Πόντος και Αριστερά

……. 'μώ τον νόμο σ' !

-Ο πoλυ-πολιτισμικός HOMUNCULUS

dsc04029.jpgΗ σύγκρουση για το βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ’ δημοτικού έφερε στο φως έναν πλούσιο προβληματισμό και ανέδειξε σύνολο αντιθέσεων και αντιφάσεων, που πολλοί ούτε καν μπορούσαν να τις φανταστούν. Φαίνεται ότι βρισκόμαστε σ’ ένα ιστορικό μεταίχμιο, όπου οι παλιές αντιθέσεις (ντόπιοι-πρόσφυγες μετά το ΄22, αριστεροί-δεξιοί από τη δεκαετία του ’40) παραχωρούν τη θέση τους σε νέες.

             

Προσπαθώντας να διερευνήσουμε την “επόμενη μέρα”, δηλαδή την κυρίαρχη αντίθεση της επόμενης περιόδου, αναδημοσιεύουμε ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο της  Δανάης Ζούμη, που δημοσιεύτηκε στο διμηνιαίο θεωρητικό πολιτικό περιοδικό «Διάπλους» , τεύχος 18, Φεβρ.-Μαρτ. 2007, σελ.43.

  

Ο ΠΟΛΥ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΣ HOMUNCULUS

dsc04413.jpgη δύναμη δα εκειά η χαριτωμένη

που ωρμούσε από τα μέσα λιγωμένη

για δούναι και λαβείν προωρισμένη

να ζουγραφίση εδώ τον εαυτό της

προσθέτοντας στο ξένο το δικό της

αυτή έχει ξεπέσει κι όλο σβήνει.

Μ’αυτήν ακόμα ας χαίρωνται τα κτήνη

(ΦΑΟΥΣΤ)

                                        

Ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία πυροδότησε συζητήσεις για την τύχη των εθνών-κρατών στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και τα δικαιώματα των εθνικών μειονοτήτων. Λατρεία της ετερότητας. Ενοχοποίηση του έθνους και ιεροποίηση της μειονότητας. Αλλά και η μειονότητα δεν είναι ένας εθνισμός; Το πιο σημαντικό πάντως είναι, ότι γίνονται πειράματα για την κατασκευή ενός νέου ανθρωπολογικού τύπου.

Οικουμενισμός κατά έθνους-κράτους

Πολίτης του κόσμου ή του έθνους- κράτους; Ερώτημα κατάλληλα διαμορφωμένο για δημοσκοπήσεις. Κι η απάντηση ακόμα πιο αφηρημένη και πιο προοδευτική έρχεται από τη δημοσιογράφο της ΝΕΤ. Πατρίδα μου είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα! (Ο καπιταλισμός πάντα λάτρευε το αφηρημένο).

flyinglesson_lg.jpg

Πώς αποκτά κάποιος την ιδιότητα του οικουμενικού πολίτη; Πώς γίνεται η ιεράρχηση των δικαιωμάτων; Οι θιασώτες του «καθημερινού δημοψηφίσματος» του Ρενάν και του «δημοκρατικού έθνους» τι λένε; Εκλήθησαν να συνυπογράψουν οικουμενικό Σύνταγμα; Το ιδεολόγημα της οικουμενικότητας, καταλύοντας την έννοια της κρατικής κυριαρχίας, δεν έρχεται να διευρύνει τα όρια του «δημοκρατικού έθνους», αλλά να αφαιρέσει κι αυτά τα ψήγματα ελευθερίας των εθνικών αστικών συνταγμάτων. Τελικά ηγεμονική επιβολή και απόλυτη αυθαιρεσία. Πιο πίσω κι απ’ την Magna Carta!

Ευρωπαϊκή Ένωση και έθνος-κράτος

Η ΕΕ, μετά τους βομβαρδισμούς, έβαλε στην ουρά τους υπηκόους της Ν.Α Ευρώπης και άρχισε να τους χορηγεί ταυτότητα Ρωμαίου πολίτη. Μας πήραν τον κόσμο και μας δώσανε τα περιττώματά του, που λέει κι ο Γέητς. Το τίμημα ήταν τα εθνικά κράτη να εκχωρήσουν τις πολιτικές τους λειτουργίες στον υπερεθνικό ευρωατλαντικό συνασπισμό (λεόντειος εταιρεία) καθιστάμενα άπαντα οιονεί μειονότητες της Ευρώπης (κι έτσι «λύνονται» και τα ζητήματα των διαφορών μεταξύ εθνών και μειονοτήτων …!).

Η βουλησιαρχική θεωρία του «καθημερινού δημοψηφίσματος» του Ρενάν, δηλ. ότι το έθνος συγκροτείται με την ελεύθερη επιλογή των μελών του, συναρθρώνεται με τις μεταμοντέρνες «κατασκευαστικές» θεωρίες και γίνεται όχημα ένταξης ετερογενών ομάδων στο ευρωπαϊκό «δημοκρατικό έθνος». Αλλά η δεύτερη φορά είναι φάρσα. Το «δημοκρατικό έθνος» που ανασύρεται από την κατάψυξη του 18ου αιώνα, μάλλον προς ιερή συμμαχία φέρνει.

Η ελληνική αστική τάξη είχε φροντίσει να είναι με τους νικητές. Η νέα μεγάλη ιδέα της είναι ο οικονομικός επεκτατισμός στα Βαλκάνια και η ενσωμάτωση στην ΕΕ. Στο δρόμο προς τη δύση έχει φροντίσει να απαλλαγεί από τα παλαιοεθνικιστικά κατάλοιπα, έχει πετάξει και τη χλαμύδα και την αλουργίδα, και είναι αποφασισμένη να προχωρήσει, ακόμα κι αν πρέπει να φορέσει φέσι.

Στην πορεία της αυτή στηρίζεται από μια διανόηση, που ενώ υπηρετεί πιστά τα cid_002c01c70e305055602014b2a8c0spyros1.jpgιδεολογήματα της νέα τάξης πραγμάτων, επιζητά προοδευτική νομιμοποίηση από την αντιπαράθεσή της με την εκκλησία και τα ράκη της εθνικοφροσύνης. Καθιστώντας κύριο στόχο, τους γενναίους του Μπρανκαλεόνε, διεξάγει έναν ξεπερασμένο αντικληρικαλιστικό αγώνα εποχής διαφωτισμού, γυρνώντας μας στην αντιπαράθεση Ροΐδη-εκκλησίας. Αν θυμηθούμε, όμως, το δημιουργικό ιστορισμό θα παρατηρήσουμε ότι, στη σύγκρουση της προοδευτικής διανόησης με την πανίσχυρη κάποτε εκκλησία, το αιτούμενο ήταν ελευθερία στη σκέψη και στην έρευνα. Σήμερα μπορούν να εκπροσωπούν την ελευθερία στη σκέψη και την έρευνα αυτοί που έχουν δεχτεί να υπηρετούν ευρωατλαντικής έμπνευσης κέντρα, όπως είναι το “Κέντρο για τη Δημοκρατία και τη Συμφιλίωση στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης“; Εξαντλώντας τα πυρά κατά της εκκλησίας και αφήνοντας στο απυρόβλητο τα πανίσχυρα ιμπεριαλιστικά κέντρα και την αγορά; Και στην ιεράρχηση, ποιο είναι το μείζον;

Έθνος

Από την εμπειρική εξέταση του έθνους, όμαιμον, ομόγλωσσον και ομόθρησκον istoria_1821.jpg(ΟΥΡΑΝΙΑ Η, Ηρόδοτος) φτάσαμε στις μεταμοντέρνες θεωρίες. Οι πιο διαδεδομένες είναι αυτές που το εμφανίζουν ως μια ιδεολογική κατασκευή ή επινόηση, κοινό στοιχείο όμως όλων είναι ότι έχουν εγκαταλείψει την εξέτασή του βάσει αντικειμενικών στοιχείων.

Για τους μαρξιστές το έθνος είναι ιστορική κατηγορία, που ορίζεται βάσει αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων. Ο Σβορώνος, απορρίπτοντας τόσο τη γαλλική βουλησιαρχική θεωρία του Ρενάν, όσο και τις ιδεοκρατικές θεωρίες και ιδιαίτερα τη γερμανική ρομαντική σχολή του Χέρντερ, προτείνει «πριν από την οποιαδήποτε απόπειρα γενικής θεωρίας, την επιστημονική διερεύνηση κάθε έθνους χωριστά» με βάση «την άμεσα αισθητή εικόνα που δίνει στον σύγχρονο άνθρωπο ένα συντελεσμένο έθνος: μια διαμορφωμένη σταθερή κοινότητα ανθρώπων με συνείδηση ότι αποτελεί ένα ενιαίο και αλληλέγγυο σύνολο με δική του πολιτισμική φυσιογνωμία και ψυχοσύνθεση, με κοινά υλικά και πνευματικά συμφέροντα και με σταθερά εκφρασμένη βούληση ή τάση πολιτισμικής ή πολιτικής αυτονομίας, που μπορεί να φτάσει ως την απαίτηση κρατικής ανεξαρτησίας», ένας ορισμός, δηλαδή, που συνδυάζει τα αντικειμενικά με τα υποκειμενικά στοιχεία και μπορεί να αποτελέσει βάση έρευνας και συζήτησης.

Πότε η εθνότητα αποκτά συνείδηση ώστε να μετατραπεί σε έθνος; Εδώ η συμβολή του 0001-1.jpgΣβορώνου είναι σημαντική, γιατί μέσα από τις μελέτες του ανίχνευσε τη γένεση του νεοελληνικού έθνους στα τέλη του 11ου αιώνα, όταν δηλαδή στο Βυζάντιο είχε εμφανιστεί η αστική τάξη (όχι ακόμα καπιταλιστική). Στη φάση της συσσώρευσης του κεφαλαίου και της ανάγκης επένδυσής του, η αστική τάξη εντός του συντελεσμένου έθνους θα απαιτήσει ενοποίηση της εσωτερικής οικονομικής αγοράς, γι’ αυτό και θα έλθει σε αντιπαράθεση με το κατακερματισμένο φεουδαρχικό σύστημα και θα δημιουργήσει το έθνος-κράτος.

Στην ελληνική μαρξιστική ερμηνευτική είχε εγχαραχτεί μία δογματική ανάγνωση του εθνικού ζητήματος του Στάλιν, που είχε παγιδέψει τους μαρξιστές ιστορικούς. Οι ιστορικοί αυτοί θεωρούσαν ότι τα έθνη σχηματίζονται στερεότυπα στη φάση της συσσώρευσης του κεφαλαίου, επειδή έτσι σχηματίστηκαν σε κάποιες χώρες (Δ. Ευρώπη π.χ.) Εγκλωβισμένοι στο παραπάνω σχήμα και σε συνδυασμό με το φόβο να μην συμπλεύσουν με την εθνικιστική υστερία της μεγάλης ιδέας είδαν τη γένεση του νεοελληνικού έθνους να αναδύεται στις παραμονές του ’21, λίγο πριν τη γένεση του ελληνικού κράτους. Αντίθετα, η ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας μας πιο ελεύθερη από ιδεολογικές σκοπιμότητες ανίχνευσε τις ρίζες της πίσω στο 10ο αιώνα.

Επιβιώσεις αυτής της ανάγνωσης απαντώνται και σήμερα με αποτέλεσμα να χρησιμοποιούνται αδιάκριτα οι έννοιες έθνος, έθνος-κράτος, καπιταλιστικό έθνος –kitap.jpgκράτος και να αποδίδεται στο έθνος «εγγενής τάση ολοκληρωτισμού», τάση όμως που χαρακτηρίζει την αστική τάξη και όχι το έθνος. Γιατί το έθνος είναι πεδίο κοινωνικού ανταγωνισμού. Άλλωστε τι νόημα έχουν τα λεγόμενα των Μαρξ- Ένγκελς «Οι εργάτες δεν έχουν πατρίδα. Δεν μπορείς να τους πάρεις αυτό που δεν έχουν. Μα, μια και το προλεταριάτο πρέπει πρώτα να καταχτήσει την πολιτική εξουσία, να ανυψωθεί σε εθνική τάξη, να συγκροτηθεί το ίδιο σαν έθνος, είναι και το ίδιο επίσης εθνικό, αν και σε καμιά περίπτωση με την έννοια της αστικής τάξης»;

Η αντοχή του ορισμού, που ταύτιζε το έθνος με το αστικό έθνος, δοκιμάστηκε με τις σοσιαλιστικές επαναστάσεις. Όταν έχουμε μια κοινότητα ανθρώπων με κοινή πολιτισμική ταυτότητα, οργανωμένη πολιτικά σε σοσιαλιστικό κράτος και με κοινή οικονομική διάρθρωση που δεν βασίζεται στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, παύουμε να έχουμε έθνος; Ο Γληνός στο Η οχτωβριανή επανάσταση και το εθνικό πρόβλημα-εκλεκτές σελίδες τ.4 εκδ. Στοχαστής, αφού παραθέσει εισαγωγικά τον καθιερωμένο ορισμό για τα έθνη ένθα « προπάντων όμως παρουσιάζουν μια κοινή οικονομική διάρθρωση που βασίζεται στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής», θα αφήσει σιωπηλά να διολισθήσει ο όρος έθνος σε «αστικό» και «σοσιαλιστικό» έθνος.

00011.jpgΟ Σβορώνος μίλησε για ιστορική συνέχεια του ελληνισμού κι ανίχνευσε τη γένεση του νεοελληνικού έθνους στον 11ο αιώνα. Δείγμα πνευματικού ολοκληρωτισμού είναι ότι οι απολογητές, δεν θα απαντήσουν επιστημονικά, αλλά θα καταφύγουν σε απόλυτη διαστρέβλωση των θέσεών του και θα τον κατατάξουν στο ρομαντικό ρεύμα του Χέρντερ και στο παπαρρηγοπούλειο σχήμα! ενώ θα υπάρξουν κι οι αστόχαστοι που θα τον κατηγορήσουν και για «διαφοριστικό ρατσισμό»… κατηγορία που θα «έπρεπε» να αποδοθεί πρωταρχικά στους Μαρξ-΄Ενγκελς για τα «ιστορικά» και «μη ιστορικά έθνη», ακόμα και για τα «απορρίμματα λαών».

Η σφοδρή αντίδραση οφείλεται στην τακτική των απολογητών να θέλουν να εμφανίσουν όλους όσους μιλούν για έθνος ως ασπαζόμενους το παπαρρηγοπούλειο σχήμα και συνοδοιπόρους του Χριστόδουλου, ώστε χωρίς αντιστάσεις να προωθήσουν τη διάχυση στο ευρωενωσιακό ρεύμα.

Εθνική ταυτότητα

Το έθνος γεννήθηκε από την εθνότητα, δηλαδή ενυπάρχει στο έθνος ένας σκληρός πυρήνας που έρχεται από πολύ μακριά. Οι εθνότητες στην Ευρώπη σχηματίστηκαν στο φεουδαρχικό Μεσαίωνα, ενώ η αρχαιοελληνική είχε ήδη δημιουργηθεί στη δουλοκτητική περίοδο. Οι «εχθροί» του έθνους διαπράττουν το σφάλμα να μην υπολογίζουν τη δύναμη που περικλείει το εθνοτικό κομμάτι του. Η εθνική ταυτότητα εδράζεται στον πυρήνα αυτό.

Και μόνο το παράδειγμα των «χάρτινων εθνών» θα έπρεπε να κάνει κάποιους λιγότερο οικονομιστές ως προς το θέμα. Σκληρόν προς κέντραν λακτίζειν.

Ως βάρβαρον λέχος

Τα κατά φύσιν εθνικιστικά κέντρα ανέλαβαν να εκριζώσουν τα εθνοκεντρικά στοιχεία από την παιδεία των χωρών της Ν.Α Ευρώπης! Με αυτό το πρόσχημα δημιούργησαν το “Κέντρο για τη Δημοκρατία και τη Συμφιλίωση στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης“, δωρεά μεταξύ άλλων του υπουργείου εξωτερικών των ΗΠΑ και του Τζώρτζ Σόρος, -προς προσβολή της μνήμης των χιλιάδων νεκρών από τους βομβαρδισμούς τους- με επίσημο στόχο να ξαναγραφτεί η ιστορία στο πνεύμα του πολιτικά ορθού.

350px-genova-castello_dalbertis-teepees.jpgΗ Ελλάδα προσήλθε ως βάρβαρον λέχος που χρήζει εκπολιτισμού(με τον εκπολιτισμό θυμηθήκαμε και το εκπολιτιστικό έργο των ευρωπαίων στην Αμερική, όπου απλά «εκμεταλλεύτηκαν» τους ιθαγενείς. Ναι, με αυτήν την ανώδυνη λέξη οι ουδετερόφρονες συγγραφείς του βιβλίου της Στ΄ τάξης Δημοτικού αποσιώπησαν μια γενοκτονία).

Έτσι, η πραγματική ανάγκη για αλλαγή των βιβλίων στη χώρα μας και από ιδεολογική αλλά και από μεθοδολογική άποψη έλαβε τη χειρότερη λύση. Τα βιβλία που συνέγραψε το κέντρο δεν έχουν ακόμα διανεμηθεί από το υπουργείο, το ενδοτικό και ξενέρωτο όμως πνεύμα τους έχει ήδη περάσει στα νέα σχολικά εγχειρίδια.

Ο ιστορικός Α. Λιάκος έχει εγκαταλείψει την αναζήτηση αντικειμενικών κριτηρίων για τη συνάρθρωση του ιστορικού σώματος, καθότι όπως μας λέει στη μεταπολεμική Δ. Ευρώπη το έθνος μπήκε στην Ακαδημία, όπου και μελετήθηκε ψυχρά, χωρίς συναισθηματικές ενέσεις με αποτέλεσμα μια μείζονα γνωσιοθεωρητική ανατροπή, αντικαταστάθηκε η «γενετική» από την «κατασκευαστική» θεωρία.

Στον Φάουστ του Γκαίτε, ο καθηγητής Βάγκνερ, πειραματίζεται στο επιστημονικό του εργαστήριο για να κατασκευάσει στο δοκιμαστικό σωλήνα ένα είδος ανθρώπου, τον homunculus, που δε θα προέρχεται από ερωτική συνεύρεση και θα είναι απαλλαγμένος από συναίσθημα, αίμα και πάθος. Στα εργαστήρια λοιπόν της νέας τάξης θα κατασκευαστεί το νέο έθνος και το αποστειρωμένο ανθρωπάριο, ο πολυπολιτισμικός homunculus που δε θάχει παρελθόν, δε θάχει πάθος, θα παίρνει «επιλεγμένη» γνώση και θα αγνοεί τους μείζονες μύθους.

altan8_204.jpgΜε πρόσχημα την καταπολέμηση του εθνικισμού τα κατ΄ εξοχήν εθνικιστικά κέντρα επεμβαίνουν στην ιστορία με στόχο τη χειραγώγηση της μνήμης: 

1) Εξαφανίζεται η αντικειμενική διάσταση, το σώμα της ιστορίας και η συγχρονική  εξέτασή του, μένουν μόνο «τα ερωτήματα που θέτουμε στο παρελθόν», οπότε καθίσταται αδύνατη η ανάπτυξη κριτικής σκέψης. Ήδη, ξένοι ιστορικοί, διαβάζοντας το παρελθόν μέσα από τις ιδεολογικές σκοπιμότητες του παρόντος, καταγράφουν τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα κατά της οθωμανικής αυτοκρατορίας ως τρομοκρατικά και ανάλογου ύφους μελέτες για εθνοκάθαρση στην Τριπολιτσά, Κολοκοτρώνη σφαγέα κλπ. άρχισαν να εμφανίζονται και στην ημεδαπή.

2) Η γνωστή αναθεώρηση της ιστορίας της εθνικής αντίστασης.

dsc04558.JPG3) Ουδέτερες αφηγήσεις (όπως στο βιβλίο της ΣΤ΄ για την καταστροφή της Σμύρνης ή τη γενοκτονία των ιθαγενών), νομιμοποίηση των «ανθρωπιστικών» ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων (βιβλίο του καθηγητή στο μάθημα της πολιτικής αγωγής Γ΄ Γυμνασίου) που καλλιεργούν την ανοχή και τον ενδοτισμό.

4) Σκόπιμη άρνηση της συνέχειας του ελληνισμού (χωρίς προσκόμιση στοιχείων) και του αντιστασιακού πυρήνα της ιστορίας του (όχι επειδή είναι εγγενής ιδιότητα, αλλά επειδή, η διαμόρφωση του νεοελληνικού έθνους άρχισε εν μέσω επιθέσεων από Ανατολή και Δύση, οπότε και αναγκάστηκε να διεξάγει αγώνες για την επιβίωσή του).

Ο Πλάτωνας βγάζει τον Όμηρο και τον Ησίοδο από την επινοημένη (χωρίς εισαγωγικά) Πολιτεία του, λόγω της δύναμης της ποίησής τους, φοβάται τους μείζονες μύθους που θα ανατρέψουν αυτό που προκρίνει ως political correct. Αναλόγως κινούνται και οι σημερινοί αποδομητές. Μέσα στην αποδομητική μανία θα κυκλοφορήσουν βιβλία και άρθρα που στρέφονται ενάντια στους Σεφέρη, Ελύτη, Ρίτσο, Μακρυγιάννη, Λορεντζάτο, Θεοδωράκη, λόγω του ελληνοκεντρικού χαρακτήρα του έργου τους! Λογοτεχνική ανάγνωση της ιστορίας, ιστορική ανάγνωση της λογοτεχνίας, όλα ένας αχταρμάς, αρκεί να αποδειχτεί το επιδιωκόμενο.

Είναι γεγονός ότι η γλώσσα αποτελεί και το πιο αδιάσειστο στοιχείο της συνέχειας του ελληνισμού. Διαβάζω το Ζήσιμο Λορεντζάτο: «…χωρίς να συμμερίζομαι διόλου την παπαρρηγοπουλική (και πολλών άλλων) θεωρία της ίδιας εθνότητας -για μένα όνειρο, ομηρικά όναρ- περιορίζομαι στη μοναδική πραγματικότητα -ομηρικά ύπαρ-πως είμαστε ο μόνος σύγχρονος λαός που ανεβοκατεβαίνομε ως τον Όμηρο από την ανεμόσκαλα της ίδιας γλώσσας». Η γλώσσα είναι φορέας όλων των αξιών του παρελθόντος που επέζησαν στο παρόν και «επειδή κρύβει μέσα της όλους τους θησαυρούς της υποσυνείδητης επιβίωσης των αξιών του πολιτισμού κληρονομημένους από γενιά σε γενιά είναι και ο αμεσότερος δεσμός μας με το μεσαιωνικό και το αρχαίο παρελθόν μας» (Έθνος και Γλώσσα, Δ. Γληνός).

Ήδη έχουν εμφανιστεί site για να προπαγανδίσουν τη μη συνέχεια της γλώσσας.

Συνοψίζοντας, βάλλεται ο εθνικισμός ή η πνευματική παράδοση, η συλλογική συνείδηση και αυτογνωσία, ώστε να μετατραπεί ο πολίτης σε homunculus, σε ένα πολυπολιτισμικό υβρίδιο χωρίς αντιστάσεις;

dsc02609.JPGΟ Μαρξ, στα 1866, επισημαίνει: «Χτες έγιναν συζητήσεις στο Γενικό συμβούλιο της Διεθνούς για το σημερινό πόλεμο…Οι συζητήσεις κατέληξαν, όπως και έπρεπε να το περιμένουμε στο ζήτημα των «εθνοτήτων» και στη στάση μας απέναντί του…  Οι αντιπρόσωποι της νεαρής Γαλλίας (όχι εργατικοί) διατύπωσαν την άποψη ότι όλες οι εθνότητες και το ίδιο το έθνος είναι απαρχαιωμένες προλήψεις. Προυντο-νικός στιρνερισμός…Όλος ο κόσμος θα πρέπει να περιμένει ώσπου να ωριμάσουν οι γάλλοι για να κάνουν την κοινωνική επανάσταση…Οι άγγλοι γέλασαν πολύ όταν άρχισα το λόγο μου λέγοντας ότι ο φίλος μου Λαφάργκ και οι άλλοι που κατάργησαν τις εθνότητες, dsc04679.JPGαπευθύνονται σε μας στα γαλλικά, δηλαδή σε μια γλώσσα που δεν την καταλαβαίνουν τα 9/10 της συνέλευσης. Παρακάτω έκανα υπαινιγμό ότι ο Λαφάργκ, χωρίς να το καταλαβαίνει ο ίδιος με την άρνηση των εθνοτήτων εννοεί όπως φαίνεται, την καταβρόχθισή τους από το πρότυπο γαλλικό έθνος» (Το απόσπασμα από το «Για το Δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των εθνών» του Λένιν).

Μήπως «με την άρνηση των εθνοτήτων» επιδιώκουν κάποιοι την καταβρόχθισή μας από το πρότυπο αμερικανικό έθνος ώστε ο πολίτης να γίνει ο homunculus των «largely cocacola-ized countries»; (η φράση του Σεφέρη, Μέρες ΣΤ, σελ.73 εκδ. Ίκαρος).

About these ads

02/08/2008 - Posted by | -Βιβλίο Ιστορίας, -Ιδεολογικά

17 σχόλια »

  1. Οι HOMUNCULUS φαίνεται ότι σας αγαπούν ιδιαιτέρως (αφού σας λινκάρανε):http://blog.dontkissthefrog.net/2007/04/23/homunculus-my-ass/

    Τους τραβάτε, όπως το μέλι τους χιμπατζήδες!

    Σχόλιο από νεκρόφιλος κομμουνιστής | 23/04/2007

  2. Ένα μήνυμα που άφησα πριν στην Καλύβα του Πάνου:

    “Με βάση πάντως το κείμενο, τα “χομούνκουλα” ψηφίζουν αποκλειστικά σχεδόν: νεοφιλελεύθερους, Μπουτάρη, Σημίτη, Τρεμόπουλο, Μπους κ.λπ.

    Ψωμιάδη, Λεπέν, Καρατζαφέρη, και λίγο Χεζμπολάχ ψηφίζουν τα εθνίκια….

    Τα παράπονα στη συγγραφέα, η οποία δεν πρέπει νάναι ούτε χομούνκωλη, ούτε εθνίκι.

    Είναι μάλλον παλαιοκομμουνίστρια ή αλλιώς: παλιοκομμουνίστρια!

    Το ηθικό δίδαγμα είναι ότι οι θαμώνες της Καλύβας ανήκουν σε μια από τις τέσσερεις κατηγορίες:

    -χομούνκολοι (”νεοταξίτες”, θα τους έλεγαν και κάποιοι άλλοι)
    -εθνίκια
    -παλαιοκομμουνιστές και
    -τω αγνώστω θεώ (για καλό και για κακό)”

    Σχόλιο από νεκρόφιλος κομμουνιστής | 23/04/2007

  3. Ο “Χομούνκωλος” που αναφέρεις, ονειρευόταν σε μια συζήτηση για το βιβλίο του Α. Γαβριηλίδη (μάλλον στην ίδια που αναφέρεσαι και ‘συ) να λοβοτομήσει όλους τους υπόλοιπους (για να είναι όλοι πια “χομούνκωλοι” σε τούτο δω τον τόπο, που “κακιά σκουριά δεν πιάνει”).

    Η κληρονομιά του Παπαδόπουλου είναι εδώ, μπροστά μας (μέρες επετείου κιόλας!!!)
    Α! ρε Γιώργη Παπαδόπουλε, πούσαι να δεις τα (φασιστο)παιδιά σου!

    μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 23/04/2007

  4. Ο κ. Κ. δεν τόκρινε απαραίτητο να ζει σε μια συγκεκριμένη χώρα.

    Έλεγε: Παντού μπορώ να πεινάσω.

    Κάποτε όμως έλαχε να περνάει από μια πόλη που την είχε κυριέψει ο εχθρός της χώρας όπου ζούσε.
    Τον πλησίασε τότε ένας αξιωματικός του εχθρού και τον ανάγκασε να κατεβεί από το πεζοδρόμιο.
    Ο κ. Κ. κατέβηκε και διαπίστωσε ξαφνικά ότι είχε αγαναχτήσει ενάντια σ’ αυτόν τον άνθρωπο, και μάλιστα όχι μόνο ενάντια στον άνθρωπο μα προπαντός ενάντια στη χώρα που ανήκε ο άνθρωπος αυτός, τόσο, που ευχήθηκε να γίνει ένας σεισμός και να την καταπιεί.

    Γιατί ρώτησε ο κ. Κ., έγινα εθνικιστής εκείνη τη στιγμή;

    Γιατί συνάντησα έναν εθνικιστή. Μα γι αυτό ακριβώς πρέπει να εξολοθρεύουμε τη βλακεία. Γιατί κάνει βλάκες αυτούς που τη συναντούν

    (Μπ. Μπρεχτ, Ιστορίες του κ. Κόινερ)”

    Συγγνώμη J95 για το προηγούμενο σχόλιό μου και γι’ αυτά που ένοιωσα για σένα και το μπλογκ σου.
    Την πάτησα όπως ο κ. Κόινερ!

    μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 23/04/2007

  5. Π&Α
    Καλησπέρα!

    Ρίξτε μια ματιά στο πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Γ. Μαργαρίτη στην Κυριακάτικη Αυγή.

    Άρθρο Γ. Μαργαρίτη

    Αυτός σε ποια κατηγορία ανήκει;

    Σχόλιο από εξαποδω | 23/04/2007

  6. Αυτές οι κατηγοριοποιήσεις είναι αρμοδιότητα του “νεκρόφιλου…”

    Πάντως αν ρωτάς για μας, μάλλον κάπου προς τις δύο τελευταίες μας βλέπω.

    μ-π

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 23/04/2007

  7. Π&Α, τελικά έβαλες μυαλό…

    Ο Τιμ Ο’ Ρέιλι και ο Τζίμι Γουέλς της Wikipedia εισηγήθηκαν πριν λίγο καιρό ένα νέο κώδικα δεοντολογίας. Με τον κώδικα αυτό, επιχειρείται να εφαρμοστούν και στο Διαδίκτυο οι κανόνες της πολιτισμένης ανταλλαγής απόψεων.

    Στο άρθρο έξι συμβουλεύουν:

    «Ποτέ μην παλεύεις μ’ ένα γουρούνι.
    Λερώνεστε κι οι δύο, αλλά αυτό αρέσει στο γουρούνι
    ».

    Σχόλιο από νεκρόφιλος κομμουνιστής | 24/04/2007

  8. Γι’ αυτό πρέπει (γενικώς) να προσέχουμε τι λέμε.

    Ο J έγραψε απαράδεκτους χαρακτηρισμούς για τους Π & Α.

    Δεν είχε κανένα λόγο να το κάνει – αδικεί τον εαυτό του πρώτα απ’ όλα.

    Οι Π & Α έχουν χρησιμοποιήσει ΠΑΡΟΜΟΙΟΥΣ για επώνυμα πολιτικά πρόσωπα, όπως ο Μιχάλης Τρεμόπουλος (μέσω της σύγκρισης με δικτάτορες)

    Καλός ο κ. Κόινερ, αλλά (εκτάκτως) θα αναφέρω ένα τσιτάτο του Ιησού:

    “ό συ μισείς, εταίρω μη ποιήσεις”

    Αμήν.

    (και ειρήνη υμίν!)

    Σχόλιο από Πάνος | 24/04/2007

  9. [...] Η διαμάχη για τα σχολικά βιβλία Ιστορίας Η διαμάχη που ξέσπασε εδώ και μήνες με αφορμή τα νέα σχολικά βιβλία της Ιστορίας (ειδικά το δαβόητο της ΣΤ’ Δημοτικού) καλά κρατεί! Παρ’ όλο που το θέμα δεν “παίζει” πια στα τηλεοπτικά παράθυρα, οι αντιπαραθέσεις μαίνονται, αν και απ’ ό,τι όλα δείχνουν το παιχνίδι έχει χαθεί οριστικά για τους υποστηρικτές του βιβλίου, τόσο σε επίπεδο κοινής γνώμης (εκεί ήταν χαμένο από την αρχή) όσο και σε επίπεδο πολιτικού διακυβεύματος, καθώς η προσπάθεια των υπερασπιστών να χρεώσουν την αντίθεση στο βιβλίο στην “ακροδεξιά” και στο “Χριστόδουλο” πέφτει στο κενό. Κόμματα, οργανώσεις και πρόσωπα απ’ όλες τις πλευρές της πολιτικής αριστεράς, άλλοτε δειλά και άλλοτε ιδιαίτερα επιθετικά, βάλλουν εναντίον του βιβλίου, των “εναλλακτικών βοηθημάτων ιστορίας” για τους εκπαιδευτικούς καθώς και των ίδιων των συγγραφέων αυτών των πονημάτων, αποκαλύπτοντας την ιδεολογική και πολιτική ουσία του ζητήματος. Δυό εξαίρετα κείμενα αυτής της κατεύθυνσης έχουν αναρτηθεί στα ιστολόγια του: Σκαντζόχοιρου και του Πόντος & Αριστερά [...]

    Pingback από Η διαμάχη για τα σχολικά βιβλία Ιστορίας « Το ιστολόγιο του εξαποδω | 24/04/2007

  10. Ο πιο υπουλος εχθρος ειναι ο εσωτερικος.
    Οταν οι παλιοτεροι πολεμουσαν τους οποιους κατακτητες τους ξεχωριζαν γιατι ηταν ξενοι.
    Σημερα ο εχθρος δεν ειναι εμφανης ειναι αφανης και ειναι οτι χειροτερο μπορει να υπαρξει για ενα λαο.

    Σχόλιο από satyrikon | 24/04/2007

  11. Η πιό επικίνδυνη ενασχόληση είναι με “εσωτερικούς εχθρούς”, παλαιότερα “πεμπτοφαλαγγίτες”, κ.ο.κ.

    Εξαιρετικά εσωστρεφής και διχαστική για ένα λαό, καταλήγει να αλιεύει εχθρούς εκλαμβάνοντας χάνους για ροφούς, ξενέρωτους γραφειοκράτες για πληρωμένους σοφούς, κ.ο.κ.

    Χομούνκουλα είναι ήδη η πλειοψηφία της ανθρωπότητας, απλώς διατηρούσε κάτι κρατήματα από εθνικούς μύθους όλων των ειδών, αναχώματα στην αναπόφευκτη πλανητική ενοποίηση. Βρήκαν και κάτι σφήκες βολικό αυτό το μέλι, κι άρχισαν νατο παίζουν παραγωγοί πλανητικού μελιού…

    Ε, μερικοί λαοί έχουν καλύτερο παρελθόν από άλλους, ΤΙ να κανουμε? Αν “κολλήσουν” σε αυτό, δεν θα σωθούν όμως, απλώς θα καταστούν λίγο αγενείς απέναντι σε άλλους λαούς με χειρότερο παρελθόν.

    Ο Σεφέρης καλά το είπε, αλλά πέθανε προ πολλού. Η βασική έγνοια που εξέφρασε ανήκει στο παρελθόν. Σήμερα αλλού είναι τα προβλήματα, αλλού και οι λύσεις.

    Ενας συνειδητοποιημένος Πολίτης του Κόσμου, που γράφει π.χ. εδώ (δηλαδή όπως όλοι μας) χεσμένα έχει τόσο τα χομούνκουλα όσο και τους παραδοσιακούς τρόπους κατανόησης, π.χ. πριν εφευρεθεί το διαδίκτυο. Μέσα σε μία μέρα μπορεί π.χ. να ενημερωθεί πλήρως για πολλές γενοκτονίες. Οπότε… ΤΙ χολοσκάς φίλε μ-π. Κάνε εσύ τη δουλειά σου σωστά, να κρατάς ένα κομμάτι της γνώσης ή της ιστορίας προσιτό, κι άσε τα παιδιά να κρίνουν…

    Χαιρετισμούς πολλούς από το γραφείο (και εκτός Καλύβας)

    Σχόλιο από omadeon | 03/05/2007

  12. “…Γράφεις διά να επικοινωνήσεις με την γενιά σου, με ανθρώπους που΄χεις ίδιες αφετηρίες και κοινές παραστάσεις και μπαίνουν μέσα κάτι πιτσιρικάκια, εκτός τόπου και χρόνου, εννοείται ότι δεν καταλαβαίνουν και τίποτις και μετά έχουν τι θράσσος και σχολιάζουν: “Μα τι’ναι αυτά που γράφεις; Τοστ….Εεεε Τοστ!”

    Από τον McManus
    —————–

    Καλύτερη απεικόνιση του βατραχοHOMUNCULUS δεν θα μπορούσε να γίνει!

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 08/05/2007

  13. Στό κείμενο σας γίνεται αναφορά στο “σκληρὀ πυρήνα” του έθνους. Υπάρχουν κάποιες ιστορικές παραπομπές γι’αυτόν τον όρο ή κάποια σχετική μελέτη; Σας ευχαριστώ

    Σχόλιο από ajax | 18/08/2007

  14. Αν ειναι να ξεκινησει μια συζητηση για το εθνος ας λαβουμε υποψη . και μια τεραστια ξενογλωσση βιβλιογραφια …που δεν ειναι τόσο ρηχή οσο πιθανόν να νομιζουν καποιοι
    … Απο τον Χανσς Κον ( 1944) ως τον Κεντουρι ,τον Γκιντενς , τον Γκελνερ και τον Μπ Αντερσον (απο οσο ξερω οι δυο τελευταιοι εχουν μεταφραστει και στα ελληνικά ) ολοι αναδεικνυουν την Νεωτερικοτητα του εθνους
    .. Τωρα βεβαια υπάρχει και η διαμαχη Εθνοτιστών ( Αντονυ Σμιθ) και νεωτεριστών … Οι πρωτοι δεχονται την εθνοτητα ως πρωτη υλη για τον μετασχηματισμό που οδηγει στα εθνη …αλλά ακομα και αυτοι αποδεχονται την νεωτερικοτητα του Εθνους

    … Για να δωσω ενα παραδειγμα … Ο Γκελνερ π.χ ( Εθνη και Εθνικισμος ) λεει πανω- κατω οτι τα εθνη προυποθετουν μια ομοιογενοποιηση -ανταλλαξιμότητα των πληθυσμών που μπορει να προελθει μόνο μεσα απο την ενσταλλαξη μιας καθολικής εγγραματοσυνης και ενός ενιαιου εκπαιδευτικου συστηματος … που μόνο το νεωτερικό εθνος- κρατος θα μπορουσε να οικοδομήσει και να συντηρησει ….

    Αν λοιπόν τα συγχρονα εθνη οπως το ελληνικό …μπορουν να ανιχνευσουν τις απαρχες της καταγωγής τους στον 11 ή 12ο αιωνα …θα μπορουσαν να το κανουν επισης ψαχνοντας σε θρησκευτικές διαφοροποιησεις ή γλωσσικές διαφοροποιησεις ή στην αισθηση μιας ιδιατερης Γεωγραφικής ταυτότητας (π.χ Ελβετοι ) ή …οπουδηποτε
    .. Το κυριο ζητημα ειναι οτι αυτό το κανουν εκ των Υστερων … απο τον 19ο αιωνα και μετα Κρατος εκπαιδευτικοι μηχανισμο λαογραφοι , δημοσιογραφοι και λόγιοι καταγραφουν και κωδικοποιουν ”εθνικές” κληρονομιες (η μεταγραφουν ως εθνικές, παλιες θρησκευτικές ) … Και αυτό γινοταν (και συνεχιζει να γινεται ) εκ των Υστερων
    -κλασσικο παραδειγμα οι στιχοι ” Παλι με χρονια με καιρους Παλι Δικάσου θαναι ( εννοειτην Παναγια ….δηλαδή την Θρησκευτική ταυτοτητα)
    Που απο τον Ν. Πολιτη αλλοιωθηκε και εγινε
    ”Παλι με χρονια με καιρους Παλι δικα μας θαναι ” (Δηλαδή του εθνους )

    Παντως παιδια η συζητηση για το εθνος και τον εθνικισμό εχει προ πολλου απλωθει πολύ …και ειναι κριμα να μη λαβουμε υπόψη την τεραστια …και ελληνικη βιβλιογραφια

    Σχόλιο από Νοσφεράτος | 21/08/2007

  15. Για την Iστορία

    Του Θανάση Τσιριγώτη

    Eισαγωγή

    Aνάμεσα στις Συμπληγάδες έχεις ένα μόνο δρόμο. Nα περάσεις ανάμεσα, όσο μπορείς αλώβητος. Tα βατράχια, όταν τσακώνονται τα εθνικιστικά βουβάλια με τους εκσυγχρονιστικούς όνους στο βάλτο, έχουν μία διέξοδο. Nα απομακρυνθούν πάραυτα από το βάλτο…
    H διαμάχη η οποία ξέσπασε με αφορμή το βιβλίο ιστορίας της ΣT’ Δημοτικού δημιούργησε ­κακώς­ δύο αντίπαλα στρατόπεδα και δύο ρεύματα τα οποία ελάχιστα έχουν να προσφέρουν όχι μόνο στη συζήτηση για τα σχολικά εγχειρίδια, αλλά και για το ίδιο το επίμαχο θέμα, αυτό της ιστορίας και της ιστορικής εγγραφής της.
    Oι δύο πόλοι της αντιμαχίας (με τις εθνικιστικές κορώνες να υπερτερούν γιατί ξύνουν τη μνήμη και τις πληγές του λαού μας καλύτερα), είναι από τη μία πλευρά οι αναρμόδιοι του Παιδαγωγικού Iνστιτούτου, συγγραφείς των βιβλίων και ευνοούμενοι αυτής και της προηγούμενης κυβέρνησης, Πανεπιστημιακοί οι οποίοι αρθρογραφούν κυρίως στο Bήμα (Λ. Λιάκος, X. Kουλούρη, των κύκλων Σημίτη), το εκσυγχρονιστικό μπλοκ αλλά και οι εφημερίδες της αριστεράς Aυγή και Eποχή.
    Aπέναντί τους οι παπάδες, εκπρόσωποι του ΛAOΣ, βουλευτές της NΔ που κλείνουν το μάτι στα συντηρητικά αντανακλαστικά των ψηφοφόρων, υπογραφές με σημασία όπως του Σαρτζετάκη, του N. Σαρρή, του Στοφορόπουλου αλλά και το περιοδικό Άρδην και το Pεσάλτο (με πιο νηφάλιες σκέψεις και πιο εκλεπτυσμένο λόγο).
    Tο εκπαιδευτικό κίνημα και οι πιο δραστήριες συνιστώσες του όπως είναι οι χώροι των Παρεμβάσεων – Συσπειρώσεων – Kινήσεων, των Eκπαιδευτικών Oμίλων και των οργανικών διανοουμένων του, ακόμα κρατάει μία στάση αμηχανίας. Σαν το εργατικό κίνημα όταν παρακολουθεί τις ενδοαστικές συγκρούσεις ολκής, σαν τις μικρές ομάδες στη σύγκρουση των πρωταθλητών. Όμως το ζήτημα μας αφορά. Aπό μία άποψη περισσότερο από κάθε άλλον διότι εδώ διακυβεύονται «ιδεολογίες», παίζεται η τύχη της μνήμης και του τρόπου που η αριστερά αντιμετωπίζει την ιστορία.

    H κριτική

    Ποια κριτική διατυπώθηκε στο βιβλίο της ΣT’ Δημοτικού και ποιες οι φανερές αφορμές για τη διαμάχη;
    «H Eξωραΐζεται η Oθωμανική Aυτοκρατορία και η καταπίεση των πληθυσμών στο εσωτερικό της.
    H Δε γίνεται εμφανής και εκτενής αναφορά στο ρόλο που έπαιξε η Eκκλησία στην Eπανάσταση του 1821, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζεται ο ρόλος της.
    H Eξιστορείται τηλεγραφικά η ελληνική επανάσταση και δεν αναφέρεται ο εορτασμός της 25ης Mαρτίου.
    H Aποσιωπάται η γενοκτονία των χριστιανικών πληθυσμών.
    H Eκμηδενίζεται η ιστορική διάσταση της Mικρασιατικής Kαταστροφής.»
    Eιδικότερα οι κριτικές εστιάστηκαν στη σελίδα 100 του βιβλίου:
    «H «Xιλιάδες Έλληνες συνωστίζονται στο λιμάνι της Σμύρνης για να φύγουν για την Eλλάδα» στο κεφάλαιο που τιτλοφορείται «Mικρασία: εκστρατεία και καταστροφή», και εξιστορεί την αντεπίθεση των τουρκικών δυνάμεων και την υποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων τον Aύγουστο του 1922. H αντίδραση έγκειται στο ότι η λέξη «συνωστίζονται» υποτιμά την παρουσίαση της ιστορικής στιγμής, κατά την οποία οι Έλληνες έτρεχαν για να σωθούν. H λέξη, πάντως, έχει ήδη αποφασιστεί ότι θα αντικατασταθεί.
    H «Σχολική τάξη στα χρόνια της Oθωμανικής Aυτοκρατορίας» αναφέρεται σε επεξηγηματική φράση κάτω από γκραβούρα, στο τέταρτο κεφάλαιο του βιβλίου που είναι αφιερωμένο στην εκπαίδευση. H κριτική που ασκείται είναι ότι η παρουσίαση της ύπαρξης επίσημων σχολείων αναιρεί την παρουσία του «κρυφού σχολειού».
    H «Λόγιοι και μορφωμένοι Έλληνες υποστηρίζουν και μεταφέρουν το νέο πνεύμα (του Διαφωτισμού). Kεντρική μορφή ανάμεσά τους ο Aδαμάντιος Kοραής με το σημαντικό έργο του. Oι διαφωτιστικές ιδέες, όμως, συναντούν και αντιδράσεις. Aντιδρούν κυρίως μέλη κοινωνικών ομάδων που κατέχουν υψηλά αξιώματα και επιθυμούν να διατηρήσουν τη δύναμη και την εξουσία τους» αναφέρεται στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου για τον ελληνικό διαφωτισμό. H κριτική που ασκείται είναι ότι αναδεικνύονται οι διαφωτιστές και υποτιμάται ο ρόλος της Eκκλησίας και η βοήθεια που προσέφερε.
    H Στο κεφάλαιο που αφορά την κοινωνική οργάνωση και τα επαγγέλματα που υπήρχαν την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας στην Eλλάδα οι επικριτές του βιβλίου αναφέρουν ότι έτσι εξωραΐζεται η Oθωμανική Aυτοκρατορία με την παρουσίαση των κοινοτήτων που λειτουργούσαν στο εσωτερικό της.
    H Στη σελ. 130 του βιβλίου που αναφέρεται στον αθλητισμό και στη σελ. 133 που αναφέρεται στον πολιτισμό παρουσιάζονται το ελληνικό τραγούδι και η κινηματογραφική παραγωγή στην Eλλάδα του 20ού αιώνα. Oι επικριτές του βιβλίου υποστηρίζουν ότι κάτι τέτοιο δεν αποτελεί ιστορία. Kατά τους ίδιους, η αναφορά του πολιτισμού γίνεται εις βάρος της αναφοράς των πολεμικών κατορθωμάτων.
    Tέλος, οι συγγραφείς όλων των νέων βιβλίων της Iστορίας επικρίθηκαν και για άλλα θέματα, όπως για παράδειγμα ότι δεν υπήρχε ο όρος «βυζαντινή» στον τίτλο της νέας Iστορίας της B’ Γυμνασίου αλλά μόνο ο όρος «μεσαιωνική» ή επειδή σε φωτογραφία που παρουσιάζει την άλωση της Kωνσταντινούπολης δεν εικονίζεται ο Kωνσταντίνος Παλαιολόγος αλλά ο Mωάμεθ, οπότε έμμεσα εμφανίζεται ο θρίαμβος του πορθητή.» (Bήμα 28.1.2007).

    Πώς (ξανα)γράφεται η Iστορία;

    Mετά την κατάρρευση των ανατολικών κρατών (EΣΣΔ κ.λπ.) το 1990 ξεκίνησε ένας αγώνας – δρόμου για την επανεγγραφή της ιστορίας των σχολικών εγχειριδίων. Tο 1993 ιδρύεται η Euroclio (Eυρώ+ Kλειώ – μούσα της Iστορίας) με έδρα τη Xάγη, η οποία αποτελεί ένα είδος ευρωπαϊκού ιστορικού ινστιτούτου και με στόχο τη διατύπωση αρχών για τη διδασκαλία και συγγραφή των ιστορικών βιβλίων – εγχειριδίων. (Aπό την Eλλάδα στο Δ.Σ. της Euroclio αριστίνδην, βρίσκεται η B. Σάκκα, φιλόλογος). Oι χώρες της Kεντρικής Eυρώπης (Tσεχία, Σλοβακία, Eσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Kροατία, Bοσνία, Oυγγαρία κ.λπ.) κλήθηκαν να ξαναγράψουν την ιστορία τους με υλικά χυδαίου αντικομμουνισμού, ανήγειραν μνημεία υπέρ των φασιστών, απαγόρευσαν τη λειτουργία αριστερών οργανώσεων νεολαίας, απαγόρευσαν επίσης τη λειτουργία κομμάτων που αναφέρουν στο καταστατικό τους τη λέξη «κομμουνισμός». H νέα ελίτ η οποία αποτελεί την εκδυτικισμένη έκφραση της παλιάς άρχουσας τάξης, δίνοντας εξετάσεις στο NATO και την E.E., έσβηνε άκομψα και το παλιό παρελθόν της. Ό,τι θύμιζε την πριν του 1990 εποχή ριχνόταν στον ιστορικό καιάδα και οι διανοούμενοι κλήθηκαν να βοηθήσουν στη δημιουργία λευκών σελίδων. H Euroclio, αλλά και τα ενδιάμεσα συνέδρια ιστορικών, συνέκλιναν ­μέσα στο «ευρωπαϊκό πνεύμα» και στο ρεύμα της «μοντέρνας ιστοριογραφίας»­ να συστήσουν ορισμένους άξονες-κώδικες για τα νέα βιβλία και τη συγγραφή τους, χωρίς ωστόσο αυτοί να έχουν ένα τυπικό δεσμευτικό χαρακτήρα. Tο τελευταίο είναι σχεδόν άνευ σημασίας, αφού η συμμόρφωση με τις κεντρικές ευρωπαϊκές επιλογές, χωρίς να συνομωσιολογούμε, παίρνει τα χαρακτηριστικά της συγγραφικής επιδημίας και αυτολογοκρισίας.
    Έτσι το σχολικό εγχειρίδιο θα πρέπει:
    «H Nα είναι «ανοιχτό». Δηλαδή να μη δίνει τελεσίδικες απαντήσεις, να παρέχει τη δυνατότητα ευρύτερων προβληματισμών και αναζητήσεων και να ενεργοποιεί την κριτική σκέψη των μαθητών.
    H Nα ενθαρρύνει την ανάληψη δημιουργικών πρωτοβουλιών, όπως η βιωματική μάθηση, η αυτενέργεια, η ανάπτυξη δεξιοτήτων μέσα από ποικιλία παιδαγωγικών ασκήσεων και εργασιών, με βασικό στόχο την «ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των μαθητών».
    H Nα αντιστοιχεί στον τρέχοντα ιστοριογραφικό και παιδαγωγικό προβληματισμό, δηλαδή να αναζητεί την επιστημονική αλήθεια, να εμπεριέχει τα πρόσφατα πορίσματα της ιστορικής επιστήμης και να «μην εμπεριέχει εθνικά στερεότυπα και προκαταλήψεις».
    H Nα περιλαμβάνει πολλές ερμηνευτικές προοπτικές για το παρελθόν. Για παράδειγμα, να περιέχει πολλές και αντικρουόμενες πρωτογενείς και δευτερογενείς ιστορικές πηγές και να αναφέρεται σε ποικίλες θεματικές, όπως το φύλο, η κοινωνική τάξη, η ηλικία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, κ.α.
    H Nα αντιστοιχεί στην ηλικία και στα ενδιαφέροντα του μαθητικού κοινού και να ανταποκρίνεται στο γλωσσικό τους επίπεδο.
    H Nα καλύπτει πλήρως το εύρος του αναλυτικού προγράμματος και να είναι ελκυστικό. Eπίσης, να επιδίδεται σε αναφορές επί άλλων κειμενικών και εξωκειμενικών πηγών πληροφόρησης.
    Tέλος, θα πρέπει να έχει διαθεματικό χαρακτήρα, αναζητώντας την ιστορικότητα των φαινομένων του πολιτικού, κοινωνικού, οικονομικού και πολιτισμικού βίου.»
    Aπέναντι στο θεσμικό εκσυγχρονισμό (έτσι όπως αυτός εκφράζεται από το Παιδαγωγικό Iνστιτούτο και τις «μοντέρνες» αντιλήψεις για τη γνώση και το σχολείο) και την επαναφορά στη νοσταλγική ασφάλεια της παράδοσης οφείλουμε να επιχειρήσουμε την καταγραφή της αριστεράς και την έξοδο. Mε κανέναν.
    Oύτε με το σερβίρισμα της διήγησης του ιμπεριαλισμού και της νέας σκέψης που απαλείφει κάθε έννοια συγκρότησης και ταξικής πάλης για να παραδώσει το μαθητή – αυριανό πολίτη χωρίς σκέψη, χωρίς ιδεολογικό και πολιτικό έρμα, έρμαιο στην αγορά, ούτε όμως και με τον κούφιο πατριωτισμό, την κενολογία, τις αντιλήψεις περί ανάδελφου έθνους κ.λπ.
    H πρώτη ιδεολογική και πολιτική άποψη, παρά την επιστημονική της προβιά και το κύρος των ειδικών, προτείνει μία ιστορική σούπα, όπου το δευτερεύον εξισώνεται με το κύριο, η ταξική σύγκρουση μηδενίζεται, ο ιστορικός χρόνος δεν υπάρχει, η συνολική αφήγηση σφαγιάζεται σε πληροφορίες, εικόνες, αριθμούς και πηγές, για να φτιαχτεί τάχα η ιστορία σαν κουλουράκι (ο καθένας και η προσωπική του ιστορική άποψη), η γέννεση των εθνοκρατών παρουσιάζεται σαν μύθος και από τον εικοστό αιώνα λείπουν οι κομμουνιστές και ο Oκτώβρης.
    H δεύτερη άποψη προτείνει τα ιερά και όσια του έθνους, την παράδοση και τη θρησκεία και απέναντι στην ιμπεριαλιστική παγκοσμιοποίηση αντιτάσσει την επιστροφή στις εθνικές ρίζες, κηρύσσει το σοβινισμό, προκρίνει τη μυθολογία απέναντι στον ιστορικό υλισμό.
    Για να έρθουμε στο συγκεκριμένο:
    1) Tο βιβλίο Iστορίας της ΣT’ Δημοτικού είναι ένα ελκυστικό ­από άποψη μορφής­ εγχειρίδιο, με συνοπτικό τρόπο γραμμένο, με ερωτήσεις, κύρια σημεία, γλωσσάρι, πίνακες και πηγές. Aπευθύνεται όμως όχι σε μαθητές του δημοτικού, αλλά σε μαθητές γυμνασίου τουλάχιστον. Eίναι αδύνατον το παιδί των 12 χρόνων να συλλάβει πυκνογραμμένο κείμενο από το οποίο απουσιάζει παντελώς το «συμπαθητικο» στοιχείο, απαραίτητο για μαθητές αυτής της ηλικίας.
    2) Nα συμφωνήσουμε με τους συγγραφείς ακόμα και για την οικονομία της συζήτησης, πως δεν υπάρχει «μια ιστορία», αλλά οπτικές γωνίες προσέγγισης των ιστορικών γεγονότων, οι οποίες εξαρτώνται από την ιδεολογική στάση των συγγραφέων και των συνομιλητών με το παρελθόν. Aπό τα ελατήρια, τα κριτήρια, το επίπεδο μόρφωσης, την εμβάθυνση των πηγών, ακόμα και τη σκοποθεσία του μαθήματος ή του βιβλίου γενικότερα. H ματιά στην ιστορία δεν είναι αθώα και ουδέτερη όπως προσπαθούν να μας πείσουν οι τεχνοκράτες• οι ιδέες κάθε εποχής είναι αυτές της κυρίαρχης τάξης. Όχι με ταυτότητα και σιδερένιο τρόπο, ωστόσο αντανακλούν το βαθύτερο ψυχισμό της εποχής (κάτι που ανέλυσε θαυμάσια ο N. Mπουχάριν στο έργο του Iστορικός υλισμός). Kαι βεβαίως η ιστορία δε γράφεται με τη σιωπή (X. Kουλούρη, εφ. «Bήμα»), με αποσιωπήσεις και προβολές των σημερινών μας κριτηρίων στο χτες. Aίφνης, η προσπάθεια των συγγραφέων να αποδείξουν τη μεγαλουργία των παραγωγικών δυνάμεων και της τεχνολογίας συναρτάται και εξηγείται απολύτως από τις θέσεις τους για τον οικονομικό (τάχα) εκσυγχρονισμό, μόνο που ο τελευταίος αποτελεί «σύλληψη» των τελευταίων χρόνων.
    3) Tο βιβλίο αποτελεί ένα απέραντο «σφάγιο κειμένων» με ορθολογική διάταξη, ωστόσο η πληροφορία υπερτερεί της συνολικής ματιάς και το επιμέρους δεν εντάσσεται στο ιστορικό σύνολο. H κ. Pεπούση ισχυρίζεται ότι τέλειωσαν οι «μεγάλες αφηγήσεις», πνευματικό δάνειο από τη σκέψη της νέας τάξης. Aφού εξέλειπαν οι λόγοι των μεγάλων αφηγήσεων για τον κόσμο, την κοινωνία, τον άνθρωπο απομένει η τμηματική πληροφορία, η αποσπασματική είδηση, το απομονωμένο γεγονός, χωρίς την ιστορική και κοινωνική του πλαισίωση. Aκόμα και αν ένας μαθητής αποστήθιζε ή έστω προσέγγιζε κριτικά το σύνολο των κεφαλαίων είναι αδύνατον αυτά να διεξάγουν μία απλή περιοδολόγηση στη σύγχρονη εποχή, να ερμηνεύσουν και να … ερμηνευτούν.
    H συγγραφή υπηρετεί απολύτως την ύψιστη ντιρεκτίβα, πως οι μαθητές μαθαίνουν πως να μαθαίνουν. H συνταγή είναι απλή. Δίνουμε στην τάξη πληροφορίες και την καλούμε να πλάσει τη δική της άποψη για τους εμφύλιους πολέμους. Mε τι κριτήρια, ποια μέθοδο, απομένει στον καθένα να το πράξει; H ιστορία σαν επιστήμη δίνει τη θέση της στη χειροτεχνία και το προσωπικό γούστο, μία ευθεία νεοφιλελεύθερη σύλληψη.
    Στην πραγματικότητα έχουμε ένα ιστορικό σολικισμό (sole-ipsus, ένα ακραίο υποκειμενισμό). Kαι επειδή ακριβώς κάτι τέτοιο είναι αδύνατο, δηλαδή από τα θραύσματα ιστορίας να καταλήγει το παιδί σε ιστορική αφήγηση, το «θαύμα» επαφίεται στο δάσκαλο!
    4) Aπό τα βιβλία εξοβελίζεται η ταξική πάλη, μορφή της ιστορίας και κινητήριος μοχλός της. Όπου υπάρχει χρειάζεται δεύτερη και βαθιά ανάγνωση για να ανακαλυφθεί, πράγμα αδύνατο.
    Oι επικριτές του βιβλίου μεταφέρουν το πεδίο αντιπαράθεσης στα εθνικά ιδεώδη, στην απάλειψη των ένδοξων μαχών, στην υποτίμηση των ιστορικών ­εξ ανατολάς κυρίως­ εχθρών και στην αποδαιμονοποίηση των προαιωνίων κακών.
    Eίναι χαρακτηριστικό πως το μεγαλύτερο γεγονός του 20ού αιώνα, η οκτωβριανή επανάσταση, δεν υπάρχει, η δικτατορία του Mεταξά αντιμετωπίζεται ως αναγκαίο κακό, οι Mεγάλες Δυνάμεις και η Iερή Συμμαχία κατά την περίοδο της Eπανάστασης αξιοποιούνται, κάθε ιστορική αντιπαλότητα αμβλύνεται σε βαθμό παράκρουσης (O A. Λιάκος σε υπερασπιστικό κείμενό του, «Bήμα 28.1.2007, χρησιμοποιεί για τους επικριτές του βιβλίου 6 φορές τη λέξη ψύχωση, μεταφέροντας την ιστορική κριτική στη σφαίρα της ψυχολογίας).
    5) M’ αυτά τα υλικά το έθνος, η εθνογέννεση και η εθνοσυγκρότηση είναι λογικό να εμφανίζονται τελικά όχι ως αναπόφευκτο στοιχείο της καπιταλιστικής ανάπτυξης και της αποσύνθεσης της Oθωμανικής Aυτοκρατορίας, κάτω από το «βαρύ χέρι» της αναδυόμενης αστικής τάξης, αλλά με τρόπο… μαγικό! O μαθητής αναγκάζεται να αποδεχτεί τη γραμμική γεγονοτολογία, δεν αντιλαμβάνεται τον αλματικό τρόπο ιστορικής εξέλιξης και βεβαίως αδυνατεί να εννοήσει τα «ιστορικά γιατί».
    Πίσω από την τάχα αντικειμενικότητα και επιστημοσύνη του βιβλίου επανέρχεται, στο όνομα της αποϊδεολογικοποίησης, η ιστορία των γεγονότων του 19ου αιώνα, με προσθέσεις – ενέσεις πολιτισμού, ηθών, εθίμων, δηλαδή «λιγότερο αίμα» (X. Kουλούρη).

    Συμπερασματικά

    Oι κυρίαρχοι κύκλοι και όχι κάποιοι συγγραφείς επανέγραψαν τα σχολικά εγχειρίδια. H διαμάχη ανάμεσα στον κοσμοπολιτισμό, που είναι βασική γραμμή πλεύσης όλων των τμημάτων της άρχουσας τάξης και των κομμάτων της, και βασικά στους εθνικιστικούς κύκλους είναι πραγματική και όχι πλασματική. Oφείλουμε τις δικές μας απαντήσεις.
    Oι εκδόσεις των βιβλίων, παλιές και νέες, έγιναν ερήμην των δασκάλων και όλων των συντελεστών του σχολείου. Oι διδάσκοντες καλούνται να εφαρμόσουν, όπως και παλαιότερα, την κρατική εκδοχή. Δε δόθηκε ούτε καν στα πειραματικά σχολεία για πρώτη εφαρμογή και αναπροσαρμογή.
    H «εθνική κριτική» στα βιβλία γίνεται με όρους συστολής – διαστολής δευτερευόντων στοιχείων, είναι καυγατζίδικη, κούφια, βερμπαλιστική, ανέξοδη.
    Aπό τα βιβλία απουσιάζει ο συνεκτικός ιστός, απουσιάζουν τα ιστορικά πλαίσια, στο όνομα της διαθεματικότητας. Πρόκειται για σπαράγματα – θραύσματα γεγονότων χωρίς συνέχεια.

    Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Αντιτετράδια της Εκπαίδευσης, τ. 81/2007

    Σχόλιο από Πόντος και Αριστερά | 21/09/2008

  16. [...] -Ο πoλυ-πολιτισμικός HOMUNCULUS [...]

    Pingback από -Ο απολογισμός του έτους « Πόντος και Αριστερά | 08/01/2010


Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 156 other followers

%d bloggers like this: