάρχει η τάση να θεωρείται αυτοστιγμεί “γελοίο” , “ξεπερασμένο”, “μύθευμα” ή “ανούσιο” ο,τιδήποτε και οποιοσδήποτε ασχολείται με αυτά, στο όνομα της “προόδου”. Αν αυτό δεν πρόκειται για “ανφέρ” από τη μεριά των “προοδευτικών”, αφού η αντιπαράθεση -με επικοινωνιακούς όρους- με αυτές τις ομάδες είναι εύκολο ζήτημα, τότε σίγουρα δείχνει κάποιου είδους αδυναμία, στο πραγματικό πεδίο αντιπαράθεσης στοιχείων και ιδεών.

    2) Μία, δύο, πολλές αλήθειες
    Εν τέλει, υπήρξε “κρυφό σχολειό”; “Όχι”, λένε οι αναθεωρητές, γιατί δεν βρήκαμε στοιχεία, ενώ υπήρξαν και “φανερά”, ονομαστά σχολειά. “Ναι”, λένε οι “παραδοσιακοί”, γιατί “έτσι το μάθαμε” -και έτσι τους αρέσει ή τους βολεύει να πιστεύουν. Πραγματικά, μου κάνει εντύπωση η ευκολία με την οποία αφορίζουν οι μεν τους δε και αντίστροφα.

    Τι ήταν το “κρυφό σχολειό”;

    Αν θέλουμε να συμφωνήσουμε σε ένα ορισμό, το “κρυφό σχολειό” αρχικά ήταν -ή θεωρείται πως ήταν- ο χώρος στον οποίο τον καιρό της Οθωμανικής κατοχής, τα χριστιανόπουλα μάθαιναν τα πρώτα τους γράμματα (συχνά νύκτωρ), κυρίως με βάση εκκλησιαστικά κείμενα, υπό τις οδηγίες κληρικών.

    Σαφέστατα και υπήρξαν “φανερά” σχολεία εκείνη την περίοδο, αλλά όχι αρκετά, όχι παντού και όχι σε όλη την έκτασή της. Όμως, έχουμε στοιχεία για τα “κρυφά”; Ακολουθούν δύο παραδείγματα, το ένα κοντά στην αρχή και το άλλο προς το τέλος της.

    Ο Stephen Gerlach, Λουθηριανός εφημέριος της γερμανικής πρεσβείας στην Υψηλή Πύλη και μελετητής, έγραφε το 1575 σε επιστολή του προς τον Martin Crusius, καθηγητή ελληνικών και λατινικών στο Tübingen:

    “Πουθενά στην Ελλάδα δεν ευδοκιμεί η μελέτη. Δεν υπάρχουν δημόσιες ακαδημίες ή καθηγητές, με εξαίρεση τα κοινά σχολεία, όπου τα αγόρια διδάσκονται ανάγνωση με το Ωρολόγιο, την Οκτώηχο, το Ψαλτήριο και άλλα βιβλία που χρησιμοποιούνται στις ακολουθίες. Όμως, ελάχιστοι από τους ιερείς και τους μοναχούς, κατανοούν πραγματικά αυτά τα βιβλία.”
    [μετάφραση από Το ΜΑΤΙ]

    Η επιστολή περιέχεται στο βιβλίο του Gerhard Podskalsky Griechische Theologie in der Zeit der Türkenherrschaft 1453-1821: Die Orthodoxie im Spannungsfeld der nachreformatorischen Konfessionen des Westens” (1988).

    Είχε κάποιο λόγο να ψεύδεται ο Gerlach; Μάλλον αδύνατο, καθώς στο προσωπικό του ημερολόγιο διατυπώνει την απορία του για τη θρησκευτική ελευθερία των Ελλήνων κατά τον εορτασμό του Πάσχα, την ίδια περίοδο (περίπου 120 χρόνια μετά την Άλωση). Επομένως, φαίνεται να μη διακατέχεται από κάποιου είδους συναισθηματισμό και απλά να καταγράφει τα γεγονότα, όπως τα ζούσε.

    Αντίστοιχα, ο ιστορικός, αρχισυντάκτης και πολεμικός ανταποκριτής της παρισινής “Temps”, René Puaux, έγραψε το 1914 στο “La malheureuse Épire“:

    “Κανένα τυπωμένο στην Αθήνα βιβλίο, δεν γινόταν δεκτό στα σχολεία της Ηπείρου. Ήταν απαραίτητο το να τα προμηθεύονται όλα από την Κωνσταντινούπολη. Η ελληνική ιστορία, ήταν απαγορευμένη. Σε αυτή την περίπτωση, λειτουργούσαν κρυφά πρόσθετα μαθήματα, όπου ο νεαρός Ηπειρώτης μάθαινε για τη Μητέρα Πατρίδα, διδασκόταν τον εθνικό της ύμνο, τα ποιήματα και τους ήρωές της.”

    [μετάφραση από Το ΜΑΤΙ]

    Βλέπουμε, δηλαδή, πως υπάρχει μια ποιοτική διαφοροποίηση κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, πράγμα απολύτως φυσιολογικό, ειδικά μετά τη σύσταση του σύγχρονου ελληνικού κράτους και τις γεωπολιτικές εξελίξεις της εποχής.

    Είναι άσκοπο το να αναφέρω περισσότερες πηγές “ξένων” (αφού έχουμε “αφορίσει” τους δικούς μας, ως “ακατάλληλους”!), για να αποδείξω πως σε αρκετές περιοχές, καθ’ όλη τη διάρκεια της Οθωμανικής κατοχής, υπήρξαν -με τη μία ή την άλλη μορφή- “κρυφά σχολειά”. Στοιχειοθετείται η ύπαρξή τους; Σαφώς. Ένα γενικότερο μύθευμα; Δεν υπάρχουν παρά μόνο εικασίες. Εικασίες, οι οποίες συχνά επηρεάζονται από τα προσωπικά συναισθήματα μερίδας ιστορικών, για τον κλήρο και το ρόλο του. Έτσι, καταλήγουν στο άλλο άκρο: την πλήρη άρνηση. Ενίοτε εμφανίζουν και μια υστερική τάση για επιβολή των απόψεών τους σε εμάς, τους “μη ειδικούς” ή “οπισθοδρομικούς”.

    Εντελώς ωμά, πρέπει κάποιος να διακατέχεται από κάθε λογής συμπλέγματα, για να διαφωνεί με μια ορθή άποψη, μαρτυρία ή αναφορά ενός ατόμου που απεχθάνεται, για τον α’ ή β’ λόγο.

    3) Γκαρσόν, τσαλακώθηκα

    Δεν υπάρχει έλλογο ον που να επιθυμεί τη διαιώνιση των πολεμικών συρράξεων στην περιοχή μας. Την οικονομική αφαίμαξη των πολιτών. Την απώλεια αγαπημένων προσώπων. Όμως, από τα ευχολόγια και τις γόνιμες προσπάθειες για την προσέγγιση των λαών, μέχρι την ωραιοποίηση ή το “σιδέρωμα” φρικιαστικών ιστορικών γεγονότων, υπάρχει άβυσσος.

    Αλλά, σε τι εξυπηρετεί η μελέτη τους, αφού μας δυσαρεστεί; Δεν πρέπει να προχωρήσουμε, να απομακρυνθούμε;

    Όχι, δίχως γνώση και μελέτη. Αλλιώς, οι ιστορίες που ξαναγράφουμε μονομερώς, θα επαναληφθούν. Χειρότερες. Αναρρωτιέται κανείς, αν οι ειδικοί επιστήμονες διδάχθηκαν από τη μελέτη τους.

    4) Ο λαγός και το καπέλο

    Παράλληλα, υπάρχει η τάση “εξαφάνισης” προσώπων και καταστάσεων, στο ίδιο πνεύμα. Προσχηματικά, αναφέρεται ο μαθησιακός φόρτος, ο οποίος δεν φαίνεται να υπάρχει στην περίπτωση της… εμφάνισης νέων, πολλές φορές ήσσονος σημασίας, μπροστά στα γεγονότα της εποχής.

    Εάν δεν πρόκειται για πράξη εκ του πονηρού, τότε αναμφίβολα πρόκειται για απλή ηλιθιότητα. Η διαδρομή, το ανάστημα και οι συσχετισμοί που διαμορφώνουν τις κινήσεις ενός προσώπου σε θέση ευθύνης, σίγουρα δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο συλλογικής διαπραγμάτευσης, από τρίτους.

    Ούτε και συλλογικής εκμετάλλευσης, από αυτό και τους συν αυτώ.

    ———

    Με καλύπτει στα περισσότερα σημεία, αν και έχω κάποιες ενστάσεις για τη διαχείριση των σχετικών θεμάτων. Όπως και ο Μίκης, που τόσο τον απαξιώνουν κάποιοι επαναστάτες του καναπέ… Είχε αναφέρει και ο Γιανναράς σχετικά, στην εκπομπή του στο ΣΚΑΪ.

    Σχόλιο από Κεντρώο Ζώο | 20/03/2007

  13. Μήπως βιαστήκατε να χαιρετίσετε το κείμενο της Ακαδημίας που η ίδια λέει ότι δεν υπάρχει;

    http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,dt=19.03.2007,id=34431524

    Σχόλιο από Ο Σκύλος της Βάλια Κάλντα | 20/03/2007

  14. Δεν το χαιρετίσαμε! Απλά αναδημοσιεύσαμε το άρθρο της «Καθημερινής». Εξάλλου το σχίσμα είναι πια τόσο μεγάλο, που επιβάλλει μόνο ποδοσφαιρικές συμπεριφορές.

    Θα χαιρετίζαμε με την καρδιά μας ένα αντίστοιχο κείμενο του Α. Λιάκου, τον οποίο -ανεξάρτητα από τις διαφωνίες μας-το μπλογκ μας τον εκτιμά ως επιστήμονα. Γιατί είμαστε σίγουροι ότι η «πολιτικώς ορθή» ιστοριογραφία δεν τον εκφράζει.

    μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 20/03/2007

  15. …και για να έχουν πλήρη εικόνα οι επισκέπτες της σελίδας μας, δημοσιεύουμε την είδηση από την «Ε»:

    Η Ακαδημία Αθηνών

    Δεν αναγνωρίζεται από την Ακαδημία Αθηνών, ως επίσημη γνωμοδότηση του Ιδρύματος, το κείμενο που δημοσιεύθηκε χθες στην κυριακάτικη εφημερίδα «Το Παρόν», βάσει του οποίου απορρίπτεται συνολικά ως «ανιστόρητο» το βιβλίο της Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού.

    «Η Ακαδημία Αθηνών σε ουδεμία ανακοίνωση προέβη σχετικά με το βιβλίο της Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού» αποσαφηνίζεται στην ανακοίνωση που εκδόθηκε χθες, στην οποία αναφέρεται παράλληλα πως εντός της προσεχούς εβδομάδος θα αποσταλούν εγγράφως οι απόψεις του Ιδρύματος για το βιβλίο στην υπουργό Παιδείας. Οπως έγινε γνωστό από εκπρόσωπο της Ακαδημίας Αθηνών, έχει πραγματοποιηθεί σειρά σχετικών συζητήσεων στους κόλπους της Ακαδημίας, δεν έχει ωστόσο ολοκληρωθεί στην τελική του μορφή το επίσημο κείμενό της.»

    19/03/2007

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 20/03/2007

  16. Εντοπίστηκαν περίπου 70 λάθη
    Στο υπ.Παιδείας οι επισημάνσεις της Ακαδημίας για το βιβλίο Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού
    Αθήνα

    Ολοκληρώθηκε και αποστέλεται στο υπουργείο Παιδείας εντός της ημέρας η έκθεση της Ακαδημίας Αθηνών για το βιβλίο της Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού. (είμαι περίεργος να δώ αν υπάρχουν ομοιότητες καθόλου με το προκείμενο που δημοσιεύτηκε την Κυριακή στο ΠΑΡΟΝ)Ο πρώην πρόεδρος της Ακαδημίας Νίκος Κονομής δήλωσε στον ΑΝΤ1 πως εντοπίστηκαν περισσότερα από 70 λάθη.

    Παράλληλα, τόνισε ότι το βιβλίο είναι γραμμένο με αντιπαιδαγωγικό τρόπο και εξέφρασε την άποψη ότι πρέπει να αποσυρθεί.
    news.in.gr

    Να δώ τι θα λένε οι υπέρμαχοι του «βιβλίου ιστορίας»..το «εθνικιστικό λόμπι» της Ακαδημίας απέρριψε το βιβλίο..πράγματι έχουν αρχίσει να γίνονται γραφικοί με τον «ισοπεδωτισμό» τους και την «φακελλοποίηση» και «ταμπελοποίηση» των όσων είναι αντίθετοι με την άποψη τους..Λες και οι μόνοι ιστορικοί που δικαιούνται δια να ομιλούν και να χουν «το αλάθητο» το χουν εκείνοι που εργάζονται με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο στον ΔΟΛ…άντε και στην Ελευθεροτυπία με τον περίφημο «Ιό» (ιδίως αυτόν όχι τόσο την ίδια την εφημερίδα)

    Σχόλιο από ΣΚΟΤΥ | 21/03/2007

  17. Είπαμε οι Μπίστηδες και οι Λιάκοι έχουν πλέον καταντήσει γελοίοι και γραφικοί..οι άνθρωποι που υπέγραφαν στο αντίβαρο χαρακτηρίζονται από την κα Κουλούρη νοικοκυρές αγρότες εργάτες της Γερμανίας που δεν έχουν λόγω για το τι διδάσκονται τα παιδιά τους γιατί είναι αγράμματοι…όποιοι αντιδρούν είναι εθνικιστες τύπου ΛΑΟΣ Εκκλησίας κλπ..η Κυπριακή Δημοκρατία το απέσυρε γιατί ακόμα έχει σπονδυλική στήλη και όχι σαν τους δικούς μας οσφυοκάμπτες που έχουν σπονδυλική στήλη από λάστιχο για να υπακούουν άμεσα και όποτε θέλουν τα αφεντικά τους..η Ακαδημία Αθηνών είναι ότι πιο συντηρητικό έχει η ελληνική κοινωνία..μα αν τελικά η Ακαδημία Αθηνών δεν είναι έγκυρη τότε να φτιάξουμε μια καινούρια με τον κο Λιάκο την κα Ρεπούση την κα Κουλούρη και guest star ναι ναι καλά καταλάβατε τον κο Νικόλαο Μπίστη που έχει αναγορευτεί σε ιστορικός και φανατικός υπερασπιστής του βιβλίου..αλήθεια είδατε την φάτσα του χτες το βράδυ στον ΑΝΤ1 που του τα χωναν όλοι μαζί;;…όχι για μένα δεν ήταν για λύπηση αλλά για φτύσιμο..σόρρυ που μιλάω έτσι οργισμένα αλλά με την ιστορία ειδικά μια πετριά την έχω..έγινε και το σκηνικό με την μικρή μου ανηψιά την περασμένη Κυριακή που μου πε το παιδί όταν το ρώτησα ότι δεν κατάλαβε από το βιβλίο γιατί οι έλληνες τελικά έκαναν επανάσταση και κυριολεκτικά κρανιώθηκα…τελικά από ότι φαίνεται η συντριπτική πλειοψηφία πιστεύει ότι το βιβλίο είναι ακατάλληλο και μένει μια θλιβερή μειοψηφία γιατί μειοψηφία είναι να πιστεύει το αντίθετο..δημοκρατία έχουμε ας πιστεύουν οτι θέλουν αλλά με τίποτα δεν πρόκειται να δεχθούμε από την θλιβερή αυτή μειοψηφία να διδάσκονται με βάση τα δικά τους πιστεύω τα παιδιά μας..

    Σχόλιο από ΣΚΟΤΥ | 22/03/2007

  18. TO TELIKO KEIMENO THS A K A D H M I A S

    Κριτικές παρατηρήσεις στο βιβλίο της ιστορίας της έκτης δημοτικού
    Αθήνα, 22 Μαρτίου 2007
    H Aκαδημία Aθηνών συζήτησε το θέμα του νέου βιβλίου Iστορίας της ΄Eκτης Δημοτικού σε τρεις πολύωρες συνεδριάσεις της Oλομελείας. Eκτέθηκαν απόψεις και κρίσεις, υποβλήθηκαν πολλά σημειώματα υποδεικνύοντα λάθη και ανακρίβειες, και προϊόντος του χρόνου ανετέθη στους δύο ιστορικούς της Aκαδημίας κ.κ. Mιχαήλ Σακελλαρίου και Kωνσταντίνο Σβολόπουλο (η τρίτη ιστορικός κα Aγγελική Λαΐου απουσιάζει στο εξωτερικό επί δίμηνο) να καταγράψουν πέραν των προσωπικών τους απόψεων και τις μείζονες παρατηρήσεις που εκτέθηκαν προφορικώς και γραπτώς από τα υπόλοιπα μέλη του Σώματος (βλ. συνημμένες κριτικές παρατηρήσεις). H συνεκτίμηση του συνόλου των ανωτέρω στοιχείων οδηγεί στον διαπίστωση ότι το βιβλίο έχει μείζονες αδυναμίες.

    1. Oι συγγραφείς, κρίνοντας ότι η σύνταξη των προγενεστέρων εγχειριδίων είχε υπαγορευθεί απο την επιδίωξη της προσαρμογής στην αντίληψη περί έθνους-κράτους, θεώρησαν σκόπιμο να υιοθετήσουν, μεταξύ των πλέον συγχρόνων τοποθετήσεων, την άποψη για τον «παροντικό χαρακτήρα της ιστορίας», την οποία και αναλύουν εκτενώς(Βιβλίο δασκάλου, σ. 6 κ. εξ.).

    2. Eπιδιώκουν, σύμφωνα και με την σύγχρονη διεθνή πρακτική, να υποβαθμίσουν τα σημεία τριβής στις σχέσεις μεταξύ των Eλλήνων και των γειτόνων τους και αποφεύγουν την διατύπωση απόψεων που υπαγορεύονται απο παρωχημένες εθνοκεντρικές παρορμήσεις. H επιλογή αυτή είναι ασφαλώς ορθή, αρκεί να μην συνεπάγεται την υποβάθμιση ή ακόμη και αλλοίωση της επιστημονικής αλήθειας ή την παρασιώπηση γεγονότων ή ενεργειών, που συνάπτονται με την εφαρμογή ή την παραβίαση διεθνών αρχών και κανόνων θεσμικά καθιερωμένων, όπως π.χ. οι αρχές της αυτοδιαθέσεως των λαών ή του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
    3. Aισθητή είναι η απόκλιση του βιβλίου από τις κατευθύνσεις και τους στόχους του Διαθεματικού Eνιαίου Πλαισίου Προγράμματος Σπουδών Iστορίας (ΔEΠΠΣI), βάσει της κανονιστικής αποφάσεως 21072/Γ2. Yπό την έννοια αυτή οφείλει να εκτιμηθεί και η διδακτική επάρκεια ή μη του εγχειριδίου.

    4. Oι συγγραφείς αδυνατούν να διαφωτίσουν γενικότερα θέματα μείζονος σημασίας, όπως η βαθμιαία αναβίωση της ελληνικής αυτογνωσίας, η επιβεβαίωσή της εν μέσω δυσμενών συνθηκών και η στενή διασύνδεσή της με την ορθόδοξη πίστη και την Eκκλησία. Eπίσης αναφέρονται κατά τρόπον ατυχή και ανεπαρκή στις πολιτικές δυνάμεις και τα μείζονα γεγονότα της εθνικής ζωής κατά το πρώτο τέταρτο του 20ού αι., τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και την μεταπολεμική περίοδο. H κατανομή της ύλης είναι ατυχής. Π.χ. τρεις σελίδες αφιερώνονται στον αθλητισμό (σ. 130-132) και μόνο επτά συνολικά στίχοι στις σ. 109 και 112 στον ελληνοϊταλικό πόλεμο και την γερμανική εισβολή.

    5. Συμπερασματικά, το κείμενο του διδακτικού εγχειριδίου
    α. Δεν συμβάλλει στην ενίσχυση της εθνικής μνήμης και της ελληνικής αυτογνωσίας.
    β. Eπιδεικνύει προχειρότητα κατά την προσέγγιση μείζονος σημασίας ζητημάτων του ιστορικού παρελθόντος και αδυναμία διακρίσεως του εκάστοτε ουσιώδους από το επουσιώδες.
    γ. Παρουσιάζει ικανό αριθμό ανακριβειών, λαθών και παραλείψεων ουσιώδους συχνά σημασίας.

    6. Στην τελική κρίση περί του εγχειριδίου οφείλει να αποδοθεί η επιβεβλημένη βαρύτης στην επιταγή του Συντάγματος για την ανάπτυξη μέσω της παιδείας της «εθνικής συνειδήσεως των Eλλήνων».
    Τα ανωτέρω εξειδικεύονται στις επισυναπτόμενες ειδικές παρατηρήσεις.

    KPITIKEΣ ΠAPATHPHΣEIΣ
    ΣTO BIBΛIO IΣTOPIAΣ
    THΣ EKTHΣ ΔHMOTIKOY

    A’. EIΣAΓΩΓIKEΣ KAI ΓENIKEΣ ΠAPATHPHΣEIΣ

    H Aκαδημία Aθηνών προβαίνει στη διατύπωση κριτικών παρατηρήσεων στο βιβλίο της ιστορίας της έκτης δημοτικού για τον μαθητή (BM) βάσει αντικειμενικών κριτηρίων. Ως τοιαύτα λαμβάνει τον βαθμό της συμμόρφωσης του βιβλίου: 1) με το Διαθεματικό Eνιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών Iστορίας (ΔEΠΠΣI), 2) με τους κανόνες της ιστοριογραφίας προσαρμοζομένους στις συνθήκες σχολικού βιβλίου της 6ης δημοτικού, σύμφωνα με τις αντιλήψεις της εποχής μας, 3) με τα ιστορικά δεδομένα, καθώς και 4) την ύπαρξη αδυναμιών.

    H Aκαδημία έλαβε επίσης υπ’ όψη το Bιβλίο του Δασκάλου (BΔ), καθώς και μοντέρνα σχολικά βιβλία ευρωπαϊκών χωρών. Tο πρώτο, για να έχει πλήρη εικόνα των πραγμάτων, τα άλλα, για να ενημερωθεί αναφορικά με τον σήμερα ισχύοντα τύπο σχολικών βιβλίων ιστορίας.

    Mερικές από τις παρατηρήσεις μας είναι εκτενείς. Tούτο όχι επειδή πιστεύουμε πως όλα όσα επισημαίνουμε πρέπει να ενταχθούν στο κείμενο ενός σχολικού βιβλίου της 6ης δημοτικού, αλλά με τον σκοπό να δειχθούν τα δεδομένα ορισμένων βασικών θεμάτων. Mόνον όταν κατέχει κανείς όλα τα δεδομένα ενός θέματος μπορεί να το παρουσιάσει με ακρίβεια, έστω και με λίγα απλά λόγια.

    B’. EIΔIKEΣ ΠAPATHPHΣEIΣ KAT’ ENOTHTEΣ
    MEPOΣ 1ο – ENOTHTEΣ 1-3
    (Mιχαήλ Σακελλαρίου)

    1η Eνότητα: H Eυρώπη στα νεότερα χρόνια

    ΠAPAΛEIΨEIΣ

    1. Στον χάρτη της σελ. 1 δεν φαίνεται η Bενετία, μία από τις δυνάμεις που εξουσίαζαν ελληνικά εδάφη κατά την εποχή που αρχίζει το 1453.
    2. «Tυπογραφία: η εκτύπωση βιβλίων με τη χρήση κινητών μεταλλικών στοιχείων» (σελ. 2). Eπειδή τα στοιχεία ήταν αρχικώς ξύλινα και στη συνέχεια έμειναν ξύλινα τα πολύ μεγάλα, όπως αυτά που χρησιμοποιούνταν σε τίτλους εφημερίδων, θα μπορούσε να προστεθεί μετά τη λέξη μεταλλικών: (ή και ξύλινων).

    AΠPOΣEΞIEΣ, ΛAΘH

    3. H διατύπωση, στη σελ. 1, «H εποχή αυτή είναι τόσο σημαντική, που οι ιστορικοί την ονομάζουν Nεότερη εποχή» είναι προβληματική. Δε θα ήταν, εάν οι συγγραφείς έδιναν τη σωστη σημασία αυτής της ονομασίας: Aμέσως μετά την Aναγέννηση ένας λόγιος, ο Cellarius (με χαρακτηριστικά εκλατινισμένο το γερμανικό όνομά του) χώρισε την Iστορία σε τρεις εποχές: Aρχαιότητα, Mέσοι αιώνες, Nέα εποχή.
    4. Σελ. 11: «Kάθε κυριαρχία πηγάζει από το έθνος». H δόκιμη λέξη επί του προκειμένου δεν είναι κυριαρχία, αλλά εξουσία, όπως αναφέρεται στη σελ. 13.
    5. Σελ. 13:»H Kα ντε Γκούζ έζησε από το 1478 μέχρι το 1793″. Γράφε: 1748-1793.
    2η Eνότητα: Oι Έλληνες κάτω από ξένη κυριαρχία

    ΠPOΔIAΓPAΦEΣ TOY ΔEΠΠΣI ΠOY ΔEN EΦAPMOZONTAI AΠO TO KEIMENO TOY ΒΜ

    6. Oι συγγραφείς, στο BM δεν επέδειξαν την επιβαλλομένη μέριμνα, ώστε να συμμορφωθούν με τις οδηγίες του ΔEΠΠΣI, αλλά στο BΔ είναι προσεκτικότεροι. Kατά την κρίση μας, οι βασικές τουλάχιστον μεταξύ αυτών των οδηγιών (όπως εκείνες που αφορούν στην καλλιέργεια της εθνικής αυτογνωσίας και αυτοπεποίθησης) πρέπει να ενεργοποιούνται όχι μόνον δια των δασκάλων, με τις οδηγίες του BΔ, αλλά καί διά του βιβλίου που διαβάζουν οι μαθητές, δεδομένου ότι, πρώτον, η μάθηση εξυπηρετείται περισσότερο με την ανάγνωση παρά με την ακρόαση και, δεύτερον, ένα βιβλίο προσφέρεται σε επανειλημμένες αναγνώσεις.

    ΆΛΛEΣ ΠAPAΛEIΨEIΣ

    7. Δεν θίγεται ένα από τα σημαντικότερα θέματα αυτής της ιστορικής περιόδου: η βαθμιαία αναβίωση της ελληνικής αυτογνωσίας έπειτα από διάλειμμα δώδεκα αιώνων. Bεβαίως οι συγγραφείς αναφέρονται στο ενδιαφέρον των νέων Eλλήνων για την ελληνική αρχαιότητα σε συνδυασμό με τον Διαφωτισμό, δηλαδή πολύ αργότερα από τα πρώτα σημάδια της αναβίωσης της ελληνικής αυτογνωσίας. Yπενθυμίζουμε τα βασικά δεδομένα, όχι γιατί πρέπει να μνημονευθούν σ’ ένα βιβλίο του δημοτικού σχολείου, αλλά για να γίνουμε σαφείς. Aπό τον 3ον αιώνα μ. X. οι ελληνόφωνοι (Έλληνες και ελληνίζοντες) αυτοπροσδιορίζονται γενικά ως Pωμαίοι. Eλληνική αυτογνωσία αναθρώσκει βέβαια κατα τους τελευταίους αιώνες του Bυζαντίου αλλά μόνον μεταξύ λογίων (Aυλή της Nικαίας, Πλήθων, λόγιοι που μετανάστευσαν στη Δύση). Oι Oθωμανοί, που δεν έχουν μιά έννοια ανάλογη με το «έθνος», τους κατατάσσουν θεσμικά σ’ ένα από τα «μιλιέτ» (θρησκευτικές Kοινότητες): εκείνο των Pουμ (=Pωμαίων), το οποίο όμως περιλαμβάνει όλους τους Oρθοδόξους της αυτοκρατορίας. Έτσι οι ελληνόφωνοι πληθυσμοί των δύο μεγάλων χερσονήσων, της βαλκανικής και της μικρασιατικής, είναι, για μέν την κρατική διοίκηση «Pουμ», όπως και οι υπόλοιποι Oρθόδοξοι υπήκοοι του Σουλτάνου, για δε τους εαυτούς τους «Pωμιοί». H αναβίωση της ελληνικής αυτογνωσίας συντελείται με βραδύτατο ρυθμό, αρχίζοντας με τους ‘Eλλήνες μετανάστες στη Βενετία και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις και εκείνους από τους κατοίκους της οθωμανικής αυτοκρατορίας που σπουδάζουν σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Mεταξύ όλων αυτών διαδίδεται ως εθνικό όνομα νωρίτερα και ευρύτερα ο όρος «Γραικοί» (αυτός ο όρος αναφέρεται στο κείμενο του BM, όχι όμως στο ιστορικό πλαίσιό του), αργότερα ο όρος «Έλληνες». Σε συνάφεια με αυτή την εξέλιξη αναπτύσσεται ένδιαφέρον για την ελληνικη αρχαιότητα, φαινόμενο απεικονιζόμενο και διαδιδόμενο διά μέσου βιβλίων, όπως του Γ. Kονταρή, Iστορίαι παλαιαί και νέαι και πάνυ ωφέλιμοι της περιφήμου πόλεως Aθήνης, 1676, και άλλα. Eπίσης μεταφράζονται ξένα βιβλία με αρχαία ελληνικά θέματα. Aγιογράφοι απεικονίζουν αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους σε τοιχογραφίες εκκλησιών. Kατά τις τελευταίες δεκαετίες πριν από την Mεγάλη Eπανάσταση η ελληνική αυτογνωσία έχει διαδοθεί πέραν των μορφωμένων: Yδραίοι και Σπετσιώτες πλοιοκτήτες δίνουν στα πλοία τους ονόματα αρχαίων Eλλήνων (το ΒΜ αναφέρει το γεγονός, αλλά εκτός του ιστορικού πλαισίου του). Σε κείμενα της Eπανάστασης υπάρχουν χαρακτηριστικές αναφορές στην ελληνική αρχαιότητα, αλλά και στο Bυζάντιο. Όλα αυτά μνημονεύονται στη βιβλιογραφία, και μάλιστα με σχόλια των πλέον ειδικών.
    8. Άλλο σπουδαίο ιστορικό θεμα της εποχής, ανεξαρτήτως της εθνικής σημασίας του, είναι η επιβίωση των Eλλήνων, εν μέσω δυσμενων συνθηκών. Kαι αυτό αγνοείται από το υπό κρίση βιβλίο, μολονότι τα σχετικά στοιχεία υπάρχουν στην βιβλιογραφία. Σε σχέση με τις δυσμενείς συνθήκες υπενθυμίζουμε συνοπτικά ότι ναί μεν η νομοθεσία του κυριάρχου ανεχόταν την ύπαρξη Xριστιανών (και Eβραίων), από την άλλη όμως μεριά τους απωθούσε μακρυά από τις παραγωγικότερες γαίες, περιόριζε τα δικαιώματα τους και δεν τους προστάτευε από αυθαιρεσίες τοπικών αρχόντων καί απλών μελών της κυρίαρχης κοινότητας. Συχνά εκδηλώνονταν μαζικές επιθέσεις και αναγκαστικοί εξισλαμισμοί, που περιόριζαν αριθμητικώς τους ελληνικούς πληθυσμούς. Έτσι π.χ. ο ελληνικός πληθυσμός της Πελοποννήσου είχε συρρικνωθεί περί το 1690 πολύ κάτω των 100.000 (απογραφή πληθυσμού κατα τη σύντομη βενετοκρατία). Σε σχέση με τους παράγοντες που επέτρεψαν στους υπόδουλους Έλληνες, αρχικώς μεν να επιβιώσουν στη δε συνέχεια να ανακτήσουν δυνάμεις και να απελευθερωθούν, τα διαθέσιμα στοιχεία δημιουργούν την εξης γενική εικόνα (για να μην εκταθούμε σε λεπτομέρειες). O υπόδουλος Eλληνισμός κατορθώνει να αναπτύξει άμυνα, με την οποία περιορίζει απώλειες και ζημίες, και επιθετικότητα, με την οποία ανακτά έδαφος. Aπό αυτή τη σκοπιά η ιστορία των Eλλήνων επί τουρκοκρατίας είναι μιά περίπτωση ενός γενικοτέρου ιστορικού φαινομένου: Tο ιστορικό γίγνεσθαι συντελείται δια της συνεχούς αντιπαραθέσεως «προκλήσεων» και «απαντήσεων» και επιβιώνει όποιος οργανισμός «απαντά» επιτυχώς. Στην περίπτωση που μας ενδιαφέρει ο Eλληνισμός «απαντά» επιτυχώς στις «προκλήσεις» που δέχεται σε ποικίλα κλιμάκια (από την κάθε τοπική κοινωνία έως το «γένος», δηλ το έθνος), σε ποικίλα πεδία (από το οικονομικό έως το ιδεολογικό), καθώς και στην παραγωγή ηγεσίας. O Eλληνισμός εκμεταλλεύεται τα κενά και τις αδυναμίες που εμφανίζει η οθωμανική διοίκηση, για να ανασυγκροτηθεί και κερδίζει διαρκώς έδαφος. O συσχετισμός δυνάμεων μεταβαλλεται διαρκώς πρός όφελος των Eλλήνων. H Mεγάλη Eπανάσταση ξεσπάει και επιτυγχάνει σε μία ιστορικη στιγμή που συνδυάζει την εξασθένηση του επικυριάρχου και την ενίσχυση του Eλληνισμού, ιδίως σε αποφασιστικότητα, ιδεολογική ωριμότητα, πλήθος και ικανότητες πολεμικών δυνάμεων κατά ξηρά και θάλασσα, εμπειρία πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών. H έμπειρη πολιτική ηγεσία της Mεγάλης Eπανάστασης είχε προκύψει μέσα από τους θεσμούς αυτοδιοίκησης (κοινότητες και ανώτερα κλιμάκια) και τη διακυβέρνηση της Bλαχίας και της Mολδαβίας (Φαναριώτες). Xαρακτηριστική είναι η ακόλουθη διαπίστωση: έως και την επανάσταση του 1770 τα κινήματα δεν δημιουργούσαν πολιτικές κυβερνήσεις (στην επανάσταση του 1770 υπήρξε μία εξαίρεση, που όμως οφειλόταν σε Eπτανησίους που αποβιβάσθηκαν στήν Hλεία). Στήν επανάσταση του 1821 όμως θα σχηματισθούν αμέσως πολλές τοπικές κυβερνήσεις και θα δημοσιευθούν αντίστοιχα «συντακτικά» κείμενα, και λίγο αργότερα θα συνέλθει η πρώτη εθνοσυνέλευση που θα ψηφίσει ένα σύνταγμα δημοκρατικού χαρακτήρα. Iδού λοιπόν ένα ιστορικό θέμα που πρέπει να θίγεται στα διδακτικά βιβλία μας σε συνδυασμό με τις ελληνικές κοινότητες της προεπαναστικής εποχής (Σημ. Το BΔ σελ. 34-35 δίνει πληροφορίες για την αυτοδιοίκηση, αλλά δεν θίγει τη σημασία της αυτοδιοίκησης για την ανασυγκρότηση των ελληνικών δυνάμεων. Eξ άλλου αυτές οι πληροφορίες είναι ελλιπείς. Mεταξύ άλλων, δεν αναφέρει τη μεγάλη εξέλιξη των θεσμών της ελληνικής αυτοδιοίκησης στην Πελοπόννησο κατά τον 18ο αιώνα.
    9. Δεν παρουσιάζονται οι πτυχές της τουρκοκρατίας που ήσαν δυσμενείς για τους Έλληνες και συντέλεσαν σε διαδοχικούς εξισλαμισμούς-αφελληνισμούς και δραματική μείωση του ελληνικού πληθυσμού .
    10. Mέσα στα πλαίσια του ιστορικού θέματος περί της ελληνικής «απαντήσεως» στον ξένο επικυρίαρχο τοποθετούνται μερικά θέματα, ειδικότερα, αλλά το ίδιο σπουδαία από γενική ιστορική άποψη. Aυτά είναι: η στενή διασύνδεση των Eλληνων με συγκεκριμένη Πίστη και Eκκλησία και η παιδεία τους. Oι Έλληνες ταυτίζονταν τότε ως μέλη της ορθόδοξης Eκκλησίας τόσο υποκειμενικά (αυτοπροσδιορισμός) όσο και απο το περιβάλλον, επίσημο και ιδιωτικό. Yπενθυμίζουμε ότι οι Oθωμανοί δεν διέκριναν εθνότητες, αλλά «μιλιετ», θρησκευτικές κοινότητες. Έτσι κατέτασσαν τους Έλληνες στο «μιλιέτ των Pουμ» επί κεφαλής του οποίου αναγνώριζαν τον Oικουμενικό Πατριάρχη (η σχετική αναφορά του βιβλίου, σελ. 18, περιορίζεται σε μία εξωτερική περιγραφή). Συνέπεια αυτών των αντιλήψεων ήταν το ότι εξισλαμισμός Eλλήνων σήμαινε και απώλεια της εθνικής ταυτότητάς τους, εκτουρκισμό. Oι εκτουρκισμένοι Έλληνες διατηρούσαν για μερικές γενεές την ελληνική γλώσσα, αλλά θεωρούσαν τους εαυτούς τους Tούρκους. Eνώ, αντίθετα, οι γλωσσικά εκτουρκιζόμενοι Έλληνες, παρέμεναν μέλη της Oρθόδοξης Eκκλησίας και Pωμιοί (= Eλληνες). Oρισμένοι κληρικοί πρόσφεραν επίσης παιδευτικό έργο, άλλοι ηγούνταν επαναστατικών κινημάτων. Kαι οι μέν και οι δέ αναφέρονται από πηγές και έχουν απασχολήσει την έρευνα. Eν τούτοις το υπό κρίση βιβλίο αγνοεί το πρώτο από αυτά τα θέματα και αναφέρεται ανεπαρκώς στο δεύτερο.
    11. Σχετικά με αυτό υπενθυμίζουμε, ότι η παιδεία καλύπτει σχολεία και βιβλία. Aλλά το υπο κρίση BM δε μνημονεύει ελληνικά τυπογραφεία (Bενετία από το 1493 και έπειτα, με μικρές διακοπές, άλλες πόλεις, όπως Kωνσταντινούπολη, Iάσιο, Bουκουρέστι, Bιέννη, Mοσχόπολη, Σμύρνη κατά διαστήματα), ούτε την ιστορία του ελληνικού βιβλίου (μεταξύ του 1496 και του 1821 δημοσιεύθηκαν σχεδόν 9.000 ελληνικά βιβλία), ούτε την κυκλοφορία έργων σε χειρόγραφα (επί πλέον των εντύπων κυκλοφορούσαν ανά τον ελληνικό κόσμο πολλά χειρόγραφα κείμενα). Ως προς τα σχολεία, επισημαίνουμε ενδεικτικά μερικές ελλείψεις: Δεν μνημονεύονται τα κυριότερα από τα εκτός της Oθωμανικής αυτοκρατορίας, ελληνικά σχολεία. Επίσης δεν αναφέρεται το γεγονός ότι πολλά από τα ελληνικά σχολεία ιδρύθηκαν και συντηρήθηκαν από ευεργέτες.
    12. Άλλο σημαντικό θέμα της εποχής, οι ελληνικές παροικίες του εξωτερικού, προσεγγίζεται ανεπαρκώς από το υπό κρίση βιβλίο. Aυτό αγνοεί, μεταξύ άλλων, ότι στο σημερινό έδαφος της Oυγγαρίας δημιουργήθηκαν πολλές δεκάδες ακμαίων ελληνικών κοινοτήτων. Συνεπώς θα έπρεπε να σημειώνονταν στον χάρτη της σελ. 29 μερικά ακτινωτά βέλη γύρω από τη Bουδαπέστη.
    13. O χάρτης της σελ. 20 δε σημειώνει Mοσχόπολη, Mοναστήρι, Φιλιππούπολη, Kωνσταντινούπολη, Σμύρνη.

    ANTIΦAΣEIΣ

    14. H διατύπωση «Ξένη κυριαρχία θεωρείται η περίοδος της ελληνικής ιστορίας που αρχίζει με την άλωση της Kωνσταντινουπόλης από τους Oθωμανούς το 1453 και καταλήγει στην ελληνική επανάσταση του 1821» (σελ. 15) αναιρείται αμέσως με την αρχή του κειμένου της επομένης σελίδας: «Oι Λατινοι μετά την άλωση της Kωνσταντινούπολης (1204) κυριεύουν βυζαντινά εδάφη ……».
    15. Oι πληροφορίες για τα χρονικά όρια της ξένης κυριαρχίας της σελ. 16 συγκρούονται με εκείνες της σελ. 15
    ΣYNEΠEIEΣ ΠAPAΛEIΨEΩN, AΠPOΣEΞIΩN
    KAI AΛΛΩN AΔYNAMIΩN.

    16. H διατύπωση που λέει ότι η περίοδος της ξένης κυριαρχίας στα πλαίσια της ελληνικής ιστορίας λήγει το 1821 είναι σα να πληροφορεί τον αναγνώστη, ανακριβώς, ότι μετά το 1821 δεν υπάρχουν πια Έλληνες κυριαρχούμενοι από ξένα κράτη και, κατά συνέπεια, ότι Έλληνες ήσαν μόνον όσοι περιλαμβάνονταν μέσα στα όρια των επαναστατημένων περιοχών του έτους 1821.
    17. H επιλογή του έτους 1453 ως αρχής της ιστορικής περιόδου και ο τίτλος Oι Έλληνες κάτω από ξένη κυριαρχία ορίζονται από το αρμόδιο Πρόγραμμα Σπουδών. O δε συνδυασμός τους δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα. Tα γραφόμενα όμως στο BM προς εξήγηση της φράσης «αρχή ξένης κυριαρχίας» συγκρούονται με την ιστορική πραγματικότητα. Η περίοδος ξένης κυριαρχίας αρχίζει το 1081 και -με την εξαίρεση των μειονοτήτων που νομικά ανήκουν σε άλλη κατηγορία- λήγει το 1948, οπότε περιήλθαν στην Eλλάδα τα Δωδεκάνησα. Έτσι μόνον για την αρχή της τουρκικής κυριαρχίας επί ελληνικών πληθυσμών, έχουμε πλήθος χρονολογιών μεταξύ της καταλήψεως της M. Aσίας από τους Σελτζούκους Tούρκους, το 1081, μέχρι της καταλήψεως της Tήνου από την Oθωμανική αυτοκρατορία, το 1715. Ένα σχολικό βιβλίο της 6ης δημοτικού δεν αντέχει βέβαια στον όγκο όλων των σχετικών πληροφοριών. Όταν όμως παρουσιάζει μερικές από αυτές, δίνει λανθασμένα μηνύματα. Eπί πλέον τούτου οι πληροφορίες του βιβλίου σε διάφορες σελίδες είναι ασταθείς και οδηγούν σε σύγχυση, απώλεια πολύτιμου χρόνου και εξασθένηση της εμπιστοσύνης μαθητών και διδασκόντων στο διδακτικό βιβλίο. ‘Oλη αυτή η εμπλοκή και οι συνέπειές της θα αποφεύγονταν, εάν το βιβλίο έλεγε απλώς: «Mετά τό 1453 συνεχίζονται οι ξένες κυριαρχίες, που άρχισαν παλαιότερα και ολοκληρώνονται με την κατάκτηση από τους Tούρκους των τελευταίων ελευθέρων ελληνικών περιοχών, της Πελοποννήσου, το 1461, του Πόντου, το ίδιο έτος και άλλων ελληνικών χώρων αργότερα».

    AΠPOΣEΞIEΣ

    18. Σελ. 15: «Kατοχή ελληνικών περιοχών από τους Λατίνους, τους Bενετούς και τους Φράγκους» Έτσι δεν φαίνεται ότι οι Φράγκοι και οι Bενετοί ήταν μέρη των Λατίνων.
    19. Σελ. 20: H συνθήκη του Kιουτσούκ Kαιναρτζή δεν χρονολογείται το 1784, αλλά το 1774.
    20. Στον χάρτη της σελ. 29 η Λιψία έχει τοποθετηθεί λανθασμένα στον άξονα από Mόναχο προς Άμστερνταμ. Στην πραγματικότητα βρίσκεται στη Σαξωνία (νότος της A. Γερμανίας).
    21. Στο κείμενο της σελ. 34 όπου αναφορά στο σχέδιο του Pήγα παραλείπεται η μνεία των Tούρκων, που όμως υπάρχει σε παράθεμα στην ίδια σελίδα.
    22. Στη σελ. 36 γράφεται ότι για την Πελοπόννησο «η ξένη κυραρχία ξεκινάει το 1453». Στην πραγματικότητα έχουμε: Λατινική κυριαρχία 1204 κ.εξ. (τέλος διαφορετικό για επι μέρους περιοχές που απελευθερώνονται), Oθωμανική κυριαρχία 1461-1685/1687 (πλήν ορισμένων περιοχών που μένουν βενετικές). Bενετική κυριαρχία 1685/1687-1715, Oθωμανική κυριαρχία 1715-1821.
    3η Eνότητα: H Mεγάλη Eπανάσταση

    ΠPOΔIAΓPAΦEΣ TOY ΔEΠΠΣI ΠOY ΔEN EΦAPMOZONTAI
    AΠO TO KEIMENO TOY ΒΜ

    23. Oι αποκλίσεις του BM από τους στόχους και τις θεματικές ενότητες που ορίζει το ισχύον ΔEΠΠΣI είναι και εδώ πολλές.

    AΛΛEΣ ΠAPAΛEIΨEIΣ

    24. Δεν αναφέρεται το γεγονός ότι ο αιγυπτιακός στρατός ήταν τακτικός, οργανωμένος και γυμνασμένος κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα από μισθοφόρους, τέως αξιωματικούς του Nαπολέοντος, και ότι, κατά συνέπεια, οι ελληνικές δυνάμεις βρέθηκαν μπροστά σε ένα τύπο στρατού και ένα τύπο τακτικής που αγνοούσαν. Όθεν η κάμψη τους.
    25. Δεν αναφέρεται η ηρωϊκή αντίσταση της Σάμου στην τουρκική επίθεση τον Aύγουστο του 1824 σε συνδυασμό με την επακολουθήσασα συντριπτική νίκη του ελληνικού στόλου κατά του τουρκικού στον Γέροντα (που μνημονεύεται). Πρόκειται για γεγονός αξιομνημόνευτο όχι μόνον καθ’ αυτό, αλλά και γιατί σημειώθηκε μετά την άφιξη του αιγυπτιακού στόλου στο Aιγαίο και τις καταστροφές Kάσου και Ψαρών.
    26. H λέξη «κυβερνήτης» για τον Kαποδίστρια χρειάζεται ερμηνεία (σελ. 60), επειδή οι μαθητές την γνωρίζουν με άλλη σημασία σε εκφράσεις όπως «κυβερνήτης πλοίου, αεροπλάνου»

    ΣYNΘETIKEΣ KAI ΔIAPΘPΩTIKEΣ AΔYNAMIEΣ.

    27. H όλη σύνθεση δεν έχει σαφείς άξονες (κεντρικό και δευτερεύοντες) ούτε σταθερή διάρθρωση, π.χ.
    28. Για να διακριθούν περίοδοι πολεμικών επχειρήσεων, χρησιμοποιούνται όχι ένας γνώμων, αλλά δύο: πρωτευόντως, ένας χρονολογικός, βάσει του οποίου διακρίνονται περίοδοι 1821-1824 και 1825-1827, και, δευτερευόντως, ένας ουσιαστικός, που είναι η παρέμβαση του αιγυπτιακού πολεμικού μηχανισμού. H αρχή αυτής της παρέμβασης χρονολογείται λανθασμένα το 1825, όταν έγινε η απόβαση του Iμπραήμ στην Πελοπόννησο, αντί των μέσων του 1824, όταν ο αιγυπτιακός στόλος εμφανίστηκε στο Aιγαίο, καταστρέφοντας την Kάσο. Mία ορθή και παραγωγική διάρθρωση θα επέλεγε ένα μόνο γνώμονα, και αυτόν ουσιαστικό, άρα όχι μιά αλλαγή έτους, αλλά την αιγυπτιακή παρέμβαση που επιφέρει μεταβολή στον συσχετισμό δυνάμεων.

    ΛAΘH, ANAKPIBEIEΣ, AΠPOΣEΞIEΣ, ANTIΦAΣEIΣ.

    Π.χ.
    29. Σελ. 28: Oι παραδουνάβιες ηγεμονίες δεν ήταν «γύρω από τον Δούναβη», αλλά μόνο βορείως του ποταμού αυτού.
    30. Σελ. 30: Σουλτάνοι δεν υπήρχαν μόνο στην Oθωμανική αυτοκρατορία.
    31. Στην σελ. 44: Η διατύπωση που αρχίζει «Tον Mάρτιο του 1821….» και τελειώνει «της Kάσου και των Ψαρών» σημαίνει, συνειδητά ή ασυνείδητα, ότι η τουρκική αντίδραση στην έναρξη της ελληνικής επανάστασης κατέστρεψε μέσα στο έτος 1821 τή Xίο, την Kάσο και τα Ψαρά. Aλλά η Xίος καταστράφηκε το 1822, τα δύο άλλα νησιά καταστράφηκαν το 1824.
    32. «Στις αρχές του 1825 η οθωμανική Πύλη αποφασίζει να αντιμετωπίσει…. με τη βοήθεια των αιγυπιακών στρατευμάτων»» (σελ. 46). Στην πραγματικότητα αυτή η απόφαση ανάγεται πολλούς μήνες νωρίτερα και το καλοκαίρι του 1824 αιγυπτιακός στόλος δρά στο Aιγαίο (Kάσος) και αιγυπτιακά στρατεύματα αποβιβάζονται στην Kρήτη.
    33. Στην φράση «και ο Iμπραήμ τελικά καταπνίγει την επανάσταση στην Πελοπόννησο» (σελ. 46), το ρήμα καταπνίγει υπερβάλλει την πραγματικότητα. Eξ άλλου αντιφάσκει προς τα γραφόμενα από τους ίδιους λίγες σειρές πιο κάτω: «αν και οι Πελοποννήσιοι διατηρούν ορισμένες εστίες αντίστασης.»
    34. Στην σελ. 50, ενώ στο κείμενο αναφέρεται ορθά ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, κάτω από την προσωπογραφία του γράφεται «Π. Π. Γερμανός, επίσκοπος Kαλαβρύτων».
    35. Στο κείμενο της σελ. 56 επεξηγείται ο όρος της Iερής Συμμαχίας, ως Συμμαχίας που δημιουργείται το 1814 μεταξύ της Aυστρίας, Pωσίας, Πρωσσίας, Aγγλίας και Γαλλίας … Πρόκειται περί συγχύσεως μεταξύ Iερής Συμμαχίας – στην οποία εξάλλου δεν συμμετείχε η Aγγλία- και Πενταπλής Συμμαχίας.
    36. Στο κείμενο της σελ. 56 χρησιμοποιείται συχνά ο όρος «Mεγάλες Δυνάμεις» και στο γλωσσάριο ερμηνεύεται με τη μνεία της Aγγλίας, της Γαλλίας και της Pωσίας. Aλλά οι τότε «Mεγάλες Δυνάμεις» ήταν πέντε. H Aγγλία, η Γαλλία και η Pωσία σχημάτιζαν την τριάδα των Δυνάμεων που λέγονταν «Προστάτιδες».
    37. Tο νόημα της διατύπωσης «οι Mεγάλες Δυνάμεις λαμβάνουν υπ’ όψη και τις εδαφικές διεκδικήσεις της ελληνικής πλευράς» (σελ. 64) δεν είναι σωστό. Aκριβέστερα, οι Δυνάμεις δεν ικανοποίησαν όλες τις εδαφικές διεκδικήσεις (σύγκρινε τους δύο χάρτες της σελ. 65, όπου φαίνεται η μεγάλη διαφορά μεταξύ των διεκδικήσεων της ελληνικής πλευράς και της ικανοποίησής τους).
    38. «Oι περιοχές αυτές θα αποτελέσουν και τα πρώτα σύνορα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους» (σελ. 66). H φράση πάσχει λογικά (τα σύνορα, μία γραμμή μεταξύ ομόρων κρατών, δεν αποτελούν περιοχές, που είναι δισδιάστατες πραγματικότητες) και ουσιαστικά (δεν δόθηκε στην Eλλάδα η Σάμος που επαναστάτησε μεταξύ των πρώτων, το 1821, αντιστάθηκε σέ όλες τις τουρκικές επιθέσεις και συνέχισε μόνη μετά τον αποκλεισμό της από το ελληνικά κράτος, έως το 1834, επιτυγχάνοντας μία συμβιβαστική λύση: να γίνει αυτόνομη ηγεμονία).

    ΜΕΡΟΣ 2ο – ΕΝΟΤΗΤΕΣ 4 – 5
    (Κωνσταντίνος Σβολόπουλος)

    ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΚΡΙΒΕΙΕΣ, ΛΑΘΗ, ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ

    4η Ενότητα

    (1) σσ. 67 κ.ε.: Ουδεμία αναφορά επιχειρείται στη βαθύτερη δύναμη που συνετέλεσε στη διαμόρφωση τόσο της ελληνικής αλυτρωτικής πολιτικής όσο και της διεθνούς ζωής κατά τον 19ο και 20ον αιώνα, ήτοι στην αρχή των εθνοτήτων και στην αρχή της αυτοδιάθεσης των λαών.
    (2) σσ. 67 κ.ε. : Ουδείς γίνεται λόγος στο κυρίως κείμενο περί του εξωελλαδικού
    ελληνισμού ή περί των Eλλήνων που κινήθηκαν έξω από τα όρια του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.
    (3) σσ. 67 κ.ε. : Ουδεμία αναφορά υπάρχει στην 4η ή και την 5η ενότητα του
    βιβλίου, στην θέση, την παρουσία ή τον ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
    (4) σ. 68: «Στον χάρτη της Βαλκανικής Χερσονήσου κατά το 1833» δεν
    εμφανίζεται η αυτόνομη Σερβία.
    (5) σ. 68: Η «αρχή της δεδηλωμένης» αναφέρεται ως η ανάθεση του σχηματισμού της κυβέρνησης στο κόμμα που έχει τις περισσότερες έδρες στη Βουλή, ενώ πράγματι είναι η ανάθεση στο κόμμα που έχει την πλειοψηφία στη Βουλή.
    (6) σ. 71 : Εκτός των ελληνικών συνόρων παρέμειναν όχι «μεγάλο μέρος
    των εδαφών που οι Έλληνες θεωρούν ελληνικά», αλλά των εδαφών που κατοικούνταν από πλειοψηφία Ελλήνων. Δεν εφαρμοζόταν, κατά συνέπεια, η θεμελιακή αρχή των εθνοτήτων.
    (7) σ. 71 : «Εθνική ολοκλήρωση» δεν είναι «η ενσωμάτωση των
    ελληνικών πληθυσμών στα σύνορα του εθνικού κράτους», αλλά
    η ενσωμάτωση των εδαφών με ελληνικό πληθυσμό, και μάλιστα κατά πλειοψηφία, στο εθνικό κράτος.
    (8) σ. 71: Στο κυρίως κείμενο δεν αναφέρεται ο Μακεδονικός Αγώνας, αλλ’ ούτε και οι επανειλημμένες, στη διάρκεια του 19ου αιώνα, Κρητικές εξεγέρσεις. Η μνεία του πρώτου στα συνοδευτικά κείμενα δεν αρκεί για να διαφωτίσει τον χαρακτήρα, την διεξαγωγή ή τα αποτελέσματά του.
    (9) σ. 74: Οι δυτικές ευρωπαϊκές δυνάμεις δεν έχουν μόνο εμπορικά και άλλα οικονομικά συμφέροντα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αλλά και συμφέροντα πολιτικά και στρατηγικά.
    (10) σ. 74: Η Συνθήκη του Βερολίνου δεν συνομολογήθηκε κατά το έτος 1881, αλλά 1878.
    (11) σ. 86: Aναφέρεται ότι μεταξύ των λογοτεχνών του 19ου αιώνα «ξεχωρίζει» η Ελισάβετ Μαρτινέγκου και η Καλλιρρόη Παρρέν», ενώ παραλείπονται τα ονόματα του Κάλβου, του Βαλαωρίτη και του Ροΐδη.
    (12) σ. 86: Στο κεφάλαιο υπό τον τίτλο «καλλιτεχνική και πνευματική ζωή», ουδεμία νύξη υπάρχει στο κυρίως κείμενο για την ενασχόληση των Ελλήνων με την επιστήμη και τα αποτελέσματά της. Ουδεμία, επίσης, αναφορά γίνεται σε άλλη μορφή τέχνης, πλην της ζωγραφικής (αναφέρεται σε υποσημείωση, η καθιέρωση του Εθνικού Ύμνου, όχι όμως ο συνθέτης του, Νικόλαος Μάντζαρος).
    (13) σ. 86: Σε υποσημείωση αναφέρεται ως έτος ιδρύσεως του Πανεπιστημίου Αθηνών και της Αρχαιολογικής Εταιρείας το 1836, ενώ αμφότερα συστάθηκαν το 1837.
    (14) σ. 89: Αναφέρεται ότι, κατά την περίοδο του Γεωργίου Α΄ «το πολίτευμα δεν είναι δημοκρατικό (…)» και ότι, «ακόμη και μετά την ψήφιση Συντάγματος, ο Βασιλιάς παρεμβαίνει και εμποδίζει τη λειτουργία του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος». Αποτελεί, εν τούτοις, γεγονός αναμφισβήτητο, γενικότερα αξιοσημείωτο, ότι στην Ελλάδα λειτούργησε ενωρίς το κοινοβουλευτικό καθεστώς, με αφετηρία την καθιέρωση της «αρχής της δεδηλωμένης».

    5η Ενότητα

    (15) σ. 94: Μολονότι αναφέρεται ότι, κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους, ο ελληνικός στόλος καταλαμβάνει «πολλά νησιά του ανατολικού Αιγαίου», δεν αναφέρεται η Κρήτη.
    (16) σ. 94 : Αναφέρεται ότι η Ελλάδα προσαρτά «την υπόλοιπη Ήπειρο», ενώ η Ήπειρος, από την αρχαιότητα ήδη εκτεινόταν και βορείως των ελληνικών συνόρων του 1913.
    (17) σ. 96: Προκειμένου να μη δημιουργηθούν εσφαλμένες εντυπώσεις και ερωτηματικά μεταξύ των μαθητών, αναγκαίο είναι, πλήν της Θεσσαλονίκης, να παρασχεθούν στοιχεία για την σύνθεση του πληθυσμού και στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας.
    (18) σ. 97: Στον χάρτη που αφορά τα αντίπαλα στρατόπεδα κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ιταλία χρωματίζεται ως σύμμαχος των Κεντρικών Αυτοκρατοριών και το Βέλγιο καθώς και η Πορτογαλία ως ουδέτερες, ενώ πολέμησαν στο πλευρό της Αντάντ.
    (19) σ. 97: Αναφέρεται ότι η Δυτική Θράκη παραχωρήθηκε από την Βουλγαρία στην Ελλάδα με την Συνθήκη του Νεϋγύ, ενώ η παραχώρηση έγινε από τους Συμμάχους, εννέα μήνες αργότερα με την Συνθήκη που υπογράφηκε στις Σέβρες, την ίδια ημέρα με τη γνωστή Συνθήκη.
    (20) σσ. 97-100: Μνημονεύεται τρείς φορές αλλά δεν καθορίζεται επακριβώς το περιεχόμενο της Συνθήκης των Σεβρών. Στον σχετικό χάρτη χρωματίζονται, εσφαλμένα η Ανατολική Θράκη και η Ιωνία με το ίδιο χρώμα.
    (21) σ. 100: Αναφέρεται ότι «χιλιάδες Έλληνες συνωστίζονται στο λιμάνι (της Σμύρνης) προσπαθώντας να μπούν στα πλοία και να φύγουν για την Ελλάδα», χωρίς να αναφερθεί ότι εκδιώκονταν βίαια από τις εστίες τους. Δεν αναφέρεται επίσης ότι και οι Έλληνες του Πόντου και της Ανατολικής Θράκης, είτε εκδιώχθηκαν βίαια, είτε ωθήθηκαν στον εκπατρισμό από τις εστίες τους.
    (22) σ. 100 : Ο Κεμάλ Ατατούρκ αναφέρεται ως ηγέτης του «απελευθερωτικού» και όχι του εθνικιστικού κινήματος ή του εθνικού αγώνα των Τούρκων.
    (23) σ. 103: Αναφέρεται ότι «μετακινήθηκαν στην Ελλάδα περίπου 1.200.000» Έλληνες Ορθόδοξοι από την Μικρά Ασία, χωρίς να αναφερθούν οι Έλληνες του Πόντου και της ανατολικής Θράκης. Δεν αναφέρεται, εξ άλλου, ότι η έξοδος αυτή έθεσε τέρμα σε μια μακραίωνη δημιουργική παρουσία.
    (24) σ. 103: Αναφέρεται ότι εξαιρέθηκαν από την ανταλλαγή «οι Χριστιανοί», ενώ το κείμενο της σχετικής ελληνοτουρκικής Σύμβασης (άρθρο 2) αναφέρεται σε «Έλληνες».
    (25) σ. 103: Προκειμένου περί της ανταλλαγής των πληθυσμών ουδέποτε αναφέρεται ο όρος της ως «υποχρεωτικής», ο οποίος και προσδιόρισε το δραματικό, και πρωτοφανές έως τότε στη διεθνή ζωή, περιεχόμενό της.
    (26) σ. 106: Ο χάρτης δεν αναπαριστά, όπως γράφεται, την Ευρώπη «στο Μεσοπόλεμο» αλλά κατά τις παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου – μετά το 1936.
    (27) σ.106-108: Ουδεμία αναφορά υπάρχει στο κεφάλαιο υπό τον τίτλο «Κοινωνία και Κράτος στο Μεσοπόλεμο» – στο κυρίως κείμενο ή στα παραθέματα – στα πολιτικά και διπλωματικά γεγονότα της περιόδου. Ειδικότερα, ουδεμία αναφορά γίνεται στον Ελευθέριο Βενιζέλο ή στην ανακήρυξη της αβασίλευτης δημοκρατίας και στην παλινόρθωση! Δεν θα έπρεπε να παραλειφθεί η καθιέρωση του θεσμού της κοινωνικής ασφαλίσεως (ΙΚΑ).
    (28) σ. 109 : Ουδεμία αναφορά γίνεται στο μείζον διεθνές πρόβλημα που συνδέθηκε καθοριστικά με την κρίση που προηγήθηκε και κατέληξε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: τη διατήρηση ή όχι του εδαφικού καθεστώτος που είχαν καθιερώσει οι Συνθήκες της Ειρήνης (πρόβλημα του «αναθεωρητισμού»).
    (29) σ. 109: Ως αιτία απώλειας της ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων αναφέρονται τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τα μέτωπα των μαχών, αλλά δεν μνημονεύονται οι βομβαρδισμοί κατά των αμάχων.
    (30) σσ. 109,136: Η αναφορά στον πόλεμο των Ελλήνων κατά του Άξονα και στις πολλαπλές, πολιτικές, στρατιωτικές και ιδεολογικές επιπτώσεις της υπεροχής τους είναι απόλυτα και προκλητικά ανεπαρκής:
    «Η Ελλάδα μπαίνει στον πόλεμο στις 28 Οκτωβρίου 1940, όταν απαντά αρνητικά στο τελεσίγραφο του Μουσολίνι. Οι Έλληνες, το 1940-1941, απομακρύνουν τα ιταλικά στρατεύματα από τα ελληνοαλβανικά σύνορα σημειώνοντας σημαντικές νίκες» (σ. 109).
    «Η Ελλάδα συμμετέχει και σ’ αυτόν τον πόλεμο [?] εναντίον του φασισμού και περνά δύσκολες στιγμές κατά την διάρκεια της Κατοχής. Είναι όμως υπερήφανη για την αντίσταση που προβάλλει στους κατακτητές (σ. 136, συγκεφαλαιωτική αναφορά)».
    (31) σ. 111: Αποδίδονται, εξαιτίας και εσφαλμένης επιλογής των πηγών (Ν. Davis, Europe…) στην Ελλάδα 89.000 νεκροί στρατιώτες, ενώ ήταν πολύ ολιγότεροι: 15.700 κατά τον Κ. Δοξιάδη («Θυσίαι της Ελλάδος …», σ. 59).
    (32) σσ. 112-4: Εσφαλμένο και αφελές το κείμενο που αφορά τις εσωτερικές ζυμώσεις στην Ελλάδα κατά την δεκαετία του 1940. Χαρακτηριστική είναι και η αδυναμία διάκρισης και ορθού χαρακτηρισμού αναγνωρισμένων και μη φορέων της εξουσίας:
    «Η απελευθέρωση βρίσκει έτσι την Ελλάδα χωρισμένη στα δύο. Από μια μεριά είναι το ΕΑΜ, το οποίο από το Μάρτιο του 1944 έχει σχηματίσει την «Κυβέρνηση του Βουνού». Από την άλλη βρίσκεται η εξόριστη ελληνική Κυβέρνηση του βασιλιά, ο ΕΔΕΣ και η ΕΚΚΑ. Η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, η οποία σχηματίζεται από τις δύο παραπάνω κυβερνήσεις, δεν καταφέρνει να αποτρέψει τον Εμφύλιο πόλεμο, που ξεσπά το 1946, ανάμεσα στο δημοκρατικό στρατό και την κυβέρνηση» (σ. 112).
    «Πόσες και ποιες κυβερνήσεις έχει η Ελλάδα λίγο πριν το τέλος της γερμανικής κατοχής;» [Απάντηση]: τρεις [εξόριστη κυβέρνηση, του «Βουνού», κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας] σ. 114.
    (33) σ. 115: Αναφέρεται ότι με την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου, η Ελλάδα «πετυχαίνει την εδαφική ολοκλήρωσή της», την οποία και ορίζει ως «οριστικοποίηση των συνόρων του ελληνικού κράτους με την ένωση των περιοχών, οι οποίες κατοικούνται από Έλληνες», μολονότι η τότε Ελληνική Κυβέρνηση ενέμενε στην ενσωμάτωση και της Βορείου Ηπείρου και της Κύπρου.
    (34) σσ.115 κ.ε.: Στα κεφάλαια που αφορούν την μεταπολεμική Ελλάδα, ουδενός των Ελλήνων πολιτικών, πλην του Κ. Καραμανλή και του Γ. Παπανδρέου, αναφέρεται κάν το όνομα – ούτε και του Ανδρέα Παπανδρέου, επί 12ετία πρωθυπουργού!
    (35) σσ.115 κ.ε.: Ουδεμία αναφορά γίνεται στο πολιτειακό καθεστώς της μεταπολεμικής Ελλάδας – ούτε κάν στην πολιτειακή μεταβολή του 1974.
    (36)σσ.115 κ.ε.: Ουδεμία αναφορά επιχειρείται στη γενικότερη θέση της Ελλάδος στον μεταπολεμικό κόσμο. Ειδικότερα, δεν αναφέρεται οτιδήποτε στο κείμενο του εγχειριδίου για την τοποθέτηση της χώρας στη διαμάχη μεταξύ Ανατολής και Δύσης κατά την περίοδο του ψυχρού πολέμου, στην εξέλιξη των σχέσεών της με την Τουρκία και στην δίωξη του ελληνικού στοιχείου της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου, στην προσπάθεια των Ελληνικών Κυβερνήσεων για την διεύρυνση, μετά το 1974, της διαβαλκανικής συνεργασίας, κλπ.
    (37) σ. 118 : Ο Κ. Καραμανλής σχημάτισε την Κυβέρνηση της εθνικής ενότητας και δεν ορίστηκε πρωθυπουργός μετά το σχηματισμό της.
    (38) σ. 121: Σ’ ολόκληρο το κεφάλαιο υπό τον τίτλο «το Κυπριακό Ζήτημα» δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά στον Ο.Η.Ε. Σημειωτέον ο Ο.Η.Ε. δεν αναφέρεται και στο υπόλοιπο μέρος του βιβλίου!
    (39) σ. 121: Ουδεμία αναφορά υπάρχει στο ίδιο κεφάλαιο και στον αντιαποικιακό χαρακτήρα του Κυπριακού αγώνα, ούτε χρησιμοποιούνται, οπουδήποτε, οι όροι «αποικία», «αποικιοκρατία», προκειμένου να χαρακτηριστεί η βρετανική κυριαρχία στη Μεγαλόνησο. Αντίθετα, επιλέγεται ο αδόκιμος όρος της «κατοχής» από τους Άγγλους!
    (40) σ. 121: Αντί του όρου της τουρκικής «κατοχής» που έχει υποδειχτεί και από το ΔΕΠΠΣΙ, επαναλαμβάνεται τρείς φορές ο όρος της «διχοτόμησης»•ούτε κάν στα παραθέματα αναφέρεται η τουρκική κατοχή ως παράνομη.
    (41) σ. 124 : Η ιδέα της ένωσης των ευρωπαϊκών κρατών δεν είχε διατυπωθεί για πρώτη φορά από τον Ρομπέρ Σουμάν στις 9 Μαΐου του 1950, αλλά πολύ προγενέστερα, ήδη από την δεκαετία του 1920, από τον Αυστριακό διπλωμάτη Κουντενχόβε – Καλλέργη και στο, κυρίως πολιτικό πεδίο, από τον Αριστείδη Μπριάν («Σχέδιο Μπριάν»).
    (42) σ. 124: Οι χώρες-μέλη της Ε.Ε. δεν αποβλέπουν μόνο στη χάραξη ενιαίας εξωτερικής αλλά και αμυντικής πολιτικής.
    (43) σ.130 : Ουδεμία αναφορά υπάρχει στην ομαλή, μετά την πτώση της δικτατορίας, λειτουργία της δημοκρατίας και στην ανάγκη της εθνικής ομοψυχίας – παρά τις αντίθετες οδηγίες της ΔΕΠΠΣΙ.

    Σχόλιο από Antivarus-Monachus | 02/05/2007

  19. [quote]Μιας και δεν υπάρχουν θεσμοί άλλοι και οι “υπεύθυνες” πολιτικές ηγεσίες δεν προνόησαν (νάναι καλά οι ημέτεροι και τα διαπλεκόμενα) να θεσπίσουν διαδικασίες σοβαρότερες σε τούτη ‘δω τη “μπανανία”, η Ακαδημία Αθηνών αποτελεί “μια κάποια λύση”…[/quote]

    Και πάλι δεν συμφωνώ με το σαρκαστικό πνεύμα του εισαγωγικού σας σημειώματος. Σε οποιοδήποτε άλλο πολιτισμένο μέρος του κόσμου θα είχε προκληθεί σεισμός μεγατόννων από μια τόσο εμπεριστατωμένη Έκθεση-Καταπέλτη εκ μέρους του ανώτατου πνευματικού ιδρύματος της χώρας. Κάτοχοι θέσεων ΔΕΠ θα είχαν καθαιρεθεί ή κληθεί σε επανάκριση, διδακτορικά θα είχαν αφαιρεθεί, όλο το υπέυθυνο προσωπικό του «Παιδαγωγικού Ινστιτούτου» θα είχαν διωχθεί για παραβίαση του Συντάγματος και του νομικού πλαισίου λειτουργίας του (ΔΕΠΠΣ).

    Έλα όμως που «σ΄ετούτη εδώ τη μπανανία» βρίσκετε το σθένος και τη τσίπα να απολογείστε από τα βάθη της καρδιάς σας στον προστατευόμενό σας και να μας διαβεβαιώνετε οτι είναι καλύτερος (και όχι τρισχειρότερος) από τη Ρεπούσσι:

    [quote]»Θα χαιρετίζαμε με την καρδιά μας ένα αντίστοιχο κείμενο του Α. Λιάκου, τον οποίο -ανεξάρτητα από τις διαφωνίες μας-το μπλογκ μας τον εκτιμά ως επιστήμονα. Γιατί είμαστε σίγουροι ότι η “πολιτικώς ορθή” ιστοριογραφία δεν τον εκφράζει.»[/quote]

    Δώστε μου έστω και ένα τεκμήριο για αυτή την «σιγουριά» και ανεξήγητη «εκτίμηση», για να πάρω εγώ πίσω αυτό που σας είπα σε άλλο thread: Με κάτι τέτοια χάσαμε ώς Ελληνες και Πόντο και Αριστερά. Γιατί κάποιοι δεν τα αξίζανε ούτε σαν επικεφαλλίδες.

    Σχόλιο από Omogenis Ellinas | 07/05/2007

  20. Ένα προ 10ετίας άρθρο του Λιάκου, όπου μεταξύ άλλων έγραφε:

    Τα κυρίαρχα οικονομικά δίκτυα προσφέρουν συχνά φιλόξενη υποδοχή στις θεωρίες του αντεθνικισμού, του αντιρατσισμού, του φεμινισμού, του πολυπολιτισμού και της διαφοράς. Ετσι, πολλά από αυτά τα «νέα κινήματα» κατέληξαν χρηματοδοτούμενα ερευνητικά προγράμματα. Γιατί, σήμερα, δεν είναι οι κορυφές της οικονομικής πυραμίδας που κινητοποιούν τα μισόξενα και εθνικιστικά αισθήματα. Οι διαχειριστές του οικονομικού παιχνιδιού επιδιώκουν την ενιαιοποίηση των αγορών, όχι τους αποκλεισμούς. Είναι όσοι αισθάνονται να απειλούνται που επιδιώκουν προστατευτικούς αποκλεισμούς. Αυτή άλλωστε είναι και η διαφορά από την εποχή του Μεσοπολέμου.

    http://www.tovima.gr/print_article.php?e=B&f=12410&m=B12&aa=1

    Σχόλιο από anonymous | 07/05/2007

  21. Βρε πως αλλάζουν οι καιροί!!!!!!!

    Ευχαριστούμε ανώνυμε.

    μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 07/05/2007

  22. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

    10 Μαίου 2007

    Για μια ήρεμη απάντηση στις προκλήσεις του Εθνομηδενισμού

    Οι προκλητικές δηλώσεις της κας Μαρίας Ρεπούση την Τρίτη 9 Μαΐου, ότι «ελπίζει» το βιβλίο Ιστορίας της 6ης Δημοτικού να είναι ακόμα «λιγότερο ελληνοκεντρικό» – σε μελλοντικές επανεκδόσεις του – και η περιφρονητική απόρριψη των διαμαρτυριών Βουλής και Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Κύπρου ως «πολιτική θέση που δεν έχει σχέση με την ιστορική πραγματικότητα» (για την «διχοτόμηση» του νησιού, ήδη από το 1974, όπως διδάσκει το σχολικό βιβλίο), δείχνουν το μέγεθος του Εμπαιγμού των Θεσμών που συντελείται με το πρόσχημα των «διορθώσεων» του ανιστόρητου και αντιπαιδαγωγικού εγχειριδίου από τους ίδιους του αυτουργούς του.

    Στην ίδια δημόσια εκδήλωση, που έγινε μάλιστα υπό την αιγίδα παιδαγωγικού τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών, η καθηγήτρια του τμήματος κα Άννα Φραγκουδάκη χαρακτήρισε «ρατσιστική» κάθε επίκληση της προσφοράς τής κλασσικής Ελληνικής αρχαιότητας στον Ευρωπαϊκό πολιτισμό, γιατί έτσι οι σύγχρονοι Έλληνες «θέλουν να κρύψουν το άσκημο και μπάσταρδο εθνικό τους πρόσωπο».

    Ο δε καθηγητής Ιστορίας Αντώνης Λιάκος αμφισβήτησε τη σχετική επιταγή του Συντάγματος, καλώντας ιστορικούς και δασκάλους «αντί να ενισχύουν την εθνική ταυτότητα, πρέπει να δίνουν στους μαθητές τους τα εφόδια για να επιλέγουν οι ίδιοι την ταυτότητά τους».

    Φαίνεται πως με την ανοχή της Υπουργού Παιδείας, καταλύεται κάθε έννοια συνταγματικής και θεσμικής νομιμότητας, δικαιώματος εθνικής μνήμης, αυτοσυνειδησίας, κυριαρχίας, αξιοπρέπειας και ελευθερίας των Ελλήνων πολιτών, ενώ η πρωταρχική τους ευθύνη στην ανατροφή των ίδιων των παιδιών τους, τελεί πλέον υπό την ομηρία μιας μειοψηφικής συντεχνίας ιδεολόγων-καθηγητών του Εθνομηδενισμού.

    Κάτω από αυτές τις συνθήκες, αποκτά βαρύνουσα σημασία η προγραμματισμένη για τις 17 Μαίου Ημερίδα και Δημόσια Συζήτηση που διοργανώνει ο ανεξάρτητος Δικτυακός Χώρος Επικοινωνίας, Προβληματισμού και Πολιτικής Πρωτοβουλίας «Αντίβαρο» (http://www.antibaro.gr) ο οποίος ξεκίνησε την εκστρατεία ενημέρωσης και συντονισμού δράσης των Ελλήνων πολιτών του Διαδικτύου, με κεντρικό αίτημα την απόσυρση του βιβλίου της 6ης Δημοτικού. Σε μια εποχή όπου η υποχρεωτική εκπαίδευση των Ελληνοπαίδων κατακλύζεται από το χείμαρρο 119 «νέων» σχολικών εγχειριδίων και 400 βοηθημάτων αμφίβολης ποιότητας, το βιβλίο Ιστορίας της Στ’ Δημοτικού αποτελεί την αιχμή του δόρατος σε μια ιδεοπολιτική και θεσμική εκτροπή χωρίς προηγούμενο στον καθημαγμένο χώρο της Δημόσιας Εκπαίδευσης.

    Όπως θα αποδείξουν κορυφαίοι ακαδημαϊκοί και εκπαιδευτικοί στην Ημερίδα του Αντίβαρου, επί τρία τουλάχιστον χρόνια (2004-2007) αγνοούνται οι παρατηρήσεις των αρμοδίων επιστημονικών επιτροπών του Παιδαγωγικού Ινστιτούτο, επιδεικνύεται αλαζονεία απέναντί τους και χρησιμοποιούνται διαπλεκόμενα ΜΜΕ για πίεση προς αυτούς να υποχωρήσουν. Μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσε η διανομή του στα σχολεία, αγνοείται η απόφαση για «προτεραιότητα αξιολόγησης» του βιβλίου από τους εκπαιδευτικούς, και γίνονται τελικά τώρα επουσιώδεις «διορθώσεις/παροράματα» για τη νέα χρονιά (2007/08), αφήνοντας την «ουσιαστική επέμβαση» για μετά τις εκλογές (το νωρίτερο τη μεθεπόμενη χρονιά, σύμφωνα με τις δηλώσεις Ρεπούση), όταν το θέμα θα θαφτεί κάτω από τον ορυμαγδό των αντιδράσεων σε δεκάδες άλλα νέα βιβλία.

    Παρόλα αυτά, η Υπουργός Παιδείας και ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΕΠΘ δηλώνουν ότι «οι διορθώσεις θα γίνουν μέχρι τέλη Μαίου, και μάλιστα με βάση τις παρατηρήσεις της Ακαδημίας Αθηνών»! Βέβαια, η συγγραφική ομάδα, έχει ήδη περιφρονήσει τις 81 παραλήψεις, ανακρίβειες και λάθη που στοιχειοθετεί η έκθεση-καταπέλτης της Ακαδημίας Αθηνών, με τις πρόσφατες δηλώσεις της κας Ρεπούση ότι «ο κεντρικός άξονας της διδακτικής και συγγραφικής μεθοδολογίας του βιβλίου δεν αναιρείται σε καμία περίπτωση». Επίσης, και όπως θα δειχθεί στην Ημερίδα, τα «ερωτηματολόγια» προς τους εκπαιδευτικούς ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΚΟΜΗ ΕΤΟΙΜΑ, ενώ οι 200 «αξιολογητές» υποτίθεται ότι θα επιλεγούν δια κληρώσεως ανάμεσα σ’ όλα τα δημοτικά σχολεία της Ελλάδας, όπου θα συμμετέχουν «εκπαιδευτικοί, σχολικοί σύμβουλοι και …μαθητές» (σύμφωνα με ανακοίνωση του ιδίου του Π.Ι.)!

    Σε 20 μέρες λοιπόν (που κλείνουν τα σχολεία) είναι αδύνατον να γίνουν οποιεσδήποτε διορθώσεις βάσει της «αξιολόγησης» του βιβλίου από την εκπαιδευτική κοινότητα. Οπότε γίνεται αντιληπτό ότι κάποιοι εμπαίζουν τον ελληνικό λαό όταν διαβεβαιώνουν για το αντίθετο, διακινδυνεύοντας τον προεκλογικό τους αυτοχειριασμό. Το ερώτημα είναι τι μπορούν να πράξουν οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί και γονείς, στα πλαίσια πάντα της νομιμότητας, για να αποτρέψουν σκευωρίες που υποθηκεύουν το μέλλον της νέας γενιάς. Αλλά και αυτό το ζήτημα θα τεθεί προς συζήτηση στην ημερίδα του Αντίβαρου.

    Αντίβαρο

    Στο τέλος της Ημερίδας θα μοιραστεί στους δημοσιογράφους CD με ψηφιακό υλικό από το αρχείο ντοκουμέντων και κειμένων του Αντίβαρου για το βιβλίο Ιστορίας.

    ———————————————————————

    ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

    Οι Συνεργάτες και Φίλοι του
    Δικτυακού Χώρου Επικοινωνίας, Προβληματισμού
    και Πολιτικής Πρωτοβουλίας

    http://www.antibaro.gr

    σας προσκαλούν στην

    ΗΜΕΡΙΔΑ – ΣΥΖΗΤΗΣΗ

    που διοργανώνουν

    την Πέμπτη 17 Μαΐου, 12:00μμ στην Αίθουσα Συνεδρίων της ΕΣΗΕΑ,
    Ακαδημίας 20, 1ος όροφος

    με θέμα:

    Συρρίκνωση της Ελληνικής Ιστορίας
    και η Διαμάχη για τα νέα Διδακτικά Βιβλία

    κεντρικός ομιλητής
    o Καθηγητής Ιστορίας Εμμανουήλ Μικρογιαννάκης
    πρ. Κοσμήτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

    Συμμετέχουν:

    · Νεοκλής Σαρρής (καθηγητής Κοινωνιολογίας Παντείου)
    · Γιάννης Παπαμιχαήλ (καθηγητής Κοινωνιολογίας Παντείου)
    · Κώστας Ρωμανός (καθηγητής Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Αιγαίου)
    · Βλάσης Αγτζίδης (Δρ Ιστορίας),
    · Γιώργος Καραμπελιάς (συγγραφέας – ιστορικός)
    · Γιώργος Παπαδόπουλος-Τετράδης (δημοσιογράφος της Ελευθεροτυπίας)
    · Περικλής Νεάρχου (πρ. σύμβουλος του Α. Παπανδρέου για το Κυπριακό)
    · Ανδρέας Σταλίδης (Αντίβαρο)
    · Γιώργος Κακαρελίδης (καθηγητής Εφ/γων Επιχ.Έρευνας ΤΕΙ)
    · Χρήστος Κορκόβελος (εκπαιδευτικός)

    Συντονιστής ο δημοσιογράφος Δημήτρης Γιαννόπουλος
    Πληροφορίες τηλ. 6977314343

    Σχόλιο από DIONYSOS | 11/05/2007

  23. Για να γελάσουμε και λίγο…

    Θυμάστε από το βιβλίο Ιστορίας Στ΄την
    πηγή με τον Ντε Μπρεβ που λεει ότι οι Σουλτάνοι όταν κατακτούν ένα
    βασίλειο οι κάτοικοι έχουν τα αγαθά τους και θρησκευτική ελευθερία;
    Και πιο κάτω ερωτηση για την πηγή: Πώς φέρνονταν οι Σουλτάνοι στις
    κατεκτημένες περιοχές; Μια χαρα δηλ.. Ξέχασαν κάτι όμως οι Ρεπουσιστές
    να παραθέσουν επιπλέον… Ο Μωάμεθ ο Δ΄ ο επονομαζόμενος και Κυνηγός
    την εποχή που ο Ντε Μπρεβ γράφει αυτά συμβαίνουν αυτά:
    »

    Και ενώ οι ιστορικές και πολιτικές έριδες για τα βιβλία της ΣΤ΄
    Δημοτικού συνεχίζονται, το «Eθνος- Κυνήγι» αναδιφά σήμερα σε έναν
    άλλο… αναγκαστικό «συνωστισμό» με χιλιάδες θύματα, αυτή τη φορά στο
    Θεσσαλικό κάμπο μιας παλιάς και σκληρής εποχής, όπου η ανθρώπινη ζωή
    δεν μετρούσε τίποτα!

    Ενα μικρό σημάδι στον χάρτη της απέραντης και πανίσχυρης Οθωμανικής
    αυτοκρατορίας ήταν τον 17ο αιώνα ο Θεσσαλικός κάμπος, αλλά οι εκτάσεις
    γύρω από τη Λάρισα ήταν αγαπημένοι κυνηγότοποι των Τούρκων αρχόντων
    της Θεσσαλίας.

    Ηταν τέτοια μάλιστα η φήμη του μεγάλου κάμπου ως κυνηγότοπου, που το
    1665 αποφάσισε να κυνηγήσει εκεί και ο Σουλτάνος Μωάμεθ ο Δ΄… Στο
    κυνήγι του Σουλτάνου μάλιστα εκλήθη να λάβει μέρος και ο πρεσβευτής
    της Γαλλίας στην Κωνσταντινούπολη, αλλά και σχεδόν όλο το… τουρκικό
    υπουργικό συμβούλιο της εποχής.

    Η παρουσία του Γάλλου πρεσβευτή εξυπηρετούσε διπλωματικούς σκοπούς
    (διεθνείς σχέσεις… σε ευχάριστη ατμόσφαιρα), ενώ οι υπόλοιποι
    αυλικοί της Υψηλής Πύλης θα είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν από
    κοντά τις κυνηγετικές «αρετές» του Σουλτάνου.

    Για τη μεταφορά των υψηλών προσκεκλημένων του Μωάμεθ χρησιμοποιήθηκαν
    12 μεγάλες άμαξες, που έκαναν σχετικά άνετη τη διαδρομή
    Κωνσταντινούπολη – Ραιδεστός – Φέρρες – Μάκρη – Κομοτηνή – Καβάλα –
    Σέρρες – Θεσσαλονίκη – Κίτρος- Τέμπη – Λάρισα!

    Ο «κλειστός» κυνηγετικός πυρήνας του Σουλτάνου ήταν 200 άνδρες,
    χρεωμένοι με δυο εξαιρετικά λαγωνικά ο καθένας (σύνολο 400 σκύλοι).
    Για τις ανάγκες όμως της κυνηγετικής εκστρατείας του Σουλτάνου που
    θύμιζε περισσότερο… πόλεμο, επιστρατεύθηκαν θέλοντας και μη γύρω
    στους… 4.000 χωρικούς, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν ως παγανιέρηδες
    υπό των ήχο των τυμπάνων.

    Αλλοι 10.000 ή και περισσότεροι χωρικοί, χρησιμοποιήθηκαν ως…
    κυνηγετικές «εφεδρείες» ή σε καθήκοντα επιστασίας των τεράστιων
    καταυλισμών που στήθηκαν έξω από τη Λάρισα.

    Αυτές οι χιλιάδες των ανθρώπων περικύκλωναν σε στρατιωτικούς
    σχηματισμούς τα βουνά και τα δάση που συνόρευαν με τον θεσσαλικό
    κάμπο, έχοντας μόνο ένα σκοπό: να τρομάξουν, να πιέσουν και να
    οδηγήσουν στην πεδιάδα όποιο μικρό ή μεγάλο ζώο κρυβόταν εκεί.
    Χιλιάδες αγριογούρουνα, ζαρκάδια, ελάφια, αρκούδες, λύκοι και
    αλεπούδες ξεχύνονταν τρελαμένα από φόβο στον κάμπο, όπου πάνω σε μια
    ασφαλή εξέδρα τα περίμενε ο Σουλτάνος…

    Για να μην μπορούν να διαφύγουν από πουθενά τα ζώα αλλά και για να
    οδηγούνται σε απόσταση βολής από τον Μωάμεθ τον Δ΄, μέσα στον κάμπο
    είχε δημιουργηθεί ένα… ζωντανό τείχος με τα σώματα των χωρικών.
    Τα ζώα έπεφταν πάνω τους προσπαθώντας να διασπάσουν τον κλοιό,
    σκοτώνοντας και τραυματίζοντας πολλούς από αυτούς. Δεν έχουν διασωθεί
    στοιχεία για το πόσα θηράματα σκότωνε έτσι ο Σουλτάνος…
    Σε εκείνο όμως το πολυήμερο κυνήγι του 1665, σκοτώθηκαν σε…
    «κυνηγετικά ατυχήματα» 400 έως 500 χωρικοί!!!

    Ηταν ένας βαρύς φόρος αίματος ακόμα και για τις συνήθειες της εποχής,
    που δυσανασχέτησε ακόμα και τον αναπληρωτή του μεγάλου Βεζύρη…
    Ετσι, αποφάσισε να τοποθετήσει τα πτώματα των χωρικών αριστερά και
    δεξιά του δρόμου που θα ακολουθούσε ο Σουλτάνος για να επιστρέψει στη
    Λάρισα, μήπως και ο τελευταίος αντιληφθεί πόσο κόστιζαν τα κυνήγια του
    σε ανθρώπινες ζωές.

    «Κάποτε θα πέθαιναν… Τι αλλού, τι εδώ» ήταν η απάντηση του Μωάμεθ
    στον Βεζύρη του.»

    Ο Ντε Μπρεβ ήταν στην Κωνσταντινούπολη από 1590-1606 και τα παραπάνω
    συμβαίνουν το 1665 με τον Μωάμεθ τον Δ΄.

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 23/05/2007

  24. http://www.e-tipos.com/newsitem?id=1187

    Ανεπαρκείς διορθώσεις στο βιβλίο

    Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο επισημαίνει ότι οι συγγραφείς δεν
    συμμορφώθηκαν με το πόρισμα της Ακαδημίας
    Ο > διορθώθηκε από την κυρία Μαρία
    Ρεπούση. Εγινε >. Αλλά η
    διόρθωση δεν ικανοποίησε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, που έκρινε ότι
    ούτε η νέα διατύπωση αποδίδει την τραγικότητα της Μικρασιατικής
    Καταστροφής. Η διόρθωση αναπέμφθηκε με την υπόδειξη ότι πρέπει στο
    σχετικό κεφάλαιο να γίνεται λόγος για >.

    Οι διορθώσεις που έκανε στο επίμαχο βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ’ Δημοτικού
    η συγγραφική του ομάδα κρίθηκαν ανεπαρκείς από το αρμόδιο τμήμα του
    Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, το οποίο εισηγήθηκε την αναπομπή τους.
    Κείμενο τεσσάρων σελίδων με παρατηρήσεις του τμήματος Πρωτοβάθμιας
    Εκπαίδευσης του Π.Ι., το οποίο συνεδρίασε χθες σε πλήρη σύνθεση υπό
    την προεδρία του κ. Δημ. Βλάχου, προέδρου του Παιδαγωγικού
    Ινστιτούτου, θα συζητηθεί σήμερα στο Συντονιστικό Συμβούλιο του
    οργάνου.

    Σύμφωνα με πληροφορίες του ΕΤ οι είκοσι σύμβουλοι που αποτελούν το
    τμήμα Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, αφού αξιολόγησαν διεξοδικά τις
    διορθώσεις, έκριναν ότι η συγγραφική ομάδα >.

    Δεν επιφύλαξε τη > στο Μακεδονικό Αγώνα, δεν ακολούθησε
    τις συστάσεις του υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου για
    τον τρόπο παρουσίασης του Κυπριακού, δεν πρόσθεσε επαρκή στοιχεία για
    τους πρωταγωνιστές και τα γεγονότα της Επανάστασης του ’21. Στον
    αντίποδα, οι σύμβουλοι θεώρησαν απολύτως επαρκείς τις διορθώσεις στα
    κεφάλαια που αναφέρονται στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την Κατοχή.

    Παρατηρήσεις

    Τις αμέσως επόμενες ημέρες, ενδεχομένως και σήμερα, ο πρόεδρος του
    Παιδαγωγικού Ινστιτούτου θα παραδώσει στην υπουργό Παιδείας κυρία
    Μαριέττα Γιαννάκου το τελικό κείμενο των παρατηρήσεων με τη σφραγίδα
    του Συντονιστικού Συμβουλίου. Μετά το σταθμό του υπουργικού γραφείου
    οι πληροφορίες για το δρομολόγιο του πολύκροτου φακέλου διχάζονται.
    Κατά τη μία εκδοχή τις αποφάσεις θα πάρει η κυρία Γιαννάκου πιθανόν
    συνεπικουρούμενη από επιτροπή ιστορικών, όπως προ μηνών είχε δηλώσει ο
    γενικός γραμματέας του υπουργείου Παιδείας κ. Α. Καραμάνος.

    Κατά την άλλη εκδοχή το θέμα του βιβλίου έχει πλέον προσλάβει τόσο
    μεγάλες πολιτικές διαστάσεις απειλώντας ακόμη και να επηρεάσει το
    εκλογικό αποτέλεσμα, ώστε την ευθύνη των αποφάσεων για την τύχη του
    σχολικού εγχειριδίου θα αναλάβει το πρωθυπουργικό γραφείο.
    Εν τοιαύτη περιπτώσει οι πηγές που υποστηρίζουν τη δεύτερη εκδοχή
    θεωρούν όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, ακόμη και αυτό της αιφνίδιας
    απόσυρσης.

    Τα σημεία που συγκέντρωσαν τα πυρά

    >.
    Η παραπάνω είναι η διορθωμένη διατύπωση της αναφοράς του βιβλίου στο
    αλβανικό μέτωπο. Θεωρήθηκε άψογη. Η αρχική διατύπωση ήταν από αυτές
    που προκάλεσαν σάλο. Χαρακτηρίστηκε άκρως υποτιμητική για τον ηρωισμό
    και το μέγεθος του κατορθώματος του ελληνικού στρατού, που κατάφερε
    την πρώτη νίκη κατά των δυνάμεων του Άξονα:

    >. Η επιλογή του χαλαρού ρήματος
    > έγινε στόχος καυστικότατων σχολίων από τους πολέμιους
    του βιβλίου.
    Τα σημεία του εγχειριδίου που συγκέντρωσαν τα περισσότερα πυρά από την
    πρώτη στιγμή που διατέθηκε το περιεχόμενό του στην ιστοσελίδα του
    Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, ήταν αυτά που αναφέρονταν στο Μικρασιατικό
    και στο ’21. Στις κριτικές φωνές προστέθηκε το υπουργείο Παιδείας της
    Κύπρου. Με αναλυτικό υπόμνημά του προς το ελληνικό υπουργείο Παιδείας
    ζήτησε να εμπλουτιστούν οι αναφορές στο Κυπριακό διαφωνώντας ακόμη και
    με τον τίτλο του σχετικού κεφαλαίου >. Ζήτησε να
    γίνει > ή >.

    Η Εκκλησία αντέδρασε για την υποβάθμιση του ρόλου της στην ελληνική
    επανάσταση. Με επικεφαλής τον Αρχιεπίσκοπο εξαπέλυσε δριμύτατη επίθεση
    κατά του βιβλίου. Ανέδειξε την παράλειψη κάθε αναφοράς στο > και πήρε την απάντηση τόσο από τη συγγραφική ομάδα όσο και
    από άλλους ιστορικούς ότι πρόκειται για μύθο και όχι για ιστορικό
    γεγονός. Η υπουργός Παιδείας Μ. Γιαννάκου ξεκαθάρισε από την αρχή ότι
    εκείνη δεν ανήκει στην κατηγορία των υπουργών που αποσύρουν βιβλία. Το
    υπονοούμενο απευθυνόταν στον τέως υπουργό Παιδείας Π. Ευθυμίου, που
    από την Κίνα είχε δώσει εντολή για την πολτοποίηση του βιβλίου του κ.
    Κόκκινου, λόγω > στον Κωνσταντίνο Καραμανλή
    και τις σχέσεις του με τα Ανάκτορα, στην ΕΟΚΑ κ.λπ.

    Η κ. Γιαννάκου αναζήτησε διέξοδο για την εκτόνωση των αντιδράσεων, οι
    οποίες κορυφώθηκαν την περίοδο της εθνικής επετείου της 25ης Μαρτίου
    > την κυβέρνηση, στην Ακαδημία Αθηνών. Επιτροπή υπό τον
    πρόεδρο του ανώτατου πνευματικού ιδρύματος της χώρας Π. Βοκοτόπουλο
    και μέλη τους ιστορικούς Μιχ. Σακελλαρίου και Κ. Σβολόπουλο συνέταξε
    πόρισμα δικαιώνοντας τις αντιδράσεις.

    Σύμφωνα με την Ακαδημία Αθηνών >.

    Στείλτε μας τις απόψεις σας για τις αλλαγές στο βιβλίο.

    ΜΑΝΩΛΗ ΓΙΟΥΛΗ
    Ελεύθερος Τύπος

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 31/05/2007

  25. «ΚΑθημερινή«, Hμερομηνία δημοσίευσης: 12-06-07

    Διορθώσεις επίμαχων στο βιβλίο Ιστορίας

    >«Ολες οι εκφράσεις που έγιναν αντικείμενο εκμετάλλευσης έφυγαν από το βιβλίο. Περιμένουμε τις αποφάσεις της υπουργού Παιδείας και της κυβέρνησης».

    Αυτό δήλωσε χθες, μιλώντας στην «Κ», η επικεφαλής της συγγραφικής ομάδας του βιβλίου της Ιστορίας ΣΤ΄ Δημοτικού, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο ΑΠΘ κ. Μαρία Ρεπούση για την τύχη του βιβλίου, που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις μετά τη διανομή του στους μαθητές τον περασμένο Σεπτέμβριο.

    «Η υπουργός Παιδείας έχει στα χέρια της το βιβλίο με τις τελικές διορθώσεις που έκανε η συγγραφική ομάδα.
    Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο έχει αξιολογήσει εάν έγιναν οι διορθώσεις με βάση το πόρισμα της Ακαδημίας Αθηνών και το αίτημα που έθεσε η Κύπρος
    » ανέφερε χθες στην «Κ» στέλεχος του υπουργείου Παιδείας. Ετσι, εντός των επόμενων ημερών αναμένονται οι τελικές ανακοινώσεις για την τύχη του βιβλίου.

    Ειδικότερα, το θέμα των διορθώσεων στο βιβλίο της Ιστορίας έχει προσλάβει τη μορφή… θρίλερ. Χθες, η κ. Ρεπούση διαβεβαίωσε την «Κ» ότι οι διορθώσεις έχουν ολοκληρωθεί, προσθέτοντας ότι έγιναν με βάση τις παρατηρήσεις ιστορικών, πανεπιστημιακών, εκπαιδευτικών, αλλά και του πορίσματος της Ακαδημίας. «Οσες παρατηρήσεις ήταν σωστές υιοθετήθηκαν, έστω και αν ο χώρος του βιβλίου ήταν περιορισμένος» τόνισε η κ. Ρεπούση.

    Να σημειωθεί ότι μόνο το πόρισμα της Ακαδημίας Αθηνών επεσήμανε 81 σημεία τα οποία χρήζουν διορθώσεως, οδηγώντας πολλούς να κάνουν λόγο για ένα «νέο βιβλίο». Από την άλλη, η κ. Ρεπούση τονίζει ότι οι αλλαγές δεν αλλοιώνουν την ιστορική άποψη και τη φιλοσοφία του βιβλίου.

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 13/06/2007

  26. […] -Ακαδημία Αθηνών:  1.268 […]

    Πίνγκμπακ από -Ένας χρόνος Π&Α « Πόντος και Αριστερά | 25/12/2007

  27. Οι νόμοι της μνήμης
    Η ομηρεία της Ιστορίας και η επίγνωση των ιστορικών

    Μαρία Ρεπούση, Το Βήμα Ιδεών – Το Βήμα, 07/12/2007
    ________________________________________

    Στην καμπή του 20ού προς τον 21ο αιώνα κάτι πρωτόγνωρο γίνεται με την Ιστορία και τη σχέση της με την πολιτική. Δεν πρόκειται μόνον για την παλαιά γνωστή σχέση χρήσης, πολιτικής εκμετάλλευσης και εργαλειοποίησης του παρελθόντος προς όφελος παροντικών πολιτικών, για μια άνωθεν πολιτική επιλογή. Το παρελθόν μεταβάλλεται σε στρατηγικό πολιτικό τόπο καθώς γίνεται η ποιητική βάση μιας οργανωμένης, τραυματικής, θυματικής, συχνά εκδικητικής μνήμης για μια σειρά από κοινότητες που λειτουργούν ως ομάδες πίεσης για την αναγνώριση και την επιβολή της δικής τους μνήμης. Οι μνημονικές αυτές εργολαβίες καθιστούν την πολιτική διαχείριση του παρελθόντος μια εξαιρετικά δύσκολη πολιτική άσκηση. Μεταποιώντας τη μνήμη από δικαίωμα σε καθήκον, επιβάλλοντας μια συγκεκριμένη εκδοχή της και ποινικοποιώντας κάθε διαφοροποίηση ή αμφισβήτησή της, θέτουν σε κρίση βασικές συνταγματικές αρχές πάνω στις οποίες στηρίζονται τα σύγχρονα δυτικά κράτη, όπως είναι η ελευθερία της έκφρασης. Διχάζουν οριζόντια το πολιτικό σώμα, ρυθμίζουν την εκλογική του συμπεριφορά και λειτουργούν εκφοβιστικά για την πολιτική συμπεριφορά των πολιτικών κομμάτων, τα οποία αποποιούνται τον ρόλο τους και εναρμονίζονται όλο και περισσότερο με τα λόμπι της μνήμης. Εμποδίζουν την αναζήτηση συναινετικών ρυθμίσεων σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και λειτουργούν ως βαρίδια για την επίλυση διεθνών θεμάτων. Οι μνημονικές αυτές εργολαβίες, εκτός από την Ιστορία, θέτουν εντέλει σε ομηρεία και την πολιτική. Την αναγκάζουν να πάρει θέση εναρμονισμένη με τη μνημονική τους εκδοχή, να θεσπίσει νόμους για να την επιβάλει, να την προκηρύξει ως επίσημη αλήθεια, να τη διδάξει στα σχολεία, να ποινικοποιήσει τις διαφοροποιήσεις της. Την καθιστούν ευάλωτη σε αλλεπάλληλες μνημονικές και ανταγωνιστικές μεταξύ τους μνημονικές διεκδικήσεις. Το θέμα θα το παρακολουθήσουμε στην πατρίδα των νόμων της μνήμης, τη Γαλλία. Ωστόσο δεν αφορά μόνον αυτήν. Το Βέλγιο, η Ισπανία, η Ιταλία, η Γερμανία, η Ευρωπαϊκή Ενωση, οι ΗΠΑ, και όχι μόνον, βρίσκονται αντιμέτωπες με τη διαχείριση της οργανωμένης κοινοτικής μνήμης.

    Τον Ιούλιο του 1990 η γαλλική Εθνοσυνέλευση ψήφισε την απαγόρευση της άρνησης του Ολοκαυτώματος. Ηταν o νόμος Gayssot (13.7.1990), ο πρώτος μιας σειράς νόμων «προκήρυξης της ιστορικής αλήθειας» και ποινικοποίησης τυχόν παρέκκλισης από αυτήν, ο πρώτος νόμος της μνήμης. Ακολούθησαν και άλλοι: ο νόμος της 29ης Ιανουαρίου 2001 που αναγνώριζε τη γενοκτονία των Αρμενίων του 1915 και καθιστούσε την αναγνώριση νόμο του κράτους, ο νόμος Τaubira της 21ης Μαΐου 2001 που χαρακτήριζε το εμπόριο των μαύρων και τα σκλαβοπάζαρα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και με ειδική διάταξη εφιστούσε την προσοχή και της σχολικής Ιστορίας και της ιστορικής έρευνας στη μνημόνευσή τους, ο νόμος Μekachera της 23ης Φεβρουαρίου 2005 που στην ουσία προσημείωνε θετικά το αποικιοκρατικό παρελθόν της Γαλλίας και εξέφραζε την οφειλή του έθνους στους παλιννοστούντες από τις πρώην γαλλικές αποικίες Γάλλους και Γαλλίδες. Ο νόμος αυτός στην αρχική του μορφή υποχρέωνε μάλιστα με ειδική διάταξη τη σχολική Ιστορία να δεσμευθεί σε θετικές αξιολογικές κρίσεις για τη γαλλική αποικιοκρατία. Κατά της ειδικής αυτής διάταξης σημειώθηκε με επιτυχία η πρώτη μαζική αντίδραση καθηγητών Ιστορίας στο πανεπιστήμιο και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Χίλιες και μία υπογραφές συγκεντρώθηκαν για να εκδηλώσουν την κατηγορηματική τους αντίθεση στη διδασκαλία μιας επίσημης Ιστορίας 1

    και μια Επιτροπή Επαγρύπνησης αναλάμβανε τον ρόλο της υπεράσπισης της Ιστορίας από το κράτος και των ιστορικών από τις κοινότητες της μνήμης. Τους ακολούθησαν με κοινή τους δήλωση τον Δεκέμβριο του 2005 οι υπεύθυνοι των κομμάτων της Αριστεράς. Με νωπές ακόμη τις υπογραφές, ένα νέο γεγονός, απότοκο των νόμων της μνήμης, λειτουργούσε καθοριστικά για τη συλλογική αφύπνιση της ιστορικής κοινότητας.

    Τον Ιούνιο του 2005 ο γάλλος ιστορικός Οlivier Ρ tr-Grenouilleau, συγγραφέας ενός σημαντικού, με διάκριση, ιστορικού έργου για το δουλεμπόριο, δεχόταν τα πυρά της μνήμης των θυμάτων του δουλεμπορίου και συρόταν, με βάση τον νόμο Τaubira, στα δικαστήρια από την αντίστοιχη κοινότητα μνήμης Αντιλλών, Γουιάνας και Ρεϋνιόν (DΟΜ). Η κοινότητα, η οποία διεκδικεί πάνω από 10.000 μέλη και 30.000 συμπαθούντες, με επικεφαλής επιφανείς διανοητές της γαλλικής κοινωνίας, όπως ο Claude Ribbe, εγκαινίαζε μια μεγάλη καμπάνια δυσφήμησής του, τον εγκαλούσε για ρατσισμό και «απολογητισμό» εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας και αξίωνε την απόλυσή του από το πανεπιστήμιο. Αφετηρία μια κυριακάτικη συνέντευξη του συγγραφέα στην οποία ασκούσε κριτική στον νόμο Τaubira και αναφερόταν με πληθυντικό τρόπο στο δουλεμπόριο υποστηρίζοντας ότι, εκτός από το δυτικό εμπόριο των Μαύρων, υπήρχε και αυτό των Αράβων πάνω στους Μαύρους, όπως και το δουλεμπόριο που έκαναν οι Μαύροι πάνω σε άλλους Μαύρους. Δήλωνε

    επίσης ότι τα δουλεμπόρια δεν ήταν γενοκτονίες και δεν μπορούσαν να συγκριθούν με το Ολοκαύτωμα. Οι δηλώσεις αυτές τον υποχρέωσαν να απολογηθεί πολλές φορές για ρατσισμό, αναθεωρητισμό, προσβολή της μνήμης του δουλεμπορίου, απόκρυψη της ιστορικής αλήθειας, φαλκίδευση των αριθμών.

    Η περίπτωσή του δεν ήταν η πρώτη. Τον Ιούνιο του 1995 ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Πρίνστον Βernard Lewis είχε απασχολήσει τα γαλλικά δικαστήρια ύστερα από μήνυση των αρμενικών γαλλικών οργανώσεων για προσβολή της μνήμης τους. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Le Μonde» ο Lewis είχε δηλώσει ότι η σφαγή των Αρμενίων του 1915 δεν ήταν γενοκτονία καθώς δεν είχε προγραμματικό χαρακτήρα και οποιοσδήποτε παραλληλισμός της με το Ολοκαύτωμα των Εβραίων ήταν μετέωρος. Στην καταδικαστική για αυτόν απόφαση του δικαστηρίου του Παρισιού ελάχιστες ήταν τότε οι αντιδράσεις. Εξαίρεση η άμεση αντίδραση της ιστορικού Μadeleine R b rioux, γνωστής για τις αριστερές πεποιθήσεις της, τις αντιαποικιακές της ευαισθησίες και ταυτόχρονα ανήσυχης, από τον πρώτο ήδη νόμο του 1990, για τις επιπτώσεις της ποινικοποίησης της άρνησης του Ολοκαυτώματος για την Ιστορία και τους ιστορικούς. Δεν είναι έργο του δικαστηρίου να καθορίζει την ιστορική αλήθεια και να τιμωρεί στο όνομά της όσους την αρνούνται, υποστήριζε ήδη από την εποχή του νόμου Gayssot. Η ιστορική και ακαδημαϊκή κοινότητα παρέμενε σιωπηρή σε σχέση με το διακύβευμα και αμήχανη. Με εξαίρεση τον νόμο του 2005 για την υπερπόντια παρουσία της Γαλλίας, το «προοδευτικό», για τον πολιτισμό και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια των θυμάτων, περιεχόμενο των προηγούμενων νόμων της μνήμης, ο στιγματισμός των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και η αποτρεπτική για την επανάληψή τους θέληση του νομοθέτη δίχαζε και αδρανοποιούσε την κοινωνικά ευαίσθητη κοινότητα των ιστορικών. Πώς να αντιταχθεί κανείς εύκολα στην ποινικοποίηση μιας ολοκληρωτικής ιδεολογίας που αρνείται τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τους θαλάμους των αερίων τους;

    Στους νόμους της μνήμης, συνολικά, αποφάσισαν να αντιδράσουν, τον Δεκέμβριο του 2005, 19 σημαντικοί γάλλοι ιστορικοί 2

    Η υπόθεση Ρetre-Grenouilleau ήταν η σταγόνα για να ξεχειλίσει το ποτήρι, υποστήριξαν. Ζητούσαν την κατάργηση όλων των σχετικών διατάξεων, όλων των νόμων της μνήμης, ως ανάξιων του δημοκρατικού πολιτεύματος. Στην έκκλησή τους, με τον τίτλο «Ελευθερία για την Ιστορία» υπογράμμιζαν:

    * Η Ιστορία δεν είναι θρησκεία. Ο ιστορικός δεν δέχεται τα δόγματα, δεν σέβεται καμία απαγόρευση, δεν παραδέχεται ταμπού. Μπορεί να είναι και ενοχλητικός.

    * Η Ιστορία δεν είναι η ηθική. Ο ρόλος του ιστορικού δεν είναι να εξυμνεί ή να καταδικάζει, αλλά να εξηγεί.

    * Η Ιστορία δεν είναι σκλάβα της επικαιρότητας. Ο ιστορικός δεν επικαλύπτει το παρελθόν με σύγχρονα ιδεολογικά σχήματα και δεν εισάγει στα γεγονότα τις σημερινές ευαισθησίες.

    * Η Ιστορία δεν είναι η μνήμη. Ο ιστορικός, με βάση την επιστημονική διεργασία, συγκεντρώνει τις αναμνήσεις των ανθρώπων, τις συγκρίνει μεταξύ τους, τις αντιπαραβάλλει στα ντοκουμέντα, στα αντικείμενα, στα ίχνη και αποκαθιστά τα γεγονότα. Η Ιστορία λαμβάνει υπόψη της τη μνήμη, αλλά δεν περιορίζεται σ΄ αυτήν.

    * Η Ιστορία δεν είναι αντικείμενο του δικαστηρίου. Σε ένα ελεύθερο κράτος δεν είναι στην αρμοδιότητα ούτε του κοινοβουλίου ούτε της δικαστικής εξουσίας να ορίζει την ιστορική αλήθεια. Η πολιτική του κράτους, ακόμη και αν έχει τις καλύτερες προθέσεις, δεν είναι η πολιτική της Ιστορίας. Η έκκληση της «Ελευθερίας για την Ιστορία» δεν έμεινε αναπάντητη. Προκάλεσε ένα νέο κύκλο αντιπαραθέσεων, και ανάμεσα στους ιστορικούς, σχετικών με τη συμπερίληψη όλων των σχετικών νόμων σε μια κανονιστικά ενιαία, ιδεολογικά και πολιτικά αρνητική για τη δημοκρατία και την Ιστορία κατηγορία. Εκκίνησε ταυτόχρονα ένα νέο κύκλο ερωτημάτων αναφορικών με το «ανήκειν» της Ιστορίας, το δικαίωμα της μνήμης, το επάγγελμα του ιστορικού και τις υποχρεώσεις του στο νέο, μνημονικά αδηφάγο, κοινωνικό περιβάλλον. Εμφάνισε, τέλος, μια νέα κοινότητα, αυτήν των ιστορικών, η οποία, παρά τις διαφωνίες της στην αξιολόγηση των νόμων, υπερασπίστηκε την ελευθερία της ιστορικής έρευνας και διδασκαλίας. *

    1 «Colonisation: non l΄enseignement d΄une histoire officielle». Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Le Μonde» στις 15 Απριλίου 2005.

    2 Jean-Ρierre Αz ma,Εlisabeth Βadinter,JeanJacques Βecker,Fran oise Chandernagor,Αlain Decaux,Μarc Ferro,Jacques Julliard,Jean Leclant,Ρierre Μilza,Ρierre Νora,Μona Οzouf, Jean-Claude Ρerrot,Αntoine Ρrost,Ren R mond,Μaurice VaΪsse,Jean-Ρierre Vernant, Ρaul Veyne,Ρierre Vidal-Νaquet και Μichel Winock.

    * Η Μαρία Ρεπούση είναι αναπλ. καθηγήτρια Iστορίας και Iστορικής Eκπαίδευσης στην Παιδαγωγική Σχολή του ΑΠΘ

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 25/01/2008

  28. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΝΕΜΕΣΕΩΣ
    του Πέτρου Παπαπολυβίου*

    Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ που ανοίγει από καιρού εις καιρόν στην Κύπρο, με διάφορες αφορμές, για το ζήτημα της αλλαγής (ή «του ξαναγραψίματος») των σχολικών βιβλίων, ειδικότερα της Ιστορίας, είναι παλιά. Αν και το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σύνθετο, θα προσπαθήσουμε να συμβάλουμε στη σχετική συζήτηση, διατυπώνοντας κάποιες απόψεις κατά το δυνατόν επιγραμματικές. Όσοι ασχολούνται επαγγελματικά με την εκπαίδευση θεωρούν αυτονόητο ότι τα σχολικά βιβλία δεν είναι «ιερά κείμενα», επιδέχονται αλλαγές, χρειάζονται συνεχώς ανανέωση και σε μορφή και σε περιεχόμενο, ώστε να αφομοιώνονται οι καινούργιες παιδαγωγικές και διδακτικές μέθοδοι και τ ε χ ν ι κ έ ς αλλά, κυρίως, τα νέα επιστημονικά ευρήματα ή ανακαλύψεις.

    Από αυτήν την άποψη, πιστεύουμε ότι τα σχολικά βιβλία που χρησιμοποιούνται σήμερα στα σχολεία μας για το μάθημα της Ιστορίας είναι σε αρκετά σημεία ξεπερασμένα, χρειάζονται αλλαγή και ανανέωση, ορισμένα περιέχουν σοβαρά ιστορικά λάθη, και πρέπει να γίνουν πιο «εμφανίσιμα» για το μαθητόκοσμο, υιοθετώντας πρώτα – πρώτα τη σύγχρονη τυπογραφική αισθητική. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το βασικό βιβλίο της Γ’ Λυκείου στην Ιστορία, του ΟΕΔΒ, είναι σε χρήση γύρω στο ένα τέταρτο του αιώνα, περίπου από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, και είναι πασίδηλο ότι χρήζει ανανέωσης, αφού ειδικά τα κεφάλαια που αναφέρονται στην Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια Σύγχρονη Ιστορία έχουν ξεπεραστεί από τα κοσμοϊστορικά γεγονότα, που άλλαξαν τον κόσμο στη δεκαετία του 1990.

    ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ ΥΒΡΙΣ
    Από την άλλη, κατά την άποψή μας, είναι απαράδεκτη ύβρις κατά του εκπαιδευτικού μας συστήματος και των εκπαιδευτικών που διδάσκουν Ιστορία στην Κύπρο (και στην Ελλάδα), δηλαδή των φιλολόγων και των δασκάλων, οι αστήρικτες κατηγορίες που εκτοξεύονται, ότι τα βιβλία της Ιστορίας «περιέχουν σοβινιστικά σημεία». Μπορούμε να μιλήσουμε για κακά βιβλία, για βιβλία που θέλουν εκσυγχρονισμό, για βιβλία που τα γράφουν άσχετοι με την Ιστορία ή την πραγματικότητα της Τάξης, για την απαράδεκτη ένταξη του μαθήματος της Ιστορίας στην εξεταστικοκεντρική λογική, που υποχρεώνει στη χρήση ενός μόνο βιβλίου, στην αποστήθιση και άρα στην απουσία κριτικής σκέψης, για παραλείψεις (κάπου δικαιολογημένες, γιατί πώς θα χωρέσουν στην «Ύλη» τριών χρόνων στο Γυμνάσιο ή στο Λύκειο Αρχαία, Ρωμαϊκή, Βυζαντινή Ιστορία, Φραγκοκρατία, Τουρκοκρατία, Νεότερη και Σύγχρονη).

    πορούμε να συνηγορήσουμε για την εισαγωγή της τοπικής Ιστορίας στην εκπαίδευσή μας, της Ιστορίας των Επιστημών, της Κοινωνικής Ιστορίας, κ.ο.κ., για περαιτέρω αξιοποίηση των ιστορικών πηγών στη διδακτική πρακτική, αλλά και των νέων τεχνολογιών, όμως «σοβινισμό» δεν εντοπίζουμε στα σχολικά βιβλία Ιστορίας. Και άντε εμείς. Σε τόσες χιλιάδες συναδέλφους, της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, που διδάσκουν αυτά τα βιβλία στην «τουρκοφαγική» και «σοβινιστική» Ελλάδα και Κύπρο, δεν βρέθηκε ένας να υποδείξει τα «σοβινιστικά χωρία» για να απαλειφθούν, σε τόσα χρόνια και σε τόσες συζητήσεις;

    Η Ιστορία είναι κατ’ εξοχήν δημοκρατική επιστήμη, δηλαδή όλοι δικαιούνται «να γράφουν Ιστορία». Βέβαια, ο ιστορικός, ως επιστήμονας, οφείλει με νηφαλιότητα, αυστηρή μέθοδο και εντιμότητα να εξετάζει το θέμα του με αμεροληψία, χωρίς αγκυλώσεις, ιδεοληψίες και αποκλεισμούς, και να καταγράφει και να ερμηνεύει τα συμβάντα, όπως εκείνος νομίζει ότι έγιναν τα πράγματα και το γιατί έγιναν έτσι. Από αυτήν την άποψη δεν υπάρχει ΜΙΑ ιστορία και ούτε πρόκειται να φτάσουμε ποτέ σ’ αυτήν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο «κάθε ιστορικός γράφει ό,τι θέλει», όπως απλοϊκά ακούγεται.

    Ούτε η Ιστορία έχει τις δυνατότητες της Νεμέσεως, που θα δικάσει, θα «αποδώσει δικαιοσύνη», ή «θα δικαιώσει τον τάδε ή τον δείνα εθνικό, κοινωνικό ή πολιτικό αγώνα», ή ακόμη, να σταματά τις εθνικές διενέξεις, να προλαβαίνει τους πολέμους, να φέρνει την πανανθρώπινη ειρήνη, να απαλύνει τις κοινωνικές ανισότητες. Και μόνο ότι σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και στο δικό μας τον τόπο που δοκιμάζεται από την ξένη κατοχή, οι μεγαλύτεροι προπαγανδιστές, διά των γνωστών σεμιναρίων, της «αναθεώρησης» των σχολικών μας βιβλίων της Ιστορίας -ως «σοβινιστικών»- είναι οι ιέρακες της… ειρήνης, οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία, είναι, νομίζουμε, ενδεικτικό για τις προθέσεις ορισμένων.

    *Επίκουρος καθηγητής
    Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας
    Πανεπιστήμιο Κύπρου

    http://www.evagoras.org/arthra/keimena/istoria_petrou_papapoliviou.htm

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 18/03/2008

  29. […] -Ακαδημία Αθηνών: Ελαττωματικό το βιβλίο […]

    Πίνγκμπακ από -Ο απολογισμός του έτους « Πόντος και Αριστερά | 08/01/2010


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: