Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-Οι Πόντιοι και η μουσική τους στο “ΔΙΦΩΝΟ”

Εξ εώας τα τέκνα σου

parea-mousikwn1Το ελληνικό κράτος ποσώς νοιάστηκε για τη διατήρηση του γλωσσικού ιδιώματος των Ποντίων, ίσως καθώς κανένα άλλο κράτος δεν ήγειρε αξιώσεις πάνω τους.Ούτε καν ευτύχησαν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας από τους θιασώτες της πολυπολιτισμικότητας.

Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του δημοσιογράφου Κωστή Δρυγιαννάκη στο “ΔΙΦΩΝΟ”τεύχος 160  Απρίλιος 2009.

Οι τουρκικοί τουριστικοί οδηγοί γράφουν για τα γεγονότα της περιόδου 1922-1923: «Μετά την ανακήρυξη της δημοκρατίας, οι Έλληνες που ζούσαν στην περιοχή επέστρεψαν στη χώρα τους».

Στη χώρα τους; Επέστρεψαν;

Είχαν ζήσει στον Πόντο επί 3.000 χρόνια, και η ποντιακή γλώσσα ήταν εντελώς ακατανόητη για τους Αθηναίους του εικοστού αιώνα.

Neal Ascherson, Black Sea, Hill & Wang 1996

Το ενδιαφέρον των Ελλήνων για τη Μαύρη Θάλασσα ιχνηλατείται ήδη στο μύθο της αργοναυτικής εκστρατείας· η πρώτη ιστορική αποικία φαίνεται πως είναι η Σινώπη περί το 800 π.Χ. Σύντομα οι Έλληνες επεκτάθηκαν και 01new2.inddσε όλη την παραλία της θάλασσας αυτής, ιδρύοντας πόλεις όπως η Τραπεζούντα, το Παντικάπαιο, η Ολβία, η Κύζικος, η Φαναγόρεια κ.ά. Λόγω της γεωμορφολογίας, αλλά και των πληθυσμιακών ιδιαιτεροτήτων της ενδοχώρας, οι Έλληνες παραμένουν γενικά στην παραθαλάσσια ζώνη και χαρακτηρίζονται Πόντιοι (θαλασσινοί). Στην ελληνιστική εποχή ο Μιθριδάτης ο Κτίστης οργανώνει τα παράλια αυτά σε βασίλειο, το οποίο θα γίνει υποτελές των Ρωμαίων, το 65 π.Χ., για να καταλυθεί από τους Ούννους τον τέταρτο μ.Χ. αιώνα. Η βόρεια πλευρά θα γνωρίσει στη συνέχεια διάφορους επιδρομείς: Βουλγάρους, Τατάρους, Βενετούς, Μογγόλους, Τούρκους κ.ά. Η νότια παραλία θα ενσωματωθεί στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, δίνοντας μάλιστα τη βασιλική οικογένεια των Κομνηνών, τον ενδέκατο αιώνα.

Με την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους, δημιουργείται η αυτοκρατορία της Τραπεζούντας, η οποία πέφτει στα χέρια των Οθωμανών το 1461. Οι δυσκολίες των οθωμανικών χρόνων προκαλούν εξισλαμισμούς και κύματα μετανάστευσης από τη νότια προς τη βόρεια πλευρά, η οποία σταδιακά περνά στη ρωσική κυριαρχία. Κύμα βίας εμφανίζεται με την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την άνοδο του τουρκικού εθνικισμού, σε μεγάλο βαθμό και εξαιτίας της αποτυχημένης απόπειρας των Ρώσων να αυτονομήσουν την περιοχή. Μέσα σε μια δεκαετία, οι νεκροί ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες. Το 1923, με τη συνθήκη της Λοζάννης, οι χριστιανοί Πόντιοι εκτοπίζονται στο ελληνικό κράτος και εγκαθίστανται κυρίως στις βόρειες περιοχές του. Σε διάφορα κύματα, με μεγαλύτερο αυτό του 1991, και από τη βόρεια πλευρά της Μαύρης Θάλασσας πολλοί ελληνογενείς έρχονται στην Ελλάδα. Ωστόσο, όλες αυτές οι μετακινήσεις αφήνουν στα παράλια του Πόντου, μέχρι και σήμερα, σημαντικού μεγέθους πληθυσμούς ελληνικής καταγωγής[i].

marioupoliΤα παράλια της Μαύρης Θάλασσας καλύπτουν περίπου 4.000 χιλιόμετρα, μοιρασμένα σε έξι κράτη. Σε τέτοια έκταση είναι αδύνατον να μιλήσει κανείς με γενικεύσεις για τον πολιτισμό. Οι ανακατατάξεις του εικοστού αιώνα κάνουν το θέμα ακόμη πιο πολύπλοκο, καθώς εμφανίζονται παρακλάδια που ακολουθούν το καθένα τον δικό του δρόμο. Οι όροι και οι ταυτότητες διαμορφώνονται ανάλογα με τη σκοπιά των ομιλούντων, συχνά και ανάλογα με τις πολιτικές τους απόψεις. Ενδεικτικά οι πληθυσμοί που μετακινήθηκαν από την πρώην ΕΣΣΔ στην Ελλάδα χαρακτηρίζονται συλλήβδην Ρωσοπόντιοι. Οι ίδιοι άνθρωποι, στην ΕΣΣΔ και στους επιγόνους της, χαρακτηρίζονταν πάλαι ποτέ Πόντιοι, αλλά σταδιακά είχαν μετατραπεί σε κοινούς Έλληνες. Ο όρος Πόντιος έμεινε εν χρήσει για τους ελληνογενείς της νότιας παραλίας του Πόντου, ωστόσο στο κείμενο που ακολουθεί θα τον μεταχειριστούμε για όλους τους ελληνογενείς της Μαύρης Θάλασσας.

———————————————————————————————

Η πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης απέναντι στους εκεί Πόντιους υπήρξε κυριολεκτικά κυκλοθυμική: από την προσπάθεια κωδικοποίησης της γλώσσας και αναπροσαρμογής της γραφής της τη δεκαετία του ’20, ως τους διωγμούς και τις προσπάθειες βίαιης αφομοίωσης στα τέλη της δεκαετίας του ’30

—————————————————————————-

Αλισβερίσια σε αρχαίες γειτονιές

Σε όλο τον κόσμο οι κουλτούρες είναι κατ’ αρχήν τοπικές και οι γείτονες αλληλοεπηρεάζονται. Σίγουρα η γεωγραφική απομόνωση βοηθά τη διατήρηση παλαιότερων στοιχείων –ενδεικτικά, οι Πόντιοι εξακολουθούν να προφέρουν το ήτα σαν έψιλον και το αυ σαν αου. Η αλληλεπίδραση όμως με τους Τούρκους και τους Λαζούς είναι εμφανής στην ενδυμασία και στη γλώσσα, αντίστοιχα κι αυτή με τους Τατάρους και τους Ρώσους στις βόρειες παραλίες. Οι θρησκείες κάνουν το παζλ ακόμη πιο πολύπλοκο. Η γλωσσική ποικιλία δείχνει αμέσως πόσο χονδροειδείς είναι οι ταξινομήσεις των γλωσσολόγων[ii], πόσο εύκολες είναι οι διαστρεβλώσεις που υπηρετούν πολιτικές ή άλλου είδους σκοπιμότητες, και πόσο εύθραυστες και λεπτεπίλεπτες είναι οι ίδιες οι γλώσσες, που αλλάζουν και χάνονται, πτερόεσσες, μέσα σε λίγα χρόνια. Οι Πόντιοι στην Ελλάδα μιλούν πλέον μια γλώσσα αρκετά διαφορετική από των παππούδων τους στις παραλίες της Μαύρης Θάλασσας. Το ελληνικό κράτος ποσώς νοιάστηκε για τη διατήρηση του γλωσσικού ιδιώματος των Ποντίων[iii], ίσως καθώς κανένα άλλο κράτος δεν ήγειρε αξιώσεις πάνω τους. Ούτε καν ευτύχησαν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας από τους θιασώτες της πολυπολιτισμικότητας, όπως συνέβη με τους Βλάχους ή τους Πομάκους.

Εξίσου περιορισμένο, όπως φαίνεται, υπήρξε και το ενδιαφέρον για την ιστορική πορεία των Ποντίων. Μόνο για τη σοβιετική πλευρά ξέρουμε κάποια πράγματα[iv]. Στην Ελλάδα, οι ακαδημαϊκές συζητήσεις φαίνεται να μονοπωλούνται από ερωτήματα του παρελθόντος[v]. Στην Τουρκία η αναγνώριση της πολυπολιτισμικότητας είναι ακόμη ταμπού, και οι συζητήσεις για ελληνογένεια και κρυπτοχριστιανισμό συχνά εκλαμβάνονται ως ελληνικός αλυτρωτισμός[vi]· ευτυχώς όμως τα τελευταία χρόνια και στις δυο πλευρές εμφανίζονται μελετητές που ασκούν αυτοκριτική, αντί να υπερτονίζουν τις φαυλότητες του επάρατου αντιπάλου. Οι ελληνικές κυβερνήσεις φέρουν σίγουρα τεράστιο μερίδιο ευθύνης για τους θανάτους χιλιάδων αθώων στη μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή. Τα ολοκαυτώματα φαίνεται ότι ήταν βολικότερα στη διαχείριση από τα προσφυγικά κύματα[vii].

Η γιαγιά η Μάρθα έλεεν: «Εμάς, πουλάκι μ’, όντες θ’ εσκόναν εμάς ασό σαργερίν τ’ Άντρεσι εξέρετε πόσα φοράς έρθαν Τούρκ’ σο χωρίον και επαρακάλναν εμάς, μη φεύετεν, εμείς θα εμπένομεν εμροστά, κανείς κι’ θα πειράει σας»[viii].

Φαίνεται ότι εν πολλοίς τα δεινά των Ποντίων στις αρχές του εικοστού αιώνα δεν σχετίζονταν με ένα προαιώνιο μίσος μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων ή Ρωμιών και Τούρκων, αλλά κυρίως με τη σαρωτική άνοδο των στρατιωτικών στην εξουσία της μετέπειτα Τουρκίας και στη βίαιη εθνογένεση που οι τελευταίοι στόχευαν, και εν πολλοίς πέτυχαν να επιβάλουν. Η ισορροπία των διεθνών δυνάμεων στην περιοχή και οι καιροσκοπικές, βραχύβιες συμμαχίες δυσχέραναν τη θέση των Ποντίων ακόμη περισσότερο[ix]. Το τουρκικό στοιχείο προβάλλει μέσα από τα τραγούδια και τις λαϊκές αφηγήσεις συνήθως φιλικό και φιλόξενο και σπάνια ως φρικαλέος εχθρός. Αντίθετα οι πρόσφυγες συνάντησαν πλήθος εκδηλώσεων εχθρότητας από τους γηγενείς και ελάχιστα αισθάνθηκαν το ελλαδικό έδαφος σαν σπίτι τους. Τα χαζά ανέκδοτα που κατέκλυσαν κάποια στιγμή την Ελλάδα, δημιουργώντας ένα στερεότυπο του Πόντιου ως αργόστροφου, αποδεικνύουν ότι αντιπροσφυγικός ρατσισμός εξακολουθούσε να υποβόσκει στην Ελλάδα του 1980. Οι Πόντιοι από το Νότο, ακόμη και τις τελευταίες δεκαετίες, αισθάνονται την τουρκική γλώσσα περισσότερο δική τους από τη νεοελληνική· και αυτό είναι ακόμη πιο έντονο στους Πόντιους της βόρειας πλευράς με τη ρωσική γλώσσα.

Το ταξίδι της λύρας

Ακρογωνιαίος λίθος στη γνώση μας για τη μουσική του Πόντου είναι οι ηχογραφήσεις που πραγματοποίησαν την περίοδο 1930-1931 η Μέλπω Μερλιέ και οι συνεργάτες της· ένα πλούσιο απάνθισμα εκδόθηκε από το Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο σε δύο άλμπουμ: Τραγούδια Του Πόντου (ΜΛΑ, 2003) και Τραγούδια Από Παράλιες Πόλεις Της Μικράς Ασίας Και Του Πόντου (ΜΛΑ, 2004)[x]. Αυτές οι τεράστιας σπουδαιότητας ηχογραφήσεις κατ’ αρχήν αποδεικνύουν την αδιάσπαστη συνέχεια της ποντιακής μουσικής μέσα στον εικοστό αιώνα· παρά τις επιδράσεις, ο πυρήνας της δεν έχει αλλάξει. Ο κεμεντζές, η ποντιακή λύρα[xi], βρίσκεται στο επίκεντρο και παίζεται με τις ίδιες χαρακτηριστικές συνηχήσεις. Ωστόσο, οι ηχογραφήσεις της Μερλιέ αποκαλύπτουν ακόμη ότι η μεγάλη ιδιαιτερότητα των Ποντίων, γλωσσική όσο και μουσική, η οποία εξελίχθηκε σε ταυτότητά τους μετά την έλευση στην Ελλάδα, αφορά μια συγκεκριμένη περιοχή του Ανατολικού Πόντου, χονδρικά από τη Σινώπη ως το Μπατούμ και τους πρόποδες του Καυκάσου. Τα δυτικότερα παράλια παρουσιάζουν παραδόσεις που, χωρίς να στερούνται ιδιαιτερότητας, βρίσκονται πλησιέστερα σε αυτές της ηπειρωτικής Ελλάδας και των παραλίων του Αιγαίου, και μάλιστα θυλάκους τέτοιων παραδόσεων συναντά κανείς και στον Ανατολικό Πόντο, σε μέρη όπως η Οινόη ή η Κερασούντα.

Στις λιγοστές εκδόσεις εθνογραφικού ενδιαφέροντος διαπιστώνει κανείς πράγματι και άλλα ηχοχρώματα, όπως λόγου χάριν τραγούδια με σάζι, βιολί και ούτι. Τέτοια στοιχεία περιλαμβάνονται στη συλλογή του Γιώργη Μελίκη Βρύση Μου Μαλαματένια (Lyra 1993) και αρκετές αποχρώσεις τους ανιχνεύονται και στην παλιά εμπορική δισκογραφία, όπως σε δίσκους του Νίκου Τσιμαχίδη ή του Χρήστου Μαρουφίδη. Ζουρνάδες και νταούλια και το ασκί –αυτό που οι Τούρκοι ονομάτισαν τουλούμ και οι σλαβόφωνοι γκάιντα– συνηθίζονταν επίσης στον Πόντο. Η Μερλιέ καταγράφει Πόντιους ασκαυλητές, αλλά για τους ζουρνάδες φαίνεται πως η μόνη μας γνώση είναι αυτή που κληροδοτήθηκε στους σπουδαίους ζουρνατζήδες της Μακεδονίας, όπως τον Χρήστο Γευγελή[xii]. Ιδιαίτερη περίπτωση Πόντιου ζουρνατζή στην Ελλάδα είναι ο Βασίλης Εταιρίδης, που αποτυπώνεται στο δίσκο Ποντιακά Τραγούδια Με ζουρνά Και Νταούλ (Φορά, 2004). Μιλώντας για εθνογραφικές μελέτες, πολύ σημαντική υπήρξε η συμβολή του Στάθη Ευσταθιάδη: ενδεικτικός ο δίσκος Έταιρον Και Η Λυγερή (Εν Χορδαίς, 1998).

Οι καταστροφές και η προσφυγιά ανέκοψαν το ρου της ποντιακής μουσικής στην εποχή του γραμμοφώνου: οι ίδιοι οι Πόντιοι, πρόσφυγες πλέον, περιήλθαν σε δεινή οικονομική θέση επί μεγάλο διάστημα, ενώ για το πιο εύρωστο οικονομικά γηγενές ελλαδικό στοιχείο η ποντιακή παράδοση ήταν αρκούντως αλλότρια. Μέσα σ’ αυτά τα χρόνια ωστόσο δισκογραφούνται ο Νίκος Παπαβραμίδης, ο Νίκος Σπανίδης και, κυρίως, ο Σταύρος Πετρίδης (1896-1949) και ο γιος του, Γώγος (1917-1984), που σύντομα κερδίζει τον τίτλο του πατριάρχη της ποντιακής λύρας. Δυστυχώς, μέχρι σήμερα, οι λίγες αυτές ηχογραφήσεις μόνο σποραδικά έχουν επανεκδοθεί. Ο Γιώργος Αμαραντίδης εξελίσσεται σε σημαντικό εκπρόσωπο της λύρας στο πανελλήνιο, καθώς συμμετέχει στο συγκρότημα της Δόρας Στράτου.

——————————————————————————————————-

Το τουρκικό στοιχείο προβάλλει μέσα από τα τραγούδια και τις λαϊκές αφηγήσεις συνήθως φιλικό και φιλόξενο και σπάνια ως φρικαλέος εχθρός. Αντίθετα οι πρόσφυγες συνάντησαν πολύ εχθρότητα από τους γηγενείς και ελάχιστα αισθάνθηκαν το ελλαδικό έδαφος σαν σπίτι τους

——————————————————————————————————-

Κορτσόπον, λάλ’ με

Η εμπορική δισκογραφία του ποντιακού τραγουδιού ακολουθεί μια πορεία σύγκλισης με την υπόλοιπη παράδοση, με απλούστερους και εντονότερους ρυθμούς, ψήγματα αρμονίας και κάποιες νεωτερικότερες ενορχηστρώσεις, χωρίς να απολέσει την ταυτότητά της. Ενδεικτικός της συνύπαρξης του κεμεντζέ με κλαρίνο και ντραμς είναι ο δίσκος του Νίκου Ιωαννίδη Ποντιακά (Fidelity, 1975).

Το 1974, ο Χριστόδουλος Χάλαρης απεκάλυψε στο ευρύτερο κοινό έναν σαραντάχρονο τραγουδιστή με φωνή που αμέσως εντυπωνόταν ανεξίτηλα στη μνήμη. Ο Χρύσανθος, Θεοδωρίδης στο επώνυμο (1934-2005), καταγόμενος από το Καρς του Καυκάσου, είχε ήδη παρουσία στη δισκογραφία και στον πρώτο του μεγάλο δίσκο, Τραγούδια Του Πόντου (Regal, 1973), όπου ήταν φανερή μια τάση επιστροφής στις ρίζες και μια τεράστια γνώση της παλαιάς παράδοσης. Ο Χρύσανθος τραγούδησε σε πέντε δίσκους τού Χάλαρη και έγινε γνωστός στο πανελλήνιο, ωστόσο αυτό δεν σήμανε μια ευρύτερη διείσδυση της ποντιακής παράδοσης στο νεοελληνικό στερέωμα, με τον τρόπο που συνέβη, ας πούμε, με την κρητική. Τις δεκαετίες που ακολούθησαν υπήρξαν τραγουδιστές που τίμησαν την ποντιακή τους καταγωγή –ενδεικτικά η Λιζέτα Νικολάου και ο Στέλιος Καζαντζίδης– χωρίς όμως να μπουν βαθύτερα στην ποντιακή ιδιαιτερότητα. Εξαιρετική περίπτωση τραγουδιστή του ελαφρού ρεπερτορίου, ο οποίος επέστρεψε και δούλεψε στις ποντιακές του ρίζες, αποτελεί ο Γιάννης Φλωρινιώτης.

Τα ίδια χρόνια στη Θεσσαλονίκη το ποντιακό τραγούδι ξεκινούσε κι έναν άλλο δρόμο: είχε ήδη μπει στη νυχτερινή διασκέδαση –βήμα που πιστώνεται στον Χρύσανθο και στον Γώγο– και μερικοί τολμηροί επιχειρηματίες αποφάσιζαν να εμπλακούν με τη δισκογραφία, γυρίζοντας ουσιαστικά την πλάτη τους στην πρωτεύουσα. Ο πρώτος ήταν ο Βασίλης Παπαδόπουλος με την εταιρεία Βάσιπαπ· λίγα χρόνια μετά ακολούθησαν ο Αντώνης Βεργιάδης με τη Βεράν και οι αδελφοί Πετρίδη με την Έλλη. Η κίνηση αυτή της Θεσσαλονίκης γενικά δεν έφερε επιστημονικούς προσανατολισμούς, ιστορικούς ή λαογραφικούς, αντίθετα ήταν μια κίνηση προσανατολισμένη στο μουσικό παρόν· μάλιστα, χωρίς αυστηρή οροθέτηση στον ποντιακό χώρο[xiii]. Οι καθαρολογίες δεν την αφορούσαν· την αφορούσε η ζωντάνια. Τα χρόνια που ακολούθησαν, οι εταιρείες αυτές εξελίχθηκαν σε μια εστία για δεκάδες νέους καλλιτέχνες, εδραιώνοντας έτσι ένα νέο μουσικό ιδίωμα, χαρακτηριστικό των Ποντίων της Ελλάδας πια. Μερικά χρόνια αργότερα, το ιδίωμα αυτό θα αποτελούσε το πρότυπο για τους Πόντιους της σοβιετικής πλευράς.

Από την πλουσιότατη[xiv] αυτή κίνηση είναι δύσκολο να επιχειρήσουμε αξιολογήσεις, είναι σίγουρο όμως ότι η Θεσσαλονίκη, στα τέλη της δεκαετίας του ’70, ήταν πλέον το μεγάλο κέντρο της ποντιακής μουσικής. Τραγουδιστές ή λυράρηδες, όπως ο Θεόδωρος Παυλίδης (1957-2003), ο Παυλάκης «Δραμινός» Καλαϊτζίδης, ο Γιάννης Τσανάκαλης, ο Παναγιώτης Ασλανίδης, o Στάθης Νικολαΐδης, ο Μιχάλης Καλιοντζίδης, ο Χρήστος Παπαδόπουλος και πολλοί άλλοι στα μέσα της δεκαετίας του ’80 ήταν ήδη θρυλικοί. Οι καλλιτέχνες της Θεσσαλονίκης δεν δίσταζαν να κάνουν δίσκους αντιπολεμικού ή κοινωνικού περιεχομένου[xv] στην ποντιακή γλώσσα και στο ποντιακό μουσικό ιδίωμα, αποδεικνύοντας τη ζωντάνια της παράδοσής τους, και μέχρι σήμερα εξακολουθούν να γράφονται νέοι ποντιακοί στίχοι και τραγούδια. Κατακλείδα αυτής της κίνησης, στα μέσα της δεκαετίας του ’80, αποτελεί ο ποντιακός κινηματογράφος.

Τα ίδια ακριβώς χρόνια, επιχειρείται άλλη μια προσέγγιση της ποντιακής κληρονομιάς. Ο Ηλίας Παπαδόπουλος (γ. 1951), έχοντας ζήσει αρκετά χρόνια στη Γερμανία και σπουδάζοντας αρχιτεκτονική και σύνθεση, αναζήτησε τη θέση της λύρας μέσα στον κόσμο της λόγιας δυτικοευρωπαϊκής μουσικής, είτε σε σύνολα δωματίου είτε σε αυτοσχεδιαστικά σχήματα, με συνεργάτες όπως ο Peter Kowald, ο Θόδωρος Αντωνίου κ.ά. Οι λίγες δισκογραφικές κυκλοφορίες του αποκαλύπτουν απίστευτες δυνατότητες του οργάνου, όπως και την εξαιρετική πολύπλευρη δεξιοτεχνία του ίδιου του Παπαδόπουλου.

Τελευταία εξέλιξη στην ιστορία των Ποντίων στην Ελλάδα αποτελεί το ρεύμα των «παλιννοστούντων» από την πρώην σοβιετική επικράτεια, στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Κάποιοι από αυτούς ενσωματώθηκαν με επιτυχία στον υπάρχοντα ποντιακό κόσμο της Ελλάδας –τραγουδιστές όπως ο Αλέξης Παρχαρίδης, ο Γιάννης Τσιτιρίδης ή ο θαυμάσιος, νεότατος Χαράλαμπος Τσαντεκίδης– κάνουν ήδη καριέρα «χωρίς», όπως παρατηρεί ο Βασίλης Παπαδόπουλος, «ουσιαστικές διαφορές από τους προϋπάρχοντες Ποντίους της νότιας παραλίας». Όπως είναι βέβαια αναμενόμενο, αυτό το νέο κύμα φέρει σοβιετικές επιδράσεις και, καθώς τα σύνορα είναι πλέον ανοιχτά, πολλοί καλλιτέχνες διατηρούν μια στενή σχέση με τη ρωσική κυρίως πλευρά. Από αυτή τη ρωσοποντιακή γενιά ξεχωρίζουν ιδιαίτερα οι Europond, με δικό τους χρώμα, αντλώντας στοιχεία από τη νεότερη παράδοση των Ποντίων της Ελλάδας αλλά και από τη διεθνή ποπ σκηνή και, βέβαια, δεν στερούνται χιούμορ. Η δημιουργία χιπ-χοπ στην ποντιακή γλώσσα αποδεικνύει για άλλη μια φορά πόσο παραμένει ζωντανή. Παραπλήσια περίπτωση είναι και αυτή των Οντισσέια, ο ήχος των οποίων σαφώς αποκλίνει από τον γνωστό ελληνικό, με πολύ έντονα πλήκτρα, που σχεδόν εκτοπίζουν τη λύρα και, με την ποντιακή γλώσσα υποβαθμισμένη σε βάρος της ρωσικής και της νέας ελληνικής.

Στην ξεχασμένη Ανατολή

Στην Τουρκία εκτιμάται ότι σήμερα ζουν περίπου 300.000 μουσουλμάνοι ελληνογενείς Πόντιοι. serra_xorosΟ προσδιορισμός τους είναι πλέον δύσκολος, καθώς η γλώσσα σταδιακά εγκαταλείπεται. Εικάζεται ότι υπάρχει σημαντικός αριθμός κρυπτοχριστιανών[xvi], ωστόσο πολλοί είναι αυτοί που προτίμησαν να ενσωματωθούν στο νέο τουρκικό κράτος. Η ελληνική ρίζα μέσα στον τουρκικό περίγυρο εξελίχθηκε σε δυσβάστακτο και ουσιαστικά ανωφελές φορτίο και η αδυναμία –ή η απροθυμία– των ελληνικών κυβερνήσεων να συνδράμουν αυτό τον ελληνογενή πληθυσμό επέτεινε την αφομοίωσή του από την τουρκική πλευρά, που βολεύεται να τους χαρακτηρίζει Λαζούς και όχι Ποντίους[xvii]. Στην πραγματικότητα, ο όρος Μαυροθαλασσινοί είναι ο ρεαλιστικότερος, καθώς δηλώνει τόπο προέλευσης και όχι εθνοτική καταγωγή, πράγμα που εξακολουθεί να είναι ακανθώδες σημείο στην Τουρκία[xviii].

«Να το σταυρουλάκι» μου απάντησε και έβγαλε από την τσέπη του ένα χρυσό σταυρό με αλυσίδα. Στο πίσω μέρος έγραφε Κωνσταντίνος 1921. «Πάρτε όλα τα χρυσαφικά αλλά το σταυρουλάκι θα το κρατήσω εγώ». «Μήπως είστε κρυπτοχριστιανός;» ρώτησα δειλά. «Όχι ακριβώς», απάντησε κατεβάζοντας το βλέμμα του, «αλλά… εγώ είμαι ο Κωνσταντίνος». Άφωνοι σκύψαμε και φιληθήκαμε… σαν ξαδέρφια. Με παρακάλεσε η ιστορία αυτή να μείνει μεταξύ μας, αλλιώτικα θα κινδύνευε η καριέρα των δύο παιδιών του, που ήταν μόνιμοι αξιωματικοί του τουρκικού στρατού αλλά και η δική του θέση, ως διευθυντού του τελωνείου. Επέμεινε «δεν έχει πια κανένα νόημα». Έφυγα χωρίς να πάρω τίποτα[xix].

Η παράδοση του Πόντου στην Τουρκία ακολουθεί τη δική της πορεία. Ανυπέρβλητη μουσική φυσιογνωμία υπήρξε ο Bahattin Çamurali (1928-198;) από τα Σούρμενα, και η φήμη του δεν λέει να ξεθωριάσει. «Για τους Ποντίους της Τουρκίας είναι ότι ο Γώγος Πετρίδης για τους Ποντίους της Ελλάδας» μου γράφει ο Özhan Öztürk, κορυφαίος μελετητής των παραδόσεων της Μαύρης Θάλασσας[xx]. Άλλοι σπουδαίοι λυράρηδες της παλαιάς γενιάς είναι ο Sadık Aynaci (1888-1946), ο Hüseyin Dilaver (1910-1964) και ο γιος του Fahrettin (γ. 1931), o Katip Şadi (γ. 1938) -δραστήριος ως σήμερα-, o Mehmet Sırrı Öztürk (γ. 1938), o Şevket Köroğlu (γ. 1947) κ.ά. Ο γνωστότερος ελληνόφωνος υπήρξε ο Yusuf Cemal Keskin (γ. 1954), ο οποίος έχει και ηχογραφήσεις στην ποντιακή. Σημαντική για την περιοχή ήταν η μουσικολογική εργασία του Hasan Maçkali Tunç (1912-1986), ένα απάνθισμα ηχογραφήσεων του οποίου εκδόθηκε προ ετών από την Kalan. Ανάμεσα στους νεότερους ξεχωρίζουν ο Fuat Saka (γ. 1952) και ο Volkan Konak (γ. 1967) fsvkμε πιο νεωτεριστική προσέγγιση· ηλεκτρικά όργανα παράλληλα με την ποντιακή λύρα έχουμε ακούσει εδώ και πολλά χρόνια, αλλά εδώ είναι η αισθητική που δίνει άλλη προοπτική. Ο Saka συνεργάστηκε και με Πόντιους της Ελλάδας και η φήμη του είναι πλέον διεθνής· είχε προηγηθεί μια εικοσαετία διωγμών στη γενέτειρά του. Πρόκειται πλέον για μουσική προοριζόμενη για ευρύτερο ακροατήριο· η αναζήτηση κωδίκων επικοινωνίας οδηγεί σε αξιοθαύμαστες υβριδικές προτάσεις. Κοντύτερα στο λαϊκό ύφος κινούνται αστέρες όπως η Hülya Polat, η Cemile Cevherçiçek, ο Hayri Yaşar Karagülle κ.ά.

Μιλώντας για την τουρκική Μαύρη Θάλασσα, θα πρέπει οπωσδήποτε να μνημονεύσουμε και τους Λαζούς Birol Topaloglu (γ. 1965) και Kazim Koyuncu (1971-2005), με πλούσιες δισκογραφίες, ανάμεσα στις οποίες ακόμη και επιτόπιες καταγραφές· εξαιρετικό δείγμα ο δίσκος του Topaloglu Lazeburi (Kalan, 2001). Αμφότεροι έχουν τραγουδήσει και στην ποντιακή γλώσσα, ο Koyuncu μάλιστα είχε και πολιτική δράση. Τη δική τους ψηφίδα προσθέτουν και οι αρμενογενείς Χεμσίνοι, θαυμάσιο δείγμα της μουσικής των οποίων αποτελεί το συγκρότημα Vova, με έντονες αποχρώσεις της μουσικής του Καυκάσου. Ωστόσο, αυτός που έφερε τη μουσική της Μαύρης Θάλασσας σε ευρεία δημοσιότητα στην Τουρκία είναι ο Erkan Ocaklı, παίζοντας σάζι και διατηρώντας τη χαρακτηριστική προφορά της περιοχής.

Είναι πολύ δύσκολο να αποτολμήσει κανείς να ξεχωρίσει τι πραγματικά είναι ελληνογενές, τι τουρκογενές και τι λαζικό στην περιοχή του σημερινού Πόντου. Πιθανότατα υπάρχουν λαζικές επιρροές στην παράδοση των ελληνογενών από πολύ παλαιά και είναι φυσικό να έχει δεχτεί και η λαζική πλευρά αντίστοιχα ελληνικές επιρροές. Οι τρεις εθνότητες συμβίωσαν επί μακρόν ειρηνικά. Ενδεικτικά, οι Λαζοί ονομάζουν τους χορούς τους «χορόν» και «χορούμι» και φαίνεται ότι υπάρχουν τεράστιες ομοιότητες με τους ποντιακούς χορούς. Αυτό που είναι περίεργο, είναι ότι ελάχιστες ομοιότητες παρουσιάζονται σήμερα ανάμεσα στην ποντιακή παράδοση που ξέρουμε και στις ομόλογες παραδόσεις που καταγράφονται στη γεωργιανή πλευρά, παρά τη γλωσσική συνάφεια των Λαζών με τους Γεωργιανούς. Ανάλογα, εμφανής είναι και η επίδραση των τουρκικών φύλων στην ποντιακή κληρονομιά, παραπέμποντας μάλιστα σε ανατολικότερες τουρκικές παραδόσεις, από τους Ασίκηδες της Ανατολίας ως τους Αζέρους Ασούγ και τους Τουρκομάνους Μπαχτσί. Πολλοί Τουρκομάνοι του Πόντου επίσης χρησιμοποιούν κεμεντζέ και λένε τους χορούς τους «χορόν.

ilpap——————————————-

Ο Ηλίας Παπαδόπουλος αναζήτησε τη θέση της λύρας μέσα στον κόσμο της λόγιας δυτικοευρωπαϊκής μουσικής, είτε σε σύνολα δωματίου είτε σε αυτοσχεδιαστικά σχήματα, με συνεργάτες όπως ο Peter Kowald και ο Θόδωρος Αντωνίου

————————————————

Πολλές Μαύρες Θάλασσες

Στη βόρεια πλευρά, η γνώση μας είναι τελικά ακόμη πιο περιορισμένη. Η πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης απέναντι στους εκεί Πόντιους υπήρξε κυριολεκτικά κυκλοθυμική –από την προσπάθεια κωδικοποίησης της γλώσσας και αναπροσαρμογής της γραφής της[xxi], τη δεκαετία του ’20, ως τους διωγμούς και τις προσπάθειες βίαιης αφομοίωσης στα τέλη της δεκαετίας του ’30– πολιτική την οποία, αν και χαλάρωσε, λίγο άλλαξε ως την εποχή του Γκορμπατσόφ. Μεγάλος αριθμός Ποντίων εκτοπίστηκε στην Κεντρική Ασία και κάποιοι, όπως ο Λάκι Κασόγλου (γ. 1939), εξακολουθούν σήμερα να κάνουν καριέρα στο Καζαχστάν. Ανάλογες περιπτώσεις υπήρξαν ο σπουδαίος Γιώργος Μορφέσσης (1882-1957), ο Γιάννης Βουτυράς (1914-1976) και η Ξένια Γεωργιάδη (γ. 1949)· κοινό χαρακτηριστικό τους ότι δεν είχαν καμία σχέση με την ποντιακή παράδοση[xxii]. Στην περιοχή του Ανατολικού Πόντου φαίνεται ότι η παράδοση της ποντιακής λύρας δεν διακόπηκε· αντίθετα, στην Αζοφική η λέξη κεμεντζέ (γκιμιτσά) δηλώνει το βιολί. Αυτή η περιοχή, με επίκεντρο τη Σαρτανά, κοντά στη Μαριούπολη της σημερινής Ουκρανίας, φαίνεται πως είναι η πλουσιότερη σε ελληνικές παραδόσεις· από κει προέρχονται οι καταγραφές του Αλέξανδρου Ασλά, οι μόνες μουσικές καταγραφές παραδόσεων των ελληνογενών πληθυσμών τα σοβιετικά χρόνια. Σήμερα, συγκροτήματα όπως οι Σαρτάνσκι Σαμοτσβίτι και οι Μπιρ Ταϊφά[xxiii] εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στην περιοχή· πρόκειται ουσιαστικά για λαογραφικούς συλλόγους.

Η περιοχή δυτικά της Κριμαίας, καθώς και η δυτική παραλία της Μαύρης Θάλασσας τείνουν να μη θεωρούνται Πόντος· αν και υπήρχαν και εδώ ακμάζουσες ελληνικές κοινότητες, πολλές από τις οποίες εγκαταλείφθηκαν τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, όπως λόγου χάριν η Αγχίαλος της Βουλγαρίας. Οι μουσικές παραδόσεις αυτών των τόπων είναι βέβαια διαφορετικές, αντικατοπτρίζοντας τους συσχετισμούς με άλλους πληθυσμούς –Βουλγάρους, Ρουμάνους, Μολδαβούς, Γκαγκαούζους κ.ά.– αλλά και στενότερους δεσμούς με τις παραδόσεις που αναπτύσσονται στη Βόρεια Ελλάδα. Διάσημος ελληνογενής τραγουδιστής στην περιοχή είναι ο μάλλον ξεχασμένος πλέον Jean Moscopol (1903-1980). Από αυτά τα μέρη κατάγονταν ο Γιάννης Ξενάκης.

Δυστυχώς, όπως συχνά συμβαίνει όταν οι συνθήκες είναι δύσκολες –και σαφώς εξακολουθούν να είναι τέτοιες για τους Πόντιους της ρωσικής πλευράς– πολλή από τη μουσική αυτού του είδους κυκλοφορεί με αυτοσχέδια μέσα και χωρίς τεκμηρίωση. Ο ευκολότερος τρόπος να τη συναντήσει κανείς είναι το YouTube και το MySpace ή κάποια ποντιακά γλέντια. Ο διαδικτυακός χώρος γενικά φιλοξενεί πάρα πολλά ποντιακά στοιχεία, μαζί κι εκείνα που είναι ανεπιθύμητα για τις τοπικές αρχές· συναντά κανείς εκεί από τα πλέον μελετημένα σχόλια μέχρι τις πιο απίστευτες βλακείες, και αυτό αποτελεί μια ακτινογραφία της σημερινής ποντιακής πραγματικότητας. Παρά την πλήρη ένταξή τους πλέον στη νεοελληνική κοινωνία, παρά την έλλειψη κρατικής μέριμνας για τη διατήρηση της γλώσσας, η ποντιακή κουλτούρα εξακολουθεί να είναι ζωντανή και δείχνει πως θα παραμείνει. Ομοίως ζωντανή εξακολουθεί να είναι και στην τουρκική πλευρά, παρά τις προσπάθειες του τουρκικού κράτους να ισοπεδώσει τις πολιτιστικές ιδιαιτερότητες των αλλόγλωσσων πληθυσμών της χώρας. Η ρωσική πλευρά προσθέτει τη δική της πινελιά στον πίνακα.

Κλείνοντας αυτό το κείμενο, το οποίο ήδη είναι αρκετά μεγάλο, σημειώνω ότι υπάρχουν πάρα πολλά ακόμη στοιχεία για τον Πόντο που αναγκάστηκα να παραλείψω, ελλείψει χώρου, αλλά και ακόμη περισσότερα, όπως μπορώ να φανταστώ, που εγώ ο ίδιος αγνοώ. Θα ήταν χαρά κάθε υπόδειξη για συμπληρώσεις και διορθώσεις.


[i] Ανάμεσα στους διάσημους Ποντίους θα πρέπει να μετρήσει κανείς τον γεωγράφο Στράβωνα, τον ασκητή Ευάγριο τον Ποντικό, τον Διογένη τον κυνικό φιλόσοφο, τον Σοβιετικό κοσμοναύτη Φιόντορ Γιουρτσίχιν, τον ευθυμογράφο Δημήτρη Ψαθά, τον Ντέμη Νικολαΐδη και άλλους πολλούς.

[ii] Έχω κατά νου το βιβλίο του Raymond Gordon Jr, Languages of the World, SIL 2005, το οποίο χρησιμοποιώ κι εγώ ο ίδιος για γλώσσες για τις οποίες δεν έχω αμεσότερη επαφή. Στην περίπτωση των Ποντίων, ορισμένες από τις αστοχίες του ξεπερνούν κάθε φαντασία.

[iii] «Στη δεκαετία του ’60, στα χωριά της Κοζάνης» παρατηρεί ο Χρήστος Αντωνιάδης, σήμερα νευροχειρουργός αλλά και στιχουργός, «η ποντιακή γλώσσα ήταν απαγορευμένη στο σχολείο. Βέβαια, αυτό είχε μια πρακτική πλευρά: ότι τα ποντιόπουλα έπρεπε να αποκτήσουν δεξιότητες και στη νέα ελληνική, γιατί σ’ αυτήν θα διαγωνίζονταν αργότερα στις εισαγωγικές εξετάσεις και τα σχετικά. Όμως είναι θλιβερό ότι ακόμη και μετά τη μεταπολίτευση, όπου πλέον δεν ετίθετο θέμα άγνοιας της νεοελληνικής και το κράτος ήταν αρκούντως εύρωστο, δεν υπήρξε καμιά προσπάθεια να εισαχθεί η ποντιακή γλώσσα, έστω ως δεύτερη, σε δημοτικά σχολεία περιοχών όπου ζούσε ποντιακής καταγωγής πληθυσμός».

[iv] Ενδεικτικά τα βιβλία του Βλάση Αγτζίδη, Παρευξείνιος Διασπορά, (Κυριακίδης 1996, 2001) και Ποντιακός Ελληνισμός: Από τη γενοκτονία και τον σταλινισμό στην περεστρόικα (Κυριακίδης, 1990).

[v] Βασικό θέμα που συζητιέται στις μέρες μας είναι η αναγνώριση των γεγονότων της περιόδου 1915-1923 ως γενοκτονίας των Ποντίων. Ενδεικτικό της άποψης αυτής το πολύτομο έργο του Κώστα Φωτιάδη Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου (Ηρόδοτος 2005).

[vi] Έξυπνες οι παρατηρήσεις του Βλάση Αγτζίδη (μαζί με κριτική για τις θέσεις και τη στάση του Κ. Φωτιάδη) σχετικά με τους Πόντιους της Τουρκίας σε άρθρα του ιστοχώρου www.trapezounta.com. Στον ίδιο ιστοχώρο, πολύ ενδιαφέρον το άρθρο της Μαρίας Δεληθανάση Ούτε Έλληνες ούτε Τούρκοι σχετικά με τους εναπομείναντες ελληνόφωνους της Μαύρης Θάλασσας και τη στάση της ελληνικής και της τουρκικής κυβέρνησης απέναντι τους.

[vii] Ελαφρά προσαρμοσμένη εδώ, αυτή η φράση ανήκει στην αναγνώστρια Olympiada στο φόρο Πόντος και Αριστερά, www.pontosandaristera.wordpress.com

[viii] Δημοσιευμένο από τον αναγνώστη Κιαμούλτς στο φόρο Πόντος και Αριστερά, ό.π.

[ix] Πολλά στοιχεία για τις ισορροπίες και τις συμμαχίες αυτές στους Βερέμη και Κολιόπουλο Ελλάς: Η σύγχρονη συνέχεια, Καστανιώτης 2006.

[x] Η πρώτη σχετική έκδοση από το Αρχείο Μερλιέ ήταν τα Αυθεντικά Μικρασιάτικα (Αφοί Φαληρέα, 1981). Το βινίλιο αυτό, που δεν επανεκδόθηκε, περιέχει και μερικά τραγούδια που δεν περιελήφθησαν στις κατοπινές συλλογές.

[xi] Π. Χαιρόπουλος, Η Λύρα (Κυριακίδης, 1986). Επίσης πολλά στοιχεία στον Φοίβο Ανωγειανάκη, Ελληνικά λαϊκά μουσικά όργανα (Μέλισσα 1991).

[xii] Μερικές σπουδαίες εκτελέσεις ποντιακών χορών από τον Χρήστο Γευγελή και τον Θανάση Σέρκο στο δίσκο Ζουρνάδες Και Νταούλια (General 1976).

[xiii] Εξαιρώντας την Έλλη, που αυτοχαρακτηρίζονταν ως Ποντιακή Εταιρεία Δίσκων. Σήμερα μόνο η Βάσιπαπ συνεχίζει.

[xiv] Ο Πέτρος Δραγουμάνος καταγράφει μόνο για τη Βάσιπαπ 480 τίτλους, ο Βασίλης Παπαδόπουλος σε τηλεφωνική μας επικοινωνία μίλησε περίπου για 900, οι μισοί τουλάχιστον από τους οποίους ποντιακοί. Η Βάσιπαπ δραστηριοποιείται από το 1967.

[xv] Ενδεικτικά: Γιάννης Κουσίδης, Μη ανθρώπ’, μη πολεμάτε (Έλλη, 1978), Ζ. Γεωργιάδης & Β. Μιχαηλίδης, Τα εργατικά (Έλλη 1979)

[xvi] Κωνσταντίνος Φωτιάδης, Οι εξισλαμισμοί της Μικράς Ασίας και οι κρυπτοχριστιανοί του Πόντου (Κυριακίδης 1988)

[xvii] Παραθέτω τη wikipedia: Οι Τούρκοι γενικώς χρησιμοποιούν τον όρο Laz για όλους τους κατοίκους της Μαύρης Θάλασσας ανατολικότερα της Σαμψούντος. Ο όρος Lazca, λαζική γλώσσα, συνήθως εννοεί την τουρκική διάλεκτο της Τραπεζούντος, αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για μια γλώσσα του Νότιου Καυκάσου, άσχετη με την Τουρκική. Οι πραγματικοί Λαζοί αισθάνονται έντονη ανάγκη να διαφοροποιούν τον εαυτό τους από άλλους κατοίκους της περιοχής. Επίσης, οι μη Λαζοί αρνούνται την ονομασία, προτιμώντας για τον εαυτό τους το Karadenizli, «μαυροθαλασσινοί».

[xviii] Σπουδαία μελέτη για τον πολιτισμό του τουρκικού Πόντου είναι το βιβλίο του Omer Asan, Pontos Kültürü (Belge, Κωνσταντινούπολη 1996) – στα ελληνικά Ο πολιτισμός του Πόντου, (Κυριακίδης 1999). Απαγορευμένο από την τουρκική κυβέρνηση ως «γραπτή προπαγάνδα για τον διαμελισμό της Τουρκίας»!

[xix] Απόσπασμα από το κείμενο του Κωνσταντίνου Φωτιάδη Ο λαθρόβιος ελληνισμός του Πόντου, δημοσιευμένο στο διαδίκτυο, http://www.pontos-genoktonia.gr

[xx] Από τον Özhan προέρχονται οι περισσότερες από τις πληροφορίες μου για την εικόνα της νότιας ακτής της Μαύρης Θάλασσας μετά την ανταλλαγή. Ένα μεγάλο ευχαριστώ! Δικό του έργο είναι ο δικτυακός τόπος www.karalahana.com, όπως και το ογκωδέστατο Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό της Μαύρης Θάλασσας, Karadeniz Ansiklopedik Sözlük, (Heyamola, Κωνσταντινούπολη 2005), με άφθονες πληροφορίες για τη μουσική, τα ήθη, την ονοματολογία της περιοχής και όλα τα σχετικά.

[xxi] Κ. Τοπχαράς, Γραμματική της ποντιακής διαλέκτου, (Κυριακίδης επανέκδοση 1998)

[xxii] Η Ξένια Γεωργιάδη επιχείρησε να σταδιοδρομήσει και στην Ελλάδα, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, φαίνεται όμως χωρίς επιτυχία· τελικά επέστρεψε στη Ρωσία. Ο Μορφέσσης έχει μερικούς δίσκους γραμμοφώνου με ελληνικά τραγούδια, αλλά η περισσότερη δισκογραφία του είναι ρωσική.

[xxiii] Αναλυτική παρουσίαση και των τριών στο Δίφωνο, τ. 144, 9/2007. Τα βινίλια του Ασλά πρόσφατα επανεκδόθηκαν σε δίσκο ακτίνας.

————————————————————————-

Από  το “Πόντος και Αριστερά” ένα μπράβο στον Κωστή Δρυγιανάκη για την εξαιρετική αυτή δουλειά.

142 difono15 difono11

About these ads

29/04/2009 - Posted by | -Εικαστικά, -Λαογραφία

53 σχόλια »

  1. ΚΑΠΟΙΕΣ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΝΤΟ

    Α) ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΠΟΝΤΟΣ

    -“Ακριτικά Τραγούδια” του Γιώργου Αμαραντίδη, έκδ. Υπουργείου Πολιτισμού
    -“Τραγούδια του Πόντου”, του Τριαντάφυλλου Γεωργιάδη
    -“Eάλω η Πόλις”, του Χρήστου Ταμπούρη, εκδ. FM Records, περιέχει τρία ποντιακά τραγούδια για την Άλωση της Κωνσταντινούπολης

    Β) ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ’30

    -“Αυθεντικά Μικρασιάτικα”, έκδ. Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, Αθήνα

    Γ) ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΑ

    -“Καλαμαριά 1915-1925, Τραγούδια της προσφυγιάς”, έκδ. Δήμος Καλαμαριάς, Θεσσαλονίκη

    Δ) ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ (ΤΗΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ)

    -“Στο δρόμο για το Τσιμενλή”, Γρηγόρη Σουρμαϊδη-Γιώργου Καλαμαριώτη
    -“Πόντος: Δικαίωμα στη μνήμη”, του Βασίλη Μιχαηλίδη

    Ε) ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

    -“Έτερον και Λυγερή”, Στάθης Ευσταθιάδης
    -“Είκοσι ποντιακοί χοροί και τραγούδια”, εκδ. Δώρα Στράτου
    -“Τραγούδια και σκοποί του Πόντου”, έκδ. Εφημερίδα Ποντιακή Φωνή,
    -“Δημώδη άσματα του Πόντου”, εκδ. Κυριακίδη
    -“Χοροί και τραγούδια του Πόντου”, εκδ. Ν. Ζουρνατζίδης
    -“Τραγούδια των Ελλήνων του Πόντου”, Κώστας Καραπαναγιωτίδης
    -“Χρυσή Παράδοση”, Χρύσανθος
    -“Κατήρκαγια”, Χρύσανθος, υπάρχουν και πολλά άλλα σημαντικά CD
    -“Παραδοσιακό Αντάμωμα”, Γιώργος Αμαραντίδης
    -“Ο Σιμούλτς και ο Πόλιον”, Γιώργος Αμαραντίδης
    -“Αυθεντικά του Πόντου”, Μιχάλης Καλιοντζίδης, Γιωργούλης Λαφαζανίδης, σειρά με 5 CD
    -“Ο Μιχάλης Καλιοντζίδης παίζει και τραγουδά Παρυάδρη”
    -“Πατρίδα’ μ’ πονεμένον”, Χρήστος Παπαδόπουλος
    -“Οράματα και θάματα“, Χρήστος Παπαδόπουλος
    -“Οδοιπορικό στον Πόντο”, Στάθης Νικολαϊδης

    ΣΤ) ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

    -“Εμέν πα λένε κιόλαλη”, Νίκος Γεωργιάδης (Cronos)
    -“Ποντιακά”, Σάββας Τριανταφυλλίδης, Δημήτρης Γεωργιάδης (ηχογραφήθηκαν στο Καζαχστάν)
    -“Tη Σοχουμί ο πόλεμον”, Τριανταφυλλίδης (Θεσσαλονίκη)

    Ζ) ΕΛΛΗΝΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΑ

    -“Μαυροθάλασσα”, Χρ. Αντωνιάδης, Κ. Σιαμίδης με τη συμμετοχή του Fuat Saka

    Η) ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΝ ΠΟΝΤΟ

    -“Ανέσπερα”, Χρίστος Τσιαμούλης
    -“Orient Express” του Leich Cline (Καναδάς)

    Θ) ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΠΟΝΤΟΥ

    -“Παραδοσιακοί χοροί και τραγούδια της Μπάφρας Ιωαννίνων”, Πολιτιστικός Σύλλογος Μπάφρας Ιωαννίνων

    Η επιλογή είναι τυχαία. Υπάρχουν εκατοντάδες CD Πόντιων λυράρηδων και τραγουδιστών.

    [Καταγραφή των ποντιακών εκδόσεων της δεκετίας '70 κάνει ο Κώστας Αθανασιάδης από τη Νέα Τραπεζούντα Πιερίας.]

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 29/04/2009

  2. re palikaria toso megalos stixoyrgos einai o antoniadis poy grafi kai sto toyrkiki

    DEN TO KATALAVA TO ELLINOTOYRKIKA

    Σχόλιο από einos | 29/04/2009

  3. “..Κλείνοντας αυτό το κείμενο, το οποίο ήδη είναι αρκετά μεγάλο, σημειώνω ότι υπάρχουν πάρα πολλά ακόμη στοιχεία για τον Πόντο που αναγκάστηκα να παραλείψω, ελλείψει χώρου, αλλά και ακόμη περισσότερα, όπως μπορώ να φανταστώ, που εγώ ο ίδιος αγνοώ..”

    Πολύ ψαγμένη δουλειά. Μπράβο στον Κωστή Δρυγιαννάκη.
    Άντε και σε σας που το ξετρυπώσατε…

    Σχόλιο από sarantamilakokkina | 29/04/2009

  4. einos
    λες:
    “DEN TO KATALAVA TO ELLINOTOYRKIKA”

    Αφορά δουλειά Ελλήνων και Τούρκων πολιτών με καταγωγή από τον Πόντο

    Ομέρ

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 29/04/2009

  5. Μπράβο στο Δίφωνο. Εξαιρετικό κείμενο.

    Νομίζω ότι στην κατηγορία “Ελληνο-τουρκικά”, δηλαδή κοινές παραγωγές Ποντίων και μη από Ελλάδα και Τουρκία μπορεί κυρίως να ενταχθεί μια μουσική “δουλειά” του Στάθη Ευσταθιάδη καθώς και του Ν. Μιχαηλίδη.

    Καλό θα ήταν όποιος έχει τους τίτλους να τους καταθέσει.

    Με τον όρο “Ελληνοτουρκικές παργωγές” δεν νομίζω ότι υπάρχει κανένα πρόβλημα. Το αντίθετο μάλιστα. Απεικονίζει πολύ καλά την ιδιότητα από πολιτειακής πλευράς που έχουν οι συντελεστές. Εξάλλου, πολλές φορές κάποιοι από την τουρκική πλευρά δεν είναι Πόντιοι, όπως για παράδειγμα ο συνεργάτης του Αντέμ Μπέσκιολου είναι Λαζός.

    Σχόλιο από Ματσουκάτες | 29/04/2009

  6. Ο Ηλίας Παπαδόπουλος αναζήτησε τη θέση της λύρας μέσα στον κόσμο της λόγιας δυτικοευρωπαϊκής μουσικής, είτε σε σύνολα δωματίου είτε σε αυτοσχεδιαστικά σχήματα, με συνεργάτες όπως ο Peter Kowald και ο Θόδωρος Αντωνίου

    Ατσαπά γιατί εχάθεν αούτος ο άνθρωπον ντο λέτεν ρε παιδία λέω κ΄εξέρω ! γιαμ ατιν πως λέτεατς (ο οργανωμένος ποντιακός χώρος)εγω λέγατς τιβριμ-τιβριμτσίδες εποίκανατον και εποίκεν νελέτ ολουνούς και επεδέβεν και το όργανον.

    Σχόλιο από ΚΙΑΜΟΥΛΤΣ | 30/04/2009

  7. σύντροφε Κιαμούλ’

    τα όμορφα ποντιακά σου έγιναν σημείο αναφοράς στο άρθρο του “Δίφωνου”.

    Αλήθεια, που είναι ο Ηλίας ο Παπαδόπουλος; Νομίζω ότι πρέπει να διδάσκει σε μια σχετική σχολή του πανεπιστημίου Μακεδονίας (;)

    Όσον αφορά τον οργανωμένο ποντιακό χώρο, τα πράγματα είναι γνωστά και δεδομένα. Και όσο κάποιοι, πολλοί, σοβαροί και πολιτικοποιημένοι Πόντιοι επιμένουν να μένουν εκτός με μια ελιτίστικη και ισοπεδωτική αντίληψη των πραγμάτων -παρότι έχουν συνδικαλιστική δράση σε άλλους τομείς- τόσο θα επιτρέπουν να διαιωνίζεται η κατάσταση που τόσο τους ενοχλεί.

    Εξάλλου, για την “εξαφάνιση” του Ηλία Παπαδόπουλου από κανένα δεν θα έπρεπε να ζητούμε το λόγο. Γιατί ότι κάνουμε στη ζωή μας -και στα ποντιακά επίσης- το κάνουμε πρωτίστως για μας. Για την προσωπική ανάγκη που νοιώθουμε να εντάξουμε στον περίγυρο τον αληθινό Πόντο, λαογραφικά, ιστορικά και πολιτικά .

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 30/04/2009

  8. στο σχολιο 5 ας αναφερει ο σχολιαστης ποιον συνεργατη του αντεμ εννοει ως “λαζο” για να παρει απαντηση,πρεπουσα. οσο για το σχολιο 6 ας τα αφησει αυτα,ο καθενας ειναι εκει που επιλεγει.

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 30/04/2009

  9. Ο Ηλίας Παπαδόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Μουσικής΅Επιστήμης και Τέχνης του πανεπιστημίου Μακεδονίας.

    Αλλά εκτός του Ηλία Παπαδόπουλου υπάρχει ο σημαντικός Ματθαίος Τσαχουρίδης.

    Σχόλιο από Ξενιτέας | 30/04/2009

  10. Αφήστε τους πατερναλισμούς λίγο περισσότερο σεβασμός στους σχολιαστές δεν βλάπτει,(κρέας αν κ΄έφαγαμ σο βούδ απάν είδαμα).
    Χορός συλλόγου κάπου στην 10ετια 80-90 πέντε λόγια για την δράση του συλλόγου (η οποία είναι ελάχιστη έως ανύπαρκτη) ολίγων τίβριμ-τίβριμ και μετά αρχίζει η πασαρέλα κάθε μεγαλόσχημος πολιτικός της περιοχής αναγγέλλεται από τα μεγάφωνα και όταν παίρνει μικρόφωνο εκεί να δεις περιγραφές και κλάμα για τις χαμένες πατρίδες (κάτι που φυσικά ούτε πιστεύει ούτε αισθάνεται)εκεί να δεις υποσχέσεις που ποτέ δεν πραγματοποιούνται και μετά έρχεται ο άλλος,ο παράλλος και ουκ έστε τέλος , ο κόσμος αηδιασμένος αρχίζει να φεύγει από την εκδήλωση. το σκηνικό αυτό επαναλαμβάνεται από τότε μέχρι σήμερα , τα ίδια και τα ίδια.
    Τι θέλω να πω με την αναζήτηση του Η. Παπαδόπουλου ότι ο άνθρωπος αυτός έκανε τομή με την παρουσία του στο ποντιακό καλλιτεχνικό στερέωμα . αλλά ο οργανωμένος ποντιακός χώρος αντί να τον αγκαλιάσει και να τον αναδείξει σαν κάτι καινούργιο έντεχνο, και έλλογο, αν δεν τον πολέμησε τον αγνόησε επιδειχτικά .

    Σχόλιο από kiamul | 30/04/2009

  11. κιαμουλ μην προκαλεις,βγαλε την κουκουλα αν επιμεινεις και θα τα πω ολα,αν βαστας. τα λεφτα δεν ειναι μαρουλια που τα βρισκει κανεις στο δρομο.ο καθενας κανει τις επιλογες του ειπαμε. μην τα ριχνετε ολα εσεις οι ευκολα ανωνυμοι στον οργανωμενο χωρο.ποιοι ειστε επιτελους?? φανερωθειτε και πειστε μας αν δωσατε ενα βουρα βοηθεια ασην τσοπεα σ αυτον τον ερμο χωρο,που πολλοι τον επιτιμουν αλλα και ολοι αυτοι απο αυτον απαιτουν. τα προβληματα του χωρου τα ξερω αριστα γιατι ειμαι κομματι του,αυτο δεν σημαινει οτι τον ισοπεδωνω οσο και αν καποιες φορες μου ρθε να το κανω{και ισως τοκανα}.αλλα ελεος με σας τους εξ απες.τι να πει και ο παυλος τσακαλιδης,ο οδυσσεας δημητριαδης,ο βασιλης αρχιτεκτονιδης,ο κακουλιδης.επαιραμε ατο και εσταθαμε τωρα,ματσαμε 5-6 ονοματα και γλειαζωμε την πιπιλα,νισαφ.

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 30/04/2009

  12. Κιαμούλ, κακώς θίχτηκες. Προσωπικά κανένα πατερναλισμό δεν εκφράζω. Δεν υπάρχει και λόγος άλλωστε!

    Την ταπεινή μου γνώμη είπα, έτσι όπως αυτή διαμορφώθηκε χρόνια τώρα μέσα στο “οργανωμένο ποντιακό κίνημα”, το οποίο ούτε ομοιόμορφο είναι, ούτε ενιαίο, ούτε διακρίνεται από κάποια συναντίληψη επί όλων των πραγμάτων.

    Νομίζω ότι τον Ηλία Παπαδόπουλο ο παραδοσιακός ποντιακός χώρος δεν τον κατάλαβε. Ούτε τον πολέμησε, ούτε τον αγνόησε. Απλώς ήταν αλλού! Ασύμβατες πορείες.

    Και ακριβώς σ’ αυτό το σημείο γίνεται αισθητή η απουσία αυτών που θα έπρεπε να βρίσκονται εκεί, ώστε οι πορείες να πάψουν να είναι ασύμβατες. Κανείς δεν έχει ευθύνη, κανείς (εγώ τουλάχιστον) δεν ζητά από κανένα να απολογηθεί. Έτσι πορεύεται τούτος ο κοινωνικός χώρος. Με τα ενδιαφέροντά του, τις εντάσεις του, την εθελοδουλεία του αλλά και την πρωτοπορία του, τις εσωτερικές συγκρούσεις (εξαιρετικής σφοδρότητας), τις ιδεολογικές περιπλανήσεις του. Και αν μερικές φορές μας πιάνει η μελαγχολία και αναρωτιώμαστε πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα αν ασχολιόνταν μ΄ αυτά και οι πολιτικοποιημένοι Πόντιοι, είναι της στιγμής.

    Το έχουμε πάρει πια απόφαση ότι αυτός είναι ο χώρος και προσπαθούμε να δημιουργούμε τις μικρές φωτεινές γωνιές που ταιριάζουν στη δικιά μας αντίληψη.

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 30/04/2009

  13. Δυστυχώς λείπει ο Ομέρ, που είναι ο καθ’ ύλιν αρμόδιος να συντονίζει τις συζητήσεις και να επιβάλλει την τάξη όπου χρειάζεται.

    Κρατάτε χαμηλούς τους τόνους και συζητάτε ελεύθερα, σεβόμενοι την άλλη άποψη.

    Βασική αρχή του μπλογκ είναι ότι κανείς δεν μπορεί να υποχρεώσει κάποιον σχολιαστή, που γνωρίζουν οι διαχειριστές, να μιλά με διαφορετικό τρόπο απ’ αυτόν που έχει επιλέξει.

    Οπότε εκφράσεις περί “κουκούλας” δεν είναι αποδεκτές. Επ’ αυτού έχουν γίνει αρκετές συζητήσεις [ΕΔΩ] και [ΕΔΩ] , όπου μπορεί ο καθείς να ανατρέξει για να δει τους προβληματισμούς, αλλά και τη δεοντολογία.

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 30/04/2009

  14. οταν ενας ανωνυμος προκαλει και προσβαλλει τον ποντιακο χωρο,τον συνεργατη του αντεμ κοκ,ενας με επωνυμο εχει υποχρεωση να ζητησει την ταυτοτητα εκεινου που ασχημονει.

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 30/04/2009

  15. Κανείς δεν προσβάλλει. Η κριτική άποψη, που υπερτονίζει το λαογραφικό χαρακτήρα του “οργανωμένου ποντιακού κινήματος” υπάρχει και έχει διατυπωθεί πολλές φορές δημόσια. Η σκληρή έκφραση που χρησιμοποίησε ο Κιαμούλτς εισήχθη στο ποντιακό λεξιλόγιο από τον Ερμή Μουρατίδη και ανεξάρτητα εάν μας ενοχλεί δεν μπορούμε να απαγορεύσουμε κανένα να την χρησιμοποιεί.

    Όσον αφορά την πληροφορία που έδωσε ο Ματσουκάτης, καλό θα είναι όταν μπει στο μπλογκ και εάν το επιθυμεί, να σχολιάσει την ένσταση που διατυπώθηκε. Πάντως και να είναι αλήθεια η αναφορά ότι ο Κερίμ Αιντίν είναι Λαζός, δε νομίζω ότι δημιουργεί κανένα απολύτως πρόβλημα. Ούτε είναι προσβλητικό και δυσφημιστικό για κανένα. Και ο Kazim Koyuncu Λαζός ήταν! Εξάλλου, στην περιοχή του σημερινού Πόντου υπάρχουν αρκετοί, εξ ελληνοφώνων προερχόμενοι, που είναι σκληροί Γκρίζοι Λύκοι. Αλλά η συνέχεια καλύτερα με τον Ματσουκάτη!

    Μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 30/04/2009

  16. για οσους γνωριζουν τον συγχρονο ποντο ειναι σαφες οτι καθε ελληνοφων,ελληνογενης ποντιος της τραπεζουντας μετα βδελυγμιας αρνειται την οποια”λαζικη”ταυτοτητα για λογους που αφορουν τον ιδιο. για οσους γνωριζουν τον ποντο επναλαμβανω. κανεις δεν απαγορευει σε κανεναν να εκφραζεται,πλην ομως η ευκολια της παρατσουκλίας ξεφουσκωνει,για να μην πω κατι αλλο,τα οποια “επιχειρηματα”ισοπεδωσης του ποντιακου χωρου απο ανθρωπους που δεν γνωριζουμε αν εδωσαν εστω και μισο ευρω για αυτον. και οσοι υπηρετησαν και ακομα υπηρετουν τον χωρο οφειλουν να ειναι πιο προσεκτικοι σε τετοια φαινομενα. γιατι οπως ειπα,αλλαλουμ εχω κανει δεν τον ισοπεδωσα,αν και καποιες φορες σχεδον το εκανα. αλλα σε καθε περιπτωση εχω επωνυμο και αμα λαχει τα ριχνω και στον εαυτο μου οσο χοντρα θελω δημοσια,αυτη ειναι η κρισιμη διαφορα μας. ας πουμε π.χ για ολα φταιω εγω.προτιμωτερο ειναι απο τα παρατσουκλια. {αφου ενοχλει το “κουκουλα”} αυτος παντως που υπονοησε οτι ο κεριμ ειναι λαζος ας βγει να το αποδειξει…

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 30/04/2009

  17. και τωρα συγχωρεστε με πρεπει να φυγω στα γραφεια της ποε. η εκδηλωση της 19ης μαιου θα ειναι ιστορικη. ες αυριον.

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 30/04/2009

  18. Και φανταστείτε αγαπητοί ότι ακόμη δεν ψηφίστηκε το νομοσχέδιο για την ποινικοποίηση της κουκούλας…..

    Σχόλιο από sarantamilakokkina | 30/04/2009

  19. Κ. Φωτιάδης:Πόντιοι ή Λαζοί

    Πολλές φορές έγινα αποδέκτης της ερώτησης τι σχέση έχομε εμείς οι Έλληνες του Πόντου με τους Λαζούς. Υπάρχουν ορισμένοι οι οποίοι ηθελημένα ή αθέλητα παραποιούν την ιστορία προσδιορίζοντας τους Πόντιους ως Λαζούς, υποστηρίζοντας μάλιστα την εκδοχή τους με κριτήριο την επωνυμία που προήλθε από την παρήχηση των δύο λέξεων Ελλάς ζει = Λαζοί.

    Το θέμα ήρθε ξανά στην επιφάνεια με την κυκλοφορία ενός δίσκου με παραδοσιακή ποντική μουσική, αλλά με ανιστόρητους στίχους. Η εύηχη γλωσσολογική πλάνη εγκλώβισε πολλούς συμπατριώτες μας και στον ιστορικό Πόντο οι οποίοι ταύτιζαν τους Πόντιους με τους Λαζούς. Μπροστά σε αυτά τα δεδομένα συγκροτήθηκε τον Οκτώβριο του 1968 μια ευρεία σύσκεψη των εκπροσώπων των ποντιακών οργανώσεων Θεσσαλονίκης, η οποία εξέτασε το θέμα. Καρπός των συνεδριάσεων με μοναδικό θέμα την πλαστογράφηση της ιστορίας μας και του πολιτισμού μας υπήρξε η απόφαση να τεθεί τέλος στην ασυδοσία των ανιστόρητων, στιχουργών, καλλιτεχνών και να υποβληθεί στην Κυβέρνηση υπόμνημα για την καταδίκη των αποφάσεων του συγκεκριμένου δίσκου που άφηνε την υβριστική για τους Πόντιους εντύπωση ότι ανήκουν στην ίδια φυλή με τους αλλόθρησκους Λαζούς, τους απηνείς διώκτες και ηθικούς αυτουργούς της γενοκτονίας του ακριτικού Ελληνισμού. Γιατί η απουσία οποιασδήποτε φυλετικής σχέσης ανάμεσα στους Πόντιους και στους Λαζούς είναι δεδομένη.

    Τα γεωγραφικά όρια της Λαζικής, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ιστορικών, είναι ο ποταμός Φάσις στα βορειοανατολικά, υπάρχει όμως διχογνωμία για τα δυτικά όριά της, αφού ο Ξενοφών τα επεκτείνει στην Τραπεζούντα και ο Αρριανός στον Όφι.

    Η φυλετική διαφορά είναι δεδομένη, αφού οι Πόντιοι είναι άποικοι από την Ιωνία και μάλιστα προέρχονται από την Μίλητο η οποία, σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Ηρόδοτου, του Ξενοφώντα και του Στράβωνα αποίκισε τα παράλια του Ευξείνου, ενώ οι Λαζοί, κατά μία εκδοχή, έλκουν την καταγωγή τους από την Ασία και προερχόμενοι από εκεί εγκαταστάθηκαν στην Λαζική[1]. Στους Λαζούς αναφέρεται και ο Ξενοφώντας, τονίζοντας ότι κατά την κάθοδο των μυρίων του δέχτηκε απρόκλητη επίθεση από αυτούς, ενώ οι Έλληνες της Τραπεζούντας «της ελληνικωτάτης ταύτης πόλεως» τον φιλοξένησαν εγκάρδια. Οι Λαζοί σε όλη την ιστορική διαδρομή τους διακρίθηκαν για τον ληστρικό χαρακτήρα τους.

    Η σύγχυση ανάμεσα στους Έλληνες του ιστορικού Πόντου και στους Λαζούς μπορεί να προσδιοριστεί χρονικά με αφετηρία τα Βυζαντινά χρόνια. Συγκεκριμένα αναφορά στο όνομα Λαζική έχομε το 380 μ.Χ όταν ο Μέγας Θεοδόσιος απονέμει για πρώτη φορά τον τίτλο του «Υπάτου της Κολχίδας και της Λαζικής», ενώ ο Προκόπιος γράφει στα χρόνια του Ιουστινιανού «Λαζοί τα μεν πρώτα γην Κολχίδα ώκουν». Είναι φανερό ότι την περίοδο εκείνη οι Λαζοί κατοικούσαν ανατολικά της σημερινής Λαζικής, και μόλις την περίοδο της οθωμανοκρατίας εισχωρούν στη Ριζούντα, αφαιμάζουν και αφελληνίζουν τα 105 χωριά της ελληνικής περιφέρειας και απλώνονται ανατολικά του Όφεως.

    Οι Λαζοί προσήλθαν στον χριστιανισμό τον 6ο αιώνα, στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού, όταν ο βασιλιάς τους ο Τζάθιος μετέβη στην Κωνσταντινούπολη. Από εκείνη τη χρονική στιγμή ξεκίνησε η συνειδητή ή ασυνείδητη ταύτισή τους με τους Πόντιους, αφού αποδόθηκε ιδιαίτερη σημασία σε εκκλησιαστικό επίπεδο στη θρησκευτική τους ταύτιση με τους Έλληνες και σε επίπεδο αμυντικού σχεδιασμού στη δυνατότητά τους να αποτελέσουν φραγμό στις επεκτατικές τάσεις των Περσών προς την κατεύθυνση της Τραπεζούντας. Αποτέλεσμα της σύγχυσης αυτής είναι η αναφορά των βυζαντινών χρονικογράφων, μετά το 1204 στους Κομνηνούς της Τραπεζούντας με το προσωνύμιο άρχοντες των Λαζών, γεγονός που πιστοποιεί την αμάθειά τους.

    Οι πρώτοι επίσκοποι Λαζικής αναφέρονται από το 680 μΧ και συμμετέχουν στην Στ Οικουμενική Σύνοδο. Μέχρι τον 13ο αιώνα η Λαζική αποτέλεσε ξεχωριστή Μητρόπολη,μετά την ίδρυση όμως της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας υπάγεται στον Μητροπολίτη Τραπεζούντας ο οποίος διατηρεί τον τίτλο «Υπέρτιμος και Έξαρχος πάσης Λαζικής».Στα νεότερα χρόνια το όνομα των Λαζών περιλαμβάνει τα φύλα που κατοικούν δυτικά της Κολχίδας στον ποταμό Όφι, με αποτέλεσμα η Οθωμανική Αυτοκρατορία να προσδιορίζει τη διοίκηση του Ριζαίου ως Διοίκηση της Λαζικής.

    Με την κατάλυση της ελληνικής αυτοκρατορίας και την κυριαρχία των Oθωμανών επιβλήθηκε από τον Σουλτάνο Μεχμέτ Δ την περίοδο που Μέγας Βεζύρης ήταν ο Μεχμέτ και Αχμέτ Κιοπρουλού ο βίαιος εξισλαμισμός, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των Λαζών δέχτηκε τη μουσουλμανική θρησκεία, διαφοροποιούμενος έτσι και θρησκευτικά από τους Ελληνοπόντιους.

    Μέχρι τον ρωσοοθωμανικό πόλεμο του 1878 το Λαζιστάν αποτελούσε αυτόνομη διοίκηση με έδρα διοικητού το Βατούμ. Το 1878, μετά την κατάληψη του Βατούμ από τους Ρώσους η πρωτεύουσα του Λαζιστάν μεταφέρθηκε στη Ριζούντα.

    Μετά την κεμαλική μεταπολίτευση το Λαζιστάν έγινε νομός και απαγορεύτηκε από τις τουρκικές αρχές η χρησιμοποίηση του ονόματός του, γιατί θεωρήθηκε ότι αυτό προσέδιδε αφορμές για την αναγνώριση εθνοτήτων όπως αυτή των Λαζών έξω από τα όρια της τουρκικής επικράτειας.

    Οι νεότεροι ερευνητές και συγκεκριμένα ο Δ. Η Οικονομίδης, στο βιβλίο του Ο Πόντος και τα δίκαια του εν αυτώ Ελληνισμού συγκρίνουν τη γλώσσα των Λαζών με αυτή των Γεωργιανών και ανακαλύπτουν συγγενικά στοιχεία εντάσσοντάς την στην Ιβηρική γλωσσική οικογένεια.

    Η έρευνα όμως καταδεικνύει με τρόπο απόλυτο ότι δεν υφίσταται σχέση ανάμεσα στους Λαζούς και στους Πόντιους, αφού αυτοί έχουν δική τους γλώσσα, δικά τους ήθη και έθιμα. Εξάλλου σε όλη την ιστορική τους διαδρομή υπερασπίστηκαν την εθνοτοπική τους ταυτότητα καταδιώκοντας τον ελληνισμό στη λογική του πολύπλευρου ανταγωνισμού. Στο τέλος μάλιστα του 20ου αιώνα υπήρξαν οι φοβερότεροι πειρατές του ανατολικού τμήματος του Ευξείνου Πόντου.

    Είναι λοιπόν αναγκαίο σήμερα να σταματήσει η ταύτιση των Ποντίων με τους Λαζούς. Τα αίτια μάλιστα στα οποία οφείλεται η συχνά επαναλαμβανόμενη χρήση της ομογενοποίησης των δυο εκ διαμέτρου αντιθέτων εθνοτήτων, αναζητούνται από τους Πόντιους μελετητές σε ύπουλες ενέργειες. Σύμφωνα με τις αποτιμήσεις κάποιων εκπροσώπων προσφυγικών σωματείων οι οποίες όμως επιστημονικά, όσο γνωρίζω, δεν έχουν ερευνηθεί, η ταύτιση επινοήθηκε από Βούλγαρους ιστορικούς για να απαξιωθεί η εγκατάσταση των Ποντίων στη Μακεδονία. Σύμφωνα με μια δεύτερη εκδοχή η ταύτιση στοχεύει στην απαξίωση των ίδιων των Ποντίων, αφού διαιωνίζεται από ανιστόρητους, οι οποίοι προσδίδουν στην ποντιακή φυλή τη ρετσινιά του απολίτιστου.

    Το θέμα επανέρχεται πολλές φορές τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της μορφωτικής μα ανεπάρκειας. Ο ελλαδοκεντρισμός όμως του Υπουργείου Παιδείας που στερεί τη δυνατότητα στη νεολαία μας να διδάσκεται την ιστορία του Οικουμενικού Ελληνισμού είναι μια από τις κύριες αιτίες ανάλογων επιστημονικών παρεξηγήσεων. Ευθύνη έχουν και οι πνευματικοί ταγοί των ποντιακών συλλόγων που δεν ενημερώνουν με ανάλογα ιστορικά σεμινάρια την ελληνική νεολαία. Είναι τραγικό να υπάρχουν πολλοί ακόμα και στους ποντιακούς κύκλους που αγνοούν την αλήθεια και υπερηφανεύονται με το προϊόν της παρήχησης Ελλάς ζει=Λαζοί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το νεοελληνικό δίστιχο ‘ήρθανε για να μας πούνε η Ελλάδα πως δεν ζει. Ζει, ζει, ζει, φώναξαν οι Πόντιοι μαζί και μας βγάλανε Λαζοί.’ ‘Λαζοί είμες, Λαζοί είμες, Λαζιών σκυλ παιδία σα χέρια μουν κρατούμε μαχαίρια και σπαθία’ τα οποία καταδίκαζαν τα ποντιακά σωματεία με το Υπόμνημά τους προς τον Υπουργό υποδηλώνοντας την επιχειρούμενη φαλκίδευση της ταυτότητάς τους.

    Παρόμοιες αποτιμήσεις πρέπει να εξαλειφθούν, αφού εκφράζουν μια αρνητική για τους Πόντιους αλλά και ανιστόρητη διάσταση. Η καταδίκη της είναι σημαντική για τον λαό του Πόντου, αφού οι πρωτοφανείς σε ένταση διωγμοί τους οποίους έχουν υποστεί από τον σφαγέα, Λαζό τη καταγωγή , Τοπάλ Οσμάν, επιτάσσουν μια άλλη αντιμετώπιση των ιστορικών μυθευμάτων που χαλκεύουν την ιστορική αλήθεια.

    Σχόλιο από tasos | 30/04/2009

  20. Η πρόκληση είναι μεγάλη και εάν έμενε αναπάντητη θα σήμαινε φυγομαχία . O φίλος που απειλεί και βρίζει νομίζω ότι μπήκε σε λάθος ιστοσελίδα ,στην προμετωπίδα της η ιστοσελίδα έχει τον τίτλο πόντος και αριστερά ,και αριστερά για μένα σημαίνει αλήθεια και γνώση , αλήθεια και γνώση για όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας, αλλά και τόλμη και θάρρος να αποκαλύπτεις την περιρρέουσα βαρβαρότητα που μας περιβάλει , όπως αυτή εκφράζεται σ΄ όλα της τα θέματα και επίπεδα , δυστυχώς η αριστερή διανόηση της πατρίδας μας αηδιασμένη από όλον αυτόν τον βόρβορο δεν ασχολείται σοβαρά με όλα αυτά τα ζητήματα και αφήνει πεδίον δόξης λαμπρόν σ΄ όλους αυτούς που πουλάνε (πατρίδα και θρησκεία ) .
    Τις κουκούλες αυτοί που τις φοράνε φροντίζουν πάντα επιμελώς να κρύβονται πίσω από αυτές . οι επώνυμοι, φίλοι μου, ως συνήθως δημιουργούν ένα ιδεολογικό περίβλημα γύρο από τον εαυτό τους και κρύβονται πίσω από αυτό ,αυτοί οι επώνυμοι σ΄ άλλες εποχές θα μας έστελναν στο εκτελεστικό απόσπασμα δυστυχώς αυτή είναι η πραγματικότητα και όποιος δεν συμφωνεί μ αυτήν τόσο το χειρότερο για αυτήν .
    Οσο για τα στοιχεία είναι στα χέρια των ανθρώπων που χειρίζονται τον ιστιότοπο και στην διάθεση οποιουδήποτε.

    Σχόλιο από kiamul | 01/05/2009

  21. Εννοώ τον Κερίμ Αϊντίν και αυτό το άκουσα να λέγεται σε μια παρουσίαση των δυό τους στο Μενίδι. Δεν είχα φανταστεί ότι αυτή η πληροφορία, που μπορεί να είναι και λάθος, θα προκαλούσε τόση ένταση λες και τον είπα “κουτσό”, “φτωχό” και “μπιιιιπ”. Κάποιοι έχουν μετατρέψει την ιδιότητα “πόντιος” σε βολικό άλλοθι. Στον τουρκικό πόντο σήμερα λίγοι είναι οι ομιλούντες την ποντιακή που δηλώνουν πόντιοι, και ακόμα ποιοι λίγοι αυτοί που δηλώνουν έλληνες. Τους αρκεί ο τίτλος μαυροθαλασσίτης. Το αναφέρει και το άρθρο. Επίσης προτιμώ χίλιες φορές έναν Λαζό ή Τούρκο ή Μογγόλο προοδευτικό από έναν έλληνα νεοναζί και Γκρίζο Λύκο, ακόμα και αν δηλώνει πόντιος .

    Και κάτι προς τους διαχειριστές. Νομίζω ότι δεν θα έπρπε να επιτρέπετε τέτοιο ύφος από κάποιους αυτόκλητους “κουκουλομάχους υπερασπιστές των ποντιακών δικαίων”; Δεν είμαστε συνηθισμένοι σε παρόμοια φαινόμενα.

    Σχόλιο από Ματσουκάτες | 01/05/2009

  22. Αυτό το άρθρο αναδημοσιεύτηκε και από το μαυροθαλασσίτικο ιστοτόπο karalahana

    http://www.karalahana.com/karadeniz-forum/index.php?topic=9794

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 01/05/2009

  23. σας κατανοω,το ποιος βριζει το βλεπει καθε σοβαρος ανθρωπος.ειναι η πολλοστη φορα που καποιοι “αριστεροι,υπερευαιστητοι”αγνωστοι,κρυμμενοι ζητουν απο τους διαχειριστες να με “κοψουν” επειδη ειπα την απλη αληθεια χωρις χαρακτηρισμους. η χρηση της επιτηδευμενης ανωνυμιας για την εθνοτικη κατηγοριοποιηση ατομων οπως ο κεριμ δεν συνιστα εκτροπη??? ο ορος”κουκουλα” εδω εχει συμβολικη σημασια και αφορα αυτους που χαρακτηριστικα ευκολια πετουν μια “αριστερια” και οπου βρουν.αν παρουν την δεουσα απαντηση απο μη κρυμμενο,αντιδρουν.ε, ελεος. το να υπονοειται εδω απο κρυμμενους οτι εγω ειμαι “γκριζος λυκος κλπ” δεν συνιστα εκτροπη??? τα περι εκτελεστικου αποσπασματος δεν αποτελουν προσβολη ?? στο ονομα της αριστερας δεν εγιναν μηπως χιλιαδες δολοφονιες και εκτελεσεις? το τι σημαινει “φως ,αληθεια και γνωση” ας το αφησουμε εδω γιατι θα ανοιξει μεγα κεφαλαιο για τα εγκληματα της αριστερας.{ βλ.δηλωσεις,λεωνιδα κυρκου,τακη λαζαριδη,αχιλλεα παπαιωαννου,σκανδαλο κατυν,μικη θεοδωρακη κ.α}

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 01/05/2009

  24. Γιωρίκα, μπορείς να είσαι μαχητικός χωρίς να γίνεσαι εριστικός…
    Οσο για την καταγωγή τού Κερίμ Αιντίν, είναι Πόντιος από τό χωριό Άνοθο της Οφης, ότι δηλαδή είναι και ο Αντέμ Μπέσκιογλου και ο Βαχίτ Τουρσούν…Δέν έχει Λαζική καταγωγή.

    Σχόλιο από vripol | 01/05/2009

  25. ”οταν ενας ανωνυμος προκαλει και προσβαλλει τον ποντιακο χωρο,τον συνεργατη του αντεμ κοκ,ενας με επωνυμο εχει υποχρεωση να ζητησει την ταυτοτητα εκεινου που ασχημονει.

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | Απριλίου 30, 2009 ”

    συγνωμη που παρεμβαινω αλλά αυτή η αποψη που θυμισε οικεια κακά και μια πολύ πολύ προσφατη προσωπική περιπετεια με εναν Τυπο ο οποιος ειχε ακριβώς την ιδια αποψη περι κουκουλοφορων …

    Η διαφορά ηταν οτι Εκεινος την προχωρησε την υποθεση στα …ακρα και στις εσχατες συνεπειες αυτής της αποψης περι…”κουκουλοφορων ” στο Ιντερνετ των οποιων πρεπει οι ”επωνυμοι” να αποκαλυτουν και να διδουν την ταυτοτητα τους
    ενω ο κ γεωργιαδης μαλλον ξερει να αναγνωριζει τα ορια
    Αυτό μόνο ειχα να πω

    Συνεχιστε την πολύ ενδιαφερουσα συζητηση και συγνώμη για την παρεμβολή

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 01/05/2009

  26. Πουλάκιμ Γιωρίκα μη κλώϊς τα ζευλία ,για μουσικήν γονουσέουμε αν εγροικάς ντο λέγομε ! αν οχι ντο να λέγωσε η παροιμία το ελεγαν τεμετερ κανίτε (τάγκουλ τούγκουλ σο παζάρ τίνος είσαι τη Λαζάρ),
    Οσον για τ΄αλλα τα εγληματα του (υπαρκτού κρατικού καπιταλισμού) σ΄αούτο το σαϊτ πρώτοι εμείς έγραψαματα (βλέπε για τον Στάλιν και τον Σταλινισμό και για την Ρόζα Λούξεμπουρκ , Αξιον λόγου είναι και το βιβλίο του Χρόνη Μίσσιου “Καλά εσυ σκοτώθηκες νωρίς” )

    Σχόλιο από kiamul | 02/05/2009

  27. …”Ο Γιώργος Αμαραντίδης εξελίσσεται σε σημαντικό εκπρόσωπο της λύρας στο πανελλήνιο, καθώς συμμετέχει στο συγκρότημα της Δόρας Στράτου.”…

    Τεμέτερον εν αούτος …

    Τερέστεν αδά:

    http://en.wordpress.com/tag/%CE%B3%CE%B9%CF%8E%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%82-%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82/

    Σχόλιο από aris53m | 03/05/2009

  28. Ο Σιμούλτς έν ο καλοδάσκαλο ‘μ σήν λύραν (άμον ντό λέγομεν καλομάνα). Τεμόν ο δάσκαλον, ο Ηλίας ο Υφαντίδης, έτον μαθητής τή Σιμούλ (Σιμούλτς έν τό παρατσούκλιν τη Αμαραντίδη)

    Σχόλιο από vripol | 03/05/2009

  29. Δεν εννοούσα εσένα γράφοντας για γκρίζους λύκους. Δεν καταλαβαίνω όμως γιατί το πήρες τόσο προσωπικά; Μήπως σου το έχουν πει κάποιοι άλλοι και μας μπέρδεψες;

    Ο κρυμμένος κουκουλοφόρος ασήν Πολίχνην

    Σχόλιο από Ματσουκάτες | 03/05/2009

  30. δεχομαι τις ανακλησεις. τα περι γκριζων λυκων τα καταλαβαν και οι κουφοι.μην παιζωμεν τωρα. μονο τουρκοι παρακρατικοι μου απεδωσαν τετοιους χαρακτηρισμους.διαλεξε.. ο κεριμ ειναι ποντιαρα.ρωτα το μουμουλ τι του ειπε ποντιοφωνος νεος για τις φωτογραφιες μου στα αστυνομικα τμηματα.

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 04/05/2009

  31. Το μουμούλ ή τον μουμούλ.

    Μάλλον κάτι δεν πάει καλά εδώ.

    Ομέρ ο επιστρέψας

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 04/05/2009

  32. οσοι ξερουν ποντιακα το μουμουλ λεγνε..

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 04/05/2009

  33. Ποίστεν την δουλείαν εσουν και πολά μη μουμουλίζετε..

    mumul

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 04/05/2009

  34. Τελευταίο και δεν επανέρχομαι γιατί μερικοί νομίζουν ότι είναι κάτι σαν τον ήλιο και όλος ο κόσμος (δηλαδή το σύμπαν δια να μην υπάρχει ετέρα παρεξήγησις) γυρίζει γύρω τους.

    Έγραψα εννοώντας τους συμπατριώτες μας στην Τουρκία: “Τους αρκεί ο τίτλος μαυροθαλασσίτης. Το αναφέρει και το άρθρο. Επίσης προτιμώ χίλιες φορές έναν Λαζό ή Τούρκο ή Μογγόλο προοδευτικό από έναν έλληνα νεοναζί και Γκρίζο Λύκο, ακόμα και αν δηλώνει πόντιος .”

    Δηλαδή, σα γενική αρχή, από έναν Πόντιο Γκρίζο Λύκο (δηλαδή ακροδεξιό, ναζί και τα συναφή) είτε της Τουρκίας είτε της Ελλάδας, προτιμώ έναν προοδευτικό Λαζό ή Τούρκο ή Μογγόλο.

    Κατά συνέπεια καμιά ανάκληση δε χωρά γιατί η πρόθεση και η διατύπωση ήταν ακριβέστατη για όποιον ξέρει να διαβάζει ελληνικά και δεν εννοούσα κανένα σχολιαστή.

    Σχόλιο από Ματσουκάτες | 04/05/2009

  35. υπαρχουν “γκριζοι λυκοι” και στην ελλαδα και μαλιστα ποντιοι?? ωραια!!! κανα ονοματακι?? τα περι αποδοχης της ανακλησης εχουν και χιουμορ καθως μπορει να το δει κανεις στο σχολιο 21 οπου καποιος κατι ακουσε απο καποιους κλπ και “μπορουσε να ηταν και λαθος” η πληροφορια κλπ,να δεις πως λεγεται..πως λεγεται..χμμμ..”διασπορα μη ακριβων ειδησεων”??? μηπως?? κανα συγνωμη στον καημενο κεριμ που εμαθε στα 50 του οτι ειναι λαζος ας πουμε? υπο το πρισμα του αρθρου του συμεων σολταριδη περι κοντρας λαζων και ποντιων τραπεζουντος μια ευκρινης και οχι αριστεριστιστικη αποκατασταση του κεριμ ηγουν αντρικεια και ποντιακη μηπως θα ητο επιβεβλημενη? γιατι ο κεριμ το μαθε οτι τον λενε λαζο και αισθανθηκε αβολα στο σοι του και ολο το ελληνοφωνο στοιχειο που τον ξερουν ως ακραιφνη ποντιο και οχι απλα”μαυροθαλασσιτη”,τα τελευταια αναμασωνται απο την επισημη τουρκικη προπαγανδα για να αναχαιτισθει η αφυπνιση των ποντιων στην τραπεζουντα οτι δηλ “ολοι παιδια της μαυρης θαλασσας ειμαστε,αρα μην ψαχνεστε με τους ελληνες,αυτοι σας παρατησαν κλπ”

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 05/05/2009

  36. αν ρωτησετε και τον κυριο αγτζιδη θα σας πει οτι οι γκριζοι λυκοι γεννηθηκαν και αντρωθηκαν στη τουρκια με το οραμα του τουραν αποτελουν ενοπλες παρακρατικες ομαδες του τουρκικου στρατου και υπηρεσιων με χιλιαδες πολιτικες δολοφονιες(ακομα και τον Πάπα της ρωμης προσεπαθησαν)σε τουρκια και διενως,εχουν πολιτικο σχημα το οποιο συγκυβερνησε επισημα και σημερα ειναι στη βουλη με μεγαλα ποσοστα,αντλουν τεραστια κεφαλαια απο το διεθνες εμποριο ηρωινης,πολεμουν στο τουρκικο κουρδισταν επισημα,ελεγχουν τα κατεχομενα της κυπρου κλπ,κλπ. αν τωρα αυτες οι δραστηριοτητες αντιπαραβαλλονται με μια δρακα χρυσαυγιτων ελεγχομενων απο την ελληνικη αστυνομια,ε! τοτε τι να πω!! σηκωνω τα χερια ψηλα!!αλλα και παλι εδω μεσα εγινε λογος για ποντιους γκριζους λυκους που αν δεν το καταλαβατε ερχεται η ρηση αυτη να εξισορροπησει τα δυο ανομοια θεματα και ανισοβαρη. με μια αριστεριστικη ευκολια δινονται επιχειρηματα σε καθε πονηρο να πει”τουρκοι γκριζοι λυκοι-ποντιοι γκριζοι” ισοπαλια,ομοιοτητα,αλληλοεξουδετερωση.ο ποντιακος χωρος οφειλει να αγρυπνα σε τετοιου ειδους υπεραπλουστευσεις και οι αιρετοι εκπροσωποι του στην γειτονια σας εχουν ευθυνη προασπισης τα του οικου τους.

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 05/05/2009

  37. Χωρις να θέλω να υποκαταστήσω τον Ματσουκέτη, ο οποιος φυσικά μπορεί να απαντήσει εάν θέλει, μπορώ να απαντήσω θετικότατα “ναι, υπάρχουν Πόντιοι Γκρίζοι Λύκοι. Οι Πόντιοι που έγιναν χρυσαυγίτες!”

    Πρόσφατα σ’ ένα φόρουμ υπήρχε ένας νεοναζί με άβαταρ το μονοκέφαλο αετό του Πόντου και είχε σηκώσει ο αφιλότιμος ένα ποστ με τίτλο: “Ο εκλεκτός του 20ου αιώνα”. Ο εκλεκτός για τον Πόντιό μας ήταν ο Αδόλφος Χίτλερ. Ευτυχώς που επεμβήκανε κάποιοι άλλοι Πόντιοι, και μια με το καλό μια με το ζόρι τον ανάγκασαν να αλλάξει το άβαταρ και να το αντικαταστήσει με τη λύκαινα που βυζαίνει το Ρώμο και το Ρωμύλο. Άλλο σύμβολο του ιταλικού φασισμού αυτό.

    Τέτοιους “Πόντιους” να τους χαίρεστε. Βρίσκονται στην άλλη πάντα και είναι σύντροφοι των Γκρίζων Λύκων. Όπως και κάθε εθνικοσοσιαλιστής εξάλλου!

    Ακριβώς, ο ποντιακός χώρος, εάν θέλει να παραμείνει σοβαρός και αξιόπιστος θα πρέπει να αγρυπνά. Γιατί οι καιροί είναι πονηροί!

    Ομέρ ο αντιφασίστας

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 05/05/2009

  38. ρωτηστε τον κυριο αγτζιδη ποιος απο το 1992 δερνει, παντα μονος,τους χρυσαυγιτες στην πλατεια αγιας σοφιας. 2-3 φυσικα προσωπα αν ανηκουν στην χρυση αυγη ειναι αλλο και αλλο ειναι να υπονοννοειται εδω μεσα οτι κομματι του χωρου μου ειναι γκριζοι λυκοι.να ξεκαθαριστει αυτο παρακαλω.στη 1η περιπτωση παω πασο,στην 2η οχι.

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 05/05/2009

  39. Ρε γεωργιάδη,

    κανείς δεν είπε αυτά που κατάλαβες. Το εξήγησε ο Ματσουκέτης. Μη δημιουργείς πρόβλημα εκεί που δεν υπάρχει.

    Το όλο ζήτημα είναι: Μπορούμε να μιλάμε σαν άνθρωπο ώριμοι, ανταλλάσοντας τις απόψεις μας όσο κι αν διαφωνούμε μ’ ενα πολιτισμένο τρόπο, χωρίς να θίγουμε τον άλλο, χωρίς να πετάμε υπονοούμενα, χωρίς να τοποθετούμε τον εαυτό μας στη θέση του υπέρτατου κριτή.

    Αν μπορούμε δεν υπάρχει πρόβλημα. Εάν δεν μπορούμε τότε υπάρχει μεγάλο. Ιτς απ του γιού!

    Ομέρ

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 05/05/2009

  40. ειναι τοσο δυσκολο δηλ,να υπαρξει μια διευκρινηση?

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 05/05/2009

  41. Ομέρ, εγώ ότι ήταν να πω το είπα. Ξεκαθάρισα τη θέση μου και το τι εννοούσα. Αν κποιος το συνεχίζει το κάνει για άλλους λόγους που δε σχετίζονται με αυτά που είπα εγώ.

    Πάντως, παρακολουθώντας την καλή συζήτησή σας θέλω να παρατηρήσω κάτι στη θέση που διατύπωσες Ομέρ. Παρόμοιοι με τους “γκρίζους Λύκους δεν είναι μόνο οι χρυσαυγίτες, πόντιοι, κρητικοί, μακεδόνες, πελοποννήσιοι, θρακιώτες ή ηπειρώτες. Παρόμοιοι είναι όλοι όσοι διακατέχονται από ακροδεξιές ρατσιστικές απόψεις και θεωρούν ότι οι άλλοι είναι υποδεέστεροι και θα έπρεπε να εξαφανιστούν. Πολλοί απ’ αυτούς που έχουν τις απόψεις του Πλεύρη δεν ομολογούν ή δεν θέλουν να παραδεχτούν ότι λένε τα ίδια πράγματα. Παλιότερα κατοικοέδρευε εδώ ένας τέτοιος, ο “Νέμεσιστ”, τον θυμάστε;

    Δεν καταλαβαίνω όμως γιατί κάνουμε μια τέτοια συζήτηση νηπιαγωγείου ενω πράπλευρα κληθήκαμε να μελετήσουμε το εξαιρετικό κείμενο του Μπατιού. Δεν είναι λιγάκι παράξενο και ανώμαλο;

    Σχόλιο από Ματσουκάτες | 05/05/2009

  42. για να ηρεμησετε λιγο σας αφηνω γιατι εχω και μια δουλεια.τα λεμε μετα,ομερ επιτρεποντος.

    Σχόλιο από γεωργιαδης γιωργος | 05/05/2009

  43. Μπράβο. Να μια θετική παρέμβαση, χωρίς υπερβολές, “εθνοφυλετισμούς” και άλλες τέτοιες ανοησίες.

    Ομέρ

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 05/05/2009

  44. [...] και πάλι το άρθρο του Δρυγιαννάκη στο [...]

    Pingback από -Ποντιακή βραδιά στο Μπαράκι του Βασίλη (9 Μαϊου) « Πόντος και Αριστερά | 06/05/2009

  45. Πίκρα και οργή για τους προκατειλημμένους ξεχασιάρηδες γραφολόγους των κειμένων -Οι Πόντιοι και η μουσική τους
    Καλά ρε παλιόπαιδα,

    Ποιος λυράρης τον Αύγουστο του 1965 σε παμποντιακή εκδήλωση στους Φιλίππους Καβάλας παίρνει το πρώτο βραβείο με « Τ’ ολήμαυρα τ’ ομμάτα σ’»;
    Ποιος διδάσκει το 1975 στην στέγη γραμμάτων και τεχνών Αθηνών για την ποντιακή λύρα;
    Ποιος πήρε μέρος με την λύρα του σε μεγάλες ορχήστρες, Μαρκόπουλο, Πλέσσα και Χάλαρη και συνεργάστηκε με τον Ξυλούρη;
    Ποιος οργάνωνε και παρουσίαζε συναυλίες σ’ όλη την Μακεδονία με δικά του έξοδα, με τραγούδια και χορούς, δημοτικά, νησιώτικα, ποντιακά;
    Ποιος πήρε μέρος σε Διεθνές συνέδριο Μουσικολογίας στο Ζάκρεπ και ο τύπος έγραφε για αυτόν και η τηλεόραση τον πρόβαλλε;
    Ποιον λυράρη τίμησε ο νομός Ημαθίας με προτομή και οδό;
    Ποιος ψυχαγωγούσε τον ποντιακό ελληνισμό με τα υπέροχα τραγούδια του, στην Καλλιθέα, στο κέντρο « Κορτσόπον», την δεκαετία 70;
    Για ποιον λυράρη ο συνθέτης Μίμης Πλέσσας έκανε την εξής υπέροχη αναφορά:
    -Ξαφνικά κι απότομα ήτανε γραφτό να ανακαλύψω τη μουσική του Πόντου, σ’ ένα διάλειμμα δουλειάς άκουσα μέσα από το στούντιο έναν αληθινό ζωντανό ήχο που με εντυπωσίασε. Πλησίασα και είδα πως όλος αυτός ο ήχος έβγαινε από την λύρα ενός λυράρη. Όταν άρχισε το τραγούδι κι ενώ δεν καταλάβαινα λέξη από όσα έλεγε, ένιωσα πως μέσα μου ξύπνησαν αρχέγονες μνήμες, από την ομορφιά ακόμα και του Ομηρικού μύθου. Σεμνός και απλός, όπως κάθε αληθινός καλλιτέχνης, δεν κατάλαβε την συγκίνηση μου και τα λόγια ενθουσιασμού, γιατί ό,τι έκανε αυτός, ήταν φυσικό και αυθεντικό. Είναι φυσικό, η τόσο ενδιαφέρουσα μουσική του Πόντου να μας επηρεάζει όλους και να θέλουμε να δροσιστούμε από την πηγή της. Εσείς όμως είστε τυχεροί που πίνετε από τα αυθεντικά, με την αλήθεια που τα λέει ο Κωστίκας, πριν εμείς οι έντεχνοι, οι επιτήδειοι, θολώσουμε τη διαύγεια και την καθαρότητα τους.
    Αν δεν καταλάβατε τον βάρδο του Ποντιακού Ελληνισμού
    πατήστε εδώ. http://www.tsakalidis.de.to

    Σχόλιο από Μαραντος | 12/07/2009

  46. Δεν είναι ο Τσακαλίδης το μόνο όνομα που λείπει απο το κείμενο. Ο Τσαχουρίδης είναι επίσης σπουδαίος, ο σημαντικότερος ίσως από την πολύ νεα γενιά. Η Βάσιπαπ και οι άλλες εταιρείες της Θεσσαλονίκης έχουν πολλούς ακόμη και αν τους περιλάμβανα όλους αναλυτικά θα χρειαζόμουν πολλές σελίδες, και πολύ πιθανά οτι υπάρχουν και άλλοι τους οποίους αγνοώ (τον Τσακαλίδη τουλάχιστον τον γνώριζα). Αν νομίζετε όμως οτι αυτή η παράλειψη είναι αντικείμενο προκατάλειψης, λυπάμαι γιατί είστε ήδη σε μια διαδικασία κυνηγιού φαντασμάτων.

    Χαιρετίσματα σε όλους στον Πόντο και Αριστερά. Απήλαυσα τις συζητήσεις σας όταν δούλευα το άρθρο και με φώτισαν σε πολλά σημεία που αγνοούσα. Ευχαριστώ και για τα καλά λόγια που ακολούθησαν τη δημοσίευση. Μακάρι να φτάσουμε κάποια στιγμή να αποκτήσουμε μια οργανωμένη και πλήρη γνώση της ιστορίας της ποντιακής μουσικής.

    Σχόλιο από Δρυγιανάκης | 28/08/2009

  47. [...] -Οι Πόντιοι και η μουσική τους στο “ΔΙΦΩ [...]

    Pingback από -Ο απολογισμός του έτους « Πόντος και Αριστερά | 08/01/2010

  48. Να κάποια αρμένικα Κότσαρι.

    α)Kochari – Armenian

    β) Zvartnots Kochari

    γ) Armenian Dance – Kochari (2002)

    δ) Armenian Gay Dance Kochari from Yerevan / Armenia

    ε) Kochari

    στ) Kotchari Nor Seround

    ζ) ARMENIAN DANSE KOTCHARI yerki bari ensemble

    η) BIG Armenian kotchari in Brussels

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 12/05/2010

  49. θ) KOCHARI HAYKAKAN(Edgar lenakanzi)

    ι) detski kochari.mp4

    κ) Kochari 2

    λ) Kochari Nairi

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 12/05/2010

  50. Μια πολύ καλή ανάλυση για την ποντιακή μουσική σήμερα θα βρείτε στο σάιτ που δημιούργησε Ο “Πολιτιστικός Σύλλογος Ποντίων και Φίλων Παλατιτσίων” υπό τον τίτλο:

    Η κατάσταση της ποντιακής μουσικής σήμερα

    http://www.santatsormik.gr/enimerosi/articles/118-pntianmusic

    ——————————–

    Aκούστε και την Ελένη Βιτάλη σε εξαιρετική απόδοση:

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 18/01/2011

  51. [...] -Οι Πόντιοι και η μουσική τους στο “ΔΙΦΩΝΟ” [...]

    Pingback από Γη και θάλασσα « Πόντος και Αριστερά | 27/12/2011

  52. [...] -Οι Πόντιοι και η μουσική τους στο “ΔΙΦΩΝΟ” [...]

    Pingback από Γη και θάλασσα ….. « ΕΘΝΟΣ | 27/12/2011


Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 154 other followers

%d bloggers like this: