H κληρονομιά αυτή μας ταλανίζει έως σήμερα και μας εμποδίζει να τοποθετηθούμε σοβαρά απέναντι στην Ιστορία, αλλά και σε σημερινά γεγονότα.

Για παράδειγμα, η αμηχανία που βιώθηκε από την πρόσφατη αναγνώριση της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου από το σουηδικό κοινοβούλιο και οδήγησε σε μια υποτίμηση του γεγονότος από τα ελλαδικά ΜΜΕ -με κεντρική καθοδήγηση υποψιαζόμαστε, των ερμηνειών Κωστόπουλου βοηθούντων- μπορεί να ερμηνευτεί  μόνο με την προσέγγιση που προτείνουμε. 

Προσπαθώντας να προβάλουμε τα στοιχεία εκείνα που μπορούν να ξεκαθαρίσουν το νου και να οξύνουν τα νεοελληνικά μας κριτήρια, αναδημοσιεύουμε από το βιβλίο “Αριστερά και Ανατολικό Ζητημα“ δύο χρήσιμα  κείμενο του Δημήτη Γληνού για το εθνικιστικό πραξικόπημα των Νεότουρκων  το 1908.  Είχαμε δημοσιεύσει κατ’ αρχάς το αντίστοιχο κείμενο του Γεωργίου Σκληρού.

Η προσέγγιση των Γληνού και Σκληρού ταυτίζεται με την ανάλυση της Ρόζας Λούξεμπουργκ για το Ανατολικό Ζήτημα.… και βρίσκεται στον αντίποδα της πολιτικής που διαμόρφωσε τις σύγχρονες νεοελληνικές ιδεοληψίες για το τι συνέβη πραγματικά στην Ανατολή. Ενδιαφέρον είχε μια πρόσφατη συζήτηση για τηντεράστια διαφορά αντίληψης μεταξύ των  Μικρασιατών σοσιαλιστών και των Βαλκάνιων εθνικιστών….

Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΙΣ  ΚΑΙ ΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΑΙ ΑΥΤΗΣ
του Δημήτρη Γληνού

Κατά τας ημέρας ταύτας συμπληρούται έτος, αφ’ ότου η Τουρκία εσώθη από το
χείλος του βαράθρου. Όλοι οι ευρωπαϊκοί λαοί τόσον ήσαν βαθέως ποτισμένοι
από την προσδοκίαν του προσεχούς θανάτου του ανιάτου αυτού ασθενούς, ώστε
έμειναν έκπληκτοι προ των εν Τουρκία εκτυλιχθέντων γεγονότων. Αντιθέτως προς
ό,τι συμβαίνει εν Ρωσσία, όπου η κοχλάζουσα αστική και κοινωνιστική
επανάστασις από μακρού παλαίουσα τον λυσσώδη αγώνα έχει πλημμυρίση τας
φιλελευθέρας χώρας της Ευρώπης από πολιτικούς φυγάδας και όχι μόνον έχει
αποκρυσταλλώση την ιδεολογίαν της εις έργα σοβαρά, πολεμικά και
επιστημονικά, αλλά και έχει περιβληθή την αίγλην του ηρωϊσμού δια της
ποιήσεως και της τέχνης, δια την Τουρκίαν σχεδόν ουδείς επερίμενε τόσον
ταχείαν και τόσον αποτελεσματικήν την μεταπολίτευσιν. Οι εκ Τουρκίας
πολιτικοί φυγάδες εθεωρούντο μάλλον ως προσωπικώς δυσηρεστημένοι είτε με τον
Σουλτάνον, είτε με την περί αυτόν σπείραν, η οποία ήθελεν όλην την λείαν δια
τον εαυτόν της. Και όμως το απροσδόκητον συνετελέσθη υπό συνθήκας
εξαιρετικάς και πρωτοτύπους. Η επανάστασις προήλθεν από του στρατού και
εξενίκησε δια του στρατού, η δε μεταπολίτευσις, απειληθείσα και κινδυνεύσασα
να καταρρεύση δια της στρατιωτικής αντεπαναστάσεως του παρελθόντος Απριλίου,
επανήλθε κραταιοτέρα δια της κατακτήσεως της Κωνσταντινουπόλεως υπό του
επαναστατικού στρατού, και μέχρι σήμερον η νέα τάξις των πραγμάτων
στηρίζεται κατά πολύ ακόμη επί στρατοκρατίας. Το ιδιαίτερον τούτο
χαρακτηριστικόν της τουρκικής επαναστάσεως θα λάβωμεν αφορμήν να το
εξηγήσωμεν κατωτέρω.

Η μεταπολίτευσις αύτη, η τόσον σημαντική δια την ιστορίαν της ανατολικής
Ευρώπης, η παρομοιωθείσα ήδη κατά την σημασίαν της προς νέαν κατάκτησιν της
Κωνσταντινουπόλεως υπό των Τούρκων, η δίδουσα νέαν μορφήν εις το ανατολικόν
ζήτημα, και την οποίαν, πρέπει να ομολογήσωμεν, ότι δεν περιελάμβανον εις
τους υπολογισμούς των, ως κατά τοιούτον τρόπον μέλλουσαν να συμβή, οι
μελετηταί των πραγμάτων της Ανατολής και οι διπλωμάται της Ευρώπης, δεν  εξετιμήθη ακόμη εν όλη τη σοβαρότητί της. Και δεν εξετιμήθη ακόμη, καθώς θα
ίδωμεν, κατά τον δέοντα τρόπων υπό εκείνων, οίτινες είχον και έχουσι το
αμεσώτατον και σπουδαιότατον συμφέρον εις το να εκτιμήσουν αυτήν καθ’ όλην
την έκτασίν της, να προΐδουν τας συνεπείας της, να ερευνήσουν μεθ’ όλης της
δυνατής σοβαρότητος την νέαν κατάστασιν και τας νέας συνθήκας, τας οποίας
εδημιούργησεν αύτη. Διότι υπάρχουν λαοί τινες, ους συνδέουν προς την
μεταπολίτευσιν αυτήν ζητήματα ζωής ή θανάτου. Η παρούσα μελέτη, ήτις θέλει να δώσει νύξιν τινά προς τοιαύτην έρευναν, θα παρακολουθήση κυρίως τα  ιστορικά γεγονότα και επί τη βάσει αυτών θα προσπαθήση να συναγάγη μερικά  συμπεράσματα.

Όσοι κατά τας πρώτας ημέρας της ανακηρύξεως του συντάγματος ευρίσκοντο εν
Τουρκία και μάλιστα εν τινι των μεγαλειτέρων πόλεων, θα ενθυμώνται ακόμη την
φρενίτιδα εκείνην, ήτις κατείχε τα πλήθη, τον αδιάπτωτον ενθουσιασμόν, τας
αλλεπαλλήλους και απειροπληθείς διαδηλώσεις, τα φωταγωγήσεις, τας υπαιθρίους
ατελευτήτoυς ρητορικάς προσφωνήσεις. Και όλης αυτής της ταραχώδους και
ωκεανείου συναυλίας μία ήτο η νότα. Συναδέλφωσις των λαών. Τα από αιώνων
τείχη, τα χωρίζοντα τους συνοίκους λαούς, κατέπιπτον εν αλαλαγμοίς και
τυμπάνοις. Δεν υπάρχουν Έλληνες, δεν υπάρχουν Αρμένιοι, Σλαύοι, Εβραίοι,
υποδουλωμένοι και ταπεινοί, άπιστοι Γκιαούρ. Νέος αιών. Πάντες ίσοι, πάντες
ελεύθεροι, πάντες πολίται ισότιμοι με τα ίδια δικαιώματα, με τα ίδια
καθήκοντα. Χοτζάδες ενηγκαλίζοντο Μητροπολίτας, αξιωματικοί ησπάζοντο την
δεξιάν του Πατριάρχου, στρατιώται επαναστάται παρήλαυνον έχοντες εφ’ όπλου
λόγχην προ των μητροπόλεων και δια μέσου των χριστιανικών συνοικιών
ραινόμενοι δι’ ανθέων και χαιρετιζόμενοι ως ελευθερωταί· αξιωματικοί Τούρκοι
εθεάθησαν πάλλοντες δια τη μιας χειρός την τουρκικήν σημαίαν και δια της
ετέρας την ελληνικήν εις ένδειξιν συναδελφώσεως και εξαλείψεως των
προαιωνίων παθών. Και αληθώς υπήρξαν στιγμαί κατά τας οποίας πάντες
εβαυκαλίσθησαν από γλυκέα όνειρα. Τι νέα Εδέμ λαών η Τουρκία, όπου πάντες
πλέον πεπολιτισμένοι, ευγενέστατοι προς αλλήλους, εν αμοιβαία αμίλλη εις τα
έργα της προόδου και του πολιτισμού, θα έζων ευτυχείς και θα παρουσίαζον και
εις την έκπληκτον γηραιάν Ευρώπην το νέον ιστορικόν όραμα! Τις η ανάγκη
πλέον εξοπλισμών; Τις η ανάγκη πλέον η Ελλάς, η Βουλγαρία, η Σερβία και το
Μαυροβούνιον να δαπανώσι χρήματα δια στρατούς και στόλους; Συναδέλφωσις μετά
των Τούρκων και εντός και εκτός. Ταύτα έλεγον οι ενθουσιώδεις κοσμοπολίται
των υπαιθρίων καφενείων εν Τουρκία, ίσως και αλλού. Τόσον λησμονούν οι
άνθρωποι εις στιγμάς ευκόλου ενθουσιασμού τους σκληρούς και αμειλίκτους
νόμους της ζωής και της ιστορίας.

Δεν είχεν ακόμη σβύση η τελευταία ηχώ των ζητωκραυγών τούτων και των
ρητορευμάτων και δεν είχον ακόμη ξηρανθή τα δάκρυα των συγκινητικών
εναγκαλισμάτων, όταν νέα βοή, βοή απειλών και αντεγκλήσεων, οιμωγής και
οδύνης, βοή απελπισμού ηκούσθη πανταχόθεν της Τουρκίας.

Διωκόμεθα,
απειλούμεθα, καταπιεζόμενα, εκβιαζόμεθα, σφαζόμεθα, ηκούσθη από τους τόπους
των χθεσινών συναδελφώσεων. Εις τα παράλια καθώς και εις τα βάθη της Μικράς
Ασίας, εις την Μακεδονίας, εις την Θράκην, εις την Ήπειρον, εις τας νήσους
του Αρχιπελάγους άρχεται ο διωγμός. Παντού όπου ευρίσκεται αντιμέτωπος ο
Χριστιανός προς τον Μωαμεθανόν αισθάνονται παραδόξως, ότι ακριβώς τώρα
περισσότερον ή πρότερον, με όλην την καλήν θέλησιν και τα καλάς προσδοκίας,
βαθύ χάσμα τους χωρίζει.

Κατ’ αρχάς παρεκτρέπονται σποραδικώς ολίγοι Τούρκοι εκ των φανατικωτέρων, ο
στρατός, τα όργανα της τάξεως πυροβολούσιν εξ ελαχίστων αφορμών κατά των
αόπλων Χριστιανών, οι υπάλληλοι, ανακριταί, δικασταί, πάντες Μωαμεθανοί,
μεροληπτούν αναφανδόν, οι νομάρχαι διαβιβάζουν εις το υπουργείον ψευδείς
εκθέσεις, οι υπουργοί άνευ πολών περιστροφών ρίπτουν το άδικον εις τους
Χριστιανούς. Εις τα Άδανα σφάζονται υπό αγρίου τουρκικού όχλου εικοσιπέντε
χιλιάδες άνθρωποι, και διαρπάζονται αι περιουσίαι των και εξαφανίζονται
ολόκληροι πόλεις. Το πράγμα αποδίδεται εις τον απολυταρχικόν δήθεν όχλον, ο
οποίος αξιόλογα δύναται αύριον να σφάξη ως όχλος σωβινιστής και
συνταγματικός, και όμως τα στρατοδικεία των Νεοτούρκων αναζητούν επιμόνως
τους υπευθύνους μεταξύ των θυμάτων, προς το θεαθήναι τιμωρούσι και τινας εκ
των σφαγέων και διατυμπανίζουν τηλεγραφικώς εις τα πέρατα του κόσμου, ότι
παρέπεμψαν εις δίκην τον διοικητήν των Αδάνων και τινας προκρίτους δια να
ρίψουν στάχτην εις τα μάτια των φιλανθρώπων της Δύσεως. Ο στρατός φονεύει
και η Κυβέρνησις κηρύττει τον στρατιωτικόν νόμον, επί τη ευκαιρία ταύτη
καταργεί τα δίκαια των Χριστιανών και ενώ επιτρέπει να περιέρχωνται  εις τα
αγοράς όλων των πόλεων και χωρίων της Ανατολής ωπλισμένοι μέχρις οδόντων οι
Μωαμεθανοί χωρικοί και ζεϊμπέκοι και μπασιμπουζούκοι και ενώ εν τη ευρωπαϊκή
Τουρκία η κυβέρνησις ώπλισε τους Μουσουλμάνους εκ των στρατιωτικών της
αποθηκών, αφαιρεί τα ολίγα όπλα των Χριστιανών, ετοιμάζουσα ούτω δια
μέλλουσαν κατάλληλον στιγμήν τα θύματά  της. Και τέλος επισήμως υβρίζεται
και απειλείται ο Οικουμενικός Πατριάρχης και όλον το Ελληνικόν έθνος υπό του
εν Κωνσταντινουπόλει δικτατορεύοντος Σεφκέτ.

Ηρχίσαμεν επίτηδες την έρευνάν μας από της σπουδαιοτάτης ταύτης τροπής των
πραγμάτων. Τας εξωτερικάς συνεπείας της μεταπολιτεύσως, την νέαν θέσιν της
Τουρκίας απέναντι της Ευρώπης, την στάσιν της εν τοις εξωτερικοίς ζητήμασι
και προ πάντων εν των Κρητικώ θα λάβωμεν αφορμήν να θίξωμεν κατωτέρω, μόλις
ανεύρωμεν τα γενετικά αίτια και τον αληθή χαρακτήρα της σημαντικωτάτης
εκείνης εσωτερικής αντιφάσεως. Πρώτον ποία είνε τα αίτια της τόσον αποτόμου
και ανηλεούς διαψεύσεως τόσων επαγγελιών; Τι έγιναν αι συναδελφώσεις, τα
όνειρα της ειρηνικής συνεργασίας, της δικαιοσύνης, της απολύτου ισότητος; Τι
έγιναν αι μεγάλαι λέξεις αι αντληθήσαι από των αναμνήσεων της γαλλικής
επαναστάσεως; Δεύτερον είνε άρα γε το φαινόμενον τούτο παροδικόν, πρόκειται
περί στιγμιαίων παρεξηγήσεων, αίτινες αργά ή γρήγορα θα λείψουν και θα
πραγματοποιηθώσιν ούτω αι ωραίαι επαγγελίαι ή περί άλλου τινός;

Οι τόσον κακώς εξυπνήσαντες από τα γλυκέα των όνειρα Χριστιανοί της Τουρκίας
προέβαλον εις εαυτούς τα ερωτήματα ταύτα και εζήτησαν εξήγησιν των
απροσδοκήτων συμβαμάτων. Κατ’ αρχάς ήρξαντο νομίζοντες, ότι ο τάδε αστυνόμος
πταίει, είτα ότι ο τάδε αξιωματικός παρεσύρθη, ότι ο τάδε νομάρχης εμπνέεται
υπό κακών διαθέσεων, είτα ότι ο τάδε υπουργός είνε από το παλαιόν σκαρί και
δεν εννοεί την νέαν κατάστασιν. Αλλ’ εφ’ όσον ο διωγμός εγενικεύετο και
επεδεινούτο, ήρξατο να πταίη το κομιτάτον ή γενικώς οι Νεότουρκοι και τέλος
τα εξωτερικά ζητήματα. Και εφ’ όσον μεν προσεβάλλοντο οι Βούλγαροι ή
επολεμούντο εμπορικώς οι Αυστριακοί, ένεκα των εξωτερικών προστριβών των
προς την Τουρκίαν, οι άλλοι Χριστιανοί, και ιδία οι Έλληνες, εχειροκρότουν
δια τα συμβαίνοντα, όταν δε ήλθεν η ιδική των σειρά ήρξαντο ποιούμενοι
εκκλήσεις εις την σωφροσύνην των Νεοτούρκων, οίτινες τόσον τυφλώττουν, ώστε
να μη βλέπουν, ότι άλλοι είνε οι φυσικοί εχθροί των, και επομένως εκείνους
πρέπει να καταδιώκουν. Αλλά οι ασύνετοι Τούρκοι ουδεμίαν φαίνεται να δίδουν
προσοχήν εις τας αγαθάς συμβουλάς, τας πηγαζούσας από της πρωτοτύπου ταύτης
ultimae rationis, ήτις απεδείχθη και θα αποδειχθή τόσον ανωφελής όσον είνε
και ανόητος.

Ανακεφαλαιούντες λοιπόν το πρώτον κύριον σημείον της ερεύνης, ορίζομεν το
πρόβλημα ως εξής. Η τουρκική μεταπολίτευσις εκηρύχθη εν ονόματι της ισότητος
και αδελφότητος πάντων των εν Τουρκία οικούντων λαών, Τούρκων, Ελλήνων,
Αρμενίων, Αράβων, Αλβανών, Βουλγάρων, Σέρβων, Εβραίων. Οι Τούρκοι οι
κατέχοντες πάσας απολύτως τας εξουσίας εν Τουρκία, ου μόνον ουδέν έπραξαν
προς επιτυχίαν της ισότητος και αδελφότητος, αλλ’ ευθύς μεν από των πρώτων
ημερών προσεπάθησαν να καταπνίξωσι δια των μάλλον αυθαιρέτων εκλογικών
παρανομιών πάσαν εκδήλωσιν της αληθούς καταστάσεως των πραγμάτων, δηλαδή της
αριθμητικής σχέσεως των λαών, επεβουλεύθησαν δε τα αστικά δίκαια των
εθνικοτήτων, μεταχειρισθέντες παν μέσον προς ταπείνωσιν του φρονήματος ιδία
των Ελλήνων, προς εξαφάνισιν της εθνικής των συνειδήσεως, απειλούντες
επισήμως και ανεπισήμως, υβρίζοντες, εκβιάζοντες, κηρύσσοντες άνευ σοβαρών
λόγων τον στρατιωτικόν νόμον, φονεύοντες τέλος και τρομοκρατούντες. Μετά
δυσκολίας και υπεκφυγών ανεγνώρισαν το στοιχειώδες δικαίωμα των λαών τούτων,
το δικαίωμα του φέρειν όπλα και ασκείσθαι στρατιωτικώς. Εις παν παράπονον
Ελλήνων ή άλλων Χριστιανών απαντώσι στερεοτύπως, ότι αυτοί ουδεμίαν πλέον
ποιούνται διάκρισιν, ότι δεν υπάρχουν πλέον Έλληνες, Αρμένιοι, Τούρκοι
κ.λ.π. αλλά πάντες αποτελούσιν εν Έθνος, είνε Οθωμανοί, άρα ίσοι. Συγχρόνως
δε κηρύττουσιν εις την Ευρώπην, ότι ο μόνος σκοπός των είνε να
δημιουργήσωσιν έθνος μέγα, ενιαίον και ισχυρόν κατά το παράδειγμα των
δυτικών λαών. Ούτως ώστε αυτοί οι Τούρκοι θέτουν σαφώς το ζήτημα, και τα
γεγονότα μόνα των μας δίδουν τον αληθή χαρακτηρισμόν των.

Δεν πρόκειται ούτε περί προσωπικών παθών και εξάψεων, ούτε περί τοπικών
συγκρούσεων, ούτε περί γνωμών υπουργικών, ούτε περί παροδικού φανατισμού,
ούτε περί εξερεθισμού προελθόντος εκ του Κρητικού ζητήματος. Τουναντίον
πρόκειται περί συστηματικής και ωργανωμένης εκτελέσεως ενός προγράμματος. Ο
διωγμός των μη Τούρκων και ιδία των Ελλήνων είνε φαινόμενον ουσιαστικόν της
νέας θέσεως των πραγμάτων, είνε η διαγώνιος της νέας εσωτερικής πολιτικής εν
Τουρκία, η δε σωβινιστική παραφορά κατά της ελευθέρας Ελλάδος, ην κατέλαβον
ως μωράν παρθένον, αδύνατον και απαράσκευον, και ο φανατισμός των εν τω
Κρητικώ ζητήματι και η καθ’ όλου διαγωγή των κατά των ελευθέρων Ελλήνων, δεν
είναι αφορμή του εσωτερικού διωγμού των Οθωμανών Ελλήνων αλλά φαινόμενον
παράλληλον και συναφές προς εκείνο εν τη εξωτερική πολιτική και μάλλον
αντίκτυπος εσωτερικών σχέσεων και υπολογισμών.

Πως συμβιβάζονται λοιπόν αφ’ ενός μεν η συναδέλφωσις και ισότης, αφ’ ετέρου
δε η επιβουλή κατά των πολυτιμοτέρων αγαθών των εν Τουρκία εθνικοτήτων και η
τάσις προς ταπείνωσιν αυτών;

Είνε προφανώς, ότι, λέγοντες ισότητα και αδελφότητα, ή δεν ενόουν την
σημασίαν των λεγομένων, ή ήθελον οι Νεότουρκοι να παρασύρωσι τας εθνικότητας
προς το μέρος των κατά τας κρισίμους στιγμάς της επαναστάσεως, ή ωμίλουν μεν
ειλικρινώς, αλλ’ άλλα μεν ενόουν αυτοί δια των λέξεων τούτων, άλλα δε όλοι
οι άλλοι λαοί. Την λύσιν του προβλήματος τούτου θα εύρωμεν ασφαλώς, αν
προσπαθήσωμεν να εννοήσωμεν πρώτον μεν τον αληθή χαρακτήρα της τουρκικής
επαναστάσεως, δεύτερον την θέσιν των εθνικοτήτων εν γένει εν Τουρκία και την
σχέσιν των προς τους Τούρκους, τρίτον δε τας πιθανωτάτας ή μάλλον
αναποφεύκτους συνεπείας της θέσεως ταύτης επί τη βάσει των μέχρι τούδε
δεδομένων της εξελίξεως εν τη παγκοσμίω ιστορία.

Η τουρκική επανάστασις, ήτις παρ’ όλας τας περιπετείας της δύναται να
θεωρηθή σήμερον ως νικηφόρος και τελείως επιτυχούσα, ει και ένεκα τοπικών
λόγων, ους θα εξηγήσωμεν, παρουσιάζει ιδιαίτερά τινα χαρακτηριστικά και
επομένως δεν μας δίδει καθαρόν τον τύπον των εν Αγγλία, Γαλλία, Ελλάδι,
Γερμανία, Ιταλία, Αυστρία, Ρωσσία κ.τ.λ. διεξαχθείσων  επαναστάσεων, δύναται
να χαρακτηρισθή ως η τελευταία εκ των αστικών επαναστάσεων της Ευρώπης. Το
μέγα εκείνο και ακατάσχετον ρεύμα της κατακτήσεως των ελευθεριών του
ανθρώπου, όπερ ήρξατο από της Αγγλίας και κατ’ αρχάς μεν βραδέως, από δε της
γαλλικής επαναστάσεως και εξής ταχύτερον και ορμητικώτερον διήλασε την
Ευρώπην από δυσμών προς ανατολάς, έφθασε τέλος και εις την Τουρκίαν. Ο
τουρκικός λαός, ένεκα της μεγάλης διαφοράς της ιδεολογίας του από των της
δυτικής Ευρώπης, ένεκα του αφ’ ενός μεν εντελώς γεωργικού, αφ’ ετέρου δε
στρατιωτικού χαρακτήρος του και της ελάχιστα εμπορικής και βιομηχανικής και
ναυτικής επιχειρηματικότητός του, ήτο ο μάλλον δυσπρόσιτος εις τα ιδέας των
αστικών ελευθεριών.

Μολονότι δε δεν είχε κληρονομικήν ευγένειαν, ήτο λαός μοναρχικός και
φεουδαλικός. Εν τούτοις οι νόμοι της ιστορικής εξελίξεως είνε τόσον ισχυροί
και αμείλικτοι, ώστε ουδείς φραγμός δύναται να τεθή προ αυτών. Εν πρώτοις
εντός του τουρκικού κράτους και εις τα μάλλον επίκαιρα σημεία ήσαν
εγκατεστημέναι αι μη μουσουλμανικαί εθνότητες,, και κυρίως οι Έλληνες. Οι
Έλληνες, υπό τον ζυγόν της δουλείας περισώσαντες ελευθέραν την ιδεολογίαν
των, κατ’ αρχάς εν τη εκκλησία μόνον, είτα δε μετά της εμπορικής και
ναυτικής των αναπτύξεως επεκτείναντες αυτήν δια των καθαρώς αστικών
κοινοτικών των θεσμών εις όλας τας εκδηλώσεις του πολιτισμού, παιδείαν,
τύπον, κοινωνικήν πρόνοιαν δια νοσοκομείων, ορφανοτροφείων, βρεφοκομείων και
άλλων φιλανθρωπικών ιδρυμάτων , ήσαν και είνε μέχρι του παρόντος το μάλλον
προηγμένον υπό κοινωνικήν έποψιν στοιχείον εν Τουρκία[1].

Οι Έλληνες, εκτός ολίγων, και οι άλλοι Χριστιανοί ήσαν καθαρώς αστοί εν μέσω
των φεουδάλων Τούρκων.

Δεύτερον ήρξατο να μορφώνηται, βραδέως μεν, αλλά ουσιαστικώς τουρκική αστική
τάξις. Πολλοί εκ των Τούρκων έπαυσαν να είνε ή δουλοπάροικοι ή τσιφλικάδες
μπέηδες ή βασιβουζούκοι αξιωματικοί ή γραφειοκράται και καταχρασταί
υπάλληλοι του κράτους. Ήρξαντο να επιδίδωνται και εις το εμπόριον, να
γίνωνται επιστήμονες, να σπουδάζωσι και εν Ευρώπη, να έρχωνται εις
αμεσωτέραν οικονομικήν και πνευματικήν επικοινωνίαν και προς τα άλλας
εθνικότητας και προς τους λαούς της δυτικής Ευρώπης.

Εις την βαθμιαίαν ταύτην διαμόρφωσιν αστικής τάξεως και ιδεολογίας αντετάχθη
υπό της φαύλης μοναρχικής σπείρας η δεινοτάτη καταπίεσις και τρομοκρατία.
Κατά την τελευεταίαν τριακονταετίαν οι Τούρκοι υπήρξαν κυρίως τα αγωνιώδη
θύματα της τυραννίας ταύτης. Λογοκρισία απεριόριστος και αυθαιρετωτάτη,
πνευματική δουλεία καταπνικτική, κατασκοπεία, ωτακουστία, δολιότης,
αισχρότης και προδοσία, πανταχού παρούσα, ενέσπειρον εις τα ψυχάς παγερόν
τρόμον, όστις παρέλυε τα πάντα. Η κακοήθεια, η μοχθηρία, τα άγρια τυραννικά
ένστικτα ενισχύοντο εις τα ψυχάς των κακών, η ακολασία και ο οργιασμός ήσαν
των προδοτών αι ανταμοιβαί, των ηθικώς αυτοκτονούντων το καταφύγιον της
λήθης. Όστις δεν ήτο κακός, προδότης μέχρι πατροκτονίας, ακόλαστος και
τύραννος, έπρεπε να είνε δουλοπρεπής, κόλαξ, κρυψίνους. Η τρομακτική και
θανατηφόρος σκιά του ψοφοδεούς μονομανούς τού Γιλδίζ εβάρυνεν ως εφιάλτης τα
στήθη των ανθρώπων. Αλλ’ ακριβώς αυτή υπερβολή ενέκλειε τα στοιχεία του
ολέθρου της.

Εγράφη ήδη, ότι ο Αβδούλ Χαμίτ, διανοηθείς, ότι δύναται να στρέψη προς τα
οπίσω τον τροχόν της ιστορίας κατασυνετρίβη υπ’ αυτού. Η πτώσις του
απέδειξεν άπαξ έτι, ότι η δύναμις των ιδεών, ων αι ρίζαι ευρίσκονται εν τη
εξελίξει των πραγμάτων, είνε ανωτέρα πάσης βίας, πάσης τυραννίας, παντός
δεσμού, πάσης τρομοκρατίας. Ο Χαμίτ, ως πάντες οι τύραννοι, καίτοι εξετίμα
την κρυψίνοιαν, την δολιότητα και το χρήμα, ως τας ισχυροτάτας δυνάμεις της
τυραννίας, ήθελε, βιαζόμενος και υπό των εξωτερικών πραγμάτων, να έχη ως
όργανον εις χείρας του στρατόν ισχυρόν. Δια το σκοπόν τούτον έκαμεν αληθείς
θυσίας. Αλλ’ ακριβώς εις αυτό το σημείον τον εξεδικήθησαν αι καταδιωκόμεναι
ιδέαι κατά τον σκληρότερον τρόπον. Αυτός έθρεψε τον όφιν εις τους κόλπους
του. Οι τετρακόσιοι ή πεντακόσιοι αξιιωματικοί, οίτινες κατά τας τελευταίας
δεκαετίας εξεπαιδεύθησαν εν Ευρώπη, επανερχόμενοι εις Τουρκίαν, έφερον τα
σπέρματα της ελευθέρας προσωπικότητος, τας ιδέας περί πατρίδος, ελευθερίας,
δικαιοσύνης, τας οποία εποτίζοντο εκεί. Εν τη πατρίδι των και εν αυτώ τω
στρατώ έβλεπον τιμωμένην της δουλοπρέπειαν, προαγομένους και κατέχοντας τους
υψίστους βαθμούς αμαθεστάτους και αισχρούς προδότας και αυλοκόλακας, έβλεπον
αισχροκερδούντας, τυραννούντας, ακολασταίνοντας τους κατασκόπους του
παλατιού. Ούτε δικαία προαγωγή, ούτε εκτίμησις  των προσφερομένων εις την
πατρίδα θυσιών. Μέτρον της αξίας εκάστου η προθυμία του εις το να προδίδη
και αυτούς τους στενωτάτους συγγενείς του εις την αυλικήν συμμορίαν. Ή
έπρεπε και ούτοι να προσαρμοσθώσιν εις το περιβάλλον τούτο ή το μέλλον ήτο
κλειστόν δι’ αυτούς, η ταπείνωσις της προσωπικότητός των θα ήτο η μόνη
αμοιβή της αρετής των και αυτή η ζωή των δεν ήτο ασφαλής.

Και εις ταύτα προσετίθετο το δεινότατον πάντων, η βαθμιαία κατάρρευσις της
πατρίδος των. Εντός τριακονταετίας εστερήθησαν τα επτά δέκατα των ευρωπαϊκών
των κτήσεων, τα νέα κράτη ηπείλουν εξωτερικώς και ετάρασσον εσωτερικώς την
πατρίδα των.  Πανταχόθεν ήκουον, ότι η Τουρκία είνε επιθανάτιον φθισιών
σώμα, όπερ σώζει ακόμη μόνον η αντιζηλία των Μεγάλων Δυνάμενων και μάλιστα
της Αγγλίας και Ρωσσίας. Και καθ’ ην στιγμήν όλη η αγανάκτησις είχε κορυφωθή
εις την ψυχή των, επέρχεται η συνέντευξις της Ρεβάλ, δηλαδή η συνεννόησις
των προαιωνίων αντιζήλων του ανατολικού ζητήματος, η απώλεια της Μακεδονίας
και ίσως όλης της Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Τότε εξερράγη πλέον το ηφαίστειον και
ο στρατός, ο κατά κανόνα μέχρι σήμερον διατελέσας όργανον της τυραννίας εν
Τουρκία, εγένετο ο ελευθερωτής, ο φορεύς των αστικών ελευθεριών. Ό,τι
κατώρθωσαν αλλαχού αι λαϊκαί επαναστάσεις, αι διαδηλώσεις, τα οδοφράγματα,
αι εθνοσυνελεύσεις, οι πολιτικοί σύλλογοι, οι λαϊκοί ελευθερωταί, το
κατώρθωσαν εδώ παθητικώς μεν τα χριστιανικά αστικά στοιχεία, ενεργητικώς δε
μόνον ο στρατός. Η δε έλλειψις κληρονομικής τάξεως ευγενών και η δειλία και
η υπουλότης του Χαμίτ, όστις ενόμιζεν, ότι, εάν αποφύγη την άμεσον
αντίστασιν, θα δυνηθή κατόπιν εκ του ασφαλούς να βάλη επιτηδείως την
τρικλοποδιάν εις τα επαναστατικά στοιχεία, όπως και απεπειράθη να το πράξη
αποτυχών και καταστραφείς, εξηγούσι την ταχείαν και αναίμακτον επιτυχίαν της
πρώτης επαναστάσεως. Ούτω λοιπόν έχομεν αφ’ ενός μεν την εξήγησιν όλων των
ιδιαιτέρων χαρακτηριστικών της τουρκικής μεταπολιτεύσεως, αφ’ ετέρου δε τον
αληθινόν χαρακτήρα της. Η τουρκική επανάστασις είνε καθαρώς αστική και
σήμερον κυριαρχεί εν Τουρκία τουρκική αστική τάξις. Τούτου δοθέντος, έχομεν
να εξετάσωμεν επί τη βάσει της μέχρι τούδε εξελίξεως των αστικών κρατών της
Ευρώπης, οποία η πορεία της οργανώσεως των κρατών τούτων, ποία είνε τα
αποτελέσματα των αστικών ελευθεριών, και επομένως να προΐδωμεν και δια την
Τουρκίαν, ποίαι θα είνε αι πιθαναί συνέπειαι της νέας καταστάσεως,
λαμβανομένων υπ’ όψιν των ιδιαιτέρων συνθηκών υπό τας οποίας ευρίσκεται.

Και πρώτον ας εξετάσωμεν, ποια είνε η ουσία της κινήσεως, η οποία κατέχει
τους τρεις τελευταίους αιώνας της παγκοσμίου ιστορίας: Το άτομον, ο πρώην
δουλοπάροικος, μικροσυντεχνίτης, ή μικροέμπορος, στηριζόμενος επί της
οικονομικής ευεξίας, ην κτάται δια των νέων τεχνικών μέσων, δια των νέων
μέσων της συγκοινωνίας και των νέων δρόμων του εμπορίου, αισθάνεται τον
εαυτόν του ολονέν ισχυρότερον, και επομένως την εκ των άνωθεν πίεσιν, την
εκμετάλλευσίν του εκ μέρους των μοναρχούντων, των κληρονομικώς ευγενών, των
φεουδαρχών, του ανωτέρου κλήρου αισθάνεται διαρκώς βαρυτέραν και πλέον
ανυπόφορον. Τότε επιζητεί την απελευθέρωσίν του, ζητεί ελευθερίαν του
οκονομικού ανταγωνισμού άνευ δεσμών, την ελευθερίαν τού να διοικήται και
φορολογήται, όπως αυτός αποφασίζει, την ελευθερίαν τού λόγου και της
συνειδήσεως. Δια της συνενώσεώς του προς τους ομοφρονούντας γίνεται δύναμις
ισχυρά και ακαταγώνιστος. Ανατρέπει εκ θεμελίων τους πύργους των δυναστών,
παρασύρει ορμητικώς θεία δίκαια, ευγενείας κληρονομικάς, φορολογίας
επαχθείς, δουλείαν οικονομικήν, δουλείαν πνευματικήν. Είνε ελεύθερος.
Έκαστον λοιπόν άτομον τείνει να καταλάβη δι’ εαυτό το μέγιστον ποσόν της
ελευθερίας εν τη δράση του και εν τη σκέψει του. Αλλά φυσικά περιορίζεται
και εμποδίζεται υπό των άλλων ατόμων, άτινα επιδιώκουν το αυτό. Ποίον είνε
το αποτέλεσμα; Μέγας αριθμός ατόμων συνενώνονται δια την κοινότητα των
συμφερόντων, συμβιβάζουν και καθορίζουν τας αναμεταξύ των σχέσεις και
αγωνίζονται εναντίον άλλων ομάδων, αίτινες επιδιώκουν και αύται τα εαυτών
συμφέροντα. Προκειμένου λοιπόν να γίνουν αι ενώσεις αύται, ποία άτομα
αισθάνονται αυτομάτως αλληλεγγύην αναμεταξύ των και σπεύδουν να συνδυάσουν
τας τύχας των; Προφανώς όσα έχουν την αυτήν ιδεολογίαν, δηλαδή συνείδησιν
φυλετικής συγγενείας, κοινάς παραδόσεις, κοίνα ήθη και έθιμα, κοινούς πόθους
και ιδεώδη, και το σπουδαιότατον πάντων, την ιδίαν γλώσσαν. Εκάστη ομάς
ατόμων συνδεομένη δια των δεσμών τούτων και ενουμένη δια τινος τοπικής
συνεχείας, αποτελεί μίαν πατρίδα και εν έθνος. Δια τούτο έχομεν δύο
σημαντικώτατα και χαρακτηριστικώτατα αποτελέσματα της ιστορικής ταύτης
εξελίξεως, την έντονον και αποκλειστικήν ιδέαν της πατρίδος και την ιδέαν
των εθνικοτήτων. Η νεωτέρα περί πατρίδος ιδέα, της οποίας την επιβολήν και
την κυριαρχίαν επί των ψυχών των συγχρόνων ανθρώπων δεν δύναταί τις να
παραγνωρίση, είναι αποκλειστική, δηλαδή δεν ανέχεται την ελαχίστην
καταπίεσιν εκ μέρους άλλης πατρίδος, τείνει να απωθήση όσω το δυνατόν
μακρύτερα τα όρια των άλλων, επεκτείνουσα τα εαυτής, προσπαθεί να εκμηδενίση
πάσαν άλλην εντός της περιοχής αυτής, εάν δύναται, συμβιβάζεται δε και
γίνεται ανεκτική, μόνον όταν η βία των πραγμάτων και ο κίνδυνος της ίδιας
καταστροφής αναγκάση αυτήν. Εάν δε θελήσωμεν να διαπιστώσωμεν δια της
ιστορίας τα συμπεράσματα της ψυχολογικής ταύτης αναλύσως,  θα εύρωμεν αυτά
επικυρούμενα άνευ ουδεμιάς εξαιρέσεως.

Της ιδέας της πατρίδος προηγήθη η ιδέα του κράτους. Οι νέοι χρόνοι
εκληρονόμησαν παρά του μέσου αιώνος ουχί πατρίδας και εθνικότητας, αλλά
κράτη, κληρονομικάς μοναρχίας, συνενώσεις φεουδάλων ηγεμόνων και τα τοιαύτα,
εν οις κύριον γνώρισμα των λαών ήτον ουχί η εθνικότης αυτών, αλλά η
θρησκεία. Η νεωτέρα λοιπόν ιστορία χαρακτηρίζεται υπό του αγώνος τούτου προς
ταυτοποίησιν κράτους και πατρίδος, κράτους και εθνικότητος. Είνε αυτονόητον,
εξ όσων είπομεν ανωτέρω, ότι πάσα ομάς ατόμων εχόντων κοινήν πατρίδα,
τείνουσα εις το να κατακτήση δι’ εαυτήν όλας τα αστικάς ελευθερίας και να
αποκλείση τα άλλας ομάδας, θέλει να γίνη κράτος. Η έννοια κράτος και η
έννοια έθνος τείνουσιν αδιακόπως να συμπέσωσιν, να γίνωσιν έννοιαι
επάλληλοι. Υπό την έποψιν ταύτην τα κράτη, άτινα εκληροδότησεν ημίν ο
μεσαίων διαιρούνται εις δύο τάξεις. Τα κράτη εκείνα, άτινα κατοικούνται υπό
ενός λαού ομογενούς, υπό μιας εθνικότητος, και εν οις επομένως κράτος και
πατρίς συνέπεσαν αμέσως (Γαλλία, Ιταλία, Ιαπωνία, Ελλάς κ.τ.λ.) και τα κράτη
εκείνα τα συγκείμενα ουχί εκ μιας εθνικότητος, εν οις η ιδέα κράτους και
πατρίδος δεν συνέπεσαν αμέσως (Αγγλία, Γερμανία, Ρωσσία, Αυστρία κ.τ.λ.).
Εννοείται, ημάς ενδιαφέρει κυρίως η δευτέρα τάξις, υφ’ ην υπάγεται και η
Τουρκία, και την τάξιν ταύτην θα εξετάσωμεν λεπτομερέστερον.

Ας ρίψωμεν εν βλέμμα εις την ιστορίαν της Ευρώπης κατά τον 19ον αιώνα, θα
εύρωμεν εν Αγγλία ζήτημα ιρλανδικόν, εν Γερμανία, πρώτον μεν συνένωσιν όλων
των Γερμανών εις μίαν πατρίδα και κράτος, διατηρουμένων δυναστικών τινων
μεσαιωνικών διακρίσεων, δια τας οποίας απεκλείσθησαν του συνόλου οι εν
Αυστρία Γερμανοί, δεύτερον δε ζήτημα πολωνικόν, εν Ιταλία, εξουδετερουμένης
πάσης μεσαιωνικής διακρίσεως, συνένωσιν των Ιταλών εις μίαν πατρίδα και
κράτος. Εν Ρωσσία ανευρίσκομεν ζήτημα φιλλανδικόν, ζήτημα πολωνικόν κ.τ.λ.
Εν Σκανδιναυΐα χωρίζεται η Νορβηγία από της Σουηδίας. Εν Αυστρία αναφύονται
ζητήματα χωρισμού της Ουγγαρίας, ζητήματα πολωνικά, τσεχικά, κροατικά κ.τ.λ.
Εν Τουρκία τέλος εξεγείρονται αι χριστιανικαί εθνικότητες κατά σειράν·
Ελλάς, Ρωμουνία, Σερβία, Μαυροβούνιον, Βουλγαρία αποτελούσιν ίδια ελεύθερα
κράτη·

Εάν δε εξετάσωμεν συστηματικώτερον όλα τα πολύπλοκα ταύτα ζητήματα, θα
εύρωμεν τα εξής κοινά χαρακτηριστικά. Πρώτον πανταχού της Ευρώπης, όπου
υπήρχεν ομάς ατόμων, έχουσα τα ιδιάζοντα στοιχεία πατρίδος, έστω και εν
ατελεστάτη συνειδήσει, εξύπνησεν, απέκτησε ολονέν ζωηροτέραν την συνείδησιν
των εθνικών της γνωρισμάτων, κατήρτισε την ιδεολογίαν της και επεζήτησε να
κατακτήση δι’ εαυτήν τας αστικάς ελευθερίας, αποκλείουσα εκ της περιοχής της
πάσαν άλλην πατρίδα, δηλαδή αποτελούσα ίδιον κράτος. Δεύτερον η κρατούσα
εθνικότης, η υπερισχύουσα δηλαδή αστική πατρίς εν εκάστω κράτει προσεπάθησε
να καταπνίξη πάσαν τοιαύτην εμφάνισιν εν τη ιδιαιτέρα περιοχή της και εν
γένει εκεί όπου εξετείνετο η κυριαρχία της, ενίοτε δε και έξω αυτής,
ηνηγκάσθη δε να συμβιβασθή ή να φανή ανεκτική μόνον δια της βίας των
πραγμάτων και του κινδύνου της ιδίας απωλείας. Η παρακολούθησις της
ανελίξεως των νόμων τούτων εν πάση τη ανθρωπότητι είνε φαινόμενον
διδακτικώτατον. Ας λάβωμεν δύο εκ των κρατών τούτων, την Γερμανίαν και την
Αυστρίαν.

Εν Γερμανία έχομεν συμπαγή ομάδα εξήκοντα εκατομμυρίων ανθρώπων, εχόντων
κοινήν ιδεολογίαν, δηλαδή συνείδησιν φυλετικής συγγενείας, κοινάς
παραδόσεις, ήθη, έθιμα, και προ πάντων την αυτήν γλώσσαν και μικράν τινα
ομάδα ανθρώπων, εχόντων διάφορον ιδεολογίαν, τους Πολωνούς.  Αποτέλεσμα; Οι
Γερμανοί καίτοι χάριν των προσχημάτων παρέχουν εις τους Πολωνούς τας τυπικάς
αστικάς ελευθερίας, καταπιέζουσιν εν τούτοις αυτούς αφορήτως, δια παντός
τρόπου καταπολεμούσι την ιδεολογίαν των και την γλώσσαν των, και δεν
διστάζουσιν ούτε προ του εκβιασμού, ούτε προ της καταπατήσεως στοιχειωδών
δικαιωμάτων και ελευθεριών.

Εν Αυστρία δεν έχομεν το αυτό. Το κράτος ήτο γερμανικόν, ισχύουσα πατρίς και
ιδεολογία ήτο η γερμανική καθ’ όλον το κράτος. Αλλά ολίγον κατ’ ολίγον
αφυπνίσθησαν πάσαι αι εθνικαί συνειδήσεις. Ο νόμος των εθνικοτήτων ενήργησε
κατά τρόπον αξιοθαύμαστον. Λαοί κυριολεκτικώς αποκοιμισμένοι, λαοί, οίτινες
ουδέποτε είχον έκτυπον εθνικόν χαρακτήρα, οι Ρουθηνοί, οι Κροάται, οι
Τσέχοι, οι Έσθωνες (εν Ρωσσία) και άλλοι, εκτήσαντο ζωηράν εθνικήν
συνείδησιν, διέπλασαν την γλώσσάν των, ανεζήτησαν μνημεία της υπάρξεως των
κατά τους παρελθόντας αιώνας και περισυνέλεξαν παν ό,τι εύρον, δημώδη
άσματα, μύθους, παραδόσεις και κυριολεκτικώς εδημιούργησαν την ιστορίαν των
δια να ενισχύσωσι τα δίκαιά των, να εξεγείρωσιν όσω το δυνατόν εντονώτερον
τα στοιχεία της ιδεολογίας των. Και επειδή εν Αυστρία η ομάς, ήτις
εκυριάρχει, και επιβάλλουσα την γλώσσάν της, την ιστορία της, τα ιδεώδη της
εζήτει να καταπνίξη άλλας, ήτο σχετικώς ασθενής απέναντι των άλλων και
επειδή οι άλλοι οι μη Γερμανοί, οίτινες, διηρημένοι μεν διατελούντες, ήσαν
ασθενέστεροι απέναντι των κρατούτων, εννοήσαντες τον μόνον τρόπον της
αποτελεσματικής ενεργείας συνηνώθησαν προς αλλήλους εν τω αγώνι κατά του
κοινού εχθρού και έγιναν ισχυροί και σεβαστοί, ηναγκάσθη η ισχύουσα ομάς,
δηλαδή οι Γερμανοί, να έλθη εις συμβιβασμούς, να κάμη παραχωρήσεις ολονέν
ευρυνομένας και ούτω μόνον κατέστη δυνατή η συμβίωσις των λαών τούτων.

Ότι δε η τοιαύτη εξέλιξις έγκειται εν τοις πράγμασι και είνε πολύ υπερτέρα
της λογικής ακολουθίας, αποδεικνύεται και εκ των εξής χαρακτηριστικών
γεγονότων. Οι Ούγγροι, οίτινες μετά τοσούτου φανατισμού αγωνίζονται υπέρ των
ελευθεριών αυτών απέναντι των Αυστριακών, καταπιέζουσιν αυτοί εν τη περιοχή
των βαρύτατα τας χωριστικάς τάσεις των Ρωμούνων, οι δε  Πολωνοί, οι μάρτυρες
ούτοι της ελευθερίας, οι ολοφυρόμενοι ενώπιον όλου του κόσμου δια τας
αδικίας των ισχυρών, καταδυναστεύουσιν εν τη χώρα των δεινώς πάσαν εθνικήν
εκδήλωσιν των Ρουθήνων.

Το παράδειγμα λοιπόν της Αυστρίας δεικνύει ημίν σαφώς τον δρόμον της
εξελίξεως και τον μόνον δυνατόν τρόπον ειρηνικής συμβιώσεως εθνικοτήτων
διαφόρων εντός ενός κράτους. Χαρακτηριστικά της εξελίξεως ταύτης δι’ ολίγων
είνε, αποκέντρωσις, ανάγνωρισις των αστικών ελευθεριών, ελευθερία της
εκπαιδεύσεως και της γλώσσης, εν γένει, ελευθερία της ιδεολογίας των
εθνικοτήτων, συνένωσις δε των κυρίων συμφερόντων των διαφόρων λαών και ιδία
της από κοινού αμύνης εναντίον εξωτερικών εχθρών.

Κατόπιν των δεδομένων τούτων της ιστορικής εμπειρίας, ας έλθωμεν να
εξετάσωμεν την κατάστασιν εν Τουρκία και την θέσιν των εν αυτή εθνικοτήτων.

Η Τουρκία ήτο κράτος μέχρι τούδε φεουδαλικόν, η κυριαρχούσα δηλαδή τάξις εν
αυτή, αναγνωρίζουσα κατ’ αρχήν την θρησκευτικήν υπόστασιν των υποδούλων λαών
της και φροντίζουσα να κρατήση αυτούς πάντοτε εν τη τάξει των δούλων, μη
παρέχουσα αυτοίς το δικαίωμα τού στρατεύεσθαι, ηρκείτο κυρίως εις την
οικονομικήν εκμετάλλευσιν των λαών τούτων.  Αλλ’ οι χριστιανικοί λαοί, και
ιδίως οι Έλληνες, στηριζόμενοι επί της επισήμως αναγνωρισθείσης θρησκευτικής
υποστάσεως των, διετήρησαν ανεπηρέαστον την εθνικήν των συνείδησιν και
έχοντες ελευθέραν σχετικώς την ιδεολογίαν των και τα επακόλουθα αυτής, ήτοι
ελεθερίαν γλώσσης και παιδείας, αναπτύξαντες σύστημα αυτοδιοικήσεως καθαρώς
αστικόν, πλουτίσαντες και αναπτυχθέντες δια του εμπορίου και της ναυτιλίας,
είχον προηγηθή εν τη εξελίξει αυτών του κυριάρχου λαού κατά πολύ. Οι Έλληνες
διοικούσι τας κοινότητας των αστικώς, εκπαιδεύονται αστικώς και εν γένει
απολαμβάνουσι καθ’ εαυτούς, ως και οι άλλοι Χριστιανοί, αρκετά ευρείαν
ελευθερίαν πνευματικήν, υπό την σκέπην της οποίας καλλιεργούσι τα πνευματικά
αγαθά της φυλής των. Δια τούτο και μεταβάλλονται ανεπαισθήτως εις στοιχείον
συντηρητικόν (εις τούτο όμως συντελούσι και άλλοι λόγοι ιστορικοί, εις την
έρευναν των οποίων δεν είνε κατάλληλος στιγμή να εισέλθωμεν). Επέρχεται
τέλος δια της τουρκικής μεταπολιτεύσεως η επίσημος ανακήρυξις των αστικών
ελευθεριών εν Τουρκία. Οι χριστιανικοί λαοί, οίτινες καλώς εννοούσι και
γνωρίζουσιν ήδη τι σημαίνουσιν αύται, ενώ ενενήκοντα επί τοις εκατόν οι
Τούρκοι ουδεμίαν σαφή ιδέαν του πράγματος έχουσι, χαιρετίζουσιν ενθουσιωδώς
την ευαγγελιζομένην ισότητα και αδελφότητα και επιθυμούσιν, διατηρουμένων
των ιστορικώς καθιερωμένων φυλετικών δικαίων, εν οις διαβλέπουσι την
σωτηρίαν της εθνικής αυτών οντότητος και των υλικών και πνευματικών αγαθών
των, να συνεισφέρωσιν ειλικρινώς την συνεργασίαν των εις την ανύψωσιν του
συνόλου, και αυτών των Τούρκων.

Και όμως, καίτοι πάντες έχουσιν εν τω βάθει της ψυχής αυτών αόριστόν τινα
ανησυχίαν περί του μέλλοντος, ουδείς προβλέπει την αληθή και φυσικήν φοράν
των πραγμάτων.

Οι Τούρκοι αστοί, οι Νεότουρκοι καλούμενοι, εγένοντο κύριοι των πραγμάτων.
Ενώπιόν των ανοίγονται δύο δρόμοι. Πρώτον, θα ήτο δυνατόν να μελετήσωσι τα
πορίσματα της καθολικής ιστορίας και να διαγνώσωσι την αληθή θέσιν των
πραγμάτων εν τη πατρίδι των, ότι δηλαδή αύτη κατοικείται υπό δέκα και πλέον
εκατομμυρίων ανθρώπων, οίτινες δεν είνε Τόυρκοι, αλλά Έλληνες, Αρμένιοι,
Αλβανοί, Άραβες, Βούλγαροι, Σέρβοι, ότι οι λαοί ούτοι έχουσιν ήδη
ανεπτυγμένην την εθνικήν των συνείδησιν, ότι η ιστορική εξέλιξις επροίκισε
τους λαούς τούτους δι’ ελευθεριών, αίτινες είνε γεγραμμέναι εν τω
προγράμματι της ιστορίας και αίτινες αλλαχού εδημιουργήθησαν εκ του μηδενός
και παρεχωρήθησαν κατόπιν ματαίων αγώνων, θα ήτο δυνατόν επομένως να
φθάσωσιν οι Τούρκοι εις το φωτεινόν συμπέρασμα, ότι η μεν αναγνώρισις του
προωδευμένου ιστορικού καθεστώτος, οποίον υπάρχει ήδη εν Τουρκία, είνε το
μόνον έργον φρονήσεως, ο μόνος τρόπος εσωτερικής ησυχίας και συνεργασίας
μετά των διαφόρων εθνών τούτων χάριν των μεγαλειτέρων συμφερόντων της
ανορθώσεως του κράτους και της κοινής αμύνης κατά των εξωτερικών εχθρών, η
δε προσπάθεια τουναντίον προς εκμηδένισιν των ιστορικώς καθιερωμένων ου
μόνον είνε ματαία αλλά και λίαν επικίνδυνος και θα φέρη εσωτερικούς
σπαραγμούς, θα παραλύση το κράτος, θα αποξενώση τους λαούς τούτους, οίτινες
αντί παροχής συνεργασίας δυσπιστίαν μόνον και ψυχρότητα θα αισθάνωνται προς
αυτό.

Δεύτερος δρόμος είνε εκείνος, ον επιβάλλει αυτοίς η ψυχολογία των και η
ιστορική των θέσις.

Κυρίαρχοι αυτοί όντες, νεότευκτοι αστοί και άπειροι,
μίαν μόνον πατρίδα βλέπουσι, την Τουρκίαν, εν μόνον κράτος, το τουρκικόν, εν
μόνον έθνος, το τουρκικόν. Λέγοντες συναδέλφωσιν, ισότητα, δημιουργίαν
έθνους ενιαίου και ισχυρού, ωρισμένως δεν έχουσιν ως πρότυπον την Αυστρίαν
αλλά την Γαλλίαν ή την Γερμανίαν. Ενόμισαν, ότι λέγοντες αντί τουρκικόν
έθνος, οθωμανικόν έθνος, επιτυγχάνουσιν δια μιας το ποθούμενον, ότι με μίαν
πινελιάν μεταβάλλουσι τον ποικιλόχρωμον χάρτην του τουρκικού κράτους εις
ομόχρωμον, ότι εδημιούργησαν ήδη το σύμβολον υπό το οποίον θα εξομοιώσωσιν
πάντας. Αλλ’ εδώ ακριβώς έγκειται η χίμαιρα, ήτις σκληρώς θα τους
απογοητεύση.

Τουρκικόν έθνος και οθωμανικόν έθνος είνε λέξις απολύτως ταυτόσημοι.
Οθωμανικόν έθνος υπό την σημασίαν, ην αποδίδουσιν εις τον όρον οι Νεότουρκοι
δεν υπάρχει, είνε όνειρον θερινής νυκτός. Υπάρχει οθωμανικόν ή τουρκικόν
κράτος κατοικούμενον υπό εθνών καλουμένων τουρκικού, ελληνικού, αλβανικού,
αραβικού, βουλγαρικού, σερβικού κ.τ.λ. Η ετικέττα οθωμανικόν έθνος
προσκολλωμένη εις το σύνολον των εθνών τούτων είνε ψευδής, απολύτως ψευδής.
Δεν είνε δύσκολον μελετών τις σοβαρώς την ιστορίαν να μάθη την σημασίαν της
λέξεως έθνος. Είνε ίσως δύσκολον να την εννοήση καλώς, και εις την θέσιν
αυτήν ευρίσκονται οι Νεότουρκοι. Αλλ’ αν η ιστορία δυσκόλως κατανοήται και
πολύ σπανίως διδάσκη τους λαούς, εκδικείται σκληρώς τους πλαστογραφούντας
αυτήν.

Οι Νεότουρκοι όμως, δηλαδή η κρατούσα εν Τουρκία αστική τάξις, δεν είνε
δυνατόν ή να ακολουθήσωσι τον δεύτερον δρόμον· και τον ηκολούθησαν. Είδομεν,
ότι η αστική πατρίς είνε αποκλειστική, ότι τείνει να καταπνίξη πάσαν άλλην
εν τη ιδιαιτέρα περιοχή της, ότι μόνον υπό της βίας των πραγμάτων
αναγκάζεται να συνθηκολογήση.

 Ό,τι έπραξαν μέχρι σήμερον οι Νεότουρκοι είνε
μόνον εν πολλοστημόριον εκείνου, όπερ διανοούνται αληθώς να πράξωσιν.

Ευρισκόμενοι εις εξωτερικάς περιπλοκάς, θέλοντες να εξασφαλίσωσι την θέσιν
των εσωτερικώς, θέλοντες να ανυψώσωσι την υπόληψιν της πατρίδος των εις τα
όμματα του πεπολιτισμένου κόσμου, είχον λόγους να φανώσι φρονιμώτεροι,
εγκρατέστεροι, μετριοπαθέστεροι. Και όμως δεν κατώρθωσαν να αποκρύψωσι τους
σκοπούς των και να συγκρατήσωσι τας κοχλάζουσας ορμάς των. Η κρατούσα λοιπόν
σήμερον εν Τουρκία τάξις θα καταπολεμήση επιμόνως, αμειλίκτως, λυσσωδώς
πάσαν αποκεντρωτικήν τάσιν. Κατέχουσα πάσας τας εξουσίας, διαθέτουσα ως
όργανον στρατόν ισχυρόν και όχλον σφαγέα, αντλούσα τέχνας και πλεκτάνας εκ
του ακενώτου ταμείου της τουρκικής υποκρισίας και κρυψινοίας,
εκμεταλλευομένη τας ανοήτους αμοιβαίας έριδας των εθνοτήτων, κολακεύουσα
προς το παρόν τον ένα δια να πατάξη τον άλλον, θα θελήση να εκμηδενίση με
την σειράν πάντας. Όστις κατανοήση καλώς την σημασίαν του τεθέντος σκοπού,
δηλαδή την δημιουργίαν έθνους ενιαίου, έθνους οθωμανικού, δεν είνε δύσκολον
να εννοήση τα μέσα, άτινα θα τεθώσιν εις ενέργειαν. Θα παρεμποδίζωσι δια
πάσης εκλογικής παρανομίας και αυθαιρεσίας την εκδήλωσιν του αληθούς
φρονήματος των εθνικοτήτων, θα άρωσι την ελευθερίαν του συνέρχεσθαι, θα
απογορεύσωσι την συγκρότησιν πολιτικών συλλόγων, θα περιορίσωσι την
ελευθερίαν του τύπου, θα καταπατάξωσι τους πνευματικούς αρχηγούς, θα
καταργήσωσι την διοικητικήν και εκπαιδευτικήν αποκέντρωσιν των κοινοτήτων,
θα εξαφανίσωσι δια παντός τρόπου την εθνικήν συνείδησιν των εθνοτήτων, θα
επιβάλωσι την τουρκικήν γλώσσαν και ιδεολογίαν, θα επιβουλευθώσιν εν γένει
πάντα τα πνευματικά φυλετικά αγαθά, θα εξουδετερώσωσι τους Χριστιανούς
στρατιώτας, διασκορπίζοντες αυτούς εντός πλήθους Μωαμεθανών, θα παρακωλύωσι
δια πλαγίων μέσων πάντας τους Χριστιανούς τους τείνοντας να καταλάβωσιν
ανώτερα και εμπιστευτικά αξιώματα εν τη πολιτεία, θα αποκλείωσι δια πλαγίων
μέσων τους Χριστιανούς από των στρατιωτικών σχολών, δια να μη γίνουν πολλοί
Χριστιανοί αξιωματικοί, τέλος δεν θα διστάσουν να βάλουν το μαχαίρι εις τον
λαιμόν παντός ατόμου, ή πόλεως, ή χώρας, ήτις θα θελήση να σώση ανθισταμένη
το φρόνημα της και τον εθνισμόν της. Ιδού εν συνόψει τα ευγενή μέσα. Τα
μέχρι τούδε συμβάντα είνε αι απαρχαί της πορείας ταύτης. Ήδη η βουλή εψήφισε
τοιούτους τινάς εκβιαστικούς νόμους, προσβάλλοντας στοιχειώδη συνταγματικά
δίκαια. Ας σκεφτή τις, ότι ταύτα εγένοντο, καθ’ ον χρόνον η κρατούσα
τουρκική τάξις δεν ήτο ακόμη ασφαλής, ας σκεφτή, ότι η τάξις αύτη εις το
μέλλον θα γίνηται ολονέν ισχυροτέρα και φανατικωτέρα, ότι θα δημιουργήση
ισχυρότατον στρατόν και στόλον, ότι θα αναπτυχθή οικονομικώς, ότι εύρε και
θα εύρη εις το μέλλον ακόμη περισσότερους θαυμαστάς και υποστηρικτάς εν
Ευρώπη, αφ’ ενός μεν εκείνους, οίτινες θα ρίψωσι τα κεφάλαιά των εις την
Τουρκίαν και θα θελήσωσι να την εκμεταλλευθώσιν εμπορικώς και βιομηχανικώς
και αφ’ ετέρου εκείνους, οίτινες έχουν παρομοίους λογαριασμούς εις τας
ιδικάς των χώρας π.χ. τους Γερμανούς, ας σκεφθή, ότι θα εξασφαλίση την
εξωτερικήν της θέσιν και ίσως και συμμάχους θα αποκτήση, ας αναλογισθή τέλος
και υπό οίων παραδόσεων εμπνέεται ο τουρκικός λαός και τότε θα εννοήση τα
μέλλοντα να επακολουθήσωσιν.

Απέναντι της τοιαύτης αναποφεύκτου ροπής των πραγμάτων τι θα πράξωσιν ή τι
πρέπει να πράξωσιν αι διάφοροι εθνικότητες; Αι πιθανότητες είνε προφανείς.
Τρία τινά είνε δυνατόν να συμβώσιν.

Πρώτον να πείσωσι δια λογικών
επιχειρημάτων οι μη Τούρκοι τους Τούρκους, ότι δεν συμφέρει εις το κράτος
τοιαύτη εσωτερική διχόνοια, ότι λογικώτερον είνε να συμβιβασθώσιν επί τη
βάσε του καθιερωμένου καθεστώτος δια να ειρηνεύσωσι, να δυνηθώσιν οι Τούρκοι
να υψώσωσι τον λαόν εις το επίπεδον του ευρωπαϊκού πολιτισμού, να
δημιουργήσωσι κράτος ισχυρόν και σεβαστόν, δια να προαγάγωσιν πάντες τα
συμφέροντά των, σεβόμενοι αμοιβαίως τας ελευθερίας αλλήλων, κατανεμόμενοι
αναλογικώς τα δημόσια αξιώματα, προστατευόμενοι πάντες εξ ίσου υπό του νόμου
και της δικαιοσύνης, προσφέροντες πάντες εξ  ίσου τας υπηρεσίας των εις το
κράτος, απολαμβάνοντες πάντες τα αγαθά του πολιτισμού και της ευνομίας.

Δεύτερον είνε δυνατόν να συμβή, ώστε οι μη Τούρκοι, διεσπασμένοι,
αδιοργάνωτοι, ερίζοντες προς αλλήλους, αλληλοσπαρασσόμενοι, ύποπτοι, τυφλοί
προς το συμφέρον των, υπνωτισμένοι υπό απαραβιάστων ιστορικών δικαίων,
ανίκανοι προς πάσαν σκόπιμον ενέργειαν, να μη είνε εις θέσιν να αντιτάξωσιν
ουδεμίαν αξίαν λόγου άμυναν εις τας αφομοιωτικάς επιθέσεις των Τούρκων, να
απολέσωσι ολίγον κατ’ ολίγον τα κοινοτικά και πνευματικά αγαθά των, την
γλώσσά των, το φρόνημά των, την εθνικήν των συνείδησιν, τους θησαυρούς του
πολιτισμού, ους έχουν συναγάγη εν τη ιστορία των και τη ιδεολογία των, εν
μία λέξει να εκτουρκισθώσι, διατηρούντες μόνον την θρησκείαν και ίσως και
τινα καθαρώς κληρικά προνόμια, άτινα οι Τούρκοι ευκόλως θα σεβασθώσιν,
διορώντες, ότι η θρησκεία εν τοις αστικοίς κρατέσι δεν έχει πλέον την
σημασίαν, ην είχεν εν τοις απολυταρχικοίς.

Η πρώτη εκ των δύο τούτων πιθανοτήτων είνε καθαρά ουτοπία, και τούτο
απεδείχθη ήδη υπό των πραγμάτων. Είνε ουτοπία ου μόνον διότι πρόκειται περί
Τούρκων, ου μόνον διότι η λογική ουδέποτε λαμβάνεται υπ’ όψιν εν ταις
σχέσεσι των δυνατών προς τους αδυνάτους, είνε ουτοπία, διότι η διαγωγή των
Τούρκων είναι απόρροια νόμων ιστορικών, καθώς είδομεν, και οι Τούρκοι θα
υπερασπίσωσι και θα επιβάλωσι τα αποκλειστικά κυριαρχικά δικαιώματά των και
τα συμφέροντά των, προσπαθούντες να εκμηδενίσωσι τους ανθισταμένους δια
παντός μέσου και μέχρις εσχάτων. Ευθύς από των πρώτων συμπτωμάτων της νέας
ταύτης καταστάσεως η λογική του καλώς εννοουμένου συμφερόντος των Τούρκων, η
υπόμνησις άλλων κινδύνων ήρξατο παρελαύνουσα εις τας στήλας των ελληνικών
εφημερίδων, προ πάντων της Τουρκίας, και επαναλαμβανομένη κατά κόρον,
συνοδευομένη όμως υπό ασυνεπείας και παραλογισμού μοναδικού. «Άλλοι είνε ο
φυσικοί και επικίνδυνοι εχθροί σας, κραυγάζουν προς τους Τούρκους, είνε οι
Σλαύοι, είνε οι Βούλγαροι, οίτινες είνε και ημέτεροι εχθροί, είνε οι
Ευρωπαίοι. Ημείς είμεθα φίλοι σας. Θα καταστρέψητε ημάς, αλλ’ εν τω μεταξύ
οι Σλαύοι θα καταστρέψωσι και υμάς και ημάς και αυτή η ιδέα μάς είνε
φρικωδεστέρα πάσης δουλείας. Κτυπάτε λοιπόν τους Βουλγάρους και ημείς είμεθα
πρόθυμοι να κρατώμεν το ίσον».

Αλλά οι μωροί Τούρκοι αντί να ακούσουν τα
σοφά ταύτα επιχειρήματα, προς μεν τους ισχυρούς και επικινδύνους εξωτερικώς
Βουλγάρους κάμνουν παραχωρήσεις, δεικνύονται φιλικοί, πρόθυμοι, είνε έτοιμοι
να συμμαχήσουν μαζύ των, τουναντίον δε προσβάλλουν αμειλίκτως και υβριστικώς
και αγερώχως τους επικινδύνους μεν εν τω εσωτερικώ, αδύνατους δε και
ανικάνους προς δράσιν εκ των έξω, τους τόσον ειλικρινείς φίλους των Έλληνας.
Και ούτοι βλέποντες οικτρώς ναυαγούσαν την δικολαβικήν λογικήν των,
διαμαρτύρονται, επικαλούνται γη και ουρανόν, κάμνουν έκκλησιν εις την
ευσπλαγχνίαν των ισχυρών της γης και αλληλοϋβρίζονται ως προδόται. Και τούτο
μόνον δεν καταρθώνουσι να εννοήσωσιν, ότι υπάρχει αλογία ανωτέρα πάσης
λογικής και ρητορείας σοφιστικής, η βία των πραγμάτων, η επιβολή της
δυνάμεως, η ευγλωττία της πυγμής, ότι και αυτή η θεά Δικαιοσύνη κρατεί εις
τας χείρας της ξίφος και όχι εγχειρίδιον λογικής και όχι πομφολυγώδη
ρητορεύματα περί απαραγράπτων δικαίων.

Και δια να ίδωμεν, πως είνε δυνατόν να αποσοβηθή η δευτέρα πιθανότης,
ερχόμεθα τέλος να εξετάσωμεν την τρίτην πιθανότητα, ήτις είνε και
πλησιεστέρα εις τα πράγματα και συμφωνοτέρα προς τα συμπεράσματα της
ιστορικής εμπειρίας.

Εκ των εθνικοτήτων δηλαδή της Τουρκίας αι αληθώς ζωτικώτεραι, αι μη
τυφλούμεναι υπό προκαταλήψεων, αι μη υπνωτισμέναι υπό κενών λόγων, αι
δυνάμεναι να δράσωσι σκοπίμως και ενεργώς, δεν θα αφήσωσι τόσον ευκόλως
ανυπεράσπιστα τα δίκαιά των, και τα πολυτιμότερα πνευματικά αγαθά των και
τον προηγμένον πολιτισμό των έρμαια του τουρκικού σωβινισμού. Θα εννοήσωσι
ταχέως, ότι οι Τούρκοι δεν είνε δυνατόν να πεισθώσιν, αλλά πρέπει να
εξαναγκασθώσι να σεβασθούν τας εθνικότητας. Θα εννοήσωσιν εγκαίρως, ότι
ισότης και αδελφότης των λαών εν Τουρκία, εάν δεν θέλωσι να είνε απλή φενάκη
συνταγματική, είνε δυνατή μόνον επί τη βάσει ευρυτάτης αποκεντρώσεως. Θα
αποσκορακίσωσι πρώτοι αυτοί τα συντηρητικά και οπισθοδρομικά στοιχεία, άτινα
πιθανόν να εκληροδότησεν αυτοίς ο μεσαίων και θα κηρύξουν, ότι είνε
φιλελεύθεροι. Θα διαγνώσωσιν, ότι ο πραγματικός και μόνος εχθρός είνε ο
Τούρκος σωβινιστής, και επομένως θα παύσωσι να ερίζωσιν προς αλλήλους δια
εκκλησίας και παρεκκλήσια και δια μητροπολιτικάς επιχορηγήσεις, και να
γίνωνται τοιουτρόπως όργανα των σκοπών του Τούρκου. Τέλος θα διοργανώσωσι  την άμυνά των.

Αι εθνικότητες της Τουρκίας, όσαι δεν θέλουν να σκάψουν τον λάκκον των δια
των χειρών αυτών θα διοργανωθώσιν πρώτον αυταί καθ’ εαυτάς, ήτοι θα
καθορίσωσι σαφώς το φιλελεύθερον πρόγραμμά των[2], επιμένουσαι εις τα
πραγματικά των συμφέροντα (π.χ. θα προτιμήσουν να λαμβάνουν άδειαν γάμου, ή
βαπτίσεως από του δημαρχείου και να έχουν ελευθέραν εκπαίδευσιν ή
τανάπαλιν).

Το ενιαίον πρόγραμμα θα παρουσιάσουν εν μεν τη βουλή δια των βουλευτών των
απαραιτήτως ηνωμένων και ομογνωμονούντων, έξω δε της βουλής ως λαϊκόν
φρόνημα, δια του τύπου, δια διαλέξεων, δια ψηφισμάτων λαϊκών. Θα προσπαθώσιν
εις παν ζήτημα αναφυόμενον να διαφωτίζωσιν αμέσως όλον το έθνος περί τίνος
πρόκειται, θα κρατώσι ζωηρόν το ενδιαφέρον του, θα καθοδηγώσι τον λαόν εις
την εκδήλωσιν του φρονήματός του. Το πρόγραμμά των θα καθορισθή επί τη βάσει
γενικής συνελεύσεως αντιπροσώπων εκ πάσης πόλεως ή χώρας ένθα κατοικούσιν
ομοεθνείς εν Τουρκία. Θα γίνωνται ίσως και επαρχιακαί συνελεύσεις δια τον
καθορισμόν των τοπικών ζητημάτων και τον διαφωτισμόν των κατοίκων της
επαρχίας.

Δεύτερον αι εθνικότητες θα εξομαλύνωσι τας υπαρχούσας ίσως προς αλλήλας
διαφοράς, ώστε να λείψη πάσα αφορμή δυσπιστίας και αμοιβαίας δυσαρεσκείας
και θα συνενωθώσι προς αλλήλας εν τη κοινότητι του κινδύνου. Όταν ο Έλλην, ο
Αρμένιος, ο Βούλγαρος, ο Σέρβος, ο Άραψ εννοήσωσιν, ότι δεν είνε εχθροί προς
αλλήλους, αλλ’ έχουσιν ένα κοινόν εχθρόν, ταχέως θα ενωθώσι και θα
εξαναγκάσωσιν αυτόν να σεβασθή αυτούς.

Οι Τούρκοι είνε πολύ ισχυρότεροι εκάστης εθνικότητος καθ’ εαυτήν
λαμβανομένης και θα συντρίψωσιν αυτήν ευκόλως. Είνε ισχυρότεροι και πασών
ηνωμένων δια τούτο η άμυνα αυτών και πάλιν θα είνε δύσκολον. Αλλά το
ηνωμένον φιλελεύθερον κόμμα των εθικοτήτων εν τη οθωμανική βουλή θα έχη και
άλλα μέσα αμύνης και εκβιασμού κατά των ισχυόντων σωβινιστών Τούρκων,
τουτέστι την εν ανάγκη και κατά τας περιστάσεις συνεργασίαν του μετά της
τουρκικής αντιπολιτεύσεως, ή την  διαρκή συνεργασίαν του μετά της μερίδος
των φιλελεύθερων αποκεντρωτικών Τούρκων. Τότε και μόνον τότε θα είνε δυνατόν
να εννοήσουν οι Τούρκοι σωβινισταί, ότι το κράτος των θα ευημερήση άνευ
εσωτερικών σπαραγμών, αν σέβωνται τας αστικάς ελευθρερίας και την εθνικήν
συνείδησιν των εθνικοτήτων, τότε και μόνον τότε θα γίνη βιωτός ο βίος των μη
Τούρκων εν των οθωμανικώ κράτει.

Αλλ’ είνε πιθανόν, ότι παρ’ όλα ταύτα αι εθνικότητες δεν θα είνε ικαναί να
εξαναγκάζωσι πάντοτε τους σωβινιστάς Τούρκους εις νηφαλιότητα, θα είνε ίσως
ακόμη ανίσχυροι κατά των εκλογικών αυθαιρεσιών και δολιεύσεων, ανίσχυροι
κατά των πολυμηχάνων δολοπλοκιών, δι’ ων θα εξουδετερώνηται η δύναμίς των,
είνε πιθανόν, ότι δεν θα δυνηθώσιν οι μη Τούρκοι να μετάσχωσι των
διοικητικών εξουσιών, ή να καταλάβωσι σημαινούσας στρατιωτικάς, δικαστικάς
και πολιτικάς θέσεις, ώστε να έχωσιν επιρροήν επί την καθόλου διαμόρφωσιν
του κράτους, είνε πιθανόν τέλος παρ’ όλην την συνεργασίαν των να ίδωσι
καταπατουμένας τας ελευθερίας των και εν στιγμαίς εξάψεων φανατισμού και την
ζωήν των απειλουμένην υπό του τουρκικού όχλου και του στρατού. Δια τούτο
παραλλήλως προς την εσωτερικήν οργάνωσιν και συνένωσιν πρέπει να είνε
παρασκευασμένη και η μόνη ultima ratio, η μόνη πειθώ, η μόνη ακαταμάχητος
λογική, η λογική των όπλων. Η Ελλάς, η Βουλγαρία, η Σερβία και το
Μαυροβούνιον έχουσιν εντός του τουρκικού κράτους εκτεθειμένους εις τας
καταπιέσεις, εις τους διωγμούς, εις την μάχαιραν των Τούρκων εκατομμύρια
αδελφών. Δεν πρόκειται πλέον περί επικείμενης διανομής του τουρκικού
κράτους. Τούτο το κατέστησε πολύ απίθανον, αν μη αδύνατον η μεταπολίτευσις.
Η Τουρκία εγένετο κράτος νεώτερον, συνταγματικόν, κατά τύπους
πεπολιτισμένον, μέλλον ίσως ταχέως να ισχυροποιηθή και να γίνη σεβαστόν δια
του στρατού και του στόλου του. Πρόκειται περί της αμέσου σωτηρίας των εν
Τουρκία αδελφών, πρόκειται περί της ζωής των, της εθνικής των συνειδήσεως,
του πολιτισμού των, των πολυτιμοτάτων αγαθών των, πρόκειται τέλος περί της
ασφαλείας αυτών τούτων των κρατιδίων.

Καθώς έδειξε η διαγωγή της Τουρκίας και εν τω ζητήματι της Βοσνίας και
Ερζεγοβίνης και εν τω βουλγαρικώ ζητήματι και ιδιαιτέρως εν τω κρητικώ, η
Τουρκία ου μόνον δεν θα ανεχθή πλέον οιανδήποτε απόσπασιν χωρών της άνευ
απεγνωσμένων αγώνων, αλλά ταχέως θα γίνη ευερέθιστος και επιθετική εις τας
επεμβάσεις των έξω των συνόρων φιλόδοξων γειτόνων της. Τι θα γίνη λοιπόν,
εάν συνεπεία εσωτερικών ταραχών προβή π.χ. εξαίφνης η Τουρκία εις σφαγήν των
κατοίκων πόλεως ή χώρας κατοικουμένης υπό Ελλήνων ή Βουλγάρων ή Σέρβων; Θα
μείνωσιν απαθείς βλέποντες χυνόμενον το αίμα των αδελφών των οι πέριξ
ελεύθεροι λαοί, θα κύψωσι τον αυχένα, θα καταπίωσι μετ’ οδύνης και πικρίας
το πλήγμα ή θα αρκεσθώσιν εις υστερικάς κραυγάς και εις επικλήσεις ματαίας
προς την φιλανθρωπίαν των ισχυρών της γης; Αλλά μόνον λαοί, οίτινες
απεφάσισαν να αυτοκτονήσουν εν αισχύνη, λαοί, οίτινες απώλεσαν το συναίσθημα
της τιμής, λαοί, οίτινες δεν έχουν αίμα εν τη καρδία των δια να ερυθριάσουν
ραπιζόμενοι, δύνανται να ανεχθώσι τοιαύτα πλήγματα. Όταν μετά (την) ήτταν
του 97 επακολούθη ταπείνωσις ως η του 909 και δεν αρχίση ο λαός να ετοιμάζη
δια του αίματος της καρδίας του την εκδίκησιν, όταν δεν εξυγιάνη έστω και
δια των οδυνηροτάτων εγχειρήσεων τον διοικητικόν του και στρατιωτικόν του
οργανισμόν, και δεν παρασκευάση σκοπίμως, πυρετωδώς, ολοψύχως τον αγώνα της
τιμής, όταν δεν παρασκευάση την αποτροπήν νέων ατιμώσεων, ο λαός ούτος είνε
ανάξιος να φέρη υπερήφανα και ένδοξα ονόματα και μεγάλας λέξεις εις τα
χείλη.

Τα περί την Τουρκίαν κράτη θα εννοήσωσιν ίσως, όχι μετά  πολύ χρόνον, ότι
αυτά αλληλοσπαρασσόμενα δι’ ανοήτους φιλοδοξίας και δι’ επουσιώδη και
ευκόλως συμβιβαστά συμφέροντα, έθρεψαν δια του αίματός των τον εχθρόν, όστις
πάντας κατά σειράν θα ταπεινώση.

Δια της παρούσης μελέτης προσεπαθήσαμεν να κατανοήσωμεν την θέσιν των
πραγμάτων, την δημιουργηθείσαν εν Τουρκία δια της μεταπολιτεύσεως και να
προΐδωμεν τας συνεπείας αυτής. Προσεπαθήσαμεν να στηρίξωμεν τας εξηγήσεις
και τα συμπεράσματά μας επί της μέχρι τούδε ιστορικής εξελίξεως, να ίδωμεν
τα πράγματα, όπως αληθώς έχουσι και όχι δια μέσου του φακού οιωνδήποτε
προκαταλήψεων. Είδομεν, ότι η Τουρκία μόνον επί τη βάσει ευρυτάτων
αποκεντρωτικών παραχωρήσεων, ως κράτος φιλελεύθερον, δύναται να ζήση και να
προαχθή εν τω πολιτισμών και να ευημερήση εσωτερικώς και να γίνη σεβαστή
εξωτερικώς. Εύρομεν, ότι τα στοιχεία της αποκεντρώσεως ταύτης υπάρχουσιν ήδη
ευτυχώς ως αποτελέσματα του ιστορικού βίου και επομένως δεν πρόκειται ή περί
αναγνωρίσεως και παρατάσεως των ήδη καθιερωμένων αστικών ελευθεριών και
δικαίων των εθνικοτήτων. Αλλά οι Τούρκοι, παρασυρόμενοι υπό της
αποκλειστικής αστικής ιδέας της πατρίδος και μη διαγιγνώσκοντες εγκαίρως τον
χαρακτήρα του κράτους των και τας ανάγκας της εξελίξεως των λαών, θα
θελήσωσι και αυτοί να στρέψωσι τον τροχόν της ιστορίας προς τα οπίσω,
δημιουργούντες εις το κράτος των εσωτερικούς σπαραγμούς και εξωτερικούς
κινδύνους δια να επανέλθωσιν ίσως πάλιν μετά πεντήκοντα έτη εις το παρόν
καθεστώς των εθνικοτήτων.

Εύρομεν, ότι ο μόνος τρόπος αμύνης των μη Τούρκων κατά του επιδιωκομένου και
επιδιωχθησομένου αμειλίκτως εκτουρκισμού είνε η συστηματική διοργάνωσίς των
ως πολιτικών παραγόντων, η διείσδυσις των εις τον στρατιωτικόν και
διοικητικόν οργανισμόν του κράτους, η εξομάλυνσις των προς αλλήλους ερίδων,
η συνένωσις προς συνεργασίαν, ότι η μόνη ultima ratio κατά του εσχάτου
κινδύνου των εν Τουρκία Χριστιανών και ανάγκης της ασφάλειας και αποτροπή
μελλουσών ταπεινώσεων είνε η στρατιωτική και ναυτική οργάνωσις η σκόπιμος
και τελεία και επί ωρισμένου σχεδίου προπαρασκευή προς δράσιν των περί την
Τουρκίαν χριστιανικών κρατών, δια συνενοήσεως και συμμαχίας μεταξύ Ελλάδος.
Βουλαγαρίας, Σερβίας και Μαυροβουνίου.

Ταύτα είνε τα συμεράσματά μας. Ημείς φρονούμεν, ότι μόνον ούτω εξασφαλίζεται
η ειρήνη εν Ανατολή και η εν ομονοία συμβίωσις των εν Τουρκία εθνοτήτων.

Η τουρκική αστική τάξις θα φανή συμβιβαστική και ανεκτική μόνον, εάν
γνωρίζη, ότι έχει απέναντί της ωργανωμένους και ισχυρούς αντιπάλους,
ετοίμους να αναλάβωσι τον περί πάντων αγώνα. Εάν έχη απέναντί της την Ελλάδα
του 909 θα οργιάση εις βάρος των πολυτιμοτάτων αγαθών του εθνικού μας
πολιτισμού.

Γνωρίζομεν, ότι ίσως οι πλείστοι, δια την επικρατούσαν σήμερον εν Ανατολή
και ιδίως εν Ελλάδι σύγχυσιν γνωμών, εξ άλλων ιδεών ή προκαταλήψεων
ορμώμενοι, άλλα φρονούσι. Και η μεν ιστορία δεν θα βραδύνη να δείξη ποίος
έχει δίκαιον, τούτο όμως είνε αναμφισβήτητον, ότι δηλαδή οι ομοεθνείς μας,
αν έχωσι τέλος πάντων σκοπόν να ζήσωσιν ως λαός αξιοπρεπής εν των κόσμω
πρέπει να δείξωσιν άπαξ τουλάχιστον αρετάς Προμηθέων και όχι να πληρώσι
αιωνίως τον αέρα με ιερεμιάδας Επιμηθέων.

Εν Ιένη, 25 Ιουλίου 1909

 (Απ’ το συνέδριο των Νεότουρκων…….)

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΘΩΣΗ*

του Δημήτρη Γληνού

1. Τα μεγάλα όνειρα και τα μικρά έργα

Η ελληνική φυλή τα τελεφταία τούτα χρόνια βρίσκεται σε μια πολύ θλιβερή
κατάσταση. Τούτο δεν το αιστάνονται πλιά λίγοι μόνο παρατηρητές της εθνικής
και κοινωνικής μας ζωής, παρά το αίστημα αφτό απλώθηκε και σε μεγάλο μέρος
του λαού και στο ελέφτερο βασίλειο και στην υπόδουλη Ελλάδα. Από τη
συναίσθησην αφτή γεννήθηκε και η δυσαρέσκεια του ελληνικού λαού προς
εκείνους, που τον διοίκησαν και που εξέσπασε σε κάπια κινήματα επαναστατικά
και γενικώτερα σέναν πόθο για αλλαγή και για ανόρθωση.

Ας προσπαθήσουμε να σχηματίσουμε σύντομα μιαν ιδέα της τωρινής μας
πραγματικής κατάστασης που μας έφερε κι αφτά τα συναιστήματα.

2. Η επανάσταση του 21, οι ελπίδες που γέννησε

Ένα μέρος της ελληνικής φυλής ύστερα από ηρωϊκούς αγώνες και μεγάλες θυσίες
λεφτερώθηκε και με τη βοήθια των Εβρωπαίων απ’ τα χέρια των Τούρκων κ’
ίδρυσε το ελληνικό βασίλειο. Το γεγονός αφτό ήταν πολύ σημαντικό για τη φυλή
μας. Γιατί αμέσως σόλη τη φυλή απ’ άκρη σ’ άκρη δημιουργήθηκεν η ελπίδα, πως
πολύ γρήγορα το λεφτερωμένο αφτό ελληνικό βασίλειο θα βοηθήσει και τους
άλλους υποδουλωμένους αδελφούς μας, που είναι και πολύ περσότεροι να
λεφτερωθούν κι’ αφτοί απ’ τον ατιμωτικό ζυγό των Τούρκων.

Μα το ξαναγέννημα αφτό των Ελλήνων, που μια φορά ήταν τόσο πολιτισμένος λαός
και δημιούργησε τόσα καλά κι’ ωφέλιμα και για την άλλη ανθρωπότητα έργα, η
νεκρανάσταση μάλιστα αφτή καθώς ενομίστηκε από κείνους που θεωρούσαν την
ελληνική φυλή για ολότελα νεκρή και χαμένη, εγέννησεν ακόμα στον πολιτισμένο
κόσμο την ελπίδα πως και τώρα πάλι ίσως με πολλή και τίμια δουλιά θα ήτανε
δυνατό το ελληνικό γένος να φτάσει στο βαθμό του πολιτισμού, που βρίσκονται
τα έθνη της Δυτικής Εβρώπης και να γίνει για τους άλλους λαούς της Ανατολής
παράδειγμα και κέντρο φωτισμού. Η ελπίδα δε αφτή καθώς κ’ η αγάπη κι’
εβγνωμοσύνη που αιστάνονταν οι Εβρωπαίοι για τους αρχαίους Έλληνες,
υποβοηθημένη κι’ από το φιλολογικό και φιλοσοφικό ρωμαντισμό και την
πολιτική θέση των αστικών τάξεων της Εβρώπης την εποχή εκείνη, εγέννησε και
το λεγόμενο φιλελληνισμό, που τον καιρό κείνο μας εστάθηκε πολύ χρήσιμος. Οι
δύο αφτές ελπίδες, μολονότι ο πολιτικός βίος του ελληνικού βασιλείου εφτύς
από τα πρώτα χρόνια δεν τις δικαιολογούσε και τόσο πολύ, εξακολούθησαν
πενήντα χρόνια και παραπάνω να υπάρχουν ακέρηες και σεμάς και στους
Εβρωπαίους.

3. Η πραγματικότητα διαψεύδει τις ελπίδες

Ύστερα όμως, από τα 1870 περίπου, άμα φανερώθηκαν οι στιγμές που αληθινά
έπρεπεν η φυλή μας να τις πραγματοποιήσει, ένα ένα ερχόνταν τα συμβάματα,
που μας έδειχναν ανίκανους για τα δυο μεγάλα αφτά έργα. Εδιώξαμε ένα
βασιλιά, χρεωκοπήσαμε, νικηθήκαμε χωρίς καμιά μορφή ηρωϊσμού εκ μέρους μας
από τους Τούρκους, που τόσο τους περιφρονούσαμε, εδεχτήκαμε επίσημη
κηδεμονία στα οικονομικά μας και υπάρχει ανεπίσημη στον άλλο πολιτικό μας
βίο. Η πολιτική και κοινωνική οργάνωση κάθε άλλο είναι, παρά πρότυπο για
μίμηση και φωτισμό και άλλων. Η επίσημη τάξη τραβηγμένη σε χίμαιρες και
όνειρα, που δεν τα πιστέβει πλιά και που τα έκαμε φενάκη του ατομικού
συμφέροντος χωρίς καμιά ηθική επιλογή, χωρίς καμιά ηθική συνείδηση. Στην
επίσημη, τη μορφωμένη τάξη, την τάξη των κλασικομορφωμένων κάθε λογής ηθική,
σε κάθε είδους σχέση, προ πάντων δε στη σχέση προς το δημόσιο, και κουταμάρα
κατάντησαν έννοιες συνώνυμες.

Ο λαός απελπισμένος απ’ τη φτώχια και την αμάθεια, απ’ την τοκογλυφία και
την τυραννική και ληστρική πολιτεία των κομματάρχηδων, από την ανυπαρξία
δικαιοσύνης, που το πιο χειροπιαστό δίκιο γίνεται σκιά και φάντασμα μέσα
στις δολοπλοκίες των δυνατών, στις σοφιστείες και μπερμπαντιές των
δικολάβων, που τους τις επιτρέπει η ανοικονόμητη δικονομία μας, ο λαός
αφτός, το αίμα της φυλής το αδολώτερο και η ψυχή της η σχετικά αγνότερη και
καθαρώτερη ρίχτηκε σε μια προτροπάδην μετανάσταση, που κιντυνέβει σε λίγα
χρόνια να ερημώσει την Ελλάδα. Εκατάντησε σέναν τόπο με διόμιση εκατομμύρια
ψυχές να φέβγουν σαράντα χιλιάδες το χρόνο και μάλιστα οι νιοί κ’ οι
μεστωμένοι άντρες, τα πιο γερά δουλεφτάδικα χέρια και να μένουν στον τόπο
ανήλικά παιδιά, γυναίκες, γέροι και σακάτηδες.

Αφτή είναι στις πιο χτυπητές κι’ αδρές γραμμές η κατάστασή μας η πραγματική.
Βαθύτερη ανάλυση και λεπτότερο χαρακτηρισμό δεν έχουμε ανάγκη να κάνουμε εδώ
τώρα.

4. Οι γειτόνοι μας κι’ εμείς

Σαφτή τη θέση λοιπόν εκατάντησεν ύστερα από ογδόντα χρόνια λευτεριάς ο λαός,
που οι κόλακές του κ’ εκμεταλλεφτές του συνηθίζουν να τον ονομάζουν τον
εξυπνότερο της υφηλίου. Μα το θλιβερώτερο γι’ αφτόν είναι, ότι στα τελεφταία
τριάντα χρόνια μέσα, είδε άλλους λαούς, που τους ωνόμασαν και τους ονομάζουν
οι δικοί μας βάρβαρους, χτήνη, ημιάγριους και τα τέτια, που ούτε μεγάλο
όνομα ούτε μεγάλη κληρονομιά  πολιτισμού είχαν, ούτε εκλεχτοί και περιούσιοι
λαοί του Κυρίου ήταν, τους είδε να ξυπνούν, να παίρνουν εθνική συνείδηση,
νανστήνωνται και να πραγματοποιούν σε μεγαλύτερο βαθμό από τους Έλληνες και
με θυσία των Ελλήνων τα εθνικά τους όνειρα και τις ελπίδες του πολιτισμένου
κόσμου.

Κι’ οι Έλληνες που έμελλαν να γίνουν οι ελεφτερωτές της Ανατολής απ’ το ζυγό
των Τούρκων, αναγκάστηκαν να γίνουν σύμμαχοι κ’ υπερασπιστές της Τουρκικής
τυραννίας στη Μακεδονία χύνοντας γι’ αφτή το πολυτιμότερο αίμα τους.

Μα στα τελευταία χρόνια επροστέθηκε για ξεχείλισμα του ποτηριού, το πιο
απροσδόκητο, το πιο σημαντικό, ίσως και το σωτηριωδέστερο και για μας
σύμβαμα των τωρινών χρόνων, το ξύπνημα της Τουρκιάς.

Ο Τουρκικός λαός εμαραίνονταν κι’ έσβηνε κι’ αφτός ως τα τώρα δούλος μιανής
τυραννίας, που είχε για στήριγμά της τις θεοκρατικές και απολυταρχικές ιδέες
κληρονομιά άθλια της μεσαιωνικής κ’ Ασιατικής βαρβαρότητας. Μα το κίνημα των
Νεοτούρκων που αναποδογύρισε τον τύραννο, άνοιξε το δρόμο στις νέες ιδέες κι’
εδημιούργησε στον Τούρκικο λαό την πιθανότητα να ξαναζωντανέψει και να μπει
στη γραμμή του σύγχρονου Εβρωπαϊκού πολιτισμού. Το πρώτο αποτέλεσμα της
αλλαγής και του ξυπνημάτου ήταν που ο Τούρκικος λαός επήρε συνείδηση εθνική,
κι’ έτσι βρέθηκε αμέσως ζωντανός αντιμέτωπος και με τους Έλληνες και με τους
άλλους ανατολικούς λαούς που είχαν αρχίσει να τρώγονται αναμεταξύ τους για
τα κόλλυβά του.

Και τότες ήρθε η στιγμή για να δειχτή πιος ωργανώθηκε και πολιτίστηκε κάτω
απ’ τον ήλιο της λεφτεριάς καλύτερα, πιός ήταν ο αξιώτερος ο
διπλωματικώτερος, ο ικανώτερος, ο εξυπνότερος, ο δυνατώτερος, ο πιο
πειθαρχημένος, ο πιο ανδρικός. Πιος μένα λόγο εχρησιμοποίησε σκοπιμώτερα κι’
αληθινώτερα τις υλικές του και ηθικές δυνάμεις για να θεμελιώσει απάνω
σαφτές το εθνικό του μεγαλείο  και τον πολιτισμό του. Αφτές είναι οι στιγμές
που φαίνονται οι λαοί. Γιατί στα χρόνια της ειρήνης η σαπίλα δε φαίνεται,
μπορεί και να κουτσοσκεπάζεται με ψέματα επίσημα κι’ ανεπίσημα. Μα όταν
έλθουν οι μεγάλες και κρίσιμες στιγμές τα ψέματα δεν περνούν ή περνούν με
μεγάλο όλεθρο, όπως έγινε στα  97.

<Όταν ήρθε λοιπόν η μεγάλη στιγμή.> Και τότε φάνηκε η οικτρή πραγματικότητα
κι’ αλήθεια. Από τους Ανατολικούς λαούς εμείς προ πάντων κ’ οι Βούλγαροι
είχαμε με τους Τούρκους σπουδαία ζητήματα εθνικά άλυτα. Η δε νια κατάσταση
έμελλε να γεννήσει κι’ άλλα καινούρια.

Οι Βούλγαροι ήταν ακόμη ηγεμονία τυπικά υποδουλωμένη στους Τούρκους, είχε
την ανατολική Ρωμυλία όχι ακόμη ολότελα δική της, είχε τέλος και τα εθνικά
της δίκαια για τους Βουλγαρομακεδόνες. Εμείς είχαμε την Κρήτη με έλληνα
διοικητή μα επίσης τυπικά υποδουλωμένη στους Τούρκους, είχαμε τη συνθήκη του
Βερολίνου ανεχτέλεστη, την ατιμία του 97 και τα σύνορά μας κουτσουρεμένα από
τους Τούρκους, είχαμε κι’ όλας το σπουδαιότερο απ’ όλα πέντε εκατομμύρια
αδέλφια κάτω απ’ το τούρκικο μαχαίρι.

Οι Βούλγαροι αναγνωρίζοντας αμέσως την πραγματική σημασία της τουρκικής
επανάστασης κι’ όντας σε τριάντα χρόνια μέσα ωργανωμένοι κι’ έτοιμοι σε όλα
και για όλα, εσυνδυάστηκαν με οξυδέρκεια και διπλωματική ευστροφία με άλλους
ισχυρούς, που είχαν όμοια συμφέροντα και χωρίς να θυσιάσουν ένα στρατιώτη ή
να συντρίψουν τα οικονομικά τους, επήραν τη λεφτεριά τους ολότελα, έγιναν
βασίλειο, επήραν οριστικά την ανατολική Ρωμυλία κ’ έδειξαν φανερά το
ενδιαφέρον τους για τους Βουλγαρομακεδόνες. Δείχνοντας τη γροθιά τους
επέτυχαν κι’ επιτυχαίνουν ό,τι θέλουν. Η Εβρώπη τους επιδοκίμασε στο τέλος
και ο θαυμασμός των Βουλγαρόφιλων βρήκε την ικανοποίησή του.

Οι Έλληνες όχι μόνο δεν πήραν την Κρήτη, όχι μόνο εκιντύνεψαν να την ιδούν
ουσιαστικώτερα υποδουλωμένη στους Τούρκους, όχι μόνο δεν έλυσαν κανένα άλλο
ζήτημά τους ούτε έδειξαν καν πως λογαριάζουν να ξεπλύνουν την ντροπή του 97,
όχι μόνο δεν ετόλμησαν να προσέξουν καν στα παθήματα και τα βασανιστήρια και
τον ηθικό, πνευματικό και οικονομικό εκβιασμό των Ελλήνων της Τουρκιάς, μα
ανέχτηκαν, ως βασίλειο και ως έθνος προκλήσεις και βρισιές και διωγμούς και
ταπείνωση της σημαίας από βάρβαρα πλήθη και παραβιασμούς συνθηκών κι’
εξολοθρεμό του ελληνικού εμπορίου και προσβολές επίσημες.

Τη σύγκριση της δράσης του Ελληνικού έθνους με τη δράση άλλων γειτονικών
λαών την περιορίζουμε μόνο στα γενικά πολιτικά γεγονότα, γιατί αφτά είναι
περισσότερο χτυπητά στα μάτια όλων, αφτά εσυγκίνησαν περισσότερο κι’
ετίναξαν απ’ το λήθαργό της την εθνική ψυχή. Ημπορούσεν όμως πολύ καλά η
σύγκριση αφτή να γίνει και για άλλα σημαντικά φανερώματα του κοινωνικού
οργανισμού. Εσωτερική οργάνωση, παιδεία, τέχνη, επιστήμη θα είχε να μας
παρουσιάσει τις ίδιες διαφορές. Εκεί προ πάντων αλήθεια και ζωή, επίγνωση
της πραγματικότητας, ουσία, σεμάς παραγνώριση της πραγματικότητας, ψεφτιά
και μίμηση, λατρεία της απατηλής φαινομενικότητας.

5. Η λαϊκή ψυχή αισθάνεται

Τα εξωτερικά πολιτικά γεγονότα έδειξαν τη σαπίλα του κοινωνικού και
πολιτικού μας οργανισμού, μας άνοιξαν τα μάτια για να δούμε το βάραθρο, που
κατά κει ολόϊσα κυλούσαμε πηγαίνοντας προς νέα δύση, προς νέα νέκρωση του
ελληνισμού ύστερα από τόσο σύντομο ξαναζωντάνεμα. Γιατί όχι μόνο δεν
επραγματοποίησεν η ελληνική ψυχή τα όνειρά της ούτε καμιά από τις ελπίδες
που στήριξαν σαφτήν οι πολιτισμένοι άνθρωποι της Δύσης, μα εκατάντησε να
κιντυνέβει κι’ αφτή η λεφτεριά τού ελληνικού βασιλείου· ένας πρωθυπουργός
επίσημα από το βήμα της βουλής εθύμισε στους αντιπροσώπους του ελληνικού
λαού την τύχη της Πολωνίας και πολλοί Εβρωπαίοι άρχισαν να μας χτυπούν την
καμπάνα του (πολιτικού) θανάτου.

Στην Εβρώπη εχάθηκεν όχι μόνο κάθε συμπάθεια μα στο βάθος και κάθε εχτίμηση
για τους Έλληνες και οι λιγοστοί σοφοί του γραφείου και θαμαστές του αρχαίου
κόσμου που διατήρησαν στα βάθη της ψυχής τους κάπια ειλικρινή αγάπη και για
τους νέους Έλληνες κι’ αν προβούν σε δημόσια υπεράσπιση δεν ακούονται από
κανένα, ας αφήσουμε που κι’ απ’ αφτούς μερικούς τους έχει πλερώσει με πικρία
η δημοκοπούσα μωρία μερικών πνευματικών αρχηγών του σύγχρονου ελληνισμού.

Στην Ελλάδα εκείνοι που ως τα τώρα ήταν πνευματικοί και πολιτικοί οδηγάτορες
του λαού ή κάνουν πως δε βλέπουν τίποτε απ’ ότι συβαίνει γύρω τους και τα
βλέπουν όλα τα ως τα τώρα γενούμενα καλά κι’ ωραία και κατηγοράν κάθε αλλαγή
ή βρίσκουν για κάθε κακό που δε μπορεί πια να μείνει κρυφό δικαιολογίες
διάφορες. Τα δικά μας φταιξίματα τα ρίχνουν όλο σε άλλους, στους Εβρωπαίους,
στη δυναστεία, (στον ουρανό), στην τύχη, ποτέ όμως στον εαφτό τους και στον
εαφτό μας. Τις επιτυχίες των άλλων λαών ή τις αρνιούνται ή προσπαθούν να τις
αποδώσουν σε ξένη υποστήριξη, σε εύνοιες ισχυρών και στα τέτια.

Μα αφτό αποδείχνει ίσα ίσα πως από τον τρόπο που σκέφτονται οι ως τα τώρα
κυριάρχοί του, οι πνεματικοί του και πολιτικοί τύραννοι είτε βουλεφτάδες
είναι είτε καθηγητές στο πανεπιστήμιο και τάλλα σκολιά, είτε ανώτεροι
δικαστές, είτε δικηγόροι, είτε γιατροί, είτε γραμματιζούμενοι, είτε
καλαμαράδες, είτε εφημεριδογράφοι και συντάχτες των Πατρίων
εθνικοεφημερίδων, είτε δεσποτάδες με πατερίτσες, είτε ιεροκήρυκες με μεγάλα
λόγια και πολλές κατάρες και αφορισμούς, απ’ όλους αφτούς τίποτα δεν έχει να
προσμένει ο λαός για τη σωτηρία του. Γιατί όσο αφτοί δεν αναγνωρίζουνε
ειλικρινά, πως αφτοί οι ίδιοι με τον τρόπο που σκέφτονται και διδάσκουνε και
με το παράδειγμα που δίνουνε στο λαό και με τις ιδέες και τις προλήψεις, που
του βάζουν, πως αφτοί τον έφεραν στη θέση που βρίσκεται σήμερα, διόρθωση δε
γίνεται. Πώς θα διορθώσει το κακό ένας που δεν το αναγνωρίζει; Αφτοί δε γύρω
στις ιδέες και στις προλήψεις με τις οποίες πλανάν το λαό έχουν χτίσει τα
συμφεροντάκια τους τα ατομικά. Ξέρουν πως άμα ξυπνήσει ο λαός τα συμφέροντά
τους τα ατομικά θα πειραχτούν. Ξέρουν πως τότες θα περάσει η βασιλεία των
ψεφτογραμματισμένων, των σοφιστάδων, που η βασιλεία τους έχει για θρόνο την
αμάθεια και την πλάνη του λαού. Και γι’ αφτό αγωνίζονται με κάθε τρόπο να
κρατήσουν το λαό στο σκότος.

Ο φωτισμός του λαού θα είναι ο θάνατος των τωρινών του εσωτερικών τυράννων.
Πως υπάρχουν τύραννοι εσωτερικοί στη χώρα, ο λαός στο πέσιμό του το
διαιστάνθηκε.

Ήταν τόσο βαθύ το τίναγμα, τόσο βαθύς ο πόνος της εθνικής ψυχής που κανένα
Μιστριώτικο ψέμα για εθνικά μεγαλεία δε μπορούσε πια να τήνε ξεγελάσει.

Και ο λαός επαναστάτησε για τη σωτηρία του και χτύπησε κάπιες τυραννίες
εσωτερικές. Μα ημπόρεσεν άρα γες ο λαός αμάθητος κι’ ανοδήγητος, καθώς τον
άφησαν ως τα τώρα, να ιδεί μόνο με το ένστιχτό του πιός είναι ο καθ’ εαφτού
τύραννος ο ολέθριος, που μας βυζαίνει το αίμα, που μας πιπιλίζει το μυαλό
και την καρδιά και μας αφαιράει τη δύναμη της ζωής;

Ημπόρεσεν άρά γες ο λαός μόνο με το ένστιχτό του, αφ’ ου κανείς δεν τον
οδηγάει, να νιώσει τις βαθύτερες αιτίες, που τους ηρώους της εθνικής
επανάστασης, που άνοιξαν τόσο λαμπρά το δρόμο για μια νέαν Ελλάδα, τίμια και
δοξασμένη τους εδιαδέχτηκαν πλιατσικολόγοι και θεσιθήρες, σοφιστές
αχαρακτήριστοι, συμφεροντολόγοι δημοκόποι, ασυνείδητοι φενακιστές κάθε
εθνικού ιδεώδους;

Ημόρεσεν άρά γε ο λαός να βρει τις βαθύτερες εστίες της διαφθοράς, που
παραλεί και μολέβει τους χαρακτήρες, που βαφτίζει κάθε ευγενικό ιδεώδες στο
ψέμα κι’ αφίνει μόνο το ατομικό συμφέρο να οργιάζει σε βάρος του κράτους και
της φυλής;

Αν δε δει τον οχτρό, αν δε μετρήσει το κακό σόλο του το βάθος και την
έχταση, αν δε φτάσει στις ρίζες της αρρώστιας πώς θα χτυπήσει ο λαός, πώς θα
κάνει την εσωτερική του απολύτρωση, πώς θα ανορθωθεί;

6. Τα πρόσωπα, οι νόμοι, οι ιδέες

Εύκολα καταλαβαίνει κανείς, πως εδώ είναι το πιο δύσκολο και πιο κρίσιμο
σημείο της προσπάθειας του λαού για την ανόρθωση του και τη σωτηρία του. Η
προσπάθεια αφτή υπάρχει και εδείχτηκε πολύ σταθερώτερη και επιμονώτερη απ’
ό,τι επερίμεναν οι εσωτερικοί και εξωτερικοί οχτροί της φυλής μας. Ο λαός
άμα κατάλαβε πως ήταν πεσμένος, ταπεινωμένος, δυστυχισμένος εζήτησε αλλαγή.
Το ένστικτο της αυτοσυντηρησίας τόνε σπρώχνει. Πρέπει να γίνει κάπια αλλαγή.
Αλλαγή του τρόπου με τον οποίο τον ανάθρεψαν και τον εδίκασαν και τον
εκυβέρνησαν και τον εφορολόγησαν και τον ωργάνωσαν ως τώρα. Και επειδή το
προχειρώτερο και φανερώτερο και πιο χειροπιαστό στοιχείο του τρόπου αυτού,
είναι τα πρόσωπα που τα τελεφταία τούτα χρόνια τον εδιοίκησαν, εχτύπησεν ο
λαός αφτουνούς, εναντίον τους εξέσπασεν ο δίκαιος θυμός του και επίμονα
εζήτησε την αλλαγή τους. Εζήτησεν, επόθησεν, επικαλέστηκε νέους ανθρώπους,
νέους άντρες, νέους οδηγούς και κυβερνήτες και επαραδόθηκε σε κείνους που
εφανερώθηκαν με πίστη και αφοσίωση απεριόριστη.

Εις τα νέα πρόσωπα επαρέδωκε την τύχη του. Τους είπε: πάρτε τα πάντα, είμαι
δικός σας. Δώστε μου νέους νόμους, νέα διοίκηση, νέα φορολογία, νέα
δικαιοσύνη, νέα οργάνωση. Δώστε μου νέα ζωή. Αφτή θα είναι η ανόρθωση, και η
αλλαγή και η σωτηρία.

……………………………………………………………………………..

Τα πρόσωπα λοιπόν ημπορεί να έχουν σημασία ως όργανα ιδεών και οι νόμοι
ημπορεί να έχουν σημασία όταν θεμελιώνονται απάνω στις ηθικές ιδέες, που
κανονίζουν το φέρσιμο των ανθρώπων στα διάφορα περιστατικά του βίου των.
Γιατί την ψυχή των ανθρώπων και τα φερσίματά τους τα  κυβερνούν οι ιδέες,
που αργά αργά, με το πέρασμα αιώνων καμιά φορά, σχηματίζονται και
αποκρυσταλλώνονται και γίνονται οδηγήτρες της ζωής.

Οι ιδέες αφτές δεν είναι πάντα οι ίδιες αιώνιες και αμετάβλητες. Επειδή
πρέπει να κανονίζουν την ανθρώπινη ζωή, πρέπει να προσαρμόζονται στους όρους
της πραγματικότητας, Γι’ αφτό όταν αλλάζει η πραγματικότητα πρέπει να
παρακολουθούν την αλλαγή και οι ιδέες.

Αλλιώς γεννιούνται μεγάλες συγκρούσεις, προβλήματα κοινωνικά, επανάστασες.
Έτσι τον καιρό που υπήρχεν η προσωπική σκλαβιά, όπως στην αρχαία Ελλάδα π.χ.
υπήρχαν και ιδέες πατροπαράδοτες που εκανόνιζαν τα φερσίματα των αφεντάδων
προς τους σκλάβους και των σκλάβων προς τους αφεντάδες. Όταν όμως έπαψε να
υπάρχει σκλαβιά έπρεπε να αλλάξουν και οι ιδέες που εκανόνιζαν τα φερσίματα
των ανθρώπων αναμεταξύ τους και είναι φανερό πως αν κανένας θα ήθελε ακόμα
να μεταχειρίζεται μερικούς ανθρώπους σα σκλάβους, τα φερσίματά του θα
εγεννούσαν σύγκρουση με την πραγματικότητα και ίσως την καταστροφή του.

Το ίδιο φαινόμενο ισχύει και για ολόκληρους λαούς. Κάθε λαός κληρονομάει από
τους προγόνους του μερικές κεντρικές ιδέες που κανονίζουν τη διαγωγή του
στις πλιό σημαντικές περιστάσεις, του δημόσιου βίου. Είναι λοιπόν
σπουδαιότατο για την ευδοκίμηση ενός λαού να συμφωνάν οι πατροπαράδοτες
ιδέες με την πραγματικότητα.

Αν δεν συμφωνάν πρέπει να συμμορφωθούν. Αλλιώς θα γεννηθούν προβλήματα
κοινωνικά, συγκρούσεις, δυστυχίες, συμφορές κοινωνικές, ατυχήματα εθνικά,
κατάπτωση του συνόλου. Και τότε η αλλαγή των ιδεών και η προσαρμογή τους με
την πραγματικότητα, που έπρεπε να γίνει σιγά σιγά και χωρίς κλονισμούς, θα
γίνει με επαναστάσεις και ταραχές, ή αν οι χρεωκοπημένες ιδέες εξακολουθούν
να βασιλέβουν και να πλαστογραφούν την πραγματικότητα ο μαρασμός του
δημόσιου βίου θα τελιώσει με κοινωνικό και εθνικό θάνατο.

…………………………………………………….

Από τα σπλάχνα λοιπόν του φωτισμένου λαού πρέπει να βγει η αληθινή
επανάσταση. Επανάσταση πνευματική, που χωρίς τουφέκια και σπαθιά η δύναμή
της θα είναι τρισμέγιστη και ακατανίκητη. Επανάσταση, που θα την οδηγούν
ιδέες, ιδέες νέες βγαλμένες από το σημερινό ελληνισμό, από την κοινωνική,
εθνική και φυλετική μας πραγματικότητα, από το αληθινό συμφέρο του σημερινού
ελληνικού λαού και όλης της φυλής.

7. Οι νεκροί που πρέπει να θαφτούν

Είδαμε, πως το ελληνικό έθνος στα τέλη του δέκατου όγδοου και τις αρχές του
δέκατου ενάτου αιώνα άρχισε ν’ αναγεννιέται, να πέρνει καθαρή συνείδηση του
εαυτού του και της ιστορικής του σημασίας και πως με μεγάλες ελπίδες άρχισε
τον αγώνα για μια καθολικήν απελευθέρωση της υποδουλωμένης φυλής. Είδαμε
ακόμη και σε πια θέση βρέθηκεν ο Ελληνισμός στις αρχές του εικοστού αιώνα
και πόσο την κάνει λυπηρότερη τη θέση αφτή η σύγκριση με άλλους λαούς που
πριν λίγες δεκαετηρίδες ακόμα ήταν σόλα κατώτεροί μας.

Τα αίτια της εσωτερικής αφτής αδυναμίας, της ηθικής ανικανότητας να πούμε,
που ακολούθησε τον πολεμικό ηρωϊσμό και την καρτερία των ανθρώπων του 21, τα
αίτια της ανικανότητας για σκόπιμη πολιτική, στρατιωτική, κοινωνική και
γενικά εθνική οργάνωσή μας, τα αίτια της ψυχικής μας αδυναμίας στο να
πάρουμε αληθινά και πραγματικά διδάγματα από τον αρχαίο ελληνικό και
προπάντων από το σύγχρονο ευρωπαϊκό πολιτισμό, που και των δυονώνε
εμιμηθήκαμε μόνο μερικούς εξωτερικούς τύπους, τα αίτια, που μας έφεραν
συμφορές εθνικές και ταπείνωσες και εσωτερική απελπισία, ο λαός στο ξέσπασμα
του θυμού του τα γύρεψε στους πολιτικούς των τελεφταίων χρόνων. Ο λαός δεν
είχεν ολότελα άδικο, γιατί βέβαια οι πολιτικοί αυτοί ήταν ένα από τα
φανερώματα και τα όργανα της διαφθοράς. Μα τώρα είναι κατάλληλη στιγμή για
να καταλάβουμε, πως δεν ήταν οι πολιτικοί η αρχική και καθ’ εαφτού του κακού
αιτία.

……………………………………………

Ναι είν’ αλήθεια. Το λαό δεν τον ξεγελάει ένα ή δύο ή πέντε πρόσωπα. Το λαό
τον απατάει και τον μαδάει και του ρουφάει το αίμα ολόκληρη τάξη ανθρώπων.

Μα η τάξη αφτή που εβγήκε από τα σπλάχνα του λαού, που ιστορική καταγωγή και
δικαιώματα δεν έχει και όμως τυραννεί, που τα μέλη της δεν εγεννήθηκαν με
ιδιαίτερες κληρονομικές κακίες ούτε με κακές διαθέσεις κατά της φυλής τους
και όμως έγιναν και γίνονται κάθε μέρα οι νεκροθάφτες της, η τάξη αφτή που
μέσα της βρίσκεται και το παιδί του πλούσιου και το παιδί του φτωχού, και το
παιδί του άρχοντα και το παιδί του παπουτσή, η τάξη αυτή που εν ω βγαίνει
από το λαό θεμελιώνει την αποτρόπαιη τυραννία της απάνω στην αμάθεια του
λαού και την αποπλάνησή του η τάξη αυτή είναι δημιούργημα της νεοελληνικής
παιδείας, <για να μην πούμε του νεοελλ(ηνικού) πολιτισμού> είναι όσοι
πέρασαν πέρα και πέρα από το σημερινό ελληνικό σκολιό, το Γυμνάσιο, το
Πανεπιστήμιο, είναι οι γραμματισμένοι.

Η τάξη αφτή είναι δημιουργημένη από τις νεκρές ιδέες που μας εκληρονόμησαν
χρόνοι περασμένοι. Η τάξη αφτή ζει, στηρίζει την τυραννία της, τα ατομικά
της συμφέροντα, την εκμετάλλευση του λαού και της πολιτείας απάνω στη
βασιλεία προλήψεων, ψέφτικων ιδεωδών, χρυσοχάρτινων ειδώλων, με τα οποία
θαμπώνει τα μάτια του λαού….

Στην ιδέα, που έχουμε για τον εαφτό μας, για το τί είμαστε ως έθνος και τί
σημασία έχουμε για το σημερινό πολιτισμό, <στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε
τα καθήκοντα μας και τα δικαιώματά μας είτε για τις σχέσεις μας με την
οικογένεια πρόκειται, είτε για την κοινωνία και το κράτος και τη φυλή, για
τον τρόπο που ξεχωρίζουμε το κοινωνικό και εθνικό συμφέρον> στον τρόπο που
αντιλαμβανόμαστε τη σχέση μας και την εξάρτησή μας από το παρελθόν της φυλής
μας και τις πνευματικές ή κοινωνικές αξίες που μας έχει παραδώσει, στον
τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τα καθήκοντά μας προς τη σημερινή πραγματικότητα,
που αποτελεί την καθ’ αφτό υπόστασή μας, στον τρόπο που κρίνουμε τους άλλους
λαούς και τους Εβρωπαϊκούς και τους γειτονικούς μας λαούς της Ανατολής και
τη θέση μας απέναντί των, σε κάθε ριζική και βαθύτερη σκέψη για το είναι
μας, για το άτομο και τη φυλή μας, που μας καθορίζει την έννοια του
καθήκοντος και συμφέροντος και τον τρόπο της ενεργείας μας είτε για τις
ατομικές μας δουλιές ενεργούμε, είτε για τις οικογενειακές, είτε για τις
κοινοτικές είτε για τις εθνικές, εκεί πρέπει να ζητηθή η πηγή της αρρώστιας
μας…..

8. Επανάσταση πνευματική

….Η πρόοδο και εξέλιξη των κοινωνιών η οποία στηρίζεται στους νέους όρους
που δημιουργεί ο άνθρωπος για το βίο του, έχει ως απαραίτητη προϋπόθεση και
αναπόδραστη ανάγκη την αλλαγή των ιδεών και των συνηθειών των ανθρώπων. Οι
ανθρώπινες κοινωνίες δεν εξελίσσονται και δεν προοδεύουν όλες το ίδιο.
Διάφορες συνθήκες της χώρας, του κλίματος, της ιστορίας κανονίζουν την
πρόοδο. Άλλοι λαοί προοδεύουν ταχύτερα, άλλοι σιγώτερα, άλλο καθόλου, άλλοι
τραβούν μπροστά με σύστημα και γοργότητα, άλλοι σαν να τους βαρένουν τα
γερατιά μόλις σέρνουν το βήμα και άλλοι βρίσκονται σε κατάπτωση και βαίνουν
προς το θάνατο.

Από όσα είπαμε για τους νόμους της στασιμότητας και της εξέλιξης
καταλαβαίνομε τώρα ολοφάνερα ότι όπου υπάρχει γοργότερη και ζωντανότερη
πρόοδο εκεί υπάρχει και συνεχέστερη ταχύτερη προσαρμογή των ιδεών, που
κυβερνούν τους ανθρώπους προς την νέα πραγματικότητα. Οι ζωντανοί
άνθρωποι -άλλος μεγάλος νόμος της ζωής ο νόμος της προσαρμογής-
προσαρμόζονται ταχύτερα προς τους νέους όρους και τραβούν μπροστά. Και
τανάπαλιν, όπου ολιγώτερη πρόοδο, και ολιγώτερη εξέλιξη και ολιγώτερη δύναμη
ζωής και προσαρμογής εκεί αλλαγή των ιδεών δεν γίνεται και το προσκόλλημα
των ανθρώπων στις παλιές ιδέες και στις παλιές συνήθειες, το προσκόλλημα στα
είδωλα και στα σύμβολα και στις λέξεις επιμονώτερο και μανιωδέστερο. Εκεί
βασιλέβει η στασιμότητα, τα γερατιά, εκεί μυρίζει λιβάνι θανάτου.

Όλη η ανθρώπινη ιστορία μας το διδάσκει. Όπιος εμελέτησε τι αλλαγή ιδεών
έγινε στον αρχαίο κόσμο από την εποχή του Όμηρου ως το Χριστό εκείνος
καταλαβαίνει την αιτία της ακμής και του μεγαλείου του αρχαίου πολιτισμού.
Όπιος εμελέτησε τί τεράστια αλλαγή ιδεών έγινε στην Εβρώπη στους τελευταίους
τέσσερις αιώνες εκείνος ημπορεί να καταλάβει τα αίτια της σημερινής
καταπληχτικής ακμής του εβρωπαϊκού πολιτισμού. Όπιος επίσης εμελέτησε τι
στασιμότητα ιδεών επικρατεί στην Ασία και τους Ασιατικούς λαούς δύο χιλιάδες
χρόνια τώρα, εκείνος ομοίως καταλαβαίνει τα αίτια της σημερινής καταπτώσεως
των πολιτισμών της Ασίας, η οποία έχει κατεβάσει τους Ασιατικούς λαούς εις
ανθρώπους δευτέρας ή τρίτης ποιότητος.

Είναι λοιπόν αναπόδραστος νόμος της ζωής και της προόδου η αλλαγή των ιδεών
εκείνων, που δεν συμβιβάζονται πια με τους όρους της ζωής, με την
πραγματικότητα…..

Τη σκέπη, που σκεπάζει τα μάτια του λαού και δεν τον αφήνει να δει το
αληθινό του συμφέρο, τα χρυσοχάρτινα είδωλα, που τα θεωρεί για αληθινούς
θεούς και τα προσκυνάει, τις προλήψεις, που σαν πλοκάμια χταποδιού
περιτυλίγουν την ψυχή του, την ξεσκίζει η πνευματική επανάσταση που φέρνει
σε νίκη τις νέες ιδέες.

Ούτε σε νόμους, ούτε σε βουλές, ούτε σε αλλαγές προσώπων βρίσκεται η σωτηρία
του δυστυχισμένου λαού. Όσο τον τυραννάει και τον πλανάει και τον θαμπώνει
και τον υπνωτίζει η τάξη που έχει συμφέρο να του ρουφάει το αίμα, σωτηρία
δεν υπάρχει. Σωτηρία υπάρχει μόνο στην πνευματική επανάσταση που
συντρίβοντας τα είδωλα θα συντρίψει και την τάξη των εκμεταλλευτών του λαού.

Μόνο η ψυχική και πνευματική αναγέννηση, το ξαναβάφτισμα της ελληνικής ψυχής
στη δροσερή πηγή της ζωής και της αλήθειας, μόνο το βάφτισμα μες τα
κρουσταλένια νερά της αλήθειας που καμιά ακάθαρτη πρόληψη δεν τάχει
θολωμένα, θα γίνει βάφτισμα στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ για τη φυλή μας.

——————————————————————————–

*Δημοσιεύτηκε στο Νουμά, φύλλα 360, 362-364, Αθήνα 1909, αναδημοσιεύεται στα
Έργα του Γ. Σκληρού, επιμ. Λ. Αξελού, Επικαιρότητα, Αθήνα , 1976, σελ.
412-430. (Ó. Åð.)

* Δημήτρης Γληνός, «Η τουρκική μεταπολίτευσις και αι συνέπειαι αυτής», 1909,
στο Δ. Γληνού Άπαντα, τόμος Α’ 1898-1910, σελ. 171-188. Ο Γληνός θεωρούσε
αυτή του την εργασία  που γράφτηκε στην Ιένα τον Ιούλιο του 1909 και
δημοσιεύτηκε στα τεύχη του Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου του περιοδικού
Ελληνισμός ως «την πρώτη μελέτη (μου) με τη μαρξιστική μέθοδο», και
«σοβαρότατη μελέτη γιατί σ’ αυτήν προείδα το βαλκανικό πόλεμο του 1912».
[Βλέπε Άπαντα, τόμ Α’ σελ 552 σχόλια του επιμ. Φίλιππου Ηλιού].

[1] Την έκτασιν του εν Τουρκία Ελληνισμού, τον πληθυσμόν του, την
εκπολιτιστικήν δράσιν του, τα σχολεία του, τα φιλανθρωπικά του ιδρύματα, την
εμπορικήν, βιομηχανικήν και ναυτικήν ακμήν του ουδείς εμελέτησεν ακόμη
συστηματικώς και αξίως του έργου. Νομίζομεν, ότι δεν υπάρχει καταλληλοτέρα
στιγμή προς επιχείρησιν έργου τόσον σημαντικού και επείγοντος. Νυν άρχεται ο
αγών. Πρέπει να γνωρίσωμεν και ημείς και ο άλλος κόσμος τι έχομεν την
στιγμήν ταύτην, δια να εννοήσωμεν, τι θα απολέσωμεν ή θα κερδίσωμεν εξ
αυτού.

[2] Τονίζομεν ιδιαιτέρως το φιλελεύθερον πρόγραμμα, διότι η θέσις των
πραγμάτων είνε τοιαύτη, ώστε ευκόλως δύναται να παρασύρει, μάλιστα τους
Έλληνας, εις εντελώς εσφαλμένην πολιτικήν. Επειδή δηλαδή επί απολυταρχίας,
αναγνωριζομένης της θρησκευτικής αυτοτελείας, οι Χριστιανοί έχοντες τον
κλήρον επί κεφαλής, απελάμβανον με σχετικήν γαλήνην αρκούσαν πνευματικήν
ελευθερίαν, πιθανόν να νομισθή είτε ότι καλόν είνε να επανέλθη το πρώην
καθεστώς, είτε ότι εν γένει η πολιτική των Χριστιανών πρέπει να είνε
αντιδραστική και οπισθοδρομική. Αλλ’ η ιστορία διδάσκει, ότι το
προκεχωρημένον αποκεντρωτικόν καθεστώς, ούτινος την διατήρησιν επιδιώκουσιν
οι Χριστιανοί, εις τα αστικά κράτη δεν περιέχεται εις ουδέν συντηρητικόν ή
αντιδραστικόν πρόγραμμα, αλλά εις το πρόγραμμα των φιλελευθέρων.

* Το κείμενο αυτό,του οποίου παραθέτουμε αποσπάσματα έγραψε ο Γληνός μαζί με
τον Μανόλη Τριανταφυλλίδη, το 1910 στη Λειψία εμπνευσμένοι από την
Επανάσταση του 1909 και την άνοδο του Βενιζέλου, υπό τον γενικό τίτλο Στο
Δρόμο της Νέας Ζωής, που ήθελε να αποτελέσει ένα πνευματικό και πολιτικό
μανιφέστο, το οποίο όμως παρέμεινε ημιτελές και αδημοσιευτο. Το
αναδημοσίευουμε εδώ από τον Β’ τομο των απαντων του Δ. Γληνού

Σημαντικότατη απόφαση έλαβε το σουηδικό κοινοβούλιο την Πέμπτη 11 Μαρτίου 2010, αναγνωρίζοντας τις γενοκτονίες των χριστιανικών κοινοτήτων από τους Τούρκους εθνικιστές. Η πρωτοβουλία ανήκε στους Σοσιαλδημοκράτες και τους Οικολόγους.

Ο Σύλλογος Ποντίων «Εύξεινος Πόντος Στοκχόλμης» έβγαλε σχετική ανακοίνωση με την οποία χαιρετίζει και χειροκροτεί την απόφαση του Κοινοβουλίου για την αναγνώριση της Γενοκτονίας. Στην ανακοίνωση προστίθεται ότι ο σύλλογος πιστεύει «ότι η αναγνώριση θα δυναμώσει τον δρόμο προς την δημοκρατία του τουρκικού κράτους και την υπάρχουσα έρευνα για την γενοκτονία των Ποντίων».

Η απόφαση αυτή έχει μια επιπλέον σημασία γιατί λαμβάνεται λίγες μέρες μετά από την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από την Επιτροπή των Εξωτερικών Υποθέσεων του Αμερικανικού Κογκρέσου…

Νομίζουμε ότι σε λίγο μόνο οι Νεοέλληνες αρνητές των γενοκτονιών (μαζί με τον Κωστόπουλο και τον Τρεμόπουλο) θα μείνουν να δίνουν την μάχη οπισθοφυλακής μαζί με τους Toύρκους εθνικιστές και το Βαθύ Κράτος της γείτονος!

———————————————————

Πατήστε ΚΛΙΚ πάνω στην ανακοίνωση του συλλόγου Εύξεινος Πόντος Στοκχόλμης για να διαβάσετε καλύτερα τηνανακοίνωση:

———————————————————————————-

ΠΑΜΠΟΝΤΙΑΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ

Θεσσαλονίκη,12-3-2010

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ο ποντιακός Ελληνισμός χαιρετίζει με ιδιαίτερη ηθική ικανοποίηση την γενναία απόφαση του Σουηδικού Κοινοβουλίου της 11.3.2010 να αναγνωρίσει την γενοκτονία των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολής (Αρμενίων, Ασσυρίων και Ποντίων), που διαπράχθηκε από τους Νεότουρκους και το κεμαλικό καθεστώς.

Η απόφαση αυτή, αποτέλεσμα των συντονισμένων ενεργειών του τοπικού ποντιακού σωματείου «Εύξεινος Πόντος Στοκχόλμης», του ποντιακής καταγωγής βουλευτού του Σουηδικού Κοινοβουλίου Νίκου Παπαδόπουλου και του πολιτευτή Τάσου Σταφυλίδη, επιβεβαιώνει για τρίτη φορά τις δυνατότητες που έχει ο Ελληνισμός της Διασποράς.

Προηγήθηκε η απόφαση της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο τον Σεπτέμβριο του 2006 και η απόφαση της Πολιτειακής Βουλής της Ν. Ουαλίας Αυστραλίας τον Απρίλιο του 2009.

Εκφράζουμε την ευαρέσκειά μας προς τους βουλευτές του Σουηδικού Κοινοβουλίου που υπερψήφισαν την σχετική πρόταση, ιδιαίτερα δε προς τους Σοσιαλδημοκράτες και Οικολόγους που είχαν και την πρωτοβουλία της πρότασης.

——————————————————————-

Επίσης: http://www.inews.gr/61/anagnorisi-tis-genoktonias-apo-to-souidiko-koinovoulio.htm

Αναγνώριση της Γενοκτονίας από το σουηδικό Κοινοβούλιο…

Από την Ελληνοσουηδική Ιστοσελίδα http://greek.swedishportal.net/.

Αναγνώριση της Γενοκτονίας από την Σουηδική Βουλή – H Τουρκία ανακαλεί τον πρεσβευτή της – Ανακοίνωση του “Εύξεινου Πόντου Στοκχόλμης” – Riksdagen erkände folkmordet – Turkiets ambassadör kallas hem (Στην φωτογραφία, κατακρεουργημένοι Έλληνες από τις Οθωμανικές ορδές πριν από περίπου 95 χρόνια στον Πόντο).Η Σουηδική Βουλή αναγνώρισε την Γενοκτονία των χριστιανικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας και του Πόντου από τους Οθωμανούς, το 1915 και καθ΄ όλη την διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η Τουρκία αντιδρά άμεσα ανακαλώντας τον …πρεσβευτή της στην Στοκχόλμη και ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Erdogan, ακυρώνει την προγραμματισμένη επίσκεψή του στη Σουηδία. Η πρεσβευτής της Άγκυρας Zergun Koruturk ενημέρωσε τον Ahmet Davutoglu και ο τελευταίος την ανακάλεσε για διαβουλεύσεις. Είναι η δεύτερη ανάκληση πρεσβευτή μέσα σε μία εβδομάδα μετά από την ανάκληση του πρεσβευτή της Άγκυρας από τις ΗΠΑ.

Με ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ο “ΕΥΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ ΣΤΟΚΧΟΛΜΗΣ χαιρετίζει την απόφαση και την χαρακτηρίζει ιστορική. Στην ψηφοφορία που διεξήχθη αργά το απόγευμα της Πέμπτης 11 Μαρτίου και μετά από διεξοδική συζήτηση, το Σουηδικό Κοινοβούλιο αναγνώρισε με το οριακό αποτέλεσμα των 131 ψήφων υπέρ και 130 κατά, τη ν Γενοκτονία των χριστιανικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας από τους Οθωμανούς, των Αρμενίων, των Ελλήνων του Πόντου, Ασσυρίων και Καλδέρων, το 1915 και σε σχέση με τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο κυβερνητικός συνασπισμός των αστικών κομμάτων που κυβερνά την Σουηδία απέρριψε την αναγνώριση με την δικαιολογία ότι οι πολιτικοί δεν θα πρέπει να γράφουν την Ιστορία, το γεγονός όμως ότι τέσσερις βουλευτές του αστικού συνασπισμού ψήφισαν με την αντιπολίτευση (δηλαδή με τους σοσιαλδημοκράτες, τους πράσινους και το αριστερό κόμμα, έκρινε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας υπέρ της αναγνώρισης της γενοκτονίας. Να σημειωθεί ότι η Επιτροπή Εξωτερικών υποθέσεων της Σουηδικής Βουλής είχε προτείνει την απόρριψη της πρότασης για την αναγνώριση της Γενοκτονίας.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας (και πρώην πρωθυπουργός) Carl Bildt λυπάται τα μέγιστα για την απόφαση του Κοινοβουλίου και φοβάται ότι η απόφαση αυτή θα δυσχεράνει την διαδικασία συναδέλφωσης που βρίσκεται σε διαδικασία. Σύμφωνα με τον Carl Bildt το αντιπολιτευόμενο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της Τουρκίας CHP, απαίτησε αμέσως μετά την απόφαση, την διακοπή της διαδικασίας συναδέλφωσης!!!

Αμέσως μετά την γνωστοποίηση του αποτελέσματος της ψηφοφορίας που αναγνώριζε την Γενοκτονία, η Τουρκία ανακάλεσε τον πρεσβευτή της στην Στοκχόλμη ενώ ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Erdogan, καταδίκασε την απόφαση και ακύρωσε αμέσως την γ΄ αυτό τον μήνα προγραμματισμένη επίσκεψή του στη Σουηδία. Με ανακοίνωση του πρωθυπουργικού γραφείου επικρίνεται με σκληρή γλώσσα η απόφαση του Σουηδικού Κοινοβουλίου. Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι η Τουρκία ανακάλεσε τον πρεσβευτή της στη Στοκχόλμη για διαβουλεύσεις και πως αναβλήθηκε η επίσκεψη που θα πραγματοποιούσε ο πρωθυπουργός Recep Tayyip Erdoğan στη Σουηδία στις 14 Μαρτίου.

Την διαδικασία της απόφασης παρακολούθησαν από τα θεωρία της Σουηδικής Βουλής εκατοντάδες Έλληνες, Ασσύριοι και Συριάνοι, οι οποίοι και ξέσπασαν σε χειροκροτήματα όταν ανακοινώθηκε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. Τα σουηδικά ΜΜΕ δίδουν μεγάλη δημοσιότητα στο θέμα.

To Δελτίο τύπου του “Εύξεινου Πόντου Στοκχόμης:

“Επιτέλους μια ιστορική απόφαση¨

Με μεγάλη χαρά και συγκίνηση ανακοινώνουμε ότι σήμερα Πέμπτη 11 Μαρτίου, το Σουηδικό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ τις αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Ποντίων Ελλήνων και όλων των Χριστιανικών μειονοτήτων της Οθωμανικής Τουρκίας.

Ο σύλλογος μας Εύξεινος Πόντος Στοκχόλμης χαιρετάει και χειροκροτάει την απόφαση του Κοινοβουλίου για την αναγνώριση της Γενοκτονίας. Πιστεύουμε ότι η αναγνώριση θα δυναμώσει τον δρόμο προς την δημοκρατία του Τουρκικού κράτους και την υπάρχουσα έρευνα για την Γενοκτονία.

Ο σύλλογος μας θέλει πρώτον να ευχαριστήσει τις Ομοσπονδίες των Αρμενίων και των Ασσυρίων για την τέλεια συνεργασία που έχουμε τόσα χρόνια για το συγκεκριμένο θέμα. Χωρίς αυτή την συνεργασία θα ήταν αδύνατον να προχωρήσουμε αυτόν τον μεγάλο, δύσκολο και περίπλοκο αγώνα. Θέλουμε επίσης να ευχαριστήσουμε όλους τους βουλευτές που υποστήριξαν την δουλειά μας και για τον ψήφο τους που έκανε την αναγνώριση της Γενοκτονίας πραγματικότητα. Επίσης θέλουμε να ευχαριστήσουμε τους βουλευτές Hans Linde και Fredrik Malm και τον πρώην βουλευτή Τάσο Σταφυλίδη που ήταν η φωνή του συλλόγου μας στο Κοινοβούλιο.

Αυτό είναι η επανόρθωση των παππούδων μας. Η αναγνώριση είναι μια ιστορική στιγμή, όχι μόνο για την Σουηδία αλλά και για όλο τον κόσμο. Η αναγνώριση είναι το αποτέλεσμα του σκληρού αγώνα που έχουμε δώσει μαζί με τους Αρμενίους και τους Ασσύριους εδώ στην Σουηδία. Έχουμε δείξει στον κόσμο ότι η δικαιοσύνη πάντα κερδίζει στο τέλος και ότι η ιστορία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί από κράτη η άτομα. Η Γενοκτονία είναι ένα ιστορικό γεγονός, ένα από τα πιο μελανά τμήματα της παγκόσμιας ιστορίας και ελπίζουμε ότι η Σουηδική αναγνώριση θα ανοίξει τα μάτια και άλλων δημοκρατικών κρατών να πράξουν το ίδιο.

Με ταπεινότητα ευχαριστούμε όλους τους ιδιώτες, τους οργανισμούς και τους βουλευτές που έχουν δουλέψει ώστε να φέρουμε σε πέρας την αναγνώριση, λέει ο πρόεδρος του συλλόγου, Κωνσταντίνος Φραγγίδης.

Ο Εύξεινος Πόντος Στοκχόλμης θα συνεχίσει να υποστηρίζει την Σουηδική κοινωνία με πληροφορίες ώστε να συνεχίσουμε παραπέρα για μια διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας. Για μια ακόμη φορά θέλουμε να ευχαριστήσουμε όλους όσους μας έχουν βοηθήσει να περάσουμε την αναγνώριση της Γενοκτονίας στο Σουηδικό Κοινοβούλιο.

Η Αμερικανική Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων αναγνώρισε την Γενοκτονία των Αρμενίων από τους Οθωμανούς Τούρκους

Με 23 ψήφους έναντι 22 η Bουλή των Aντιπροσώπων στις ΗΠΑ αναγνώρισε τις σφαγές των Αρμενίων από τους Οθωμανούς Τούρκους ως γενοκτονία. Κόντρα στα εκατομμύρια που ξόδεψε η Τουρκία για να εμποδίσει την αναγνώριση από την Βουλή των Αντιπροσώπων δεν τα κατάφερε. Και η απόφαση, της έστειλε το δυνατό μήνυμα ότι  η Τουρκία ούτε ψήφο έχει ούτε βέτο στο αμερικανικό Κογκρέσσο. Στην συζήτηση παρευρέθηκε και ο Τούρκος πρέσβης.

Παρακολούθησα  δορυφορικά ζωντανά την συζήτηση και μου έκανε εντύπωση η εναρκτήρια ομιλία του προέδρου του σώματος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, Χάουαρτ Μπέρμαν. ΄Ηταν μια ομιλία καταπέλτης εναντίον της Τουρκίας καταγράφοντας μαρτυρίες για την γενοκτονία από αμερικανικά, βρετανικά, γερμανικά, ιταλικά, σουηδικά, και έγγραφα άλλων χωρών που επιβεβαιώνουν την βαρβαρότητα των Οθωμανών Τούρκων για την εκ προμελέτης σφαγή και εθνικό ξεκαθάρισμα των Αρμενίων. Εκθέσεις και θέσεις ακαδημαικών, ερευνητών και από το Ισραήλ που καταδικάζουν την Τουρκία για τα εγκλήματά της. Ο κ. Μπέρμαν είπε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες ως ηγέτιδα χώρα στην υπεράσπιση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχει την ηθική υποχρέωση να περάσει το ψήφισμα. ΄Ισως να υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις, όμως πιστεύω είπε, η Τουρκία εκτιμά τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ όσο εκτιμούμε και εμείς τις σχέσεις μας μαζί της. Ο δε κ. Άκερμαν που υποστήριξε την αναγνώριση, υπέδειξε τους τρείς επιζώντες της γενοκτονίας που παρευρέθηκαν,  ηλικίας, 97, 98 και 105 και είπε « Είναι εδώ για δικαιοσύνη. Για πόσο ακόμα θα περιμένουν;”

 Κρεμασμένοι Αρμένιοι στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης, λίγο πριν ξεκινήσουν οι εκτοπίσεις των Αρμενίων από την περιοχή.Φωτο: Armin T. Wegner

Άλλος που μίλησε υπέρ της αναγνώρισης είπε, αυτά που λέμε και εμείς για χρόνια. Ενόσω τέτοια εγκλήματα παραμένουν ατιμώρητα κάποιοι θα συνεχίζουν να τα επαναλαμβάνουν.  Είναι καιρός η Τουρκία να καταλάβει ότι δεν μπορεί να σταματήσει την αναγνώριση της γενοκτονίας. Την έχουν αναγνωρίσει 11 άλλες χώρες του ΝΑΤΟ, η Ευρωπαική Ένωση, όλη η Ευρώπη, συνολικά άλλες 25 χώρες, δεν μπορούν οι ΗΠΑ να παραμείνουν απαθείς. Η Τουρκία οφείλει να συνθηκολογήσει με το παρελθόν της…

Δεν μπορεί να προεξοφληθεί η έκβαση του ψηφίσματος, κατά πόσο δηλαδή θα φθάσει στην ολομέλεια της Βουλής, αλλά ο πρόεδρος της Επιτροπής είχε δηλώσει ότι θα το φέρει ενώπιον της αν θα υπάρξουν αρκετοί ψήφοι για να περάσει. ΄Ομως είναι ενδεικτικό ότι και παρόλες τις τουρκικές πιέσεις ως αποτέλεσμα των οποίων η υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον ζήτησε από τον πρόεδρο της επιτροπής να ακυρώσει την συζήτηση επικαλούμενη τους τουρκικούς ισχυρισμούς ότι θα χαλάσει το κλίμα ομαλοποίησης σχέσεων Αρμενίας-Τουρκίας, ο πρόεδρος απέρριψε τους ισχυρισμούς.  Απάντησε κατά την συζήτηση ότι τα πρωτόκολλα που υπέγραψε ο Ερτογκάν δεν έχει καμία διάθεση να τα εφαρμόσει. ΄Αρα δεν αξίζουν το χαρτί στα οποία γράφτηκαν.

Να πούμε ότι παρόμοια ψηφίσματα εγκρίθηκαν από τη Βουλή και το 1975 και το 1984 αλλά δεν πέρασαν στην ολομέλεια. Το 2000 δε ψήφισμα για την γενοκτονία βρισκόταν καθ΄όδόν προς το Βουλή όταν η ψηφοφορία αιφνίδια διακόπηκε με επέμβαση του τότε προέδρου Κλίντον, όπως έγραψαν οι Λος Άντζελες Τάιμς. Αλλά και το 2007 όταν επενέβη ο πατέρας Μπούς.

Ο φιλότουρκος Μαικ Μακμάν – και κάποιοι δικοί μας…

Αξίζει επίσης να αναφέρουμε ότι όλοι οι Δημοκρατικοί  στην περιφέρεια της Νέας Υόρκης ψήφισαν υπέρ της αναγνώρισης εκτός του Μάικ  Μακμάν, ο οποίος φανερά υποστηρίζει το τουρκικό λόμπυ και τις θέσεις της Άγκυρας. Αλλά  επικαλείται ότι είναι και …φίλος τόσο των Ελληνοκυπρίων όσο και των Τουρκοκυπρίων  για λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας! Υποστηρίζεται  περιέργως και από κάποιους Ελληνοκύπριους. Οι οποίοι τις τελευταίες μέρες δυστυχώς αντί να τον πιέσουν και να τον στριμώξουν να υποστηρίξει την αναγνώριση της γενοκτονίας,  ενώνοντας τη φωνή τους με όλους τους Αρμένιους και Έλληνες για το σκοπό αυτό, κάποιοι επώνυμοι λοιπόν, (διατηρώ λεπτομερώς τις δηλώσεις τους μέσω εμειλς)  καλούσαν τους δικούς μας που δούλευαν για την αναγνώριση,  να αφήσουν ήσυχο τον Μακμάν  γιατί είναι φίλος μας και ότι άλλο το κυπριακό και άλλο το αρμενικό ή το κουρδικό, άρα δεν πρέπει να μας ενδιαφέρουν αυτά ή το γεγονός ότι αυτός ασπάστηκε το τουρκικό λόμπυ.  Μας φτάνει που  είναι φίλος της Κύπρου! (Διζωνικός όντως).  Μάλιστα ένας επώνυμος έφθασε στο προκλητικό σημείο να τους κατηγόρησε κιόλας πως «κάνουν ζημιά στο Κυπριακό»! Πως; Επειδή εκθέτουν την τουρκική σχέση του Μακμάν και τον πίεζαν  να ψηφίσει υπέρ της αναγνώρισης και επειδή είναι οοι Ε/κ αυτοί απορρίπτουν την Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία που υποστηρίζει και ο «φίλος» Μακμάν του τουρκικού λόμπυ! Αφήστε τον Μακμάν ήσυχο έλεγαν…(Σ.Σ. Ελληνοκύπριοι της ΠΣΕΚΑ δεξιώθηκαν σε «μπάρπεγκιου» πρόσφατα τον Μακμάν, υπάρχουν οι φωτογραφίες,  αλλά δεν θεώρησαν πρέπον να τον στριμώξουν να ψηφίσει υπέρ της αναγνώρισης). Το πόση πραγματική «ζημιά» ΠΑΡΟΛΙΓΟΝ να προκαλούσε άμεσα στο Κυπριακό, λαμβάνοντας υπόψη ότι η προσυπογραφή της γενοκτονίας πέρασε με μία ψήφο, η φιλο- Μακμανική τους αφοσίωση, έχει καταγραφεί αρνητικότατα γι΄αυτούς και το ρόλο τους. (΄Ενας από αυτούς είναι και των ΜΜΕ προς Κύπρο).

Ενώ η περιφερειακή επιτροπή της μεγαλύτερης ελληνοαμερικανικής οργάνωσης ΑΧΕΠΑ με επιστολή της προς τον Μάικ Μακμάν τον κάλεσε να ψηφίσει υπέρ της αναγνώρισης. ΄Ομως τέτοια έκκληση δεν έγινε από τις ελληνοκυπριακές οργανώσεις.

Κλείνω με την αινιγματική δήλωση του κ. Basil Mossaides, διευθυντή της ΑΧΕΠΑ ο οποίος (βλέπε πιο κάτω) είπε μεταξύ άλλων: «…Οι ηγέτες της Ελληνοαμερικανικής οργάνωσης πιστεύουν πως η Ιστορία δεν αλλάζει ούτε με την πάροδο του χρόνου ούτε από λομπίστες με μεγάλες τσέπες.» Καταλήγοντας ο κ. Μοσαϊδης τόνισε πως «η ΑΧΕΠΑ σαν οργάνωση που στάθηκε πάντοτε υπέρ της αλήθειας και υπέρ του δικαιώματος των ανθρώπων να ζουν χωρίς φόβο, εκφράζει ευγνωμοσύνη στα μέλη του Κογκρέσου που με την ψήφο τους έκαναν ότι ήταν σωστό να γίνει»

Εν τω μεταξύ η Τουρκία κάλεσε τον πρέσβη της στην Άγκυρα για διαβούλευση.

Φανούλα Αργυρού

Από της vanessa111

(“Η ελληνιζάτσια πρέπει να ξυπνήσει“)

 «Ένα από τα πιο άγνωστα θέματα του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος υπήρξε η δράση των ελληνικών κομμουνιστικών οργανώσεων στη Σοβιετική Ένωση μέχρι το ‘37.… Τα θέματα αυτά παρέμειναν άγνωστη σελίδα της νεοελληνικής Ιστορίας, γιατί οι πρωταγωνιστές -παρότι σταλινικοί- έπεσαν θύματα της αντιμειονοτικής-ρατσιστικής πολιτικής του σταλινισμού και γιατί η ελλαδική ιστοριογραφία υπήρξε βαθύτατα εσωστρεφής. Ακόμα και σήμερα είναι ελάχιστοι οι ερευνητές αυτής της σκοτεινής εποχής…..»

     Οι εκδόσεις “Κολεχτιβιστής” τύπωσαν τέσσερα πρωτότυπα έργα του Κοστοπράφ. Απ’ αυτά ξεχωρίζει το επικό ποίημα Λάμπος (1932), το οποίο ήταν αφιερωμένο στον αγώνα των μπολσεβίκων παρτιζάνων της Αζοφικής εναντίον των ένοπλων “αντεπαναστατικών” ομάδων του Σκουρό και του Μαχνό. Ο Λάμπος, νεαρός Έλληνας, παρουσιάζεται στο ποίημα ως “αγωνιστής για την ευτυχία του λαού.” Το καλύτερο έργο του Κοστοπράφ είναι το έπος Λεόντης Χονα­γμπέη, το οποίο εκδόθηκε το 1934. Ο κεντρικός ήρωας του έργου είναι ο Έλληνας λαϊκός ποιητής Λεόντης, ο οποίος εκφράζει το μίσος κατά των ντόπιων Ελλήνων γαιοκτημόνων των ελληνικών χωριών της Αζοφικής, που εκμεταλλεύονταν τους φτωχούς αγρότες. Η βασική αρχή, που εκφράζεται από τον Λεόντη, είναι: “Όταν ο λύκος λυπηθεί το αρνάκι, τότε και ο πλούσιος θα λυπηθεί το φτωχό.” Παράλληλα με την καταγγελία της εκμετάλλευσης ο Γ. Κοστοπράφ περιέγραφε με πολύ τέχνη την αγάπη του Λεόντη με την ελληνοπούλα Μαρία Κοσκός.

   Τα πρώτα ποιήματα του ποιητή εκδόθηκαν το 1933 με τον τίτλο Τα πρώτα βήματα. Το τελευταίο έργο του που τυπώθηκε ήταν το Καλημέρα ζήσιμο, δηλαδή Καλημέρα ζωή, το 1937.[1] Η γραμμή της ομάδας του “Κολεχτιβιστή” ήταν ότι: “Η ελληνιζάτσια πρέπει να ξυπνήσει.” Στην κατεύθυνση αυτή συναντούμε πολλές φορές, σε κείμενα γραμμένα στα μαριουπολίτικα, τη χρήση ελληνικών όρων, ενώ η αντίστοιχη ρωσική ή ταταρική λέξη, που ήταν περισσότερο γνωστή στους αναγνώστες, βρισκόταν σε παρένθεση.

     Η έκδοση της εφημερίδας Κολεχτιβιστής είχε αρχίσει στο Ντονιέτσκ τουλάχιστον τρία χρόνια πριν από την ίδρυση του εκδοτικού οίκου στο Δονμπάς. Πιθανότατα το πρώτο φύλλο της εφημερίδας κυκλοφόρησε στις 27 Οκτωβρίου 1930. Η πρώτη έκδοση ήταν μικρού σχήματος, δισέλιδη. Το σύνθημα “Προλετάριοι όλου του κόσμου ενωθείτε” βρισκόταν στο πάνω μέρος της πρώτης σελίδας, όπως ακριβώς σ’ όλες τις υπόλοιπες εφημερίδες της Σοβιετικής Ένωσης. Ο υπότιτλος ήταν: “Βδομαδιάτικη ελληνική εφημερίδα της Μαριουπολίτικης επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος μπολσεβίκων Ουκρανίας.” Στα πρώτα φύλλα χρησιμοποιήθηκε η δημοτική με αρκετά στοιχεία της τοπικής ελληνικής διαλέκτου. Στη συνέχεια η εφημερίδα πέρασε στη μαριουπολίτικη διάλεκτο. Στη γραφή της εφημερίδας τηρούνταν οι αρχές της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1926.

     Από το 1930-1931 η εφημερίδα ήταν εβδομαδιαία, για να γίνει δισεβδομαδιαία από το 1933. Από το 1935 κυκλοφορούσε μέρα παρά μέρα. Στη θεματολογία της περιλαμβάνονταν πολιτικά θέματα και ανταποκρίσεις από τις ελληνικές κοινότητες της Αζοφικής. Ο προβληματισμός για το εκπαιδευτικό πρόβλημα και το γλωσσικό ζήτημα απασχολούσε σοβαρά την εκδοτική ομάδα του Κολεχτιβιστή, ενώ από τις στήλες της εφημερίδας παρουσιάζονταν στοιχεία σχετικά με τον αναλφαβητισμό των ελληνικών πληθυσμών και τη λειτουργία των ελληνικών σχολείων. Aπό απολογισμούς της ίδιας εφημερίδας συμπεραίνεται πως τα δύο πρώτα χρόνια της κυκλοφορίας της απασχολούνταν στη σύνταξη εννέα άτομα, ενώ στο πρώτο φύλλο απασχολούνταν μόνο δύο άτομα. Το 1934 οι εργαζόμενοι έφτασαν τους 14. Το 1930 η εφημερίδα τυπώθηκε σε 500 μόνο αντίτυπα για να φτάσει τα 3.000 το 1933, με στόχο τις 6.000. Βασικά στελέχη του Κολεχτιβιστή ήταν ο ποιητής Γκεόργκι Κοστοπράφ, ο Αμφικτύων Δημητρίου, που χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο “Μαρμαρινός”, σε ανάμνηση της καταγωγής του από το νησί του Μαρμαρά, ο Γιάλης, ο Γ. Δ. Λεωνίδας κ.ά. Με την εφημερίδα συνεργάζονταν ευκαιριακά Ελλαδίτες και Κύπριοι, όπως ο Πλουτής Σέρβας που αργότερα έγινε γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου.

(τα κείμενα είναι από το: Βλάσης Αγτζίδης, Παρευξείνιος Διασπορά, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 1997)

Τον Ιανουάριο του 2008 ο Μιχάλης Πρωτοπαπαδάκης, εγγονός του Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη, πρώην πρωθυπουργού που είχε καταδικαστεί και εκτελεστεί το 1922 ως ένοχος εσχάτης προδοσίας για τη Μικρασιατική Καταστροφή, υπέβαλε στον Αρειο Πάγο αίτηση επανάληψης της περίφημης Δίκης των Εξι.

Η αίτηση αιτιολογείτο με το επιχείρημα ότι νέα στοιχεία αποδεικνύουν δικαστική πλάνη. Δύο χρόνια αργότερα, τον Ιανουάριο του 2010, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου αποφάσισε ότι αρμόδιο είναι το Ποινικό Τμήμα, που είχε ήδη λάβει απόφαση, με διαφορά μιας ψήφου, να επαναληφθεί η δίκη όχι με νέα ακροαματική διαδικασία, αλλά με συνεδρίαση για το «διά ταύτα» της υπόθεσης. Επομένως, το Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου πρόκειται να συνεδριάσει για να επανεξετάσει τα στοιχεία που οδήγησαν στην εκτέλεση των Εξι, τον Νοέμβριο του 1922, δηλαδή 87 χρόνια πριν. Η πρωτοφανής αυτή απόφαση θέτει σειρά από ζητήματα που αξίζει να συζητήσουμε, έστω και εν συντομία: Πρόκειται για νομικό, πολιτικό ή ιστορικό ζήτημα; Είναι δυνατόν δικαστικοί λειτουργοί να (ξανα)γράψουν την ιστορία; Με ποια μέθοδο θα ελέγξουν την εγκυρότητα των στοιχείων; Είναι ενήμεροι της τεράστιας βιβλιογραφίας για τη Μικρασιατική Καταστροφή, των ποικίλων ερμηνειών, αλλά και των κοινών τόπων που υπάρχουν στην ελληνική ιστοριογραφία σχετικά με τη Δίκη των Εξι; Μήπως θα αρχίσουμε να επαναλαμβάνουμε όλες τις πολιτικές δίκες στις οποίες αποδεδειγμένα υπήρξε πλάνη λόγω των εμφύλιων διχασμών που έχουν ταλαιπωρήσει τη χώρα από την εποχή της ελληνικής Επανάστασης; Θα ξαναδικάσουμε τον Κολοκοτρώνη για να τον αθωώσουμε;

Το αίτημα για τη δικαίωση των Εξι φαίνεται αλλά δεν είναι ατομικό. Στοίχειωσε τη μνήμη της αντιβενιζελικής παράταξης, σε όλους τους μετέπειτα πολιτικούς μετασχηματισμούς της, και οδήγησε, όταν η πολιτική συγκυρία ήταν ευνοϊκή, σε ονοματοδοσία δρόμων και πλατειών με τα ονόματα των εκτελεσθέντων. Επρόκειτο για μια έμμεση δικαίωση, που οι κατά καιρούς πολιτικοί τους φίλοι πέτυχαν. Βεβαίως, ουδείς ιστορικός αμφισβήτησε ότι η Δίκη των Εξι υπήρξε πράξη «εθνικής σκοπιμότητας», όπως ο ίδιος ο Θ. Πάγκαλος παραδέχτηκε αργότερα, πράξη κάθαρσης για την τεράστια εθνική καταστροφή στη Μικρά Ασία, η απαραίτητη «θυσία» που εκτόνωσε, εκείνη τη στιγμή της βαριάς ήττας, τη δυσαρέσκεια των κατώτερων αξιωματικών και της προσφυγικής πλημμυρίδας. Η «παραδειγματική τιμωρία των εχθρών της Πατρίδος», που προωθήθηκε από το στρατιωτικό καθεστώς της «Επανάστασης του 1922», ήταν η απάντηση στο σύνθημα «Θάνατος στους προδότες», που ακουγόταν σταθερά μετά την είδηση της ήττας. Εχει επανειλημμένως γραφτεί ότι το μέρος του κατηγορητηρίου που αναφερόταν στον δόλο των κατηγορουμένων και στην εσκεμμένη παράδοση στον εχθρό μέρους της (ελληνικής) επικράτειας δεν ευσταθούσε από ποινική άποψη. Η Σμύρνη και η Δυτική Μικρά Ασία δεν αποτελούσαν ελληνικό έδαφος τη στιγμή της συντριβής, εφόσον δεν είχε γίνει προσάρτηση αυτών των εδαφών στην ελληνική επικράτεια και η Συνθήκη των Σεβρών ήταν ακόμη μια υπόσχεση και όχι καθεστώς.

Σε μια παρόμοια συγκυρία ωστόσο, η αξιολόγηση των πράξεων δεν γίνεται με βάση τυπικά ποινικά κριτήρια. Ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει τις τεράστιες πολιτικές ευθύνες των πρωταιτίων της Καταστροφής, έστω κι αν θα πρέπει να περιληφθούν ως υπαίτιοι και πολλοί άλλοι εκτός από τους Εξι. Προφανώς στη Μικρά Ασία δεν ηττήθηκαν μόνον ο Χατζανέστης και ο Πρωτοπαπαδάκης. Ηττήθηκε η ελληνική Μεγάλη Ιδέα και η απερίσκεπτη αλυτρωτική πολιτική· ηττήθηκε η χώρα που είχε εισέλθει στον πόλεμο διχασμένη, θυσιάζοντας στην εσωτερική πολιτική διαμάχη το κοινό συμφέρον.

Αυτά είναι γνωστά. Τι καινούργιο λοιπόν μπορεί να φέρει μια απόφαση, η όποια απόφαση, ενός δικαστηρίου για ένα ιστορικό γεγονός που συνέβη τόσες δεκαετίες πριν; Οπωσδήποτε δεν θα προσθέσει κάτι στις ιστορικές μας γνώσεις. Εξάλλου, η απόφαση δεν θα έχει νομικό αλλά σαφώς πολιτικό περιεχόμενο, όπως ξεκάθαρα έχει φανεί από τις έντονες διαμαρτυρίες των προσφυγικών οργανώσεων, που θεωρούν ότι αναψηλάφηση της Δίκης των Εξι προσβάλλει τη μνήμη τους και αναβιώνει τον Διχασμό. Στην ουσία, πρόκειται για επαναδιαπραγμάτευση- για μία ακόμη φορά- της θέσης μέσα στην εθνική ιστορία ομάδων με διαφορετικές εθνοτοπικές αναφορές. Η εθνική ιστορία έχει συντεθεί μέσα από συμβιβασμούς που επιτρέπουν σε όλες τις τοπικές κοινότητες, από τον Μοριά μέχρι τη Θράκη, να αναγνωρίζουν τον εαυτό τους. Ολες αυτές οι κοινότητες ωστόσο διεκδικούν πρωταγωνιστική θέση στο εθνικό αφήγημα. Ας θυμηθούμε την επικράτηση των Καλαβρυτινών έναντι των Μανιατών ως προς τον τόπο έναρξης του Αγώνα του 1821. Δεν είναι τυχαίο ότι ακούστηκαν φωνές που ζητούσαν η πόλη της Πάτρας, τόπος καταγωγής του Δ. Γούναρη, να διεκδικήσει αυτή και τη δική του δικαστική δικαίωση. Η επανάληψη της Δίκης των Εξι ξαναφέρνει λοιπόν στο προσκήνιο τη σύγκρουση Ελλαδιτών και προσφύγων, μια σύγκρουση που έχει καθορίσει την προσφυγική μνήμη, καθώς και το αίσθημα αποκλεισμού της προσφυγικής μνήμης από την επίσημη ιστορία.

Αφετέρου, η επανάληψη μιας δίκηςθέτει το εύλογο ερώτημα γιατί δεν έχει συμβεί κάτι ανάλογο με τόσες άλλες δίκες για «προδοσία» βάσει πολιτικών φρονημάτων στη μετεμφυλιακή Ελλάδα. Αλλά χρειάζεται άραγε ο Νίκος Μπελογιάννης, που οδηγήθηκε στο εκτελεστικό απόσπασμα το 1952, μια νέα δικαστική απόφαση που να τον αθωώνει; Εξαρτάται από ένα δικαστήριο η ετυμηγορία της Ιστορίας;

Η κυρία Χριστίνα Κουλούρη είναι καθηγήτρια Νεότερης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Πελοποννήσου.

Επιστρέφοντας στην δικιά μας  Ιθάκη…

Μια εξαιρετική εκδήλωση θα γίνει την Παρασκευή 29 Ιανουαρίου 2010, 7.00 μ.μ. Πολιτιστικό Κέντρο του Αγίου Στεφάνου ( (E. Πεντζερίδη 3)

 Θα παρουσιαστεί το αποτέλεσμα μιας προσπάθειας χρόνων του Γυμνασίου Αγίου Στεφάνου Αττικής για την καταγραφή των μαρτυριών των προσφύγων ιδρυτών του οικισμού αυτού. Να σημειώσουμε ότι το όνομα “Άγιος Στέφανος” προέρχεται από την κωμόπολη του Αγίου Στεφάνου της Κωσταντινούπολης (Ayastefanos μέχρι το 1926, σήμερα Yeşilköy), όπου και υπεγράφη η ρωσο-τουρκική Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου το 1878.    

Οι Έλληνες κάτοικοι του Αγίου Στεφάνου της Κωσταντινούπολης (στην Ανατολική Θράκη)  θα ενταχθούν στους Ανταλλάξιμους και θα γίνουν πρόσφυγες με τη Συνθήκη της Λωζάννης, όπου ανταλλάσσονταν άνθρωποι και περιουσίες εν είδει αντικειμένων. 

Τα παιδιά του γυμνασίου κατέγραψαν τις μνήμες της πρώτης γενιάς και επισκέφτηκαν τον γενέθλιο τόπο για να κατανοήσουν τη διαδικασία της Εξόδου.

Η εργασία αυτή που κράτησε αρκετά χρόνια και οδήγησε στη δημιουργία ενός λευκώματος οφείλεται σε δύο σημαντικούς παράγοντες:

-στην κοινωνία που επιδίωκε να συνδέσει οργανικά το σχολειό με τον κοινωνικό χώρο και

-στην ύπαρξη ευαίσθητων καθηγητών που κατανόησαν τη σημασία της καταγραφής των ιστορικών εμπειριών των ιδρυτών του οικισμού και μέσω αυτής της καταγραφής, της διατήρησης της τοπικής  Μνήμης.

Με μια έννοια το πρόγραμμα είναι πρωτοπόρο και εκφράζει την δυνατότητα της συνειδητοποιημένης κοινωνίας να υποκαθιστά μια “ανίκανη” και υπερφίαλη επιστημονική κοινότητα η οποία διϋλίζει τον κώνωπα και καταπίνει την κάμηλον, περιφρονώντας την επιστημονική έρευνα που σχετίζεται με αυτές τις υπόγειες πορείες που διαμόρφωσαν το σύγχρονο ελληνισμό.

H έρευνα του Γυμνασίου του Αγίου Στεφάνου δείχνει τον πραγματικό δρόμο στις κοινότητες των παλιών προσφύγων του ΄22. Τους καλεί να δραστηριοποιηθούν, να αξιοποιήσουν το τοπικό επιστημονικό και ερευνητικό δυναμικό, καθώς και τους αυτοδιοικητικούς θεσμούς  και να καταγράψουν την τοπική ιστορία. 

Οι κοινότητές μας πρέπει να νοιώσουν δυνατές και αυτάρκεις και να αναπτύξουν μηχανισμούς αυτόνομης δράσης.

Με τον τρόπο, η ίδια η κοινωνία παρεμβαίνει στη διαμόρφωση της συλλογικής ταυτότητας και ευνοεί την διατήρηση της πραγματική ιστορικής μνήμης, παρακάμπτοντας τις διαδικασίες αλλοτρίωσης και κατασκευής μιας ψευδούς συνείδησης, όπως σε μεγάλο βαθμό γίνεται  μέσα από τους επίσημους  καθεστωτικούς εκπαιδευτικούς και ιδεολογικούς μηχανισμούς.

Δείτε :

-Ιδεολογικές αγκυλώσεις και η «δίκη των έξι»

-Τι έγινε στην Ανατολική Θράκη τον Οκτώβρη του ‘22

-Δίκη των Εξ: Οι διαμαρτυρίες του προσφυγικού ελληνισμού 

-Μικρασία : «Η μεγαλύτερη περιουσία είναι η μνήμη» …

Επιστρέφωντας στην δικιά μας  Ιθάκη…

…μονο που εκεί δεν μας περιμένει πια κανείς!

 Για την εκδήλωση δείτε: http://mikrasiatis.gr/?p=1118

ΖΗΤΩ   Ο   ΝΕΟΣ   ΔΙΧΑΣΜΟΣ

Η νεοελληνική ανοησία φαίνεται ότι για καιρό ακόμα θα μας ταλαιπωρεί.  Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, γνωμοδότησε αλλά κανείς δεν ξέρει ακόμα το περιεχόμενο.  Οι “απόγονοι”  και οι συν αυτώ, πριν ακόμα τελειώσει η συνεδρίαση βιάστηκαν να πανηγυρίσουν και να διοχετεύσουν στον Τύπο ότι δικαιώθηκαν. Θέλησαν να παρουσιάσουν τον Άρειο Πάγο ως  τυπικό κουτοπόνηρο Πόντιο Πιλάτο, ο οποίος θεωρώντας εαυτόν αναρμόδιο αποδέχτηκε με έμμεσο τρόπο την παράξενη -κι επιδεχόμενη πολλές αρνητικές ερμηνείες- παλιότερη γνωμοδότηση του Ποινικού Τμήματος,  που συναινούσε (με μια ψήφο διαφορά) στο αίτημα για επανάληψη της Δίκης. Δε νομίζουμε ότι είναι ακριβώς έτσι!!!

Πάντως, αυτό όλο το πρόβλημα δημιουργήθηκε από το Ποινικό Τμήμα  πριν καιρό. Αυτό  που καθιστά περίεργη τη ρεβανσιστική απόφαση του Τμήματος -και μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι την καθιστά έως και  ύποπτη (αλλα γι αυτό θα αποφανθούμε μελλοντικώς αφού μελετήσουμε σε βάθος την απόφαση)-   είναι η παραδοχή  ως νέου αποδεικτικού στοιχείου μιας απλής και  πολιτικά στοχευμένης δήλωσης-εκτίμησης του Ελ. Βενιζέλου  του 1929, που έγινε στο πλαίσιο της ομαλοποίησης της ταραγμένης εσωτερικής πολιτικής ζωής.

Το Τμήμα  επίσης φαίνεται ότι παραβίασε τους κανόνες λειτουργίας του και τις αρμοδιότητες που είχε και μπήκε στην ουσία της υπόθεσης. Αυτά όμως θα τα δούμε σε μεταγενέστερη ανάρτηση τεκμηριώνοντας τις τελικές μας απόψεις.

[Η αριστερή εικόνα προέρχεται από το μετεκλογικό τοπίο του Νοεμβρίου του '20. Στο σκίτσο ο "Βασιλεύς των Ελλήνων" Κωσταντίνος καβαλικεύει το θανάσιμο εχθρό του. Στην δεξιά φωτογραφία η στήλη του Αναθέματος κατά του Ελ. Βενιζέλου την περίοδο των Νοεμβριανών του 1916, όταν δεκάδες Έλληνες πρόσφυγες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, Κρητικοί κ.ά. έχασαν τη ζωή τους από τις αφηνιασμένες παρακρατικές συμμορίες των "Επίστρατων" των Γούναρη-Μεταξά. Φαίνεται ότι σήμερα οι "Επίστρατοι"  θέλουν, δια χειρός Αρείου Πάγου, να πάρουν τη ρεβάνς]

Παρακάτω δημοσιεύουμε τις διαμαρτυρίες των προσφυγικών οργανώσεων:

1) ΨΗΦΙΣΜΑ 19^Ου ΠΑΜΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΗΠΑ-ΚΑΝΑΔΑ

Με αφορμή την προσφυγή στον Άρειο Πάγο με την οποία ζητείται η αναψηλάφηση της Δίκης των Εξ[1], θεωρούμε, εξαιρετικά άστοχη τη διαδικασία προκειμένου μάλιστα για δίκη που δεν είχε ποινικό αλλά πολιτικό χαρακτήρα. Διότι και σ’ αυτή την περίπτωση, η αναψηλάφηση θα έχει πολιτικό χαρακτήρα και θα διχάσει για άλλη μια φορά τον ελληνισμό.

Δηλώνουμε ότι η απόπειρα αναψηλάφησης της Δίκης των Εξ που επιχειρείται στην Ελλάδα από διάφορους κύκλους είναι άτοπη και προσβλητική για τους απογόνους των θυμάτων της πολιτικής των Εξ. Η πολιτική που άσκησαν από τον Νοέμβριο του 1920 έως και το Σεπτέμβριο του 1922 χαρακτηριζόταν από εμπάθεια, συνειδητή υποβάθμιση της θέσης της Ελλάδος από το συμμαχικό στρατόπεδο, περιφρόνηση των Ελλήνων της υπό διάλυση Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που είχαν υποστεί ήδη την πολιτική γενοκτονίας από τους Νεότουρκους. Ως απόγονοι των θυμάτων της Γενοκτονίας που συνέβη στον Πόντο και της  Μικρασιατικής Τραγωδίας, θεωρούμε ιταμή και απαράδεκτη πρόκληση στη μνήμη των χιλιάδων νεκρών την επιχειρούμενη, μέσω δίκης, «αθώωση» των υπευθύνων της μεγαλύτερης καταστροφής, που υπέστη ποτέ το ελληνικό έθνος. Οποιαδήποτε παρόμοια διαδικασία μας βρίσκει αντίθετους και δηλώνουμε ότι θα προστατεύουμε τη μνήμη των προγόνων μας με κάθε νόμιμο μέσο.

Κάνουμε έκκληση στην ολομέλεια του Αρείου Πάγου να απορρίψει κάθε εισήγηση για αναψηλάφηση της Δίκης, αφήνοντας την όποια απόφαση στην αδέκαστη κρίση της ιστορίας.

πρόεδρος: Δημήτρης Μολοχίδης

2) ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΟΠΣΕ)

Με αφορμή την προσφυγή στον Άρειο Πάγο με την οποία ζητείται η αναψηλάφηση της δίκης των Εξ, θεωρούμε, εξαιρετικά άστοχη τη διαδικασία προκειμένου μάλιστα για δίκη που δεν είχε ποινικό αλλά πολιτικό χαρακτήρα. Διότι και σ’ αυτή την περίπτωση, η αναψηλάφηση πολιτικό χαρακτήρα θα έχει.

Η εκστρατεία για αποκατάσταση των καταδικασθέντων της δίκης των έξι, έχει μια νομική και μια ιστορική διάσταση. Κατά το καθαρά νομικό, δηλαδή το ποινικό σκέλος, η παρέλευση ακόμη και τόσων δεκαετιών δεν εμποδίζει την κίνηση της διαδικασίας αναψηλάφησης σε περιπτώσεις όπου οι κληρονόμοι του καταδικασθέντος επιδιώκουν την αποκατάσταση της μνήμης του προσκομίζοντας νέα στοιχεία. Εν προκειμένω, ωστόσο, δεν φαίνεται να γίνεται λόγος για νέα στοιχεία, παρά μόνο για μεταγενέστερες πολιτικές εκτιμήσεις. Χωρίς νέα αποδεικτικά στοιχεία, όμως, δεν θα μπορούσε να διαλευκανθεί ο βαθμός αμέλειας ή η δυνατότητα πρόβλεψης των αποτελεσμάτων συγκεκριμένων στρατιωτικών ενεργειών, οι δε σύγχρονοι ιστορικοί, δημοσιογράφοι ή στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες, αγέννητοι κατά τη στιγμή των κρινομένων γεγονότων, είναι εξ ορισμού αναρμόδιοι να καταθέσουν τη δευτερογενή επιστημονική γνώση τους ως υποκατάστατα ζώντων μαρτύρων. Επί πλέον, οι ειδικές περιστάσεις υπό τις οποίες είχε εκτυλιχθεί η δίκη των έξι καθιστούν αδύνατο το να υπεισέλθει ο σημερινός δικαστής στη θέση του παλαιοτέρου και να διορθώσει τυχόν λάθη του, καθώς το σημερινό νομικό πλαίσιο που διέπει τη δικαιοδοσία αλλά και την ουσία της υπόθεσης είναι παντελώς ασύμβατο προς εκείνο που ίσχυε τη στιγμή της δίκης, ενώ δεν νοείται καν επανάληψη ποινικής διαδικασίας για πράξεις που σήμερα πια εκφεύγουν κάθε ποινικής αντιμετώπισης.

Με αφορμή, όμως, την προσφυγή στον Άρειο Πάγο για την αναψηλάφηση της Δίκης των Εξ είδαν το φως της δημοσιότητας επιχειρήματα και απόψεις σχετικά με τη μικρασιατική εκστρατεία, τα οποία στερούνται ιστορικής ακρίβειας. Ούτε προκύπτουν από ψύχραιμη ανάλυση των ιστορικών γεγονότων, που θα περίμενε κανείς ότι η χρονική απόσταση θα προσέφερε. 87 χρόνια μετά με άστοχες και αστήρικτες διατυπώσεις επανέρχεται, δυστυχώς, ένα κλίμα «Εθνικού Διχασμού».

Ανοίγει ένας διάλογος για ένα θέμα ιδιαίτερα σύνθετο. Ο διάλογος είναι βεβαίως θεμιτός και απαραίτητος. Όμως μία κορυφαία ιστορική στιγμή του 20ού αιώνα, ένα πολυσύνθετο θέμα με ιδιαίτερες πολιτικές, κοινωνικές και στρατιωτικές προεκτάσεις, δεν είναι δυνατόν να αποτελέσει αντικείμενο νέας δικαστικής διαδικασίας.

Ορισμένοι φαίνεται ότι αντιμετωπίζουν την αναψηλάφηση ως ευκαιρία για την ιστορική αποκατάσταση και δικαίωση των πρωταγωνιστών και τελικώς για την απόσειση των βαρύτατων ευθυνών των κυβερνήσεων που διαδέχθηκαν τον Ελευθέριο Βενιζέλο για την καταστροφή του 1922.

Ως απόγονοι των θυμάτων της Γενοκτονίας που συνέβη στην Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη, θεωρούμε ιταμή και απαράδεκτη πρόκληση στη μνήμη των χιλιάδων νεκρών την επιχειρούμενη, μέσω δίκης, «αθώωση» των υπευθύνων της μεγαλύτερης καταστροφής, που υπέστη ποτέ το ελληνικό έθνος.

Οποιαδήποτε παρόμοια διαδικασία μας βρίσκει αντίθετους και δηλώνουμε ότι θα προστατεύουμε τη μνήμη των προγόνων μας με κάθε νόμιμο μέσο.

Κάνουμε έκκληση στην ολομέλεια του Αρείου Πάγου να απορρίψει κάθε εισήγηση για αναψηλάφηση της Δίκης, αφήνοντας την όποια απόφαση στην αδέκαστη κρίση της ιστορίας.

πρόεδρος: Θανάσης Λαγουδήμος

3) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ

Με αφορμή την πρόσφατη συζήτηση γύρω από την αναψηλάφηση της Δίκης των Έξι, τα σχετικά δημοσιεύματα και τη νέα εκδίκαση της υπόθεσης στον Άρειο Πάγο, η Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Μικρασιατικών Σωματείων (ΠΟΜΣ) θεωρεί τα ακόλουθα:

Είναι πάγια θέση όλων μας ότι η Ιστορία είναι ΜΙΑ, γνωστή σε όλους μας και δεν μπορεί να αλλοιωθεί μετά από 87 ολόκληρα χρόνια. Εμείς ως Μικρασιάτες δεύτερης γενιάς και οι νεότερες γενιές, είμαστε αντίθετοι σε κάθε προσπάθεια διαστρέβλωσης των ιστορικών γεγονότων και όξυνσης των παθών.

Η «Μικρασιατική Τραγωδία» παραμένει ανοιχτή πληγή στον Προσφυγικό Ελληνισμό της Καθ’ ημάς Ανατολής και οι έννοιες της «Γενοκτονίας» και του «Ξεριζωμού» ποτέ δεν έπαψαν να μας ταλανίζουν. Ως συνέπεια των άνωθεν, θεωρούμε πρόκληση στη μνήμη των προγόνων μας την τυχούσα «αθώωση» των καταδικασθέντων και δηλώνουμε ότι θα προστατεύσουμε τη μνήμη τους με κάθε νόμιμο μέσο, καθώς αυτός είναι ο ρόλος και το χρέος των Μικρασιατικών Συλλόγων και της Ομοσπονδίας μας.

Πρόεδρος: Ευθύμιος Αρζόγλου,

4) ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  «ΈΝΩΣΗΣ ΣΜΥΡΝΑΙΩΝ» (Αθήνα)

«Θεωρούμε, εξαιρετικά άστοχη τη διαδικασία προκειμένου μάλιστα για δίκη που δεν είχε ποινικό αλλά πολιτικό χαρακτήρα. Διότι και σ’ αυτή την περίπτωση, η αναψηλάφηση πολιτικό χαρακτήρα θα έχει, θα προκαλέσει νέο διχασμό και θα «ξύσει και πάλι τις παλιές πληγές».

Η εκστρατεία για αποκατάσταση των καταδικασθέντων της δίκης των έξι, έχει μια νομική και μια ιστορική διάσταση. Κατά το καθαρά νομικό, δηλαδή το ποινικό σκέλος, η παρέλευση ακόμη και τόσων δεκαετιών δεν εμποδίζει την κίνηση της διαδικασίας αναψηλάφησης σε περιπτώσεις όπου οι κληρονόμοι του καταδικασθέντος επιδιώκουν την αποκατάσταση της μνήμης του προσκομίζοντας νέα στοιχεία. Εν προκειμένω, ωστόσο, δεν φαίνεται να γίνεται λόγος για νέα στοιχεία, παρά μόνο για μεταγενέστερες πολιτικές εκτιμήσεις. Χωρίς νέα αποδεικτικά στοιχεία, όμως, δεν θα μπορούσε να διαλευκανθεί ο βαθμός αμέλειας ή η δυνατότητα πρόβλεψης των αποτελεσμάτων συγκεκριμένων στρατιωτικών ενεργειών, οι δε σύγχρονοι ιστορικοί, δημοσιογράφοι ή στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες, αγέννητοι κατά τη στιγμή των κρινομένων γεγονότων, είναι εξ ορισμού αναρμόδιοι να καταθέσουν τη δευτερογενή επιστημονική γνώση τους ως υποκατάστατα ζώντων μαρτύρων. Επί πλέον, οι ειδικές περιστάσεις υπό τις οποίες είχε εκτυλιχθεί η δίκη των έξι καθιστούν αδύνατο το να υπεισέλθει ο σημερινός δικαστής στη θέση του παλαιοτέρου και να διορθώσει τυχόν λάθη του, καθώς το σημερινό νομικό πλαίσιο που διέπει τη δικαιοδοσία αλλά και την ουσία της υπόθεσης είναι παντελώς ασύμβατο προς εκείνο που ίσχυε τη στιγμή της δίκης, ενώ δεν νοείται καi επανάληψη ποινικής διαδικασίας για πράξεις που σήμερα πια εκφεύγουν κάθε ποινικής αντιμετώπισης.

. Σημαντική, κατανοητή και συμπαθής η προσπάθεια των οικείων των καταδικασθέντων για αποκατάσταση της καλής φήμης των προγόνων τους, αλλά πιό σημαντική είναι η διατήρηση της ηρεμίας και της συνοχής της Χώρας.

Κατά συνέπεια και ως απόγονοι των θυμάτων της Μικρασιατικής Καταστροφής αντιμετωπίζουμε ως πρόκληση και σπίλωση της μνήμης των δεκάδων χιλιάδων αδικαίωτων νεκρών μας την απόπειρα αυτή.

Κάνουμε έκκληση στην ολομέλεια του Αρείου Πάγου να απορρίψει κάθε εισήγηση για αναψηλάφηση της Δίκης.

Πρόεδρος: Τσίρκας Ευάγγελος,

5) ΨΗΦΙΣΜΑ  ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΩΝ ΠΤΟΛΕΜΑΪΔΑΣ “Η ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ”,

Με απόφαση του Δ.Σ. αρ. πρακτ. 614/9-11-2009, εξέδωσε το παρόν Ψήφισμα, αφορμής δοθείσης της προσφυγής, στον Άρειο Πάγο, ενός των απογόνων των Εξ καταδικασθέντων και εκτελεσθέντων, ως υπευθύνων  της Μικρασιατικής Καταστροφής, με την οποίαν αιτείται η αναψηλάφιση δίκης των, προς αποκατάσταση της μνήμης και απαλλαγής των από το στίγμα της Εσχάτης Προσδοσίας.

Ως απόγονοι, δεύτερης και τρίτης γενιάς Μικρασιατών, που υπέστησαν τα πάνδεινα εκδιωκόμενοι από τις πατρογονικές τους εστίες, βασανιζόμενοι και βιαζόμενοι, διότι έτσι το αποφάσισαν κάποιοι, αρνούμαστε να δεχθούμε, έστω και σαν ιδέα την αναψηλάφιση της ελληνικής Δίκης της Νυρεμβέργης.

Θα ήταν προσβολή, ασέβεια και ασυγχώρητο λάθος προς του ςχιλιάδες νεκρούς πρόσφυγες προγόνους μας. Το μόνο που θα καταφέρει μια τέτοια ενέργεια θα είναι ένας νέος διχασμός, αφού θα είναι δίκη πολιτικού χαρακτήρα και όχι ποινικού.

Ως μέλη συλλόγου που έχουν ακόμη νωπές τις μνήμες των προγόνων τους,  είμαστε κάθετα αντίθετοι με την προσφυγή στο  Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας και την αναψηλάφιση της Δίκης του Νοεμβρίου του 1922.

α/πρόεδρος: Μαρτινάκη-Κοκκίνη Χρύσα,

———————————————————————————————————————–

ΟΧΙ   ΣΤΙΣ   ΑΚΡΟΔΕΞΙΕΣ    ΜΕΘΟΔΕΥΣΕΙΣ

———————————————————————————————————————–

Αρειος Πάγος «γράφει» ξανά την Ιστορία

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ανατροπή της Ιστορίας στα δικαστικά χρονικά της χώρας, που βασίζεται σε μία μόλις ψήφο και με αντίθετη την εισαγγελική αρχή, που έκρινε ότι δεν υπάρχουν νεότερα στοιχεία που να στηρίζουν την αίτηση επανάληψης της δίκης, άποψη που συμμερίστηκε και η μειοψηφία του ΑΠ (3-2 ψήφοι).

Η πλειοψηφία στήριξε τη μέγάλη ανατροπή σε μεταγενέστερη δήλωση του Ελ. Βενιζέλου, ο οποίος ανέφερε ότι «ουδείς εκ των πολιτικών αρχηγών διέπραξε προδοσία κατά της πατρίδας».

Το εντυπωσιακότερο όλων είναι ότι η μετά από σχεδόν έναν αιώνα διαπίστωση της νομικής πλάνης των δικαστών στη «δίκη των έξι» βασίζεται σε πολύ μεταγενέστερες (7-10 χρόνια από την εκτέλεση) δηλώσεις-προσωπικές εκτιμήσεις προσωπικοτήτων της εποχής (π.χ. Ελ. Βενιζέλου, Θ. Πάγκαλου) και σε ένα βιβλίο του τότε Αρχηγείου Στρατού για τις επιχειρήσεις εις Θράκην 1919-1923, που εκδόθηκε το 1969.

Ως ιταμή και απαράδεκτη πρόκληση στη μνήμη των χιλιάδων νεκρών την επιχειρούμενη, μέσω δίκης, «αθώωση» των υπευθύνων της μεγαλύτερης καταστροφής, που υπέστη ποτέ το ελληνικό έθνος, χαρακτηρίζουν την απόφαση τα μέλη της ΟΠΣΕ.

Την δε αθωωτική κρίση της πλειοψηφίας δεν εμπόδισε το γεγονός ότι δεν βρέθηκαν στα αρχεία του κράτους η καταδικαστική απόφαση και τα πρακτικά της «δίκης των έξι» με συνέπεια να μην αξιολογηθούν οι καταθέσεις των μαρτύρων που εξετάστηκαν τότε ούτε το αποδεικτικό υλικό που έλαβε υπόψη του το Εκτακτο Επαναστατικό Στρατοδικείο Αθηνών για να καταλήξει στη θανατική ποινή που επέβαλε στις 15-11-1922.

Σε λίγες εβδομάδες αναμένεται να δημοσιευθεί η απόφαση που πήρε η Ολομέλεια ΑΠ σε «κεκλεισμένων των θυρών» συνεδρίασή της κρίνοντας για τυπικούς λόγους ότι δεν μπορεί να ασχοληθεί με την υπόθεση και ότι κακώς παραπέμφθηκε σε αυτήν το θέμα λόγω της οριακής πλειοψηφίας (3-2). Κατά την Ολομέλεια, η παραπομπή σε εκείνη λόγω οριακής πλειοψηφίας δεν μπορεί να εφαρμόζεται σε αιτήσεις επανάληψης δικών.

Ετσι, διώχνει από τα χέρια της την «καυτή πατάτα» αφήνοντας αποκλειστικά αρμόδιο το Ζ’ ποινικό τμήμα ΑΠ, με συνέπεια να υπερισχύσει η κρίση της πλειοψηφίας του υπέρ της αίτησης επανάληψης και της αθωότητας των έξι. Βέβαια επανάληψη δίκης δεν μπορεί να γίνει σε τέτοιες παλαιές υποθέσεις και η αποδοχή της αίτησης σημαίνει απαλλαγή.

Η πλειοψηφία
Η πλειοψηφία του ΑΠ (Γ. Μάμαλης, Ν. Κωνσταντόπουλος, Π. Ρουμπής) στήριξε τη μεγάλη ανατροπή σε επιστολή που έστειλε το 1929 ο τότε πρωθυπουργός Ελ. Βενιζέλος στον τότε αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης (Λαϊκού Κόμματος) Π. Τσαλδάρη. Σ’ αυτήν ανέφερε μεταξύ άλλων ότι «ουδείς των πολιτικών αρχηγών της δημοκρατικής παρατάξεως θεωρεί ότι οι ηγέται της πολιτικής, ήτις ηκολουθήθη μετά το 1920, διέπραξαν προδοσίαν κατά της πατρίδος ή ότι εν γνώσει οδήγησαν τον τόπον εις την Μικρασιατικήν Καταστροφήν».

Οι τρεις στηρίχθηκαν επίσης σε δήλωση του Ελ. Βενιζέλου το 1932 ότι «εστερήθηκαν την ζωή των κατά εντελώς άνομον τρόπον» και σε δήλωση του 1925 του αντιστράτηγου Θ. Πάγκαλου (προέδρου της ανακριτικής επιτροπής που παρέπεμψε τους έξι) ότι «η επανάστασις του 1922 υπήρξε επανάστασις Ιδεολόγων, η οποία κατέληξεν εις την σκληράν απόφασιν της θανατικής καταδίκης ίνα χρησιμεύσει το αίμα εκείνο προς νέα αναδημιουργίαν», διαπιστώνοντας από άλλες δηλώσεις – αντεγκλήσεις στη Βουλή ότι τελικά «έρρευσεν επί ματαίω».

Τέλος στηρίχθηκαν και στη στρατιωτική έκθεση που εκτίμησε ότι η μεταφορά των μεραρχιών έγινε υπό τις τότε κρατούσες περιστάσεις, χωρίς να μπορεί να αποδοθεί στον τότε αρχιστράτηγο Γ. Χατζηανέστη ότι από πρόθεση προκάλεσε τη φυγή μεγάλων τμημάτων του στρατεύματος.

Νομικοί
Εκπληκτοι για την απόφαση

Νομικοί κύκλοι και πρώην δικαστικοί λειτουργοί δεν έκρυβαν την έκπληξή τους για την ευκολία ανατροπής της Ιστορίας με βάση κυρίως μεταγενέστερες δηλώσεις, υπενθυμίζοντας την επαναληπτική άρνηση αποδοχής στην υπόθεση Πολκ, των πάμπολλων μεταγενέστερων δηλώσεων πολιτικών, αλλά και νεότερων στοιχείων υπέρ της αθωότητας του Γ. Στακτόπουλου…

Ο εγγονός του εκτελεσθέντος πρωθυπουργού Π. Πρωτοπαπαδάκης στην αίτηση επανάληψης της δίκης επικαλέστηκε δηλώσεις, επιστολές, έκθεση του Αρχηγείου Στρατού, για να υποστηρίξει ότι το Στρατοδικείο δεν μπορούσε να εκτιμήσει την πραγματική κατάσταση (για την αποχώρηση των στρατευμάτων κ.λπ.) με συνέπεια να σφάλει.

Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑΣ
Αδύνατη η αξιολόγηση «νεότερων στοιχείων»

Τις απόψεις της πλειοψηφίας και την αίτηση αντέκρουσαν οι αρεοπαγίτες Ν. Ζαΐρης, Κ. Φράγκος (εισηγητής), ενώ παρόμοια ήταν και η θέση του αντεισαγγελέα ΑΠ Γ. Βλάσση. Η μειοψηφία επισήμανε ότι οι κατά 7 έως 10 χρόνια μεταγενέστερες της καταδίκης δηλώσεις και επιστολές, αποτελούν προσωπικές πολιτικές κρίσεις του Ελ. Βενιζέλου που έγιναν στο πνεύμα «κατασίγασης των πολιτικών παθών και συμφιλίωσης του λαού», ενώ δεν προέκυψαν στοιχεία που να αποδυναμώνουν το κατηγορητήριο.

Kαμία πρόταση
Παράλληλα, η μειοψηφία υπογράμμισε ότι κανείς πολιτικός αρχηγός δεν έκανε τότε ανάλογες δηλώσεις ούτε αποκάλυψε ιστορικά γεγονότα ικανά να ανατρέψουν την καταδίκη. Επίσης, οι τότε πρωταγωνιστές της πολιτικής ζωής απέφυγαν να εισαγάγουν πρόταση στη Βουλή, ούτε καν μεμονωμένοι βουλευτές από το Λαϊκό Κόμμα, για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας για τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ηθική αποκατάσταση της μνήμης των εκτελεσθέντων.

Κατά τη μειοψηφία, η δήλωση του Θ. Πάγκαλου δεν αναιρεί το περιεχόμενο της Επαναστατικής Επιτροπής που προήδρευσε. Δέχεται ότι τα αποδεικτικά αυτά στοιχεία δεν μπορούν από μόνα τους να ανατρέψουν και να αμφισβητήσουν την αποδεικτική αξία των στοιχείων που έλαβε υπόψη του το Επαναστατικό Στρατοδικείο, πολύ περισσότερο γιατί δεν υφίστανται πλέον η απόφαση και τα πρακτικά της δίκης.

Συνεπώς είναι αδύνατη η διερεύνηση της αξιοπιστίας και αντικειμενικότητας των μαρτύρων και η αξιολόγηση των «νεότερων στοιχείων» με όσα κατατέθηκαν τότε στο δικαστήριο και γενικότερα με όλα τα αποδεικτικά στοιχεία που έλαβε υπόψη του.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΥΛΩΝΙΤΗΣ

Προσφυγικά σωματεία
Ετοιμάζονται για δυναμική αντίδραση

Αποφασισμένοι για δυναμικές κινητοποιήσεις και για δικαστικό αγώνα μέχρι να ανατραπεί η πρωτοφανής «αναθεώρηση» της Ιστορίας που επιχείρησε ο Αρειος Πάγος δηλώνουν οι Σύλλογοι, οι Ομοσπονδίες και τα Σωματεία Μικρασιατικού Ελληνισμού. Σε Ελλάδα, Ευρώπη και ΗΠΑ, τα μέλη των οργανώσεων οργανώνουν ήδη την αντίδρασή τους .

«Θεωρούμε εξαιρετικά άστοχη την απόφαση του Αρειου Πάγου, αφού μάλιστα αφορά σε μια δίκη που δεν είχε ποινικό αλλά πολιτικό χαρακτήρα. Διότι και σ’ αυτήν την περίπτωση, η αναψηλάφηση πολιτικό χαρακτήρα θα έχει. Είμαστε διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουμε κάθε ένδικο και νόμιμο μέσο προκειμένου να μην ξαναγραφεί η Ιστορία. Ηδη, έχουμε πραγματοποιήσει συναντήσεις όλες οι ομοσπονδίες που σχετίζονται με το θέμα και ετοιμαζόμαστε για μαζική αντίδραση», μας λέει ο Θανάσης Λαγουδήμος, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Προσφυγικών Σωματείων Ελλάδας (ΟΠΣΕ).

Ασπίδα στην μνήμη
Περίπου 1 εκατομμύριο εγγεγραμμένα μέλη μετρούν τα 185 σωματεία από όλη την Ελλάδα που συμμετέχουν στην ΟΠΣΕ. «Ορισμένοι φαίνεται ότι αντιμετωπίζουν την αναψηλάφηση ως ευκαιρία για την ιστορική αποκατάσταση και δικαίωση των πρωταγωνιστών και τελικώς για την απόσειση των βαρύτατων ευθυνών των κυβερνήσεων που διαδέχθηκαν τον Ελευθέριο Βενιζέλο για την καταστροφή του 1922. Ως απόγονοι των θυμάτων της Γενοκτονίας που συνέβη στη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη, θεωρούμε ιταμή και απαράδεκτη πρόκληση στη μνήμη των χιλιάδων νεκρών την επιχειρούμενη, μέσω δίκης, «αθώωση» των υπευθύνων της μεγαλύτερης καταστροφής, που υπέστη ποτέ το ελληνικό έθνος.

Οποιαδήποτε παρόμοια διαδικασία μας βρίσκει αντίθετους και δηλώνουμε ότι θα προστατεύουμε τη μνήμη των προγόνων μας με κάθε νόμιμο μέσο», τονίζει ο πρόεδρος Λαγουδήμος.

«Η άρση της καταδίκης των έξι, δηλαδή η απόφαση της μη-καταδίκης, έστω και με τη μορφή μιας οριστικής και τελεσίδικης απόφασης του Αρείου Πάγου, δεν σημαίνει και αθώωση των έξι, αλλά κυρίως δεν μπορεί να θεωρηθεί σαν αθώωση του πολιτικό-στρατιωτικού κατεστημένου της Ελλάδας του 1920 που οδήγησε τη χώρα σε αυτή την τραγική καταστροφή και δημιούργησε εκατοντάδες χιλιάδες προσφύγων. Πιστεύουμε ακράδαντα πως το ενδεχόμενο μη-καταλογισμού καμιάς ευθύνης είναι ηθικά απαράδεκτο για ένα τέτοιο έγκλημα», δηλώνει στο «Εθνος της Κυριακής» ο Δημήτρης Μολοχίδης, πρόεδρος της Παμποντιακής Ομοσπονδίας ΗΠΑ-Καναδά.

«Δεν υποστηρίζουμε ότι η δίκη διαπράχθηκε κατά τον πιο άμεμπτο τρόπο. Σίγουρα κάποιες περίεργες συμπτώσεις διαδραματίστηκαν. Ούτε πρόθεση κανενός υγιούς πολίτη θα ήταν να καταδικαστεί ένας αθώος. Ούτε βέβαια θα προασπιστούμε την αρχή του “ό,τι έγινε, έγινε” και μάλιστα όταν και οι έξι εκτελέστηκαν. Και καταλαβαίνουμε ότι είναι παράδοξο τα ονόματα ατόμων που καταδικάστηκαν σε θάνατο να κοσμούν δρόμους και πλατείες της χώρας μας», εξηγεί ο κ. Μολοχίδης.

«Αν αθωωθούν και οι έξι, έστω και μετά 85 χρόνια, θα αναζητήσουμε τις όποιες σκοπιμότητες οδήγησαν σε μια τέτοια απόφαση και οι υπαίτιοι καθώς και οι σκοπιμότητές τους θα αξιολογηθούν. Αν πάλι δεν υπάρξουν ενδείξεις “εξυπηρέτησης” σκοπιμοτήτων ή άσκησης πιέσεων, τότε θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν ώστε οι πραγματικοί ένοχοι να εντοπιστούν και να καταδικαστούν, τουλάχιστον στη συνείδησή μας», καταλήγει ο κ. Μολοχίδης.

Ως πρόκληση στη μνήμη των προγόνων τους θεωρούν τα μέλη της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Μικρασιατικών Σωματείων την προσπάθεια «αθώωσης» των καταδικασθέντων. «Εμείς ως Μικρασιάτες δεύτερης γενιάς και οι νεότερες γενιές, είμαστε αντίθετοι σε κάθε προσπάθεια διαστρέβλωσης των ιστορικών γεγονότων και όξυνσης των παθών».

ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΑ

25/12/2009, “Έθνος”

Και αναφωνούμε… “επιτέλους!” αναγνωρίζοντας ειλικρινά την κίνηση αυτή. Γιατί ο χώρος της Αριστεράς που προήλθε από τη ρήξη με το σταλινισμό, φαινόταν να έχει αδρανοποιήσει πλήρως τα αντανακλαστικά του. Φαινόταν να αδιαφορεί για μια σημαντική σελίδα της νεοελληνικής ιστορίας -αλλά και την ιστορία της Αριστεράς- που σχετίζεται με τη σταλινική παραμόρφωση…..

Φανταστείτε ότι κάποιοι φίλοι είχαν προσπαθήσει να κινητοποιήσουν το, σοβαρό κατά τα άλλα, ερευνητικό κέντρο υπό την επωνυμία Ινστιτούτο “Νίκος Πουλατζάς” να πραγματοποιήσει τον Ιούνιο που μας πέρασε μια επιστημονική συνάντηση με θέμα “Σταλινισμός και Μειονότητες”, μ΄ αφορμή την ανακήρυξη εδώ και πολλά χρόνια, από το 4ο Παγκόσμιο Συνέδριο του Ποντιακού Ελληνισμού,  της 13ης Ιουνίου ως ¨Ημέρας Μνήμης για τις σταλινικές διώξεις”.

Δυστυχώς η αδρανοποίηση των αντανακλαστικών του Ινστιτούτου, μαζί μάλλον με την ατολμία και  το παραδοσιακό “δε βαριέσαι” των υπευθύνων, οδήγησε στην περιφρόνηση της πρότασης και στην πλήρη απογοήτευση κάποιων καλών φίλων (και δικών μας και του ΣΥΝ), που ακόμα ήλπιζαν ότι υπάρχουν ίχνη ευαισθησίας.

Το άρθρο είναι γραμμένο από τον τεμέτερον τον Βλάση τον Αγτζίδη που έχει μια ειδικότητα στα θέματα του Μεσοπολέμου. Τα στοιχεία αυτά που παραθέτει βρίσκονται στο βιβλίο του “Παρευξείνιος Διασπορά. Οι ελληνικές εγκαταστάσεις στις βορειοανατολικές ακτές του Εύξεινου Πόντου“.  Βέβαια, πολλές φορές αυτά τα είχαμε διαβάσει στην εφημερίδα “Εύξεινος Πόντος” και αλλού. Όμως οι αναγνώστες της “Αυγής”, που αποτελούν ένα φυσικό ακροατήριο, για πρώτη φορά έρχονται σε επαφή με την εποχή αυτή και τα συγκεκριμένα άγνωστα ιστορικά γεγονότα. Και είναι ένα φυσικό  ακροατήριο γιατί προέρχονται από το μοναδικό αυθεντικό αντισταλινικό κίνημα που διαμορφώθηκε με το ΚΚΕ-εσ. από τη μια και γιατί απ’ την άλλη η προσέγγιση αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον σήμερα που παρατηρείται η συντηρητική στροφή του ΚΚΕ, όπως αποτυπώθηκε καθαρά στις αποφάσεις του 18ου Συνέδριού του.

Επίσης, στο κείμενο που δημοσιεύτηκε συνδέεται η κακή μοίρα των ελληνικών κοινοτήτων  της Σοβιετικής Ένωσης με τη μοίρα των μελών του ΚΚΕ που είχαν καταφύγει τότε στη “σοβιετική πατρίδα” για να γλυτώσουν από την αστυνομική βία της αστικής Ελλάδας του Ιδιώνυμου.

Στο τέλος παρατίθεται και ένας πίνακας των δολοφονημένων μελών του ΚΚΕ από τους σοβιετικούς σταλινικούς την περίοδο 1937-38. Νομίζουμε όμως ότι από τον πίνακα αυτό λείπουν κάποια ονόματα, όπως του Σακαρέλου η του Μπεζεντάκου.

Αξίζει να δείτε το κείμενο.

Δείτε για τη μοίρα ενός Κύπριου κομμουνιστή που εκτελέστηκε το 1938:

http://www.politis.com.cy/cgibin/hweb?-A=920362&-V=articles

http://www.antinews.gr/?p=29837&cpage=1#comment-378566

——————————————————————-

Στα θύματα του σταλινισμού ανήκουν και πλήθος ελλαδικών κομμουνιστών, όπως ο Κώστας Καραγιώργης:

http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=913240

Η ομιλία θα γίνει στο πλαίσιο των μαθημάτων Ιστορίας, που διοργανώνονται στο  Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Κηφισιάς, στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο «Ν. Αντωνόπουλος». Τα μαθήματα θα γίνονται κάθε δεύτερη Τρίτη (7-9 μ.μ.) στη Βιβλιοθήκη του Δήμου Κηφισιάς (Έπαυλη Δροσίνη) Αγ. Θεοδώρων & Κυριακού.

Ας δούμε ένα μικρό βιογραφικό της Έλσας Γαλανίδου – Μπαλφούσια:

“Γεννήθηκε στον Πειραιά από γονείς πρόσφυγες Ποντίους της πρώτης γενιάς. Πήρε πτυχίο από τη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών (τμήμα κλασικό). Σταδιοδρόμησε στην ιδιωτική εκπαίδευση και συνταξιοδοτήθηκε ως λυκειάρχης. Στην αρχή ασχολήθηκε με θέματα Ιστορίας και Λαογραφίας της Ηπείρου. Στη συνέχεια, με την καθοδήγηση του βυζαντινολόγου Οδυσσέα Λαμψίδη, Προέδρου επί σειρά ετών της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, άρχισε και συνέχισε να ασχολείται με τα θέματα του ποντιακού Ελληνισμού. Για τη δράση της και τη μεγάλη προσφορά της στα ποντιακά σωματεία, έχει βραβευτεί με τιμητικά διπλώματα. Είναι μέλος του Δ.Σ. της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, της Εταιρείας Ελλήνων Φιλολόγων, του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και μέλος ποντιακών σωματείων του Λεκανοπεδίου Αττικής. Συνεργάζεται με διάφορα ποντιακά έντυπα.”

Τα χριστούγεννα είναι πάντα μια γιορτή, που οι εθνικοτοπικοί σύλλογοι προσπαθούν να αναβιώσουν τα έθιμα του τόπου απ’ όπου προέρχονται τα μέλη τους.  Η αναβίωση όμως αυτή σε προσφυγικούς πληθυσμούς, οι οποίοι έχουν απωλέσει το χώρο καταγωγής τους, παίρνει και ιδιαίτερη σημασία. Ο ίδιος  ο πολιτισμός μετατρέπεται σε πατρίδα και ενισχύει την εθνοτοπική ταυτότητα. Η διαδικασία αυτή έχει ιδιαίτερο κοινωνιολογικό ενδιαφέρον.

Η πραγμάτωση της πατρίδας στο χώρο του συλλόγου  ή στην αναβίωση του εθίμου  συμβαίνει αμέσως με την άφιξη των προσφύγων στην Ελλάδα ή στη διασπορά. Με τον τρόπο αυτό οι επόμενες γενιές που δεν έχουν πρόσβαση και εμπειρίες από την πατρίδα που είναι πλέον ένας ονειρικός ου-τόπος, βιώνουν μια αληθινή πατρίδα, αντανάκλαση στο χώρο του συλλόγου ή των μοναστηριών που έχουν  ανοικοδομήσει οι πρόσφυγες ή με την αναβίωση τωνεθίμων.

Τα τελευταία χρόνια που εμπεδώθηκε ένα συναίσθημα ασφάλειας στην Τουρκία, έχουν πυκνώσει τα ταξίδια επιστροφής στο γενέθλιο τόπο.

Έτσι, οι νεότερες γενιές δεν αποκόπτονται και η επιβίωση μιας ταυτότητας φαίνεται να γινεται φυσιολογικά. Όμως εδώ μπαίνουμε στα επιστημονικά χωράφια του φίλου “Νοσφεράτου“ [που ελπίζουμε να ασχοληθεί κάποτε, σοβαρότερα, με τα θέματα αυτά].

Η παρακάτω φωτογραφία είναι από την περσινή αναβίωση του εθίμου των Μωμόγερων στην πατρίδα τους, στα Λιβερά του Πόντου, μετά από 87 χρόνια. Φέτος το ταξίδι  θα πραγματοποιηθεί και πάλι με την αγαστή φυσικά συνεργασία των τοπικών αυτοδιοικητικών αρχών.

-Δείτε: Οι Μωμόγεροι επιστρέφουν στην πατρίδα…

Με πρωτοβουλία του Συλλογου Ποντίων Σικάγου “Ξενιτέας”,  το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2009 πραγματοποιείται επιστημονικό   συνέδριο με θέμα: «Ακαδημαϊκή Σύνοδος για την Μικρασιατική Καταστροφή».

Συμμετέχει ο  Τούρκος ιστορικός, καθηγητής στο πανεπιστήμιο Κλάρκ (Γουόρτσεστερ, Μασσαχουσέτης) Τανέρ Ακσάμ με τίτλο ομιλίας: “Οι ελληνικοί «Εκτοπισμοί» και Σφαγές του 1913-1914. Μια δοκιμαστική πρόβα για την Αρμενική Γενοκτονία”.   Συμμετέχουν επίσης ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Ζόριαν, Τορόντο, Καναδά, Κ. Τζoρτζ Σιρινιάν και ο δρ. Κωνσταντίνος Χατζηδημητρίου (Αναπληρωτής Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Σεν Τζονς της Ν. Υόρκης) με θέμα: “Επίσημες και ανεπίσημες αμερικανικές αντιδράσεις για την «Καταστροφή» στη Μικρά Ασία. Τι αποκαλύπτεται από τα αποδεικτικά στοιχεία”, ο Ματίας Μπγιόρνλουντ (Ιστορικός και Ερευνητής) με θέμα: “Οι διώξεις των Ελλήνων και των Αρμενίων στη Σμύρνη 1914-1916: Μία ξεχωριστή περίπτωση στην πορεία των τελευταίων Οθωμανικών γενοκτονιών”, ο  Δρ. Αλεξάντερ Κιτρόεφ (Συνεργάτης Καθηγητής Ιστορίας στο Κολέγιο Χάβερφορντ, Πενσυλβ.) με θέμα “Η δεινή θέση των Ελλήνων προσφύγων μετά την διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας” και ο  Δρ. Βαν Κουφουδάκης (Επίτιμος Κοσμήτορας του Πανεπιστημίου Τεχνών και Επιστημών, Περντιου, Ιντιάνα) με θέμα “Οι σκόπιμες και συστηματικές τουρκικές παραβιάσεις των Διεθνών Συνθηκών από το 1923″

Οι διοργανωτές, στην Ανακοίνωσή τους αναφέρουν :

“Η σύνοδος έχει τίτλο «Ακαδημαϊκή Σύνοδος για την Μικρασιατική Καταστροφή» και επικεντρώνεται στην Ελληνική “εμπειρία” στην Μικρά Ασία, στον Πόντο και στην Ανατολική Θράκη κατά τη διάρκεια των αρχών του 20ου αιώνα και στα γεγονότα που ακολούθησαν μετά την “Μεγάλη Καταστροφή”. Αρκετοί ακαδημαϊκοί θα παρουσιάσουν αυθεντικά έγγραφα σχετικά με το θέμα, τα οποία ο σύλλογός μας έχει ζητήσει την άδεια να δημοσιεύσει.

Η σύνοδος αυτή είναι μια συνέχεια της συνόδου που έγινε το περασμένο έτος με τίτλο «Η Καταστροφή στην Μικρά Ασία και στον Πόντο» όπου υπογραμμίστηκαν τα παρακάτω σημαντικά θέματα:
Από τότε, αρκετές προσπάθειες έχουν γίνει από τον σύλλογό μας ώστε να ταυτοποίησει, να συγκεντρώσει και να ανατυπώσει ιστορικά σημαντικά βιβλία τα οποία ελπίζουμε ότι θα τα έχουμε στη διάθεση των ακαδημαϊκών σε κάποιο κεντρικό σημείο.

Οι επερχόμενες παρουσιάσεις θα μας επιτρέψουν να δημοσιεύσουμε υλικό το οποίο είναι απαραίτητο στον ακαδημαϊκό κόσμο. Πιστεύουμε ότι δεν είναι μόνο ένα ηθικό καθήκον της ανθρωπότητας να θυμόμαστε τις εκτοπίσεις, τις σφαγές και τη γενοκτονία που κηλίδωσαν την Ιστορία, αλλά επίσης να προωθήσουμε τη γνώση τέτοιων τρομερών γεγονότων ώστε να εμποδίσουμε μελλοντική επανάληψή τους. Δυστυχώς, η αγγλόφωνη τεκμηρίωση για την τραγωδία του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας και του Πόντου είναι μάλλον λιγοστή, περιορισμένη σε παλιά εύθραυστα βιβλία τα οποία καταστρέφονται στις βιβλιοθήκες του έθνους. Μόνο μέσα από καινούργιες, ιστορικά αξιόπιστες εργασίες θα γίνει δυνατή η ενημέρωση των συμπολιτών μας αμερικανών και να αντιπαλέψουμε αυτούς οι οποίοι αρνούνται την αυθεντικότητα αυτών των ντοκουμέντων για τις δικές τους πολιτικές σκοπιμότητες.

Η σύνοδος θα λάβει χώρα στο Westin Hotel, 6100 River Road, Rosemont, Illinois, το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2009, από τις 8 π.μ. έως τις 5 μ.μ.

Ο Σύλλογος Ποντίων Ελλήνων του Σικάγο ολόψυχα σας προσκαλεί στην ολοήμερη σύνοδο η οποία θα λάβει χώρα στο Rosemont, IL το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2009.

- Η εγκαθίδρυση ενός κέντρου ερευνών για την προσέλκυση των κορυφαίων ακαδημαϊκών στο συγκεκριμένο θέμα παγκοσμίως,
- Η ανατύπωση σπανίων βιβλίων που εστιάζουν στα γεγονότα της περιόδου 1908-1923,
- Η μετάφραση σημαντικών βιβλίων και ντοκουμέντων από τα ελληνικά και άλλες γλώσσες στα Αγγλικά,
- Η ίδρυση βιβλιοθήκης αποτελούμενη από ιστορικά πολύτιμο υλικό,

———————————————————————————————–

Dear friends of the Pontian Greek Society of Chicago “Xeniteas”,

The Pontian Greek Society of Chicago with the support of other Greek American organizations to be named later, invites you to attend an all day conference to be held at the Westin Hotel, 6100 River Road, Rosemont, Illinois on Saturday, November 7, from 8:00 AM to 5:00 PM.

This conference entitled “Academic Conference on the Asia Minor Catastrophe” will focus on the Hellenic experience in Asia Minor, Pontus and Eastern Thrace during the early part of the 20th century and the events that followed the “Megali Catastrophe”. Several scholars are scheduled to present original papers on these events, which our organization has been granted permission to publish.

For registration/sponsor form and fees, please visit: www.pontiangreeks.org

This event is a follow-up to the May 2008 conference titled “The Catastrophe in Asia Minor and Pontus” where the following important issues were addressed:

- The establishment of a research center to attract the world’s leading scholars on this subject matter,
- The reprint of rare books focusing on the events in the region between 1908-1923,
- The translation of important books and documents from Greek and other languages to English,
- The establishment of a library where historically significant material will be organized, preserved, and made easily accessible.

Over the last few years, our organization has worked on identifying, collecting, and reprinting historically significant books, which we hope to make available to scholars in a central location.

The upcoming paper presentations will allow us to publish material that is needed in the academic world. We believe it is not only humanity’s moral duty to remember the expulsions, massacres, and genocides that have marred history, but to promote awareness of such terrible events to prevent their future re-occurrence. Unfortunately, English-language documentation of the tragedy of Hellenism in Asia Minor and Pontus is rather scant and limited to old, fragile books that are falling apart in our nation’s libraries. Only through new, historically valuable works will we be able to inform our fellow citizens about the Greek genocide, and combat those who would deny the veracity of these documents for their own politically expedient reasons.

The ancient Hellenic civilization that arose in Asia Minor and Pontus contributed to the enrichment of human knowledge in fields ranging from philosophy, history and poetry to astronomy and mathematics – to this day, the world continues to benefit from these achievements, and we strongly believe it is the duty of every Greek and philhellene to preserve this rich cultural legacy while remembering and understanding the reasons behind its destruction in its ancestral homelands.

We sincerely hope that you will join us in making this event a success. Enclosed is the program with further details along with a registration form.

We kindly ask that you consider making a contribution to help underwrite the conference. All sponsors will be recognized in the Conference Program Book. Please complete the appropriate portion of the Registration Form and return it with your check made payable to Pontian Greek Society of Chicago, P.O. Box 6127 Bloomingdale IL., 60108-6127 in the enclosed return envelope.

Thank you for your support. We look forward to seeing you at the conference.

Sincerely,

Secretary
Thomas Mantzakides

President
George Mavropoulos

Program text:
Academic Conference on the Asia Minor Catastrophe
Westin Hotel, 6100 River Road, Rosemont, Illinois

Saturday, November 7, 2009
Hosted by The Pontian Greek Society of Chicago

Morning Session

8:00 – 8:30 Coffee and social hour

8:30 – 9:15 Opening remarks

9:15 – 9:30 Mr. George Shirinian (Director of the Zoryan Institute, Toronto Canada) Moderator

9:30 – 10:45 Dr. Taner Akcam (Associate Professor –History Dept., Clark University, Worchester, MA).
“The Greek “Deportations” and Massacres of 1913-1914. A Trial Run for the Armenian Genocide”

10:45 – 12:00 Dr. Constantine Hatzidimitriou (Adjunct Professor St. Johns University, NY)
“Official and Unofficial American Reactions to the Asia Minor “Catastrophe” – what the Documentary Evidence Reveals”

12:00 – 1:00 PM Lunch

Afternoon Session

1:00 – 2:15 Matthias Bjornlund (Historian and Researcher)
“Aspects of Western Sources and Interpretations of the Pontian Genocide”

2:15 – 3:30 Dr. Alexander Kitroeff (Associate Professor of History, Haverford College, PA)
“The Plight of the Greek Refugees After the Break-up of the Ottoman Empire”

3:30 – 4:45 Dr. Van Coufoudakis (Dean Emeritus of the College of Arts and Sciences Purdue University, Indiana)
“Turkey’s Deliberate and Systematic Violations of International Agreements since 1923″

4:45 – 5:00 Closing remarks by Dr. C. Hatzidimitriou
Placing the events of the Anatolian Genocide in the Broader Context of Hellenic and World History.

Pontian Greek Society of Chicago
Σύλλογος Ποντίων Σικάγο «Ξενιτέας»
P.O. Box 6127
Bloomingdale, IL 60108-6127
www.pontiangreeks.org

Την 1η Νοεμβρίου του ‘20  έγιναν οι εκλογές που καθόρισαν το μέλλον του ελληνισμού της Ανατολής.

Στην Ελλάδα συγκρούστηκαν οι δυνάμεις που ήταν υπέρ της συμμετοχής της Ελλάδας στο μεταπολεμικό (του Α’ παγκοσμίου πολέμου) σκηνικό και της απελευθέρωσης των Ελλήνων της ανατολής που είχαν ήδη γευθεί από το 1914 την πολιτική Γενοκτονίας του τουρκικού εθνικισμού, και απ’ την άλλη οι μοναρχικές δυνάμεις της Μικράς πλην Εντίμου που πολιτεύθηκαν με το σύνθημα “Μικρά πλην έντιμος Ελλας” και πρότειναν ως λύση του Μικρασιατικού Ζητήματος το “Οίκαδε“. Δηλαδή να γυρίσουν τα παιδιά τους πίσω εγκαταλείποντας τους Έλληνες της Ανατολής στο έλεος των εθνικιστών του Μουσταφά Κεμάλ πασά.

Μ’ αφορμή λοιπόν αυτή τη μαύρη επέτειο, ο Νίκος Σαραντάκος στο καλό του ιστολόγιο έκανε μια σχετική ανάρτηση. Παρουσιάζουμε την εισαγωγή του, καθώς και μέρος της συζήτησης όπου συμμετείχε ο τ’ εμέτερον ο “Μ-π”.

 Η τουρκική εφημερίδα της Κωνσταντινούπολης Yeni Giun πανηγυρίζει τη νίκη του Κεμάλ επί των Ελλήνων. Στο πρωτοσέλιδό της έχει τις φωτογραφίες των Γούναρη και Στράτου κάτω από τον εντυπωσιακό τίτλο: “ΓΟΥΝΑΡΗΣ-ΣΤΡΑΤΟΣ : ΟΙ ΣΩΤΗΡΕΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ”

Ο Σαραντάκος γράφει στην εισαγωγή του:

…Αυτή την εποχή τυχαίνει να διαβάζω αρκετά για την περίοδο αμέσως πριν από τη μικρασιατική καταστροφή, δηλαδή, χοντρικά, τα χρόνια 1915-1921. Κατά σύμπτωση, πριν από ένα-δυο μήνες που κάναμε λόγο για την Άλωση, ο Πόντος και Αριστερά άφησε ένα σχόλιο, ότι η τρίτη Άλωση της Πόλης ήταν οι εκλογές του 1920. Επειδή όμως εκείνο το ποστ είχε βασικό θέμα τα γκρίκλις (και η αναφορά στην Άλωση ήταν χαριτολόγημα), ελάχιστη συζήτηση έγινε. Ίσως τώρα που πλησιάζει η επέτειος να υπάρχει περισσότερη όρεξη.

Οι εκλογές του 1920 έχουν το εξής παράδοξο. Ότι ένας πολιτικός που είχε πετύχει τόσα πολλά (έστω κι αν κάποια ήταν στα χαρτιά) έπαθε τόσο συντριπτική ήττα σε εκλογές που τις έκανε ο ίδιος και ενώ είχε επιβάλει καθεστώς ημιδικτατορίας. Τόσο απρόσμενη ήταν η συντριβή του Βενιζέλου, που κάποιοι λένε ότι έχασε εσκεμμένα τις εκλογές, ακριβώς επειδή ήξερε ότι η περιπέτεια στην οποία έχει εμπλακεί η Ελλάδα ήταν αδιέξοδη, για να αφήσει τους άλλους να βγάλουν το φίδι από την τρύπα και να χρεωθούν την αναπόφευκτη καταστροφή.

Όταν διαβάσεις τις πηγές, βλέπεις ότι η ήττα του Βενιζέλου δεν ήταν και τόσο απρόσμενη. Το μόνο πραγματικά απροσδόκητο γεγονός ήταν ο θάνατος του βασιλιά Αλέξανδρου στις 12 Οκτωβρίου 1920, από το δάγκωμα της μαϊμούς, που έφερε ξανά στο προσκήνιο τον Κωνσταντίνο. Άλλωστε, ο ίδιος ο Βενιζέλος αργότερα έκρινε πως το ασυγχώρητο λάθος του ήταν ότι δεν ανέβαλε τις εκλογές για να διαπραγματευτεί την ανάρρηση του Γεωργίου στον θρόνο.

Θυμίζω ότι όταν το 1917 διώχτηκε από τον θρόνο ο Κωνσταντίνος και επανήλθε ο Βενιζέλος, αποκαταστάθηκε η Βουλή που είχε προκύψει από τις εκλογές του 1915, τις τελευταίες αδιάβλητες, όπου πλειοψηφούσαν οι Φιλελεύθεροι. Ο βίος αυτής της «Βουλής των Λαζάρων» είχε κατ’ επανάληψη παραταθεί με αποφάσεις της κυβέρνησης………

Η συζήτηση…..

 Πόντος και Αριστερά είπε

Μπράβο Νίκο. Ανοίγεις ένα μεγάλο θέμα που είναι εν μέρει ταμπού. Για κάποιους θεωρείτε αδιάφορο γεγονός που δε σήμαινε τιποτα για τις εξελίξεις, για κάποιους άλλους όμως αποτελεί το καθοριστικό ιστορικό γεγονός την εποχή του μετασχηματισμού της περιοχής μας.

Πάντως έχει παρά πολλές παραμέτρους, οι οποίες είναι άγνωστες. Επί της ουσίας ποτέ δε συζητήθηκε εκείνη η εποχή ανεπηρέαστα από τις μετέπειτα ιδεοληπτικές και στερεοτυπικές εικόνες. Όπως π.χ. το ότι η εξωτερική πολιτική της ΕΣΣΔ και οι επιλογές της έχριζαν τους δίκαιους και τους ηθικούς εκείνης της αντιπαράθεσης, ότι οι Έλληνες της Ανατολής ήταν απλώς φερέφωνα της “μητρόπολης”, ότι το ΣΕΚΕ (και μετέπειτα ΚΚΕ) ήταν η αναμφισβήτητη Αριστερά και κατά συνέπεια η έχουσα το ηθικό πλεονέκτημα κ.ά.

Πολλοί είναι οι μύθοι και η προσαρμογή της πραγματικότητας σε βολικά φανταστικά σχήματα, που διαμορφώθηκαν και κυριάρχησαν την μετέπειτα περίοδο. Από το ότι οι Έλληνες υπήρξαν ιμπεριαλιστές στην Ιωνία, ότι η Τουρκία (που ιδρύθηκε το 1923, διαλύοντας την Οθωμανική Αυτοκρατορία και το χαλιφάτο) ήταν ο φυσικός διάδοχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και γι αυτό θεωρήθηκε φυσικό ότι οι Έλληνες της Ανατολής, οι Ασσυροχαλδαίοι και οι Αρμένιοι που ανέρχονταν στο 30% του συνολικού οθωμανικού πληθυσμού δεν είχαν το παραμικρό πολιτικό δικαίωμα να διεκδικήσουν γεωγραφικά εδάφη τη στιγμή που διαλυόταν το κοινό οθωμανικό κράτος κ.λπ.

Δηλαδή, η άποψη που διαμορφώθηκε στην Ελλάδα ήταν απελπιστικά ελλαδοκεντρική. Και ήταν μια άποψη κοινή τόσο στη Δεξιά όσο και στην Αριστερά. Το γεγονός ότι τότε ο Ιωάννης Μεταξάς και το ΣΕΚΕ είχαν ακριβώς την ίδια άποψη για τη Μικρά Ασία, συνετέλεσε στο να υπάρχει μια περίεργη ελλαδική ομοφωνία στις ερμηνείες για το τι συνέβη τότε.

Μόνο από τη δεκαετία του ‘80 άρχισαν να εμφανίζονται κάποιες άλλες προσεγγίσεις, που απηχούσαν πλέον τη ματιά του προσφυγικού κόσμου. Και οι προσεγγίσεις αυτές συνάντησαν μια βαθύτατη αμηχανία, ουδετερότητα αλλά και πολλές φορές σκληρή αντιπαλότητα.

Μ-π

————————————————-

Πόντος και Αριστερά είπε

Όσον αφορά το ζήτημα των εκλογών, οι λίγες μετέπειτα αναφορές του Βενιζέλου στο γεγονός δείχνουν ότι είχε μετανοιώσει σφόδρα για την προκήρυξη και δήλωνε ότι σε αντίθετη περίπτωση θα ήταν διαφορετικό το αποτέλεσμα.

Πόσο δίκιο είχε;

Ο Βενιζέλος, παρόλα τις παραλήψεις του και τις μεγάλες υστερήσεις του, είχε μια καλή αντίληψη των δεδομένων στη μικρασιατική ενδοχώρα και της άποψης και των αντιθέσεων των συμμάχων. Ήξερε πολύ καλά ότι εκείνη τη στιγμή οι Βρετανοί, ήταν σφόδρα ενοχλημένοι από το κίνημα του Κεμάλ, που ακόμα ήταν αδύναμο και ανίσχυρο και βασιζότνα μόνο σ’ όποιες παρακρατικές ομάδες (τεσκιλάτ ι μαχσούσα) των νεότουρκων είχαν επιβιώσει συν μέρος από τα στρατεύματα της Ανατολής που πολεμούσαν κατά των Αρμενίων.

Σ’ αυτή τη γνώση βασίστηκε το ριζοσπαστικό Υπόμνημα Βενιζέλου που απεστάλη στις 5 Οκτωβρίου του 1920, πρότεινε την υπό όρους αναθεώρηση της Συνθήκης των Σεβρών με τη δημιουργία δύο νέων κρατών. Του κράτους του Πόντου και αυτό της Κωνσταντινούπολης. Με την προυπόθεση ότι μαζί με τους Βρετανούς που θα αναλάμβαναν την κάλυψη των μετόπισθεν και τη χρηματοδότηση της επιχείρησης, θα κατέπνιγαν το εθνικιστικό κίνημα του Κεμάλ εν τη γενέσει του. Κάποια στοιχεία που παρουσιάζει ο Σβολόπουλος στο νέο του βιβλίο, συνηγορούν στο γεγονός ότι οι Βρετανοί προσανατολίζονταν στην κατεύθυνση υιοθέτησης της πρότασης αυτής.

Την πιθανότητα υλοποίησης αυτής της νέας αντίληψης ακύρωσε η πολιτική του νικητή των εκλογών του Νοεμβρίου του 1920. Με τη νέα αυτή πολιτική δόθηκε ο απαιτούμενος χρόνος στο τουρκικό εθνικιστικό κίνημα να ισχυροποιήσει τη θέση του στο εσωτερικό οθωμανικό μέτωπο, να δημιουργήσει διεθνή ερείσματα, να αποκαταστήσει τις επαφές με τους δυτικούς εχθρούς του και να ενστερνιστεί τους ενδοσυμμαχικούς αντιπάλους των Ελλήνων, οι οποίοι μετά την επαναφορά του Κωσταντίνου στο θρόνο απέκτησαν το ηθικό πλεονέκτημα ώστε να απεμπολήσουν τις συμμαχικές τους υποχρεώσεις..

Το μεγάλο ερώτημα είναι γιατί προκήρυξε τις εκλογές εκείνη τη στιγμή ο Βενιζέλος. Το επιχείρημα των Βενιζελικών, ότι ήταν αναγκασμένος να τις προκηρύξει για λόγους δημοκρατικής νομιμοφροσύνης είναι αστείο. Ο Βενιζέλος ποτέ δεν υπήρξε δημοκράτης. Από την εποχή του Θέρισσου κινήθηκε ένοπλα και επαναστατικά… ή δικατατορικά. Το επιχείρημα των μοναρχικών ότι έκανε τις εκλογές για να τις χάσει (2 χρόνια πριν την Ήττα στη Μικρά Ασία), είναι κάτι περισσότερο από αστείο που δεν αξίζει καν να συζητηθεί.

Η δική μου εκτίμηση είναι ότι η βασική αιτία της απόφασης για εκλογές βρίσκεται μόνο στον ασταθή ψυχικό κόσμο του Βενιζέλου. Ο Βενιζέλος κατέρρευσε ψυχολογικά μετά τη δολοφονική απόπειρα που έκαναν εναντίον του οι δύο φιλομοναρχικοί αξιωματικοί στο σταθμό Λυών του Παρισιού. Μια άλλη εκτίμηση για την απόφαση, είναι ότι το ημιδικτατορικό καθεστώς που είχε δημιουργήσει, είχε κατασκευάσει παράλληλα τέτοια φίλτρα μεταξύ εξουσίας και κοινωνίας, ώστε να μην αντιλαμβάνονται ορθά τις απόψεις της κοινωνίας, που μεγάλο μέρος ήταν ακραία φιλοβασιλικό (Παλαιά Ελλάδα) όπως και οι μειονότητες (Βούλγαροι, μουσουλμάνοι και Εβραίοι) στις Νέες Χώρες.

Νομίζω ότι οι η απόφαση για εκλογές, ενάντια στις προτάσεις των συμβούλων του και χωρίς κανείς να τον υποχρεώνει, οφείλεται κυρίως στη ψυχική του κατάρευση… Και δυστυχώς οι εκλογές αυτές έγιναν στην πιο κρίσιμη περίοδο για την τύχη των μεταπολεμικών διευθετήσεων.

Μ-π

————————————————-

Δύτης των νιπτήρων είπε

Μου φαίνεται λίγο υπερβολική η προσδοκία των Βρετανών και του Βενιζέλου “να καταπνίξουν το εθνικιστικό κίνημα του Κεμάλ εν τη γενέσει του”. Και γενικά έχω την εντύπωση ότι όλη η συζήτηση περί εκλογών του ‘20 βασίζεται σε μια αντίληψη ότι όλες οι εξελίξεις εξαρτώνταν από τη μία πλευρά. Θα έκανε ένας οποιοσδήποτε μεγαλοφυής στρατηγός αιφνιδιαστική επίθεση στην Άγκυρα καταστέλλοντας ολόκληρο τον τουρκικό εθνικισμό; (έτσι νόμισε και ο Ιμπραήμ πριν το Ναυαρίνο, και οι Αμερικανοί τώρα στο Αφγανιστάν, για παράδειγμα). Ή ένας καλά οχυρωμένος θύλακας στη Σμύρνη και την Ερυθραία θα κρατούσε πολύ καιρό μέσα σε ένα επιθετικό (με τους λόγους του) τουρκικό κράτος; Στην εποχή των εθνικών κρατών, και με δεδομένες τις ισορροπίες δυνάμεων, μου φαίνεται απίθανο να είχαμε κάποια έκβαση ριζικά διαφορετική από εκείνη που τελικά είχαμε. Το πολύ πολύ μια λιγότερο οδυνηρή εκκένωση του στρατού και της Σμύρνης, άντε ένα-δυο χρόνια πιο μετά.

————————————————-

Πόντος και Αριστερά είπε

 Δύτη των νιπτήρων, κανείς δεν μπορεί να ανασυνθέσει το μετά σκηνικό….

Ούτε οι μεν, ούτε οι δε.

Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να καταγράφουμε σωστά τις παραμέτρους τη στιγμή εκείνη.

Απόδειξη της αυθαιρεσίας είναι η αντίληψη, βεβαιότητα Μαυρογορδάτου, ότι δε χάσαμε και τίποτα με την Κατστροφή, έτσι κι αλλιώς δεν θα μπορούσε να κρατήσουμε τη Σμύρνη. Τη στιγμή που θα υπήρχε η τουρκική πλημυρίδα στην Ανατολή. Είναι μια αντίληψη αυθαίρετη και θα έλεγα τελείως ιδεοληπτική και καταστροφολογική.

Η εμπειρία των “Νέων Χωρών”, [ακόμα και των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου (των οποίων όλες οι πρωτεύουσες είναι χτισμένες στις ανατολικές τους ακτές)], όπου τα δεδομένα ήταν πολύ χειρότερα από αυτά του Σαντζακίου Σμύρνης και πολύ περισσότερο βέβαια της Ανατολικής Θράκης, Ίμβρου και Τενέδου, μας οδηγεί στη βεβαιότητα ότι τέτοιες προσεγγίσεις τύπου Μαυρογορδάτου είναι απλώς απολογητικές για τα απίστευτα λάθη, τις ολογωρίες αλλά και την παραγνώριση (έως και περιφρόνηση) της ελλαδικής εξουσίας για τους Έλληνες της Ανατολής.

Μ-π

————————————————-

Δύτης των νιπτήρων είπε

Μ-π, συμφωνώ ότι εκ των υστέρων αναδρομικές προβλέψεις δεν γίνονται. Απλά έχω την εντύπωση ότι προσεγγίσεις που εστιάζουν στο Βενιζέλο και τις εκλογές τείνουν να αγνοούν τη δυναμική της κεμαλιστικής κίνησης. Είναι σαν το σκάκι: σκέφτεσαι, αν είχα παίξει τον πύργο αντί για τον αξιωματικό θα είχα σώσει τη βασίλισσα. Ξεχνάς ότι ο αντίπαλος μπορεί να είχε εναλλακτικό σχέδιο και με ένα αλογάκι να κάνει ματ. Θέλω να πω, δεν νομίζω ότι η “κατάπνιξη του εθνικιστικού κινήματος του Κεμάλ εν τη γενέσει του” μπορούσε να επιτευχθεί είτε με στρατιωτικούς είτε με διπλωματικούς χειρισμούς.

————————————————-

Δύτης των νιπτήρων είπε

 (το παράδειγμα με το σκάκι μάλλον δεν είναι πολύ πετυχημένο, ήθελα μόνο να τονίσω ότι τέτοιες αναλύσεις αγνοούν τον αντίπαλο)

————————————————-

Πόντος και Αριστερά είπε

Αγνοούν επίσης και τη δυναμική των χριστιανικών ομάδων της Ανατολής που παγιδεύτηκαν από τις διεθνείς εξελίξεις και τον ανορθολογισμό της “μητέρας-πατρίδας”.

Π.χ. στον Πόντο, όπου δρούσε ένα αξιόλογο αντάρτικο κίνημα δεν έφτασε ούτε μια σφαίρα από την Αθήνα. Και όταν οι μπολσεβίκοι αποφάσισαν οριστικά τη συμμαχία με το κεμαλικό κίνημα για λόγους εξωτερικής πολιτικής, τους απέκοψαν και από τα μετόπισθεν που ήταν οι ελληνικές κοινότητες της Ρωσάις και του Καυκάσου. Εξάλλου, σε διαφορετική πολιτική εξέλιξη το Νοέμβρη του ‘20, ήταν αποφασισμένο, έστω και με μεγάλη χρονική καθυστέρηση, να αποσταλεί στον Πόντο το τμήμα του ελληνικού στρατού που είχε δημιουργηθεί στον ελληνικό στρατό από Πόντιους εθελοντές με επικεφαλής τον Καθενιώτη. Αυτό είχε ήδη αποσπάσει την έγκριση των Βρετανών, όπως μας βεβαιώνει ο Αλέξης Αλεξανδρής σ’ ένα εμπεριστατωμένο άρθρο του για την περιοχή.

Το αντίστοιχο θα μπορούσα να ισχυριστώ και ‘γω. Ότι αγνοούμε πλήρως τη δυναμική που μπορεί να είχε η Μικρασιατική Άμυνα, η δράση της οποίας απαγορεύτηκε από τους Γούναρη και Στεργιάδη. Το γεγονός ότι δεν επέτρεψαν οι μοναρχικοί την αυτοοργάνωση του ιωνικού πληθυσμού σε δικό τους αυτόνομο στρατό και τους παρέδωσαν άοπλους στους κεμαλικούς μετά την ήττα, δείχνει την έκταση του προβλήματος, αλλά και τη συνειδητή υποτίμηση πολλών γεγονότων….

Νομίζω ότι πολλά αγνοούμε από τις εσωτερικές αντιθέσεις εκείνης της εποχής, γιατί ακριβώς έχουν επικυριαρχήσει επί των νεοελληνικών προσεγγίσεων οι ελλαδοκεντρικές απόψεις.

———–

Γράφεις: “δεν νομίζω ότι η “κατάπνιξη του εθνικιστικού κινήματος του Κεμάλ εν τη γενέσει του” μπορούσε να επιτευχθεί είτε με στρατιωτικούς είτε με διπλωματικούς χειρισμούς”.

Διατυπώνεις με βεβαιότητα μια υπόθεση!. Με τη ίδια ευκολία θα μπορούσα να ισχυριστώ το αντίθετο. Και τα δεδομένα από την παρουσίαση του πλαισίου εκείνης της εποχής (πριν τις εκλογές) όπως μας τα παραθέτει ο Σβολόπουλος, μάλλον συνηγορούν υπέρ της δικής μου υπόθεσης.

Πάντως τελικά, δεν ξέρουμε τι θα γινόταν, γιατί απλώς δεν βιώθηκε. Γιατί δεν δοκιμάστηκαν στην πράξη οι εναλλακτικές πολιτικές… Επίσης δεν ξέρουμε εάν η ενεργότερη εμπλοκή των Βρετανών, υπονόμευε το Τζιχάντ που ευφυών κήρυξε ο Κεμάλ κατά των θρασύτατων γκιαούρηδων, που τόλμησαν να σηκώσουν κεφάλι κατά του κυρίαρχου ισλάμ. Και ας μην ξεχνάμε ότι το μυστικό της όποιας κεμαλικής επιτυχίας στο να κινητοποιήσει κάποιες μάζες μουσουλμάνων (Τούρκων, Κούρδων, Λαζών κ.ά.) οφειλόταν στο γεγονός ότι οι απόκληροι ραγιάδες, για τους οποίους είχαν αποφασίσει απ’ το 1911 την πλήρη εξόντωση, την οποια και ξεκίνησαν από το ‘14, διεκδίκησαν “ιερά ισλαμικά εδάφη”..

Μ-π

————————————————-

Δύτης των νιπτήρων είπε

Μ-π, ξέρω ότι τα έχεις μελετήσει πολύ καλύτερα από μένα, γι αυτό και διστάζω να συνεχίσω τη συζήτηση (επίσης πνίγομαι…)
Επιμένω ωστόσο ότι υποτιμάς τον τουρκικό παράγοντα, νομίζω. Και είμαι επιφυλακτικός για το κατά πόσο το κεμαλικό κίνημα είχε θρησκευτική βάση. Και οι Έλληνες το ‘21 μιλούσαν για την πίστη κλπ., αλλά υποθέτω συμφωνούμε ότι δεν ήταν η θρησκευτική ελευθερία το βασικό κίνητρό τους.

————————————————-

Σκύλος της Β. Κ. είπε

Από πάνω μου, Πόντος και αριστερά, λέτε ότι στον Πόντο δεν έφτασε ούτε μία σφαίρα από την Αθήνα. Ίσως έχετε δίκιο. Νομίζω, όμως, ότι είχε αποσταλεί ο εθνεγέρτης μακεδονομάχος μητροπολίτης Φλωρίνης για να τους ξεσηκώσει. Τους ξεσήκωσε κι όταν άρχισε να πέφτει λεπίδι, αυτός την έκανε με πλάγια. Τώρα τον έχουνε κάνει και δρόμο στη Θεσσαλονίκη.
Τάχουμε ξανασυζητήσει αυτά, έτσι δεν είναι;
Ο παπούς μου είχε συμμετάσχει στο εκστρατευτικό σώμα στην Ουκρανία, που έστειλε ο Βενιζέλος για να πατάξει τους μπολσεβίκους. Τότε, καθώς ξυπνούσαν κάθε πρωί στην αχανή πεδιάδα κι εύρισκαν τους φρουρούς σφαγμένους, ειπώθηκε το διάσημο «πού πάμε μόνοι μας, 8.000 άνθρωποι;».

————————————————-

π2 είπε

Στις a posteriori ιστορικές αναλύσεις είναι εύκολο να κρίνουμε εκ του αποτελέσματος και με τα δικά μας μυαλά. Είναι πολύ εύκολο, για παράδειγμα, να θεωρήσουμε ανεδαφικά τα επεκτατικά σχέδια του Βενιζέλου. Η Ελλάδα μόλις έβγαινε από έναν εμφύλιο και είχε έναν μικρό και κακοδιοικούμενο στρατό. Η κουτσουρεμένη Οθωμανική Αυτοκρατορία παρέμενε μια πολύ μεγαλύτερη χώρα, με μικρά αλλά δυναμικά και στρατηγικά τοποθετημένα τμήματα της ηγεσίας της να επιδιώκουν ριζικές αλλαγές. Τα σχέδια του Βενιζέλου οριακά μόνο γίνονταν ανεκτά από τους Συμμάχους, ακόμη και πριν από τις εκλογές. Από κάθε άποψη, είναι πολύ εύκολο να αντιμετωπίσουμε τον Βενιζέλο με μια λογική “Που πά’ ρε Καραμήτρο”.

Αλλά έτσι θα παραβλέπαμε τη δυναμική της εποχής. Ήταν μια εποχή συνεχών εδαφικών ανακατατάξεων, στα μεθεόρτια ενός Παγκοσμίου Πολέμου με τρομακτικές απώλειες ζωών. Η δική μας χώρα βρισκόταν επί δεκαετίες στα νύχια ενός μεγαλοϊδεατισμού που λίγα χρόνια πριν είχε φανεί για πρώτη φορά απρόσμενα πετυχημένος, εξασφαλίζοντας μια τεράστια περιοχή στην οποία το ελληνικό στοιχείο ήταν σαφώς μειοψηφία. Όλη η πολιτκή και στρατιωτική ηγεσία είχε γαλουχηθεί με την αντιμετώπιση της (μετέπειτα) Τουρκίας ως του Μεγάλου Ασθενούς, τα εδάφη του οποίου ήταν there for the taking. Τον οθωμανικό στρατό τον είχε νικήσει με χαρακτηριστική ευκολία το 1912. Ο Βενιζέλος ήταν ένας πολιτικός εύστροφος και πολυμήχανος, που ήξερε να παλεύει σε διπλωματικό επίπεδο. Με άλλα λόγια, η μικρασιατική περιπέτεια μοιάζει σχεδόν αναπόφευκτη, αν δούμε τα πράγματα με τα μυαλά της εποχής. Το περιρρέον κλίμα επέβαλε στην ελλαδική ηγεσία μια βολονταριστική θεώρηση των πραγμάτων, η οποία σκοπίμως απέφευγε να δει τη μισή και βάλε πραγματικότητα. Μέρος της πραγματικότητας που δεν έβλεπε ήταν και η απέχθεια των μη βενιζελικών για τους συνεχείς πολέμους και η επερχόμενη εκλογική ήττα.

Όσο για τα what if σενάρια, μ’ αρέσουν σε επίπεδο αστεϊσμού, αν και δεν με βοηθάνε καθόλου στην κατανόηση της εποχής. Μ’ αρέσει, για παράδειγμα, να σκέφτομαι τι θα γινόταν αν είχε τότε σχηματιστεί ένα αυτόνομο ποντιακό κράτος (ή μια ποντιακή / λαζική / αρμενική συνομοσπονδία, για να κάνουμε το παιχνίδι πιο πικάντικο), ιδίως γιατί η οικογενειακή μου ιστορία θα ήταν πολύ διαφορετική. Μ’ αρέσει επίσης να σκέφτομαι τι θα γινόταν εάν δεν τρέχαμε ξυπόλητοι στ’ αγκάθια ως την Άγκυρα και καθόμασταν στ’ αυγά μας στη Σμύρνη, με μια πολιτική ανάμεσα στον εθνικιστικό ακτιβισμό της Μικρασιατικής Άμυνας και την θεωρητικά ορθή πολιτική του Στεργιάδη για ισορροπία ανάμεσα σε ελληνικό και τουρκικό στοιχείο. Το καλό σενάριο: η Σμύρνη ως ελληνοτουρκικό Χονγκ Κονγκ της Μεσογείου, στο πιο καλλιεργημένο, εξωστρεφές και κοσμοπολίτικο. Το κακό σενάριο: μια αιτία για έναν καταστροφικότερο ελληνοτουρκικό πόλεμο λίγα χρόνια μετά.

————————————————-

Δύτης των νιπτήρων είπε

 (27)…ή, αν μας αρέσουν τα σενάρια, μια μικρή Παλαιστίνη. Στο μεταξύ, στα σενάρια για το σήμερα ξεχνάμε και τον Β΄ Π.Π., μύλος.

Ίσως θα ήταν γόνιμη μια συνολική επανεξέταση του αντιβενιζελισμού στις νέες χώρες, σαν μια αντίδραση στο συγκεντρωτισμό του έθνους-κράτους. Εκτός από τις μειονότητες της Μακεδονίας, υπάρχει και η παράξενη ιστορία της Σάμου, με το ιδιότυπο αντάρτικο των αδελφών Γιαγιά που κάποια στιγμή πολέμησαν και για την επαναυτονόμηση του νησιού. Στο Διχασμό πήραν το μέρος του Γούναρη, συν τοις άλλοις γιατί οι Κρητικοί χωροφύλακες του Βενιζέλου είχαν κάνει φοβερές αγριότητες στη Σάμο. Αυτή η ιστορία αξίζει να μελετηθεί.

————————————————-

π2 είπε

Ίσως θα ήταν γόνιμη μια συνολική επανεξέταση του αντιβενιζελισμού στις νέες χώρες, σαν μια αντίδραση στο συγκεντρωτισμό του έθνους-κράτους.

Σωστά. Και μάλιστα μια αντίδραση όχι μόνο από τα κάτω (μειονότητες, αγροτικοί πληθυσμοί, και άλλες “αντικαποδιστριακές” δυνάμεις), αλλά και από τα πάνω: όλες αυτές οι μυστήριες ιδεολογικές διαδρομές των Δραγούμηδων και των Σουλιώτηδων της εποχής, που χάνονται στην ισοπεδωτική εξίσωση: βενιζελικοί = προοδευτικοί δημοκράτες / αντιβενιζελικοί = βασιλόφρονες.

————————————————-

Πόντος και Αριστερά είπε

 Σκύλε,

κάνεις μεγάλο λάθος. Ο Νακρατζάς δεν είναι η καλύτερη πηγή πληροφόρησης, ούτε και κάποιοι αντίστοιχοί του.

Κανείς δεν είχε σκόπο να ξεσηκώσει τον πληθυσμό, όπως γράφεις “Νομίζω, όμως, ότι είχε αποσταλεί ο εθνεγέρτης μακεδονομάχος μητροπολίτης Φλωρίνης για να τους ξεσηκώσει.” Ο Γερμανός είχε διοριστεί από το Οικουμενικό Πατριαρχείο στο πλαίσιο των εσωτερικών του μετακινήσεων. Ήταν τελείως τυχαίο το ότι τη στιγμή της κατάρρευσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν μητροπολίτης Σαμψούντας.

Οι εξελίξεις στην περιοχή του Πόντου, όπως και σ΄’ όλητ ην Ανατολή, σχετίζονται κυρίως με την απόφση των Νεότουρκων να ξεμπερδεύουν με τους χριστιανικούς πληθυσμούς και τη χρησιμοποίηση των Αμελέ Ταμπουρού, δηλαδή της ένταξης των στρατεύσιμων χριστιανών σε “τάγματα εργασίας” με στόχο την εξόντωση. Αυτό έφερε με τη σειρά του την ανυποταξία και τη δημιουργία των πρώτων αντάρτικων ομάδων, οι οποίες από το 1916 μετατράπηκαν σε ομάδες προστασίας των διωκώμενων πληθυσμών.

Γιατί αυτό που δε λέει ο Νακρατζάς σύντροφε -ούτε και οι επίσημες θέσεις του τουρκικού υπ. Εξ. που εύκολα αναπαράγονται από καλοθελητές- είναι ότι από το 1916 ξεκίνησε η εθνική εκκαθάριση του δυτικού Πόντου με πρόσχημα τη δράση των ανταρτών. Τα διπλωματικά έγγραφα των συμμάχων των Νεότουρκων είναι αποκαλυπτικά. ‘Έχουν δημοσιευτεί από τον Ενεπεκίδη και θα έπρεπε να τα ξέρουν όσοι ασχολούνται στα σοβαρά με την περίοδο εκείνη και την περιοχή του Πόντου . Όπως επίσης θα έπρεπε να ξέρουν τα κε΄μενα του Τανέρ Ακσάμ, του Φουάτ Ντουντάρ και των άλλων αντικεμαλικών αριστερών ιστορικών.

Το εντυπωσιακό με την αναθεωρητική σχολή που δικαιολογεί τα εγκλήματα του τουρκικού εθνικισμού, αγνοεί το ιστορικό μεταίχμιο, αμφισβητεί τα ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα των χριστιανικών ομάδων, γράφει στα παλιά της τα παπούτσια κάθε ταξική ανάλυση, είναι ότι αποκρύπτει το σχέδιο εξόντωσης που εκπονήθηκε από το 1911 και τέθηκε σε εφαρμογή από το 1914.

Αντιμετωπίζει, ειδικά την περιοχή του Πόντου, ως περιοχή χωρίς επικρατούσα εξουσία, χωρίς μπάτσους και στρατό, χωρίς σχέδια εξόντωσης και παρακρατικές ομάδες των κρατούντων, όπου τις συνθήκες διαμόρφωσαν οι Πόντιοι αντάρτες και ο συγκεκριμένος Μητροπολίτης.

Και σε πολλές άλλες αφαιρέσεις βασίζεται όλη αυτή η απολογητική του τουρκικού εθνικισμού που αναπαράγεται με τόσο εύκολο τρόπο από θαυμαστές του στην Ελλάδα (δεν εννοώ εσένα ω! Σκύλε), αλλά δεν είναι του παρόντος ποστ.

Μ-π

————————————————-

Σκύλος της Β.Κ. είπε

Μα καλέ μου, δεν έχω ως πηγή το Νακρατζά. Αλλίμονο αν χρειαζόταν να πάμε στον Πόντο, μέσω … Ρότερνταμ.

————————————————-

Πόντος και Αριστερά είπε

Σκύλε, ευχαριστώ για τη διευκρίνηση. Μου έφυγε ένα βάρος τώρα. Αλήθεια!

Ο λόγος είναι ότι τυχαίνει να σ’ εκτιμώ… !

Μ-π

————————————————-

Μαρία είπε

Δύτη ναι, φαίνεται οτι είναι κοινός τόπος: http://sarantakos.wordpress.com/2009/05/20/akanedes/#comment-5405

Σκύλε, εγώ ξέρω για τον Καραβαγγέλη οτι βρέθηκε στη Σαμψούντα με δυσμενή μετάθεση κι οτι ένας απ’ τους αντάρτες ήταν ο περίφημος Κισά Μπατζάκ κατά κόσμον Κυριάκος Παπαδόπουλος. Αλλά αυτά μας βγάζουν απ’ το θέμα.

————————————————-

Κορνήλιος είπε

 #19 μὲ τὴν ψυχολογικὴ ἕρμηνεία ποὺ ἔδωσες μόλις δικαίωσες τὸν Γιανναρᾶ. γιατί νομίζετε πὼς ἔκενε ἐκλογὲς ὁ Καραμανλῆς;

————————————————-

Πόντος και Αριστερά είπε

Κορνήλιε…

Ο Γιανναράς συγκρίνει ανόμοια πράγματα σε ανόμοιες εποχές. Γενικά έχει την τάση να αιωρείται μεταξύ των άκρων ενός αχρονικού εκκρεμούς, όπου στο ένα βρίσκεται ένας ακραίος εθνικισμός και στο άλλο μια ανύπαρκτη (πλέον) προνεωτερική ρωμιοσύνη.

Το “τι μπροκολα, τι λάχανα” ήταν κοντύτερα στην πραγματικότητα από τη σύγκριση Γιανναρά.

Μ-π

————————————————-

sarant είπε

Ναι, αλλά ο Καραμανλής αργά ή γρήγορα θα τις έκανε -ο Βενιζέλος, σου λέει, μπορούσε με επιχείρημα τον πόλεμο να τις αναβάλει (να τις αναβάλλει, ίσως).

————————————————

Πόντος και Αριστερά είπε

Μαρία, ο σημαντικότερος αντάρτης στον Πόντο δεν ήταν ο Κισά Μπατζάκ, αλλά ο Βασίλειος Ανθόπουλος (Βασίλ Ουστά) του οποίου ο πρωτότοκος εντάχθηκε στο Δημοκρατικό Στρατό… Όλα έχουν την ερμηνεία τους. Ακόμα και το ότι οι βασανιστές της Μακρονήσου ήταν πρώην εαμίτες.

Στα γράφω γιατί η ισοπέδωση και η αχρονική αντιμετώπιση των ιστορικών γεγονότων συνηθίζεται.

Αλλά αυτά είναι εκτός του συγκεκριμένου θέματος.

            Μ-π

…………………………….

“Μικρό Άνθρωπο”

Στην πολιτική  ουδετερότητας του Μεταξά  οφείλεται και η τρομερή ήττα των συμμάχων (1915) στην Καλλίπολη της Ανατολικής Θράκης. Με μια διαφορετική συμπεριφορά, θα είχε επιτρέψει τους συμμάχους να χτυπήσουν τους Τούρκους από την Ανατολική Θράκη, κλείνοντας οριστικά από τότε το Νοτιο-Ανατολικό Μέτωπο. Κορύφωση της πολιτικής του Μεταξά υπήρξε η απόλυτη προδοσία (1916) με την αποδοχή της εισβολής των Βουλγάρων στα ελληνικά εδάφη και την κατάληψη της Ανατολικής Μακεδονίας. Με εντολή του Μεταξά το 4ο ελληνικό σώμα στρατού παραδόθηκε αμαχητί στη Δράμα και στάλθηκε σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στο Γκέρλιτζ της Γερμανίας. 

Στο Μεταξά λοιπόν  (και στους επιγόνους του) έχουμε κάνει κατά καιρούς διάφορα αφιερώματα, τα οποία και σας τα προτείνουμε:

-ΠΟΙΟΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΙΠΕ ΤΟ «ΟΧΙ» ΣΤΟ ΦΑΣΙΣΜΟ  (αναδημοσίευση από κείμενο της “Ανασύνταξης”. Η ουσία  βρίσκεται στη συζήτηση)

-Οι πρόσφυγες, η ακροδεξιά και … οι άλλοι

-Δίκη των Εξ: Η Ακροδεξιά αντεπιτίθεται… !