-Σφαγή της Σμύρνης: ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ!
Μετά το τέλος του ελληνοτουρκικού πολέμου οι εθνικιστές του Μουσταφά Κεμάλ Πασά πυρπόλησαν τη Σμύρνη και κατέσφαξαν τον ελληνικό και αρμενικό πληθυσμό. Συνένοχος στο τρομακτικό έγκλημα ήταν και η ελληνική κυβέρνηση, η οποία ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕ ΣΤΟΥΣ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΕΣ ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ για να μην “δημιουργηθεί προσφυγικό πρόβλημα στην Ελλάδα“…
Εμάς, που προερχόμαστε από τους πρόσφυγες του ‘22, η σφαγή και η πυρπόληση της Σμύρνης μετά το τέλος του ελληνοτουρκικού πολέμου από τους εθνικιστές του Μουσταφά Κεμάλ, μας σφράγισε ανεξίτηλα. Τα γεγονότα εκείνα υπήρξαν μια Μαύρη Σελίδα στην παγκόσμια ιστορία του 20ου αιώνα…
Όμως, από την επόμενη της Καταστροφής, στη θέση της Μνήμης μπήκε η κρατική καταστολή της “μητέρας-πατρίδας“. Οι πιο μαύρες πολιτικές δυνάμεις του τόπου εξέφρασαν τις πιο αντιπροσφυγικές συμπεριφορές.
Επειδή λοιπόν εμείς δεν θα ξεχάσουμε, αφιερώνουμε τούτο το ποστ σ’ εκείνα τα άτυχα θύματα της Γενοκτονίας -που αποφάσισαν οι Νεότουρκοι το 1911 και άρχισαν να υλοποιούν μεθοδικά από το ‘14- και της αντιδραστικής πολιτικής των γραφειοκρατών, των στρατιωτικών και των πολιτικάντηδων της Ελλάδας, που βαρύνονται εξ ίσου για τη σφαγή της Σμύρνης…
-Επισκεφτείτε το κείμενο: Σμύρνη 1922. Συνωστισμός στην παραλία
-Δείτε: τα μνημεία των προσφύγων.
-Επίσης, δείτε: http://www.youtube.com/watch?v=tP3JdGln3tE
-Διαβάστε: Γενοκτονία στη Μικρά Ασία
-Και διαβάστε παρακάτω τη μαρτυρία της Διδώς Σωτηρίου από τα “Ματωμένα Χώματα“:
Το ΑΛΛΟ ΠΡΩΙ ΜΑΣ ΞΥΠΝΗΣΑΝΕ χλιμιντρίσματα και καλπασμός αλόγων.Πεταχτήκαμε μεμιάς ορθοί κι ανοίξαμε τα μάτια μας.Το τούρκικο ιππικό περνούσε καμαρωτό από την παραλία. Κανείς
δεν έβγαλε τσιμουδιά. Και τα μωρά κερώσανε. Μόνο μια πολύ ψιλή παιδική φωνούλα ρώτηξε:
-Τι θα μάς κάνουνε οι Τούρκοι;
Τι θα μας κάνουνε; Αυτή ‘ταν ολουνών η αγωνία, μα κανείς δεν τήν εξεστόμιζε. Από μερικά μπαλκόνια ξένων σπιτιών ακούστηκαν αδύναμα παλαμάκια και «γιασασίν». Σαν τέλειωσε ή παρέλαση, έγινε νεκρική ησυχία.
Η δικιά μας μαούνα ήταν η τελευταία απ’ τις εξήντα και βρισκότανε σιμά στην ξηρά.
Σε λίγο ακούστηκε τελάλης.
-Μπρε σεις, τι λέει;
-Λέει, νά βγει ο κόσμος και νά πάει στις δουλειές του δίχως νά φοβάται. Κανένας δε θα κακοπάθει.
-Μπορεί ή νίκη νά μερώνει τσ’ ανθρώπους, είπε ή μάνα μου .
-Οι Μεγάλες Δυνάμεις δώκανε εντολή νά μην ανοίξει ρουθούνι χριστιανικό.
-Αυτή ‘ναι ή αλήθεια. Φτάνει το αίμα. Τί τα γενιτσαριά θα ‘χουμε;
-Τόσοι στόλοι! Τόσα βασιλικά για τα μάτια ηθαρρέψατε πως στέκουνε δω χάμου ;
Ο αδερφός μου ο Κώστας με πλησίασε όλο χαμόγελα και φουσκώνοντας σαν διάνος, μού ‘πε ειρωνικά:
-Τί γνώμη έχεις τώρα, Μανωλάκη, για το χτήμα π’ αγόρασα; Έκανα καλά ή με πέρασε κορόιδο ο μπάρμπα-Θόδωρος;
“Ήμουνα τόσο χαρούμενος πού θα του συγχωρούσα χίλιες τόσες κακοκεφαλιές κι άλλες τόσες ειρωνείες. “
Όλοι στη μαούνα γινήκαμε τώρα μιά παρέα. Βγάλαμε ό,τι φαγώσιμο είχαμε, παστά,αυγά, κονσέρβες. Αρχίσαμε τα τραταμέντα και τις τσιρεμόνιες.
Ξάφνου, μέσα στη γενική χαρά, ακούστηκε μια φωνή κι ύστερα πολλές μαζί:
-Φωτιά!
-Φωτιά !
-Βάλαν φωτιά στη Σμύρνη!
Πεταχτήκαμε ορθοί. Κοκκινόμαυρες φλόγες τινάζονταν στον ουρανό, χοροπηδηχτές.
-Είναι κατά την Αρμενογειτονιά.
-Κατά κει φαίνεται νά ‘ναι.
-Πάλι οι Αρμεναίοι θα τα πλερώσουνε!
-Αποκλείεται να κάψουνε ολόκληρη τη Σμύρνη. Ποιό συμφέρον έχουνε; Αφού έγινε πια δική τους… Ποιο συμφέρον είχαμε μεις που καίγαμε τα τουρκοχώρια στην υποχώρηση ;
Η φωτιά απλωνόταν παντού. Ντουμάνιασε ο ουρανός. Μαύρα σύγνεφα ανηφορίζανε και μπερδευότανε το ‘να με τ’ άλλο. Κόσμος, εκατοντάδες χιλιάδες κόσμος, τρελός από φόβο, αρχίνησε νά τρέχει απ’ όλα τα στενοσόκακα και τούς βερχανέδες και να ξεχύνεται στην παραλία σαν μαύρο ποτάμι.
-Σφαγή ! Σφαγή !
-Παναγιά, βοήθα!
-Προφτάστε !
-Σώστε μας!
Η μάζα πυκνώνει, δεν ξεχωρίζεις ανθρώπους, μα ένα μαύρο ποτάμι που κουνιέται πέρα δώθε απελπισμένα, δίχως να μπορεί να σταθεί ούτε να προχωρήσει. Μπρος θάλασσα, πίσω φωτιά και σφαγή! ‘Ένας αχός κατρακυλάει από τα βάθη της πολιτείας και σπέρνει τον πανικό.
-Τούρκοι! -Τσέτες!
-Μας σφάζουνε!
-Έλεος!
Η θάλασσα δεν είναι πια εμπόδιο. Χιλιάδες άνθρωποι πέφτουνε και πνίγονται. Τα κορμιά σκεπάζουνε τα νερά σαν νά ‘ναι μόλος. Οι δρόμοι γεμίζουνε κι αδειάζουνε και ξαναγεμίζουνε. Νέοι, γέροι, γυναίκες, παιδιά ποδοπατιούνται, στριμώχνονται, λιποθυμούνε, ξεψυχούνε. Τούς τρελαίνουν οι χαντζάρες, οι ξιφολόγχες, οι σφαίρες των τσέτηδων!
-Βούρ, κεραταλάρ! (Χτυπάτε τους τούς κερατάδες!)
Το βράδυ το μονοφώνι κορυφώνεται. Η σφαγή δε σταματά. Μόνο όταν τα πλοία ρίχνουνε προβολείς γίνεται μια πρόσκαιρη ησυχία. Μερικοί που καταφέρανε να φτάσουνε ζωντανοί ίσαμε τη μαούνα, μας ιστορούνε το τι γίνεται όξω, στις γειτονιές. Οι τσέτες του Μπεχλιβάν και οι στρατιώτες τού Νουρεντίν τρώνε ανθρώπινο κρέας. Σπάζουνε, πλιατσικολογούνε σπίτια και μαγαζιά. Όπου βρούνε ζωντανούς, τούς τραβούνε όξω και τούς βασανίζουνε. Σταυρώνουνε παπάδες στις εκκλησιές, ξαπλώνουνε μισοπεθαμένα κορίτσια κι αγόρια πάνω στις ‘Άγιες Τράπεζες και τ’ ατιμάζουνε. Απ’ τον Αι-Κωνσταντίνο και το Ταραγάτς ίσαμε το Μπαλτσόβα το τούρκικο μαχαίρι θερίζει.
“Αχ, γκρέμισε ο κόσμος μας! Γκρέμισε ή Σμύρνη μας! Γκρέμισε ή ζωή μας! Η καρδιά, τρομαγμένο πουλί, δεν ξέρει πού να κρυφτεί. Ο τρόμος, ένας ανελέητος καταλυτής άδραξε στα νύχια του κείνο το πλήθος και το αλάλιασε. Ο τρόμος ξεπερνάει το θάνατο. Δε φοβάσαι το θάνατο, φοβάσαι τον τρόμο. Ο τρόμος έχει τώρα το πρόσταγμα. Τσαλαπατά την ανθρωπιά.
Αρχίζει από το ρούχο και φτάνει ίσαμε την καρδιά.
Λέει: Γονάτισε, γκιαούρη ! Και γονατίζει. Ξεγυμνώσου!
Και ξεγυμνώνεται. “Άνοιξε τα σκέλια σου! Και τ’ ανοίγει. Χόρεψε! Και χορεύει. Φτύσε την τιμή σου και την πατρίδα σου! Και φτύνει. Απαρνήσου την πίστη σου! Και την απαρνιέται.
“Αχ ο τρόμος!
Όποια γλώσσα κι αν μιλάς, λόγια δε θα βρεις να τόνε περιγράψεις Τι κάνουν, λοιπόν, οι προστάτες μας; Τι κάνουν οι ναυάρχοι με τα χρυσά σιρίτια, οι διπλωμάτες κι οι πρόξενοι τής Αντάντ! Στήσανε κινηματογραφικές μηχανές στα καράβια τους και τραβούσανε ταινίες τη σφαγή και τον ξολοθρεμό μας!
Μέσα στα πολεμικά οι μπάντες τους παίζανε εμβατήρια και τραγούδια τής χαράς για να μη φτάνουν ίσαμε τ’ αφτιά των πληρωμάτων οι κραυγές της οδύνης και οι επικλήσεις του κόσμου.
Και να ξέρει κανείς πώς μια, μόνο μια κανονιά, μια διαταγή, έφτανε για να διαλύσει όλα κείνα τα μαινόμενα στίφη. Κι η κανονιά δε ρίχτηκε κι η εντολή δε δόθηκε!
ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ
Ο “Απόλλων Σμύρνης”. Η αρχαιότερη ποδοσφαιρική ομάδα της Ιωνίας. Μαζί με τον Πανιώνιο θα ανασυσταθούν στην Ελλάδα και θα συνεχίσουν να υπάρχουν έως σήμερα.
Μοργκεντάου και Βενιζέλος με ορφανά μικρασιατόπουλα στην Αθήνα.
Πρόσφυγες στην Αθήνα
Οι προσφυγικές φαβέλες στην περιφέρεια της Αθήνας. Διατηρήθηκαν έτσι μέχρι τη δεκαετία του ‘60
Δεκέμβρης του ‘44. Διαδήλωση του ΕΑΜ. Μπροστά στα προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας
Από τα μνημεία των προσφύγων.
Το παραπάνω βρίσκεται στη Νέα Φιλαδέλφεια Αττικής.
(κάποιες από τις φωτογραφίες του αφιερώματος τις δανειστήκαμε από την έκδοση: Σμύρνη. Η πρωτεύουσα του μικρασιατικού ελληνισμού, εκδ. Έφεσος)
Άλλες φωτογραφίες [ΕΔΩ]
78 σχόλια »
Γράψτε ένα σχόλιο
Περί ημών
“Ξέρω πως ποτέ δε σημαδεύουνε στα πόδια.
Στο μυαλό είναι ο Στόχος,
το νου σου ε;”
Ένας τόπος συνάντησης και συζητήσεων…. Για αυτούς που ενδιαφέρονται για τις υπόγειες σχέσεις που συνδέουν τα επιφαινόμενα, γι αυτά που για να συνειδητοποιήσεις πρέπει πρώτα να χτυπηθείς, μετά να υποψιαστείς και στο τέλος να καταλάβεις.
Γιατί ο Πόντος αποτελεί μια υπόγεια διεργασία ανατρεπτική -και γι αυτό αριστερή- για τις μέχρι τώρα εικόνες μας. (pontos.aristera@gmail.com )
(“Ποιοί και Γιατί“)
ΑΚΟΥΣΤΕ:
Παύλο Σιδηρόπουλο, Kazim Koyuncu, Νίκο Γεωργιάδη, Fuat Saka, Καζαντζίδη-Χρύσανθο, N. Παπαβραμίδη, στη Νότια Ρωσία
_______________________________________
_______________________________________
Γ ε ν ο κ τ ο ν ί α σ τ ο ν Π Ο Ν Τ Ο
_______________________________________
-
Σχόλια
Herr K. στο -Μεταμορφώσεις… 2 Γιάννης στο -Μεταμορφώσεις… 2 Nοσφερατος στο -Μεταμορφώσεις… 2 Γιάννης στο -Μεταμορφώσεις… 2 doctor στο -Μεταμορφώσεις… 2 kiamul στο -Πόντος και ΠΠΣΠ Πόντος και Αριστερά στο -Μεταμορφώσεις… 2 Πόντος και Αριστερά στο -Πόντος και ΠΠΣΠ Γιάννης στο -Μεταμορφώσεις… 2 Πόντος και Αριστερά στο -Πόντος και ΠΠΣΠ
Μεγάλη συγκίνηση. Πραγματικά. Ενας ολόκληρος κόσμος να σφαγιάζεται στην ποδιά των μεγάλων γεωπολιτικων ( και οχι μονο) συμφερόντων. Των λαθών ίσως, των φιλοδοξιών ενδεχόμενως.
Ποιός ξεχνάει ;
[...] Sep 15th, 2007 by roidis Μπορείτε να διαβάσετε από τον φίλο ιστολόγο Πόντος και Αριστερά. [...]
Σ’ευχαριστώ που μας “κουνάς” λίγο το μυαλό και μας ξαναθυμίζεις κάτι τέτοιο και μάλιστα τόσο όμορφα , πάνω στον …. ορυμαγδό των εκλογών . Μας …. χρειαζόταν … Εμένα τουλάχιστον μου χρειαζόταν , για να μη μιλάω εκ μέρους άλλων .
———————————
Αν δεν κάνω λάθος , κάπου τώρα είναι (ήταν; ) και η θύμηση των Σεπτεμβριανών της Πόλης ….
—————————–
Σ’ευχαριστώ και πάλι .
Oδός Μοργκεντάου (νύν 7ης Μάρτη) αρχίζει από τό τέλος τής Νεάπολης Κοκκινιάς, από τά γερμανικά, καί φθάνει, χύνεται στήν οδό Τζαβέλλα στήν λεγομένη “γέφυρα”.
Στό ύψος τού Αγίου Γεωργίου, υπάρχουν πάμπολλα προσφυγικά καί τρομακτικά όμορφες αυλίτσες, πάροδοι τής εν λόγω οδού.
Σημαντική ζημία σ’αυτά έκανε ο πρό επταετίας σεισμός.
Μνήμες ξεθωριασμένες απ’ το χρόνο, μνήμες από τις πρώτες της ζωής μου, που φτάσανε στα παιδικά τ’ αυτιά μου από τις μάνας τη διήγηση, πού ‘τανε μάλλον μοιρολόγι! Μέσα σ’ αυτό το πλήθος του “συνωστισμού” η μάνα με όσους γλιτώσανε άλλα και όσους χάθηκαν.
Σ’ ευχαριστώ για όσα μου ξαναθύμισες, αλλά και για
…το αυριανό μνημόσυνο – εκλογές αύριο. Κάποιοι πρέπει να μάθουν ότι θυμόμαστε- γι αυτούς που χάθηκαν εκεί!
όταν το πρωτοδιάβασα αυτό το βιβλίο έκλαιγα…
και τα δάκρυα έχουν και μίσος για αυτούς που τα καπηλεύονται για τα δικά τους συμφέροντα…
που τώρα το παίζουνε προστάτες αλλά τότε τους πουλήσανε
γιατί στην συνέχεια του βιβλίου λέει και για την υποδοχή που είχανε από τα “αδέλφια” τους…
Στις μουσικές στις μυρωδιές
εκείνης της πατρίδας
εκεί που με καλεί μέσα στον ύπνο μου
να πάω να συναντήσω
Ευχαριστούμε ΠΟΝΤΟΣ και ΑΡΙΣΤΕΡΑ
Μια τσιμεντούπολη πια και η Σμύρνη σαν την Αθήνα.Πήγα και στο Κορδελιό.Όλα απρόσωπα όπως όλες οι μεγαλουπόλεις .Πάλι καλά που υπάρχουν και τα μνημεία εδώ στην Ελλάδα…
από http://aek.com/phpforum/viewtopic.php?t=4691&start=400
100,000$ για την «αναθεώρηση» της καταστροφής της Σμύρνης (Με την καθοδήγηση του state department)
Το περιοδικού State (Νοεμβριος 2000), το επίσημο περιοδικό του State Department φιλοξένησε άρθρο με τίτλο “Track Two : Beyond Traditional Diplomacy“. Track Two ονομάζονται οι διπλωματικές προσπάθειες για “εξομάλυνση” σχέσεων που γίνονται απο μη κυβερνητικά όργανα, και όπως μας ενημερώνει το State, οι πρωτοβουλίες αυτές προάγουν τα συμφέροντα των Η.Π.Α.!!!!!! Αυτός λέει είναι και ο λόγος που το state department εχει παίξει σημαντικό ρόλο βοηθώντας την “track two” ατζέντα του Πανεπιστήμιου Columbia στην περιοχή του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Το άρθρο συνεχίζει αναφέροντας οτι οι Πρεσβείες στην ΑΘήνα, την Αγκυρα και τη Λευκωσία είναι πλήρως αφοσιωμένες στο να προωθούν τις δραστηριότητες “track two”
Οι δημοσιοσχετιστες των Πρεσβειών δημιούργησαν προγράμματα ανταλλαγών για να ενισχύσουν την Ελληνοτουρκική συνεργασία μεταξύ διανοουμενων, δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών και αρχαιολόγων.
Απο τη συνάντηση ελλήνων και τούρκων βιομηχάνων στη Κωνσταντινούπολη.
Μια ακόμα track two επιτυχία….
Το προσωπικό μάλιστα των Πρεσβειών παρακολουθεί τα project αυτά που είναι σε τομείς όπως Πανεπιστημιακοι, Πολιτισμού κλπ.
Ο Δημήτρης Σγουρος χειροκροτείται απο 5,000 Τούρκους στα πλαίσια μιας Track two διπλωματικής κίνησης
Το πανεπιστήμιο της Columbia έκανε και ειδικά σεμινάρια για το προσωπικό των Πρεσβειών ωστε να κατανοήσουν καλύτερα τα του Track Two.
Στο άρθρο γίνεται αναφορά στους σεισμούς Ελλάδας Τουρκίας και στο πως οι μετέπειτα κινήσεις (track two) οδήγησαν σε ένα θετικό κλίμα που συν τοις άλλοις έφερε σαν αποτέλεσμα το να συμφωνήσουν οι υπουργοί παιδείας Ελλάδος – Τουρκίας να εξαλείψουν αρνητικά στερεότυπα απο τα σχολικά βιβλία!!!!
Το άρθρο συνεχίζει με διάφορες αναφορές σχετικά με το πως το πανεπιστήμιο της Columbia μέσο δραστηριοτήτων “track two” βοήθησε στις σχέσεις Ελλάδος – Τουρκίας.
Και φτάνουμε τώρα στα της Σμύρνης.
Σύμφωνα λοιπόν με το περιοδικό
Μια πρωτοπoριακή δραστηριότητα επικεντρώθηκε στην κοινή ιστορία Ελλάδας – Τουρκίας. Ομάδες ερευνητών δημιουργήθηκαν για να εξετάσουν τα γεγονότα κατά την “πυρπόληση”-”καταστροφή” της Σμύρνης ή – ανάλογα με το πως το βλέπει κάθε έθνος – την φωτιά του Ιζμίρ!!!!!! Ακαδημαϊκοί – λέει το άρθρο – ετοιμάζουν παράλληλες και κοινές δημοσιεύσεις σαν μια αρχή για εθνικό διάλογο πάνω στα ιστορικά γεγονότα.
Το άρθρο συνεχίζει τα περι των δραστηριοτήτων “track two” αλλά εμείς φυσικά θα επικεντρωθούμε στα της Σμύρνης.
Οπως μπορείτε να δείτε και σεις απο την ενημέρωση για τις εξελίξεις του project που βρήκαμε, η Αμερική χορήγησε 84,000 ευρω (~100,000$) για την “επανεξέταση” απο κοινού των γεγονότων της Σμύρνης (και σειρά έχει η ελληνική επανάσταση). Οπως μάλιστα διαβάζουμε το project τελικά στηρίχθηκε απο το Τουρκικό πανεπιστήμιο Sabanci καθώς τα λεφτά απο την Αμερική πήγαν καθυστερημένα (λόγω των Αμερικανικων Εκλογών)…..
δειτε και εσείς το άρθρο στο περιοδικό state
http://www.state.gov/documents/organization/83352.pdf
————————————————-
http://sgial.wordpress.com/2006/09/14/katastrofi-tis-smyrnis-1922/
Ως και οι πέτρες της Ιωνίας γης αντηχούν την πανάρχαια ελληνικότητα και κλαίνε γοερά για την μεγάλη γενοκτονία…
Παραθέτω ακολούθως στοιχεία για την πληθυσμιακή εξάπλωση του Γένους των Ελλήνων (από τον Δούναβη μέχρι τον Ευφράτη, που λέγει και η λαϊκή μούσα), προ της Καταστροφής, καθώς και για το μέγεθος της γενοκτονίας που έλαβε χώρα, κατά το προμελετημένο σχέδιο των Νεοτούρκων, κατά τα έτη 1910-1922.
«Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», Εκδοτική Αθηνών, 1977· τ. ΙΔ’ (1881-1913), «Η ζωή και η δράση των υπόδουλων Ελλήνων – Μικρά Ασία»
Σελ. 370:
[...] Δίνοντας κάπως πιο συγκεκριμένη μορφή σ’ αυτή τη γενική παρατήρηση ο Κ. Dieterich, μιλώντας το 1915 και αυτός για τη διείσδυση του ελληνικού στοιχείου στις κοιλάδες της δυτικής Μικράς Ασίας, σημειώνει πως οι πόλεις με το πολυπληθέστερο ελληνικό στοιχείο τόσο στο βιλαέτι του Αϊδινίου, όσο και του Χουδαβεντικιάρ ήταν αυτές που βρίσκονταν πάνω στις σιδηροδρομικές γραμμές. Η Μαγνησία π.χ. είχε 11.000 Έλληνες σε συνολικό πληθυσμό 35.000. Στον Κασσαμπά η αναλογία ήταν 6.000 προς 23.000, στο Αλασεχίρ (Φιλαδέλφεια) 4.500 προς 22.000 και στο Αϊδίνι 8.500 προς 35.000.
Όλη αυτή η οικονομική ζώνη είχε ως επίκεντρο τη Σμύρνη, μια πόλη όπου το ελληνικό στοιχείο είχε αυξηθεί σημαντικά από τις αρχές του 19ου αι. Το 1803 η Σμύρνη αριθμούσε 100.000 κατοίκους από τους οποίους το ένα τρίτο ήταν Έλληνες. Το 1850 από τους 125.000 κατοίκους Έλληνες ήταν οι 60.000. Το 1910 η αναλογία ήταν 225.000 προς 100.000. Αντίθετα, ο τουρκικός πληθυσμός έπεσε μέσα στα εκατό αυτά χρόνια από 75.000 σε 60.000 ή 50.000. Για ολόκληρο το σαντζάκι της Σμύρνης η στατιστική του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως του 1912 δίνει τους ακόλουθους αριθμούς: Τούρκοι 219.494, Έλληνες 449.044, Αρμένιοι 11.395, Βούλγαροι 415, Εβραίοι 18.130, ξένοι υπήκοοι 55.568· σύνολο 754.046. [...]
Σελ. 372:
Η συνολική αριθμητική δύναμη του ελληνικού στοιχείου της Μικράς Ασίας δεν μπορεί να καθοριστεί με ακρίβεια, διότι δεν υπάρχουν αξιόπιστες στατιστικές. Ωστόσο η επίσημη οθωμανική στατιστική του 1910 και η στατιστική του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως του 1912 δεν παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές και επιτρέπουν να σχηματίσουμε κάποια εικόνα :
ΣΥΝΟΛΟ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ (δεν περιλαμβάνεται η Κων/πολη)
Επίσημη οθωμανική στατιστική 1910
Στατιστική πατριαρχείου Κων/πόλεως 1912
Τούρκοι [σ.σ. ορθότερα, μουσουλμάνοι]
8.192.589 75,7% 7.048.662 72,7%
Έλληνες 1.777.146 16,4% 1.782.582 18,4%
Αρμένιοι 594.539 5,5% 608.707 6,3%
Εβραίοι 39.370 0,4% 37.523 0,4%
Λοιποί 219.451 2,0% 218.102 2,2%
Σύνολο 10.823.095 100,0% 9.695.576 100,0%
[Σ.σ. Και με αυτά τα πληθυσμιακά δεδομένα (κατά τις μετριοπαθέστερες εκτιμήσεις, η Ελλάς διεκδικούσε μόνον το 5% του μικρασιατικού εδάφους (περιοχή Σμύρνης)! (Οι Τουρκοκύπριοι, με το 18% του πληθυσμού στην Κύπρο, επήραν το 40% του εδάφους.) Και τολμούν σήμερα μερικοί αλήτες μισέλληνες ψευδολόγοι (Νακρατζάς, Τριαρίδης, Γαβριηλίδης κ.ά. προδότες) να ομιλούν θρασύτατα για αδικία εις βάρος των τούρκων! Έσσεται ήμαρ, άθλιοι!]
«Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», Εκδοτική Αθηνών, 1977· τ. ΙΕ’ (1913-1941), «Η καταστροφή της Σμύρνης και το ξερίζωμα του Μικρασιατικού Ελληνισμού – Η έκταση της καταστροφής»
Σελ. 246-247:
Ο συνολικός αριθμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας δεν μπορεί να προσδιοριστεί επακριβώς. Στα 1912, σύμφωνα με τη στατιστική του πατριαρχείου, υπήρχαν στη Μικρά Ασία 1.782.582 Έλληνες.
Στην περίοδο των διώξεων, ιδίως κατά τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο, μετατοπίστηκαν ελληνικοί πληθυσμοί προς το εσωτερικό. Ο Γ. Σκαλιέρης (1922) γράφει ότι ο αριθμός των Ελλήνων της Μ. Ασίας ανερχόταν σε 2.568.351. Ό Macartney ανεβάζει το ελληνικό στοιχείο σε 2.000.000 περίπου άτομα· ο Puaux αναφέρει 1.715.000, ενώ ο sir E. Pears τους υπολογίζει γύρω στις 1.600.000 ψυχές·τέλος, ο R. Blanchard θεωρεί ότι περίπου 1.500.000 Έλληνες υπήρχαν στη δυτική Μικρά Ασία, δηλαδή από την περιοχή της Προύσας ως την περιοχή απέναντι από τη Ρόδο.
Η περιοχή της Σμύρνης ξεχώριζε ως προς την αριθμητική υπεροχή του ελληνικού στοιχείου. Εκεί, όπως αναφέρει ο Δ. Πεντζόπουλος στο βιβλίο του «The Balkan exchange of Minorities and the Impact upon Greece», υπήρχαν περίπου 550.000 Έλληνες και 299.000 Τούρκοι, χωρίς να υπολογισθούν και 92.000 ακόμη κάτοικοι άλλων μειονοτήτων. Άλλη πληροφορία του J. Ancel στο βιβλίο του «Peuples et Nations des Balkans» (Paris 1926) αναφέρει ότι οι Έλληνες στην περιφέρεια της Σμύρνης ήταν ακόμα περισσότεροι, δηλαδή παραπάνω από 600.000. Έτσι, το ελληνικό στοιχείο στη Σμύρνη αποτελούσε το 60 % του συνολικού πληθυσμού. Μέσα στην ίδια την πόλη της Σμύρνης οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι Έλληνες ξεπερνούσαν τις 160.000 ή ακόμη και τις 200.000. Κατά τον Ι. Καψή υπήρχαν 165.000 Έλληνες και 80.000 Τούρκοι. Ο συνολικός πάντως πληθυσμός της πόλεως ξεπερνούσε τις 300.000. Ο Λ. Οικονόμος, υπολογίζει σε 400.000 τους κατοίκους της πόλεως. Η δυτική Μικρά Ασία μόνο, δηλαδή τα βιλαέτια Αϊδινίου, Προύσας και το σαντζάκι Βίγας είχαν ελληνικό πληθυσμό γύρω στο 1.000.000.
Στα βιλαέτια Αδάνων και Άγκυρας, όπου δεν είχε φτάσει ο ελληνικός στρατός, υπήρχαν λιγότεροι από 150.000 Έλληνες, σύμφωνα με τη στατιστική του πατριαρχείου στα 1912. [Σ.σ. Ακόμη και στην Άγκυρα, Έλληνες!]
Σε πόσες χιλιάδες ανέρχονται τα θύματα της μικρασιατικής καταστροφής δεν είναι δυνατό να υπολογιστεί με ακρίβεια. Κατά τον Πεντζόπουλο μόνο στη Σμύρνη έχασαν τη ζωή τους τις μέρες της πυρκαγιάς γύρω στα 12.000 άτομα, ενώ οι υλικές ζημιές ξεπερνούσαν τα 200.000.000 δολλάρια (ή πάνω από 40.000.000 λίρες Αγγλίας). Οι υλικές όμως ζημιές είχαν δευτερεύουσα σημασία σε σύγκριση με τις ανθρώπινες απώλειες. Ο Ι. Καψής ανεβάζει υπερβολικά τον αριθμό σε 1.000.000 θύματα. Ο Κ. Μισαηλίδης τα υπολογίζει σε 400.000, ενώ ο Σπ. Μαρκεζίνης σε 300.000. Ο Α. Α. Πάλλης γράφει ότι: «για τον αριθμό των ατόμων που χάθηκαν στα ενδότερα της Μικράς Ασίας και του Πόντου κατά την τραγική αυτή περίοδο δεν υπάρχουν, φυσικά, ακριβείς στατιστικές, αλλ’ ο αριθμός μπορεί να υπολογιστεί σε τουλάχιστο 640.000». Ο Κ. Τριανταφύλλου αναφέρει ότι στην Κιλικία, την Καππαδοκία και τον Πόντο τα θύματα του 1922 ανέρχονταν σε 100.000, αριθμό βέβαια κατά προσέγγιση, και όχι εξακριβωμένο. Από τις τρεις αυτές περιοχές κυρίως ο Πόντος είχε υποφέρει.
Ως τις 29 Αυγούστου 1922 είχαν συγκεντρωθεί, όπως αναφέρει ο Λ. Οικονόμος, στα λιμάνια της δυτικής Μικράς Ασίας, στη Σμύρνη, στις Κυδωνιές, στα Μουδανιά, στο Γκεμλίκ, στο Δικελί, περίπου 500.000 πρόσφυγες. Σε 100.000 θεωρείται ότι ανερχόταν ο αριθμός των Ελλήνων προσφύγων στα Μουδανιά και το Γκεμλίκ. Ήδη είχαν εκπατρισθεί από τη Νικομήδεια μετά την αποχώρηση του αγγλικού και ελληνικού στρατού περίπου 35.000 Έλληνες, όπως γράφει ο Τριανταφύλλου, και άλλοι τόσοι σχεδόν από την Κιλικία μετά την αποχώρηση των Γάλλων. Ο ίδιος συγγραφέας αναφέρει ότι περισσότεροι από 1.000.000 διώχτηκαν προς τις ακτές.
Το Σεπτέμβριο του 1922 πολλά πλοία μετέφεραν πρόσφυγες, κυρίως γυναικόπαιδα, στον Πειραιά, στα νησιά και αλλού, ιδίως μετά τη διαταγή του Νουρεντίν. Ο Α. Οικονόμος γράφει ότι στις 6 Σεπτεμβρίου ήδη 20.000 πρόσφυγες μεταφέρθηκαν από τη Σμύρνη στα νησιά και την ηπειρωτική Ελλάδα, ενώ περίμεναν άλλες 100.000. Ήδη ως τις 11 Σεπτεμβρίου 100.000 χριστιανοί πρόσφυγες είχαν βρει καταφύγιο στη Θεσσαλονίκη, στον Πειραιά και στα νησιά. Ο Χρ. Σολομωνίδης αναφέρει ότι, σύμφωνα με τον ανταποκριτή της «Tribune» του Σικάγου, τα γυναικόπαιδα και οι γέροι πού κατέφυγαν ως πρόσφυγες στη Σμύρνη και σώθηκαν ανήλθαν σε περισσότερες από 250.000. Ο Λ. Οικονόμος αναφέρει ότι ως το τέλος Σεπτεμβρίου είχαν μεταφερθεί στα νησιά, στη Θράκη και γενικά στην ηπειρωτική Ελλάδα 750.000 πρόσφυγες, αριθμό που αναφέρει και ο Πεντζόπουλος. Ειδικότερα, στη Θεσσαλονίκη είχαν μεταφερθεί περισσότεροι από 100.000, στη Θράκη και τα νησιά περίπου 120.000, στη Μυτιλήνη 130.000, στη Χίο 60.000, στη Σάμο 15.000, στον Πειραιά 50.000, στην Κρήτη 27.500. Στις 10 Οκτωβρίου, περίπου 20.000 ορφανά Ελλήνων και Αρμενίων παρέμεναν ακόμα στην Τουρκία, περιμένοντας τη μεταφορά τους στην Ελλάδα. Μετά τη συμφωνία για την ανταλλαγή των πληθυσμών, καθώς γράφει ο Μ. Ροδάς, «ο αριθμός των ανταλλαξίμων κατά μέσον όρον ανήλθεν σε 180.000 άτομα».
Συνήθως ο συνολικός αριθμός των προσφύγων στρογγυλοποιείται σε 1.500.000, αριθμός που αντιπροσώπευε «το 1/4 του ολικού πληθυσμού της Ελλάδος», κατά τον Πεντζόπουλο. Αυτό τον αριθμό αναφέρει και ο Τριανταφύλλου. Σύμφωνα με το Μ. Ροδά «μέχρι σήμερον ακριβής στατιστική των προσφύγων δεν εγένετο, αλλά κατά τους ασφαλεστέρους υπολογισμούς, ο αριθμός των ανήλθεν εις 350.000 οικογενείας, ήτοι 1.400.850 άτομα».
Ο Μιχ. Γ. Θεοτοκάς, νομικός σύμβουλος της ελληνικής αντιπροσωπίας στη Συνδιάσκεψη της Λωζάννης, στη μελέτη του «Περί Ανταλλαγής Πληθυσμών», αντλώντας τους αριθμούς από τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή της η ελληνική αντιπροσωπία στη Συνδιάσκεψη της Ειρήνης και από τα στοιχεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αναφέρει συγκεκριμένα ότι το 1914 ο πληθυσμός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας ήταν 1.700.000 περίπου και της Κωνσταντινουπόλεως και της περιοχής της 400.000. Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου πολέμου, με τους εκτοπισμούς και τα διαβόητα «αμελέ ταμπουρού», εξοντώθηκαν 300.000 Έλληνες Μικρασιάτες. Συνεπώς στο τέλος του πολέμου στα 1920, το ελληνικό στοιχείο της οθωμανικής αυτοκρατορίας έφτανε το 1.800.000. Οι Κεμαλικοί εξολόθρευσαν γύρω στις 100.000. Στο 1921 διώχτηκαν από την Κιλικία και τη Νικομήδεια στην Ελλάδα περίπου 70.000 και από τον Αύγουστο ως τον Οκτώβριο του 1922 από τη Μικρά Ασία και τη Θράκη περίπου 900.000. Με αυτά τα δεδομένα, όταν άρχισε ή Συνδιάσκεψη της Λωζάννης την 1η Νοεμβρίου 1922 έμεναν ακόμα στην Κωνσταντινούπολη και στα περίχωρά της περίπου 300.000 Έλληνες και στη Μικρά Ασία άλλες 400.000.
(από το μπλογκ: “Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος”)
Xaxa tourkoi ekapsan tourkous. Telikoi xamenoi oi Ellhnes pou anexthkan tis ordes twn tourkosporwn sta Ellhnika edafh…
“Παρά το μικρό αριθμό τους, η αντιπολεμική δράση τους είχε μεγάλο μερίδιο στην ήττα του ελληνικού ιμπεριαλισμού.”
Epeidi oi aitioi den einai mono oi kemalikoi kai oi Dexioi!!!
Opos elegan kai kapoioi ratsistes anti-mikrasiates elladites: “Mikra Asia… to elliniko VIETNAM“:
——————————————————————————————————–
Οι εφημερίδες των στρατιωτών του Μικρασιατικού Μετώπου 1921-22
του Δημήτρη Χαροντάκη
Μία από τις άγνωστες ώς τώρα πλευρές του μικρασιατικού πολέμου –κι όχι τυχαία, αφού δεν υπάρχει το απαιτούμενο αρχειακό υλικό, αλλά και οι μαρτυρίες είναι εξαιρετικά περιορισμένες– είναι οι χειρόγραφες εφημερίδες που εκδίδονταν, οι περισσότερες νομίμως, από τους στρατιώτες στο Μέτωπο. Πρόκειται για μία όντως άγνωστη, εν πολλοίς, πλευρά της ελληνικής εκστρατείας στην Μικρά Ασία, αλλά ωστόσο εξαιρετικά σημαντική. Και τούτο για δύο λόγους:
* πρώτον, καταδεικνύει το κλίμα, τις διαθέσεις και το ηθικό που επικρατούσε στον ελληνικό στρατό, των χιλιάδων εκείνων ανθρώπων που κλήθηκαν να υλοποιήσουν το αίτημα της «Μεγάλης Ιδέας» του ελληνικού κεφαλαίου της διασποράς, πολεμώντας ορισμένοι μάλιστα από το 1916, και
* δεύτερον, αποκαλύπτει το έδαφος στο οποίο έδρασε μία χούφτα –όχι περισσότεροι από 200 αγωνιστές– κομμουνιστών στρατιωτών εναντίον του πολέμου. Παρά το μικρό αριθμό τους, η αντιπολεμική δράση τους είχε μεγάλο μερίδιο στην ήττα του ελληνικού ιμπεριαλισμού.
Το αρχειακό υλικό, λοιπόν, που υπάρχει είναι ελάχιστο, αλλά ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο, ακόμη πιο σπουδαίο. Στις συλλογές του Ε.Λ.Ι.Α. βρίσκεται ένας μικρός αριθμός χειρόγραφων εφημερίδων. Συγκεκριμένα υπάρχουν:
Πυρ, Σατυρική Εφημερίς 43ου Πεζικού Συντάγματος, αρ. φύλλων 4 και 5 (12/6/1922 και 19/6/1922).
Αραμπάς, Η Επιθεώρησις του Μετώπου, αρ. φύλλου 7-8 (3/4/1922).
Η Φούντα, 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων. Στρατηγείον Β΄ Σώματος Στρατού, 3 φύλλα: 24/4/1922, 19/6/1922, 3/7/1922.
Η Λόγχη, Β΄ Σώμα Στρατού 4 φύλλα: (16/4/1922, 7/5/1922, 14/5/1922, 28/5/1922).
Το Τσαρούχι, ΧΙΙΙ Μεραρχία Επιτελείον αρ. φύλλου 20 (15/5/1922).
Εξαιρετικά σπάνια και πολύτιμη για την ιστορία του τύπου του Μετώπου είναι η μαρτυρία του δημοσιογράφου Κ.Θ. Παπαλεξάνδρου, που δημοσιεύτηκε στο λογοτεχνικό περιοδικό Ελληνικά Γράμματα που εξέδιδαν οι Κ. Μπαστιάς και Β. Μαλατάκης, στο τεύχος 41 (έτος Γ΄, τόμ. Δ΄), στις 15 Φεβρουαρίου 1929.
Πόσες και ποιες ήταν
Ο Παπαλεξάνδρου εκτιμά πως το σύνολο των εφημερίδων ήταν «καμιά εικοσαριά υπολογίζω απ’ όσα στοιχεία κατέχω». Ο ίδιος αναφέρει τους τίτλους: Αρβύλλα, Φούντα, Αραμπάς, Εφημερίς των Χαρακωμάτων, Καραβάνα, Φερετζές, Σούσουρο, Φορείον, Μανιβέλα, Τσαρούχι της ΧΙΙI Μεραρχίας και Τσαρούχι του 2/39 Συντάγματος Ευζώνων, Σκαπάνη της Διλοχίας Μηχανικού, Πυρ, Καρακάξα της ΙV Μεραρχίας, Σαγγάριος του 46 Συντάγματος Πεζικού και Λόγχη. Σύνολο 16 εφημερίδες. Συμπληρώνει όμως ότι «βέβαια θα βγήκαν κι άλλες, μα εγώ τουλάχιστο δεν ανακάλυψα τα ίχνη τους». Αξίζει να σημειωθεί ότι την ύπαρξη των εφημερίδων Τσαρούχι του 2/39 Συντάγματος Ευζώνων, Σκαπάνη της Διλοχίας Μηχανικού, Καρακάξα της IV Μεραρχίας, Σαγγάριος του 46 Συντάγματος Πεζικού, που αναφέρει ο Παπαλεξάνδρου, τις γνωρίζει από τις αναφορές που κάνει σ’ αυτές (εξαγγελίες κ.λπ.) η Αρβύλλα.
Από άλλες μαρτυρίες γνωρίζουμε ότι ο συνεκδότης της Φούντας, ο γνωστός αγωνιστής (και δημοσιογράφος του Ριζοσπάστη αρχικά και της Καθημερινής αργότερα) που χάθηκε πρόωρα το 1929 στο ατύχημα της κατάρρευσης του καφενείου «Πανελλήνιον», Γιώργης Νίκολης (ο δεύτερος εκδότης της Φούντας ήταν ο επίσης μετέπειτα δημοσιογράφος Θ. Μαλαβέτας), εξέδιδε, μάλλον παράνομα, και την Μπολσεβία (περιοδικό Σπάρτακος τεύχος 8-9, Φλεβάρης–Μάρτης 1931). Στη Σμύρνη η ομάδα που είχε συγκροτήσει ο Παντελής Πουλιόπουλος εξέδιδε παράνομα τον Κόκκινο Φρουρό με τον πολύγραφο του Συντάγματος των τηλεγραφητών, όπως επίσης και το Μποεμιό, από τον οποίο κυκλοφόρησαν 2-3 φύλλα και ήταν μάλλον νόμιμος (Κ. Καστρίτης, Ιστορία του Μπολσεβικισμού–Τροτσκισμού στην Ελλάδα, Αθήνα, Εργατική Πρωτοπορία, χ.χ.). Σύνολο δηλαδή 19 εφημερίδες.
Εξάλλου, μια από τις σπουδαιότερες παρατηρήσεις που κάνει ο Παπαλεξάνδρου είναι πως στις εφημερίδες του Μετώπου «Πατριωτικό αίσθημα αγνό, πηγαίο δε συναντά κανείς, κάπου-κάπου προβάλλει κάποια νότα πατριωτισμού, ψυχρή όμως, ξέθωρη, ρουτινιέρικη σαν “κατ’ επιταγήν”». Η διαπίστωση αυτή καταγράφει ουσιαστικά το έδαφος πάνω στο οποίο βασίστηκε η αντιπολεμική προπαγάνδα των κομμουνιστών στρατιωτών και εξηγείται το σημαντικό αποτέλεσμα που είχε, δυσανάλογο φυσικά με τον μικρό τους αριθμό.
Πότε εκδόθηκαν και γιατί
Ας εξετάσουμε όμως πότε εκδόθηκαν αυτές οι εφημερίδες και για ποιο λόγο. Ο Παπαλεξάνδρου αναφέρει συγκεκριμένα «Από την πλήξη και την ανία εφύτρωσαν κ΄ οι εφημερίδες του Μικρασιατικού Μετώπου στα 1921- 22. Σκεφθήτε: Είχε γυρίσει ο στρατός από την εκστρατεία του Σαγγαρίου κ΄ εγκαταστάθηκε σε μόνιμες κατασκηνώσεις. Πολεμικές επιχειρήσεις δε γινότανε παρά αργά και πού, στα προχωρημένα φυλάκια μερικές αψιμαχίες, και στα μετόπισθεν συμπλοκές με τους Τσέτες. Γυμνάσια δεν έκαναν. Τι γυμνάσια να κάνουν στρατιώτες, που φορούσανε το χακί πέντε και δέκα χρόνια κ΄ είχανε πάει εκστρατείες κ΄ εκστρατείες; Εφημερίδες από την Αθήνα έφθαναν αργά και πού: Τις εκρατούσαν στα μετόπισθεν. Και τι να διαβάση κανείς; Ερχόντανε σαν από άλλο κόσμο. Γράμματα λιγώτερα. Τόσα χρόνια όσοι ήτανε στο Μέτωπο είχανε ξεχαστεί από δικούς και φίλους, κ΄ οι ίδιοι ξεχάσανε τα σπίτια τους: είχανε πια μάνα, πατέρα, γυναίκα, παιδιά; Εζούσαν σαν άποικοι σ’ ένα έρημο νησί. Κ΄ η πλήξη μεγαλύτερη γιατί δεν είχανε δουλειά κ΄ έλειπεν η γυναίκα, εχτός από μερικές “δημόσιες” στα μετόπισθεν –κινητά χαμαιτυπεία να πούμε– συντρίμμια σωματικά και ηθικά για να φτάσουν ώς τα βάθη της Μικρασίας να εμπορευτούνε τη σάρκα τους κι αν περνούσε καμιά φορά κανένας θίασος, μπουλούκι δηλαδή ηθοποιών, που νάχη και θηλυκό προσωπικό – να ξεχαζευτούνε τα παιδιά κοιτώντας φουστάνι. Γιατί οι Τουρκάλες των χωριών, αυτές δεν λογαριάζονταν γυναίκες. Και σάμπως ήτανε μία η μέρα ή δυο για να περάσουν; Μήνες ολάκαιροι. Κι ούτε κουβέντα γι’ απόλυση. Κι ύστερα, το Μέτωπο είχεν αποκτήσει μιά ζωή δική του, με δική του ψυχολογία, δικά του συμφέροντα, δικά του αισθήματα και πάθη, δική του κίνηση, δικό του κουτσομπολειό – που ούτε υποπτευότανε ο τύπος των Αθηνών. Η περίεργη αυτή κοινωνία είχε τις ανάγκες της, μία από αυτές ήτανε και η επικοινωνία των μελών της».
Κι ο Παπαλεξάνδρου προσθέτει «Έτσι εφύτρωσεν η πρώτη εφημερίδα του Μετώπου. Αμέσως άρχισαν από παντού να ξεπετιούνται κι άλλες».
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις που κάνει ο συγγραφέας του άρθρου των Ελληνικών Γραμμάτων είναι πως «μπορεί αποτέλεσμα, μπορεί κ΄ αιτία, οπωσδήποτε σύμπτωμα να ήταν της παράλυσης της πειθαρχίας». Ο ίδιος δεν γνωρίζει ποια ήταν η πρώτη εφημερίδα, αλλά υποθέτει ότι πρέπει να ήταν η Αρβύλλα «που το πρώτο της φύλλο υπολογίζω να βγήκε στις 5 Δεκεμβρίου 1921» ενώ το τελευταίο φύλλο που φαίνεται να εκδόθηκε ήταν του Αραμπά, στις 10 Ιουλίου 1922, δηλαδή λίγες μόλις εβδομάδες πριν από την κατάρρευση του Μετώπου.
Η ύλη, οι εκδότες και η διακίνησή τους
Ας δούμε όμως τι γράφει για τους εκδότες τους και το εύρος της διακίνησης τους: «Οι τίτλοι όλων των εφημερίδων του Μετώπου είναι δηλωτικοί του σώματος που βγαίναν και μάλλον σατυρικοί [...]. Οι εκδότες στρατιώτες συνήθως ή υπαξιωματικοί, γραφείς προφανώς, μα και μιας–δυο αξιωματικοί κατώτεροι, συνεργάται “οι καλύτεροι λόγιοι” του σώματος. Οπωσδήποτε έβγαιναν με την άδεια και με την επίβλεψη των διοικητών των σωμάτων και των επιτροπών ψυχαγωγίας των στρατιωτών. Σε μία-δύο βρήκα και ίχνη λογοκρισίας: αράδες σβησμένες με μαύρη σινική μελάνη. Όπως μου είπεν ο συνάδελφος κ. Μαλαβέτας συνέβη να περάσουν κι από το στρατοδικείο συντάκτες εφημερίδων του Μετώπου. Οι περισσότερες χειρόγραφες, μερικές γραφομηχανημένες, πολλές χειρόγραφες ή γραφομηχανημένες βγαλμένες σε πολύγραφο. Πόσα αντίτυπα έβγαζαν; Αναλόγως της ανάγκης, οπωσδήποτε όχι περισσότερα από διακόσια. Συνδρομή ελάχιστη, οι περισσότερες μάλιστα μοιράζονταν δωρεάν στους γραμματισμένους του σώματος, μερικές είχαν ορίσει συνδρομή μια ή δύο κόλλες χαρτί του γραψίματος για να εξασφαλισθή η εκτύπωση. Τυπογραφικές εγκαταστάσεις είχαν σε διάφορα γραφεία των σωμάτων ή σε καντίνες, έβγαιναν με τη γραφομηχανή ή το πολύγραφο του σώματος. Τυπωμένη δεν εβγήκε καμμιά, αφού τυπογραφεία δεν υπήρχαν στο Μέτωπο. Απ’ όσες έχω μια μόνο, η Καραβάνα ήταν δισεβδομαδιαία, οι άλλες έβγαιναν κάθε εβδομάδα, συνήθως την Κυριακή [...]. Μια μόνο ο Αραμπάς ήταν περιοδικό καθαρό. Τα σχήματα τους διάφορα, μα γενικά μικρά.. Η Αρβύλλα είχε το μεγαλύτερο σχήμα –μικρό ημίφυλλο– μα ήταν δισέλιδη. Σχήμα και μέγεθος της Νέας Ημέρας περίπου μονόφυλλο – δισέλιδο. Άλλες μικρότερες –σχήμα τέταρτο ή όγδοο– ήταν τετρασέλιδες, μια δυο πολυσέλιδες. Ο Αραμπάς σχήμα δέκατο έκτο μεγάλο, πλάγια βιβλιοδετημένο με εξώφυλλο χρωματιστό εικονογραφημένο – βγήκε και με δώδεκα σελίδες. Όλες σχεδόν εικονογραφημένες: διάφοροι ερασιτέχνες σκιτσογράφοι και ζωγράφοι τις εστόλιζαν με εικόνες, μιμήσεις τις περισσότερες των εικονογραφημένων εφημερίδων και περιοδικών, που έφθαναν στο Μέτωπο, μερικές και πρωτότυπες. Η ύλη των εφημερίδων του Μετώπου ήταν γενικά σατυρική, αφού για ψυχαγωγία έβγαιναν και για να σκοτώνουν την ώρα τους όσοι τις έγραφαν και τις εδιάβαζαν. Δυστυχώς σπάνια βρίσκει κανείς πρωτοτυπία. Ό,τι δημοσιευότανε ήταν μίμηση και μάλιστα κακών προτύπων μίμηση. Χρονογραφήματα τραβηγμένα στο σαχλότερο, ή σαχλά μ’ όλη τη διάθεση του συντάκτη, άρθρα γυρισμένα στην αρλούμπα, ποιήματα σατυρικά, ευζωνική συνεργασία, επιστολές γυναικών νεόπλουτων που σκοτώνουν τα ελληνικά και τα γαλλικά, ευαγγέλιο παραμορφωμένο για κοροϊδία προσώπων και γεγονότων, επιστολές δασκάλων σε γελοία καθαρεύουσα, ειδήσεις τερατολογικές, αγγελίες αστείες, μετάφραση δήθεν γαλλικών μυθιστορημάτων με μαργαρίτες μεταφραστικούς και λεκτικούς […]. Πού και πού αναβρύζει κάτι πηγαίο, αυθόρμητο, φρέσκο. Αυτή δε είναι η πιο ενδιαφέρουσα ύλη, γιατί εκτός απ’ τη φρεσκάδα της, μας πληροφορεί, αυτή κυρίως, για τη ζωή του Μετώπου».
Και ο Παπαλεξάνδρου συνεχίζει «Η σάτυρα –αυθόρμητη ή μίμηση– χτυπούσε κυρίως διάφορους τύπους ή κορόιδευε διάφορα παρατράγουδα, που εγίνοντο στο Μέτωπο. Ο Κεμάλ και οι Τουρκαλάδες έδιναν συχνότατα το θέμα της σάτυρας. Έφθανε κάποτε να πειράζονται και αξιωματικοί ανώτεροι, ελαφρά εννοείται και σκεπασμένα. Kάτω από τις γραμμές εσπάραζαν οι καϋμοί των στρατιωτών του μετώπου, η αδημονία για την απόλυση, η πίκρα για τη λησμονιά συγγενών και φίλων, το μπούχτισμα για τις σάπιες ρέγγες, την αχώνευτη κουραμάνα και το άθλιο συσίτιο που μοιραζόταν, ο πόθος της γυναίκας, η λαχτάρα της θαλπερής ειρηνικής ζωής».
Η Αρβύλλα
Η πρώτη εφημερίδα που εκδόθηκε, λοιπόν, ήταν η Αρβύλλα στη ΧΙΙη Μεραρχία, ως «εβδομαδιαία σατυρική φανταρίστικη επιθεώρηση του Μετώπου» και εκτιμάται ότι το πρώτο της φύλλο κυκλοφόρησε στις 5 Δεκεμβρίου 1921. Ήταν δισέλιδη, χειρόγραφη, βγαλμένη σε πολύγραφο. Δίπλα στον τίτλο έχει έμβλημα μία αρβύλλα, απ’ όπου ξεπετιέται ένα κεφάλι φαντάρου με πέννα στο αυτί και τρίστηλη διάταξη ύλης. Το φύλλο της 26 Ιουνίου 1922, όπως αναφέρει ο Παπαλεξάνδρου, που φέρει τον αύξοντα αριθμό 25, είναι τετρασέλιδο σε σχήμα όγδοο.
Η Φούντα
Η Φούντα πρωτοκυκλοφόρησε χειρόγραφη στις 20 Φεβρουαρίου 1922, εξασέλιδη, σε χαρτί κοινό του γραψίματος, ριγωμένο, με έξοδα του Συντάγματος των Ευζώνων του Πλαστήρα. Ο τίτλος του φύλλου ήταν δίχρωμος με μπλε και κόκκινο μολύβι, ένα φέσι κόκκινο και μπλε μακριά φούντα. Στο κάτω μέρος ήταν το σκίτσο ενός τσολιά και η ταυτότητά της: «Διεύθυνσις: Θ. Μαλαβέτα, βγαίνει: όταν βαρυέται να κάθεται μέσα, γραφεία: εις τα νεόδμητα μέγαρα της χαράδρας, τυπογραφεία: τα ηλεκτροκίνητα του κ. Κονδυλοφόρου, τιμή: ακόμη δεν την έχασεν η Φούντα γιατί είναι μικρή, συνδρομαί: όποιος διαβάζει να μας στέλνει μία κόλλα του παρόντος μεγέθους». Μετά από ορισμένα φύλλα η Φούντα βγαίνει σε πολύγραφο, δακτυλογραφημένη και εξασέλιδη. Όπως προαναφέρθηκε, συνεκδότης της Φούντας ήταν ο Γ. Νίκολης, για τον οποίο ο Μαλαβέτας γράφει στη νεκρολογία του (δημοσιεύεται στο τεύχος 43 του περιοδικού Ελληνικά Γράμματα στις 15 Μαρτίου 1929): «Διωγμένος απ’ το Στρατηγείο μιας Μεραρχίας στο οποίο υπηρετούσε, εστάλη στο Σύνταγμα μας κατέχον γραμμή προκαλύψεως. Εκεί τον εγνώρισα τον Δεκέμβριο του 1921 [...]. Έζησε τα παιδικά του χρόνια κοντά στα λιγνιτορυχεία της Κύμης και εγνώρισε την εργατική δυστυχία και αθλιότητα. Η ιδιοσυγκρασία του τον έφερε κοντά στους αδικουμένους κ’ η ψυχή του επανεστάτησε. Όταν πήγε στο στρατό ήταν διαμορφωμένος επαναστάτης». Στο Κοινωνιολογικόν και Πολιτικόν Λεξικόν του Ανεξάρτητου (Αθήνα 1934, σελ. 355) αναφέρεται ότι «ένοπλα μέλη της Κομμουνιστικής Ενώσεως μεταφέρουν εις το Μέτωπον ένα πολύγραφον, με τον οποίο τυπώνεται και διανέμεται εις τους φαντάρους ένα αντιμιλιταριστικόν περιοδικόν, η Φούντα του μακαρίτη Γ. Νίκολη». Τούτο δηλαδή αποδεικνύει ότι ο Νίκολης ήταν ήδη κομμουνιστής (μετά την απόλυση του από το στρατό αναδείχθηκε σε στέλεχος του ΣΕΚΕ και του ΚΚΕ και εν συνεχεία της Αριστερής Αντιπολίτευσης μαζί με τον Π. Πουλιόπουλο, μέχρι τον τραγικό θάνατο του) και ότι η έκδοση της Φούντας ήταν μία καλυμμένη πολιτική δραστηριότητα, ενταγμένη στα πλαίσια της κομμουνιστικής αντιπολεμικής προπαγάνδας του Μετώπου.
Ο Αραμπάς
Ο Αραμπάς ήταν περιοδικό και έβγαινε στο 2ο Λόχο Τηλεγραφητών του Β΄ Σώματος Στρατού, πολυσέλιδο (έφτανε μέχρι 12 σελίδες), με χρωματιστό εικονογραφημένο εξώφυλλο. Δίπλα στον τίτλο υπήρχε ένας πετεινός επάνω σε έναν αραμπά να χαιρετίζει με το χαρούμενο λάλημα του την ανατολή του ηλίου. Το πρώτο φύλλο εκδόθηκε στις αρχές Φεβρουαρίου του 1922 και όπως σημειώνει ο Παπαλεξάνδρου «αφιέρωνε σελίδες ολόκληρες για γελοιογραφίες. Δημοσιεύει και τοπία και σκίτσα ερασιτεχνών ζωγράφων του Μετώπου, που έχουν κάποια πρωτοτυπία. Χειρόγραφος, εννοείται, πολυγραφημένος. Μοιραζόταν δωρεάν. Η ύλη του η φιλολογική όχι άξια λόγου, η ευθυμογραφική μας δίνει κάποιαν εικόνα της ζωής του Μετώπου. Ως έκδοση είναι η καλύτερη απ’ όλες τις εφημερίδες και τα περιοδικά του Μετώπου».
Η Εφημερίς των Χαρακωμάτων
Η Εφημερίς των Χαρακωμάτων εβδομαδιαία επιθεώρησις του 33ου Συντάγματος πεζικού εκδόθηκε στα μέσα Μαΐου 1922, «τετρασέλιδη, σε χαρτί γραψίματος, χειρόγραφη πολυγραφημένη. Στην ύλη της τίποτα το εξαιρετικό».
Η Καραβάνα
Η Καραβάνα εκδόθηκε στην V Μεραρχία, στις αρχές Απριλίου 1922 «σε χαρτί γραφομηχανής –δύο κόλλες από την μια μεριά μόνο γραμμένες και πιασμένες με καρφίτσα– είχε τιμή 30 λεπτά το φύλλο και συνδρομή δύο δραχμές το μήνα. Διευθυντής ανθυπολοχαγός Διαμαντόπουλος Φώτης. Αργότερα, από το 5ο φύλλο (1η Μαΐου) γίνεται δισεβδομαδιαία, μεγαλώνοντας το σχήμα της –τέταρτο– αλλά δισέλιδη. Σε πολύγραφο πια. Η ύλη της πολύ ενδιαφέρουσα για την κίνηση και τη ζωή του τομέα».
Άλλες εφημερίδες
Ανάλογες ήταν και οι εφημερίδες Ο Φερετζές της ΙΧης Μεραρχίας, το Σούσουρο του 26ου Συντάγματος Πεζικού, το Φορείον της 10ης Μοίρας τραυματιοφορέων, του οποίου η τιμή κάθε φύλλου ήταν «ένα κουτί κόνεως φθειροκτόνου και συνδρομή την επιστροφή του φύλλου μετά την ανάγνωση του» και παρακαλούσε «τους αναγνώστας ν’ αποφεύγωσι τας κρίσεις επί της ύλης του φύλλου». Από τις αρχαιότερες εφημερίδες του Μετώπου ήταν η Μανιβέλα, «κάποιας μοίρας αυτοκινήτων». Το Πυρ εκδιδόταν από το 43ο Σύνταγμα Πεζικού και διέθετε διευθυντή, αρχισυντάκτη και διαχειριστή, ενώ η συνδρομή του ήταν 3 δραχμές το τρίμηνο για τους οπλίτες και 6 για τους αξιωματικούς. Το Σούσουρο, αγνώστων λοιπών στοιχείων, έκανε κατά τον Παπαλεξάνδρου ειδικό αφιέρωμα «στη μνήμη των πεσόντων κατά τας επιχειρήσεις Ιουνίου-Ιουλίου 1921», στο 3ο του φύλλο της 17 Ιουνίου 1922. Τα ονόματα των πεσόντων δημοσιεύονται μέσα σε πλαίσιο στην πρώτη σελίδα. Η Λόγχη εκδιδόταν στο ΙΙ Σώμα Στρατού.
Κομμουνιστικές εφημερίδες
Η εφημερίδα Κόκκινος Φρουρός εκδιδόταν παράνομα στη Σμύρνη και συγκεκριμένα στο Σύνταγμα Τηλεγραφητών, με τον πολύγραφο του συντάγματος, από μία ομάδα κομμουνιστών στρατιωτών που είχε συγκροτηθεί από τους Π. Πουλιόπουλο, Ι. Μοναστηριώτη, Μιχ. Οικονόμου και Μπονάνο και συνεργαζόταν με τον Σοσιαλιστικό Όμιλο των Ελλήνων της Σμύρνης, που είχε επικεφαλής τον Μ. Ζαφειριάδη και τον Σοσιαλιστικό Όμιλο των Τούρκων με επικεφαλής τον Αλή. Οι συντάκτες του Κόκκινου Φρουρού είχαν «φτιάξει μία ομάδα συμπαθούντων που έβγαζαν το Μποεμιό, καμουφλαρισμένο όργανο προπαγάνδας, που βγήκε σε 2- 3 φύλλα» (Κ.Καστρίτης ό.π., σελ. 68–71). Για τη δράση τους αυτή, εξάλλου, οι Πουλιόπουλος και Μοναστηριώτης συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας και της ανηθικότητας. Ο Μοναστηριώτης στάλθηκε στην ΧΙη Μεραρχία όπου και κατάφερε να απαλλαγεί, ενώ ο Πουλιόπουλος δραπέτευσε με την κατάρρευση του Μετώπου, μαζί με το δεσμοφύλακά του και μετέπειτα σύντροφό του Β. Νικολινάκο.
Ορισμένα βιογραφικά στοιχεία
Τους μόνους εκδότες από τις παραπάνω εφημερίδες που γνωρίζουμε είναι οι Γ. Νίκολης και Π. Πουλιόπουλος (για τον Θ. Μαλαβέτα, εκτός από την επαγγελματική ιδιότητα του δημοσιογράφου, δεν γνωρίζουμε τίποτε άλλο).
Ο Γιώργης Νίκολης γεννήθηκε σε ένα χωριό κοντά στην Κύμη της Εύβοιας, ακολούθησε γυμνασιακές σπουδές στη Χαλκίδα και ύστερα «ήρθε στην Αθήνα και ενεγράφη στα Νομικά. Φοιτητής ήταν όπως όλα τα φτωχά παιδιά που γράφουνται στο Πανεπιστήμιο, παρακολουθούσε δηλαδή όσες ώρες μπορούσε παραδόσεις και τις άλλες, τις περισσότερες, δούλευε. Η κλίσις του στη δημοσιογραφία εξεδηλώθη από τότε, αν και ήταν ακόμη η εποχή που το επάγγελμα ως μόνο όφελος είχε την στέρηση και την αβεβαιότητα. Αυτά όμως δεν τον επτόησαν και πέτυχε να δουλέψη στην Ακρόπολι παρακολουθώντας τον Γαβριηλίδη. Έπειτα, στα 1919 εστρατεύθη. […] Όταν πήγε στο στρατό ήταν διαμορφωμένος επαναστάτης [...]. Ότι είχε αφήσει ημιτελές σε διδαχή, προσπαθούσε να το συμπληρώση εκεί. Εδιάβαζε ότι ήταν δυνατό να φθάση ώς εκεί, εφημερίδες, βιβλιαράκια, περιοδικά. Στο τέλος παρουσιάστηκε αυτοδίδακτος σε δύο γλώσσες. Τότε εβγάλαμε μαζί τη Φούντα, είμαστε συνδιευθυνταί, μα αυτός ήταν κυρίως η ψυχή της». Αυτά γράφει μεταξύ άλλων ο Θ. Μαλαβέτας. Μετά την αποστράτευση του, ο Νίκολης ήταν από τους πρωταγωνιστές του κινήματος των παλαιών πολεμιστών. Ανέλαβε πρώτος γραμματέας της Ομοσπονδίας Παλαιών Πολεμιστών και αρθρογράφος του Παλαιού Πολεμιστή. Ήταν επίσης μέλος του ΚΚΕ, αναδείχθηκε στη Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος και εργάστηκε στο Ριζοσπάστη ως αρχισυντάκτης. Ανήκε στην αντιπολιτευτική τάση των Πουλιόπουλου – Γιατσόπουλου και ήταν από τα βασικά στελέχη της Ενωμένης Αντιπολίτευσης του ΚΚΕ αρχικά και της Αριστερής Αντιπολίτευσης αμέσως μετά. Εργαζόταν στην εφημερίδα Καθημερινή. Σκοτώθηκε στην κατάρρευση του καφενείου «Πανελλήνιον» στα Χαυτεία στις αρχές του 1929. Από το ίδιο ατύχημα τραυματίστηκαν σοβαρά οι Παστίας Γιατσόπουλος και Σπ. Θεοδώρου.
Ο Παντελής Πουλιόπουλος γεννήθηκε το 1900 στη Θήβα από εύπορη οικογένεια, τέλειωσε το γυμνάσιο στην Αθήνα και γράφτηκε στη Νομική Σχολή. Γοητεύτηκε από τις σοσιαλιστικές ιδέες νωρίς και αναδείχθηκε στον κορυφαίο επαναστάτη διανοούμενο του ελληνικού εργατικού κινήματος του 20ού αιώνα. Η επαναστατική του δράση στο Μικρασιατικό Μέτωπο τον ανέδειξε σε κορυφαίο στέλεχος του επαναστατικού κινήματος. Υπήρξε από τους πρωταγωνιστές του κινήματος των παλαιών πολεμιστών και αναδείχθηκε στη θέση του γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ το 1924. Συμμετείχε στο 5ο συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς και ήταν από τους πρωτεργάτες της Αριστερής Αντιπολίτευσης στην Ελλάδα. Διαγράφτηκε από το ΚΚΕ το 1927 μαζί με εκατοντάδες άλλα μέλη και στελέχη του κόμματος. Συγκρότησε την Ενωμένη Αντιπολίτευση το 1928 που εξέδωσε τον Σπάρτακο, ενώ στη συνέχεια υπέστη πολλές διώξεις και φυλακίσεις για την επαναστατική του δράση. Η δράση του σταμάτησε τον Ιούνιο του 1943 στο Κούρνοβο, όταν εκτελέστηκε μαζί με άλλους αγωνιστές και συντρόφους του, συνολικά 108, από τους Ιταλούς. Οι θεωρητικές του μελέτες είναι διάσπαρτες σε εφημερίδες και περιοδικά του Μεσοπολέμου, ενώ από τα έργα του, η μελέτη του Δημοκρατική ή Σοσιαλιστική Επανάσταση στην Ελλάδα είναι αυτή που αντικρούει το θεωρητικό σχήμα του ΚΚΕ.
Δημήτρης Χαροντάκης
Τα Νέα του ΕΛΙΑ, αρ.
http://www.marxists.org/ellinika/odmaaa/dim_char_mikra192123.htm
———————————————————————–
EPISHS:
«Αν δεν νικιόμασταν στη Μ.Ασία, η Τουρκία θα ‘τανε σήμερα πεθαμένη και εμείς μεγάλη Ελλάδα. Τη “λευτεριά” μας θα την στηρίζαμε στην υποδούλωση του Τουρκικού λαού. Αυτό εμείς δεν το δεχόμαστε. Το αποκρούουμε κατηγορηματικά. Η αστικοτσιφλικάδικη Ελλάδα στη Μ.Ασία πήγε όχι σαν εθνικός απελευθερωτής μα σαν ιμπεριαλιστική δύναμη, όργανο των εγγλέζων μεγαλοκαρχαριών. Πήγαινε όχι μόνο για να διαιωνίσει την ξενική κυριαρχία πάνω στον Τουρκικό λαό μα και να κάνει την Τουρκία αντισοβιετικό ορμητήριο. Γι’ αυτό εμείς όχι μόνο δεν λυπηθήκαμε για την αστικοτσιφλικάδικη ήττα στη Μικρασία μα και την επιδιώξαμε».
(Ριζοσπάστης, 12/07/1935)
————————————————
«Το κόμμα μας εκτέλεσε το Διεθνιστικό χρέος του καταγγέλοντας τον τυχοδιωκτικό χαρακτήρα αυτού του πολέμου. Γιατί ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1919-1922 ήταν από την πλευρά της Ελλάδος, ένας ΑΔΙΚΟΣ, ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΣ και ΑΡΠΑΧΤΙΚΟΣ πόλεμος».
Περιοδικό “Νέος Κόσμος” , Σεπτέμβριος 1951
————————————————–
“Μία από τις άγνωστες ώς τώρα πλευρές του μικρασιατικού πολέμου… είναι οι χειρόγραφες εφημερίδες που εκδίδονταν, οι περισσότερες νομίμως, από τους στρατιώτες στο Μέτωπο… Και τούτο για δύο λόγους:
…δεύτερον, αποκαλύπτει το έδαφος στο οποίο έδρασε μία χούφτα –όχι περισσότεροι από 200 αγωνιστές– κομμουνιστών στρατιωτών εναντίον του πολέμου. Παρά το μικρό αριθμό τους, η αντιπολεμική δράση τους είχε μεγάλο μερίδιο στην ήττα του ελληνικού ιμπεριαλισμού.”
Δ. Χαροντάκη, “Οι εφημερίδες των στρατιωτών του Μικρασιατικού Μετώπου 1921-22” , περιοδικό “Τα νέα του Ε.Λ.Ι.Α”, τεύχος 62, Καλοκαίρι 2003.
——————————————-
Μέχρι και σήμερα το ΚΚΕ δηλώνει στην επίσημη ιστοσελίδα του: «Η μικρασιατική εκστρατεία ήταν ένας πόλεμος άδικος και κατακτητικός. Τα στρατευμένα παιδιά του λαού δε στάλθηκαν εκεί για την απελευθέρωση των υπόδουλων αδελφών, αλλά χρησιμοποιήθηκαν από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις για την κατάπνιξη της τουρκικής εθνικής αντίστασης που απόβλεπε στην κατάκτηση και κατοχύρωση της εθνικής ανεξαρτησίας της Τουρκίας».
Εφημερίδα InPress, 02/09/2007
————————————-
http://dimitrisdoctor.blogspot.com/2007_06_01_archive.html
ΟΠΟΙΟΣ ΞΕΡΕΙ ΑΠΟ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΙΓΟΥΡΑ ΘΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΟΤΙ ΚΑΙ ΟΙ ΚΟΥΜΟΥΝΙΣΤΕΣ ΣΥΝΕΒΑΛΑΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ.ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΗΛΙΘΙΟΥΣ ΛΕΝΕ ΤΟΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΜΑΣ ΑΓΩΝΑ ΤΟΥ 1919-1922 ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΕΝΑ ΘΑ ΤΟΥΣ ΠΩ:ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΟΣ ΜΕ 4.000.000 ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΕΧΩ ΞΑΝΑΔΕΙ.
ser_alexander3
το ζήτημα της συμπεριφοράς της ελλαδικής Αριστεράς (ΣΕΚΕ, μετέπειτα ΚΚΕ)τα κρίσιμα χρόνια προσπαθήσαμε να το προσεγγίσουμε σε βάθος:
http://pontosandaristera.wordpress.com/2007/07/17/2006/
Η ευθύνη όμως για την τρομακτική Μικρασιατική Καταστροφή βαρύνει αποκλειστικά τα κόμματα και τα πρόσωπα που άσκησαν την εξουσία και κληθηκαν να διαχειριστούν μια μοναδική ιστορική πρόκληση…
Μ-π
[...] -Σφαγή της Σμύρνης: ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ 1.238 [...]
Pingback από -Ένας χρόνος Π&Α « Πόντος και Αριστερά | Δεκεμβρίου 25, 2007
Δείτε πως οι φασίστες, οι πολιτικοί απόγονοι των συνενόχων της Γενοκτονίας των Ελλήνων στην Ανατολή, ενσωματώνουν και εκμεταλλεύονται την τραγική μας εμπειρία:
http://xryshaygh.wordpress.com/2007/12/28/megalh_idea/
[...] Πέθανε ο Μικρασιάτης αγωνιστής λίγο πριν κλείσει τα εκατό του χρόνια. Γεννήθηκε στη Φώκαια της Ιωνίας. Έγινε πρόσφυγας στα 6 του χρόνια λόγω των πρώτων διωγμών. Επέστρεψε και πάλι στην πατρίδα του το 1918 για να την εγκαταλείψει οριστικά με την Μικρασιατική Καταστροφή. [...]
Pingback από -Καλό ταξίδι μπαρμπα-γιάννη… « Πόντος και Αριστερά | Ιανουαρίου 7, 2008
Λιγα στοιχεια για την δράση του Κεμαλισμου στην Μικρα Ασια.
http://www.youtube.com/watch?v=656DfxoRyYs
http://www.youtube.com/watch?v=7Zcv3MLBAgo
ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ 2001
(από Athens-Indymedia)
Από ένα εκπληκτικό άρθρο για την Μικρασιατική καταστροφή και την γενοντονία που δε βλέπω να ιδρώνει κανενός το αυτάκι του παρά μόνο όταν πρόκειται για αλλοεθνείς..πότε ένα ελληνικό αριστερό κόμμα ή η ελίτ του μίλησε γι’ αυτό το ζήτημα και τι μπούρδες είπε΄..Παρεπιπτόντως είδε κανείς πουθενά απο αυτόύς τους κυρίους να γίνεται καμμιά αναφορά στον τελευταίο διωγμό του 55′ στην Πόλη..είχαμε και επέτειο προ ημερών..Αν έγραψε ποτέ κάτι ο κ. Μηλιος σχετικά με αυτό ή οι “κλίκα” του να το μάθουμε ευχαρίστως..
Χαρακτηριστική και αποκαλυπτική υπήρξε η συζήτηση που διεξήχθη το 2001 για το εάν το 1922 αποτέλεσε εν τέλει μία «Καταστροφή» του ελληνισμού ή μία «Γενοκτονία».
Στις 24 Σεπτεμβρίου 1998, η Βουλή συζήτησε και ψήφισε ομοφώνως την καθιέρωση της 14ης Σεπτεμβρίου ως «ημέρας εθνικής μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το τουρκικό κράτος». Η πρόταση νόμου είχε κατατεθεί στη Βουλή, τον Μάιο του 1997. Όμως αυτή η απόφαση έμεινε κενό γράμμα, διότι το προεδρικό διάταγμα, που υπεγράφη από τον Υπουργό Πολιτισμού στις 9 Φεβρουαρίου του 2001, εν συνεχεία «πάγωσε» μετά από πολλές εμφανείς και αφανείς παρεμβάσεις. Ορισμένες από αυτές κατέγραψε ο Ν. Φίλης από την εφημερίδα Αυγή η οποία πρωτοστάτησε στην «κινητοποίηση» για το πάγωμα της απόφασης:
Ο πρόεδρος του ΣΥΝ Ν. Κωνσταντόπουλος, με μια καθαρή τοποθέτηση κατά τη συνάντησή του με τον υπ. Εξωτερικών Γ.Α. Παπανδρέου την περασμένη Τετάρτη, ζήτησε «να επανεξεταστεί η απόφαση της Βουλής των Ελλήνων για ‘γενοκτονία’», τονίζοντας ότι πρόκειται για ανιστόρητη και αντιεπιστημονική άποψη.
Ο πρόεδρος των «Φιλελευθέρων» Στ. Μάνος με σαφήνεια ζήτησε να μην προωθηθεί το σχ. Π.Δ. Πιο συμβιβαστική, η Ντόρα Μπακογιάννη χαρακτήρισε πρόχειρη και καιροσκοπική την προώθηση του σχ. Π.Δ., σημειώνοντας ότι έτσι βλάπτεται η διεθνής εικόνα της χώρας.1
Στα Νέα της 24ης Φεβρουαρίου 2001 διαβάζουμε περισσότερες λεπτομέρειες για το ίδιο θέμα:
«Η απόφαση για την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος συνέπεσε με την απόφαση του γαλλικού κοινοβουλίου να αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Αρμενίων και προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Τουρκίας. Παρά το ότι η ψήφιση του νόμου είχε γίνει ομόφωνα, κάποιοι είχαν εκφράσει τότε την άποψη ότι στόχος της ενέργειας αυτής ήταν η παρενόχληση της πολιτικής της βήμα προς βήμα προσέγγισης με την Τουρκία. Μια μερίδα του πολιτικού κόσμου αναθεώρησε τη στάση της, ζητώντας την ακύρωση του νόμου, υιοθετώντας το σκεπτικό ότι ο όρος γενοκτονία δεν ανταποκρίνεται στην ιστορική πραγματικότητα. Επανεξετάζοντας τα δεδομένα, και λαμβάνοντας υπ’ όψιν της την ελληνοτουρκική προσέγγιση των τελευταίων ετών, η κυβέρνηση αποφάσισε να απαλείψει τον όρο γενοκτονία από το επίμαχο Προεδρικό Διάταγμα».2
Και εάν η Κυβέρνηση για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας θα αποσύρει το Π.Δ., η Αριστερά θα αναλάβει, όπως πάντα, να προσφέρει τα ιδεολογικά όπλα του πολέμου. Ο Άγγελος Ελεφάντης θα γράψει στο ίδιο τεύχος των Νέων πως δεν υπάρχει κανένας λόγος να αναγορεύσομε την 14 Σεπτεμβρίου του 1922 ούτε καν σε ημέρα εθνικής μνήμης:
«Δεν γνωρίζω αν το ελληνικό κράτος έχει χαρακτηρίσει κάποια άλλη ημερομηνία της Νεοελληνικής Ιστορίας ως ημέρα «εθνικής μνήμης». Υπάρχουν οι επίσημες εθνικές εορτές και πολλές άλλες ιστορικές επέτειοι. [] δεν υπάρχει κάποιος ειδικός λόγος ώστε η 14η Σεπτεμβρίου να εξαρθεί ως ημέρα εθνικής μνήμης. Όλη η Ιστορία πρέπει να είναι αντικείμενο εθνικής, δηλαδή συλλογικής, μνήμης».3
Η Μικρασιατική Καταστροφή δεν είναι πλέον το σημαντικότερο ιστορικό γεγονός του νεώτερου ελληνισμού, δεν σημαδεύει καταλυτικά την ιστορική μας διαδρομή, δεν σφραγίζει την ίδια μας την καθημερινότητα, όχι, διότι «όλη η ιστορία πρέπει να γίνει αντικείμενο μνήμης»! Και προχωρούμε πιο πέρα, στην ουσία του ιστορικού αναθεωρητισμού της παραδοσιακής Αριστεράς:
«Στη συλλογική, λοιπόν, συνείδηση, από το 1922 μέχρι σήμερα, η Μικρασιατική Καταστροφή ήταν καταστροφή.[ ] Ήταν καταστροφή του ελληνικού στρατού. Καταστροφή του Ελληνισμού της Μ. Ασίας, των προαιώνιων κοιτίδων του, του ελληνικού πολιτισμού του και των ανθρώπων του, καταστροφή που ήλθε ως συνέπεια του ελληνικού μεγαλοϊδεατισμού. Επήλθε ως συνέπεια ενός αιματηρού πολέμου στον οποίο η Ελλάδα όχι μόνον ήρξατο πρώτη χειρών αδίκων, αλλά ενεπλάκη σε ένα αδιέξοδο για σκοπούς κατακτητικούς και όχι απελευθερωτικούς…. Έχοντας υιοθετήσει τη χίμαιρα των «πέντε θαλασσών και των τριών ηπείρων», που και τις δυνάμεις της υπερέβαινε και για τη δικαιολογημένη αντίσταση του τουρκικού λαού αδιαφορούσε και την τότε διεθνή συγκυρία υποτιμούσε, ενεπλάκη σε έναν αδυσώπητο πόλεμο στον οποίο υπήρξαν, εκτός από τις πολεμικές καταστροφές, και εκατέρωθεν παραβιάσεις και αγριότητες εις βάρος των αμάχων πληθυσμών».4
Έτσι λοιπόν η Καταστροφή είναι «συνέπεια του ελληνικού μεγαλοϊδεατισμού. Ούτε καν και του ελληνικού μεγαλοϊδεατισμού. Δεν αναφέρεται έστω κάποια τουρκική ευθύνη στις σφαγές που προηγήθηκαν, για να μη μιλήσουμε γι’ αυτές που ακολούθησαν. Τίποτε δεν προηγήθηκε για δέκα ολόκληρα χρόνια –1908 έως 1918– από την τουρκική πλευρά! Και όμως για τον Ελεφάντη, «η Ελλάδα ήρξατο χειρών αδίκων», η δε Τουρκία είχε όλα τα δίκαια με το μέρος της και, στη χειρότερη περίπτωση, «υπήρξαν εκατέρωθεν παραβιάσεις και αγριότητες εις βάρος των αμάχων πληθυσμών». Συνεπώς δεν υπάρχει καμία βάση για αναφορά σε γενοκτονία, ούτε καν σε «ημέρα εθνικής μνήμης». Πρόκειται, αντίθετα, για «ημέρα ιστορικής αμνησίας»!
Ιδού, λοιπόν, το νόημα που θέλει να προσδώσει στην «Καταστροφή» αυτός ο ιστορικός αναθεωρητισμός: Πρόκειται για μια «Καταστροφή» που εμείς οι ίδιοι προκαλέσαμε και όχι για μια ακόμα –κορυφαία– αιματηρή πράξη σε μια ιστορία αντιπαραθέσεων με την τουρκική κατάκτηση. Τα δύο ή τα δυόμισι εκατομμύρια των Ελλήνων της Μικράς Ασίας δεν αποτελούσαν εθνικοαπελευθερωτικό διακύβευμα! Όχι μόνον επιζητείται η «εθνική αμνησία», την οποία εν τέλει εύχεται ο συγγραφέας, και η παράδοσή μας σήμερα στον τουρκικό επεκτατισμό, αλλά και συρρικνώνεται μικρόψυχα το 1922 σε ένα «γεγονός» – για το οποίο η ευθύνη θα πρέπει να αποδοθεί σε κάποιους πολιτικούς χειρισμούς (καλούς ή κακούς και ας δεχτούμε κάκιστους). Συσκοτίζεται κατ’ αυτό τον τρόπο η τραγική διάσταση ενός γεγονότος που αποτέλεσε τον ιστορικό επίλογο 3.000 χρόνων ιστορίας: η γλώσσα του Ομήρου και του Ηράκλειτου δεν θα ξανακουσθεί στις ακτές της Ιωνίας. Και γι’ αυτό το γεγονός εμείς οι Έλληνες –πλην Λακεδαιμονίων– γνωρίζουμε ποιοι είναι υπεύθυνοι από την άποψη της μεγάλης ιστορικής διάρκειας και όχι της μικροϊστορίας ενός Βενιζέλου, ή ενός Γούναρη. Ναι, δεν υπάρχει σημαντικότερη ημέρα μνήμης για τον νεώτερο ελληνισμό από την 14η Σεπτεμβρίου!
Ορθότατα, λοιπόν, ο ελληνικός λαός μίλησε για «Καταστροφή» και έτσι θα συνεχίσει να την αποκαλεί. Όμως αυτό δεν αναιρεί πως απετέλεσε και μία «γενοκτονία», σύμφωνα με τον ορισμό που έχει δοθεί πρόσφατα και αφορά την εξόντωση μιας ολόκληρης εθνοτικής ή εθνικής ομάδας. Ο ιστορικός Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, υπέρμαχος της άποψης ότι δεν πρόκειται για γενοκτονία, αναφέρει ότι «μιλάμε λοιπόν για μια τάξη μεγέθους περίπου 450.000 ατόμων. Είναι σχεδόν μισό εκατομμύριο. Δεν είναι λίγοι και δεν χρειάζεται να τους φουσκώνουμε».5 Από αυτούς τους 450.000 οι 50.000 αφορούσαν στρατιωτικές απώλειες και οι 400.000 αμάχους. Αν, σύμφωνα με τον μάλλον αυθαίρετο και συρρικνωμένο υπολογισμό του Καλλιβρετάκη, ο συνολικός ελληνικός πληθυσμός της Μικράς Ασίας ήταν περίπου 1.800.000 άτομα, οι 400.000 αποτελούν το 23% του συνόλου. Άραγε αυτό αποτελεί «γενοκτονία» ή όχι;!
O Δημήτρης Σκάλκος, μέλος της Ε.Ε. των «Φιλελεύθερων», θα προσθέσει τη δική του πινελιά στη συζήτηση που διεξάγεται στη Αυγή:
«…ορισμένοι κύκλοι, εγκλωβισμένοι σε παρελθόντα ερμηνευτικά σχήματα και προβάλλοντας αμφισβητήσιμα στοιχεία, μοιάζουν να αισθάνονται άβολα με την διαφαινόμενη(;) προοπτική εξομάλυνσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων, σχέσεις πάνω στις οποίες η σκιά της ιστορίας πέφτει βαριά και καταθλιπτική, δυσχεραίνοντας τις όποιες προσπάθειες προσέγγισης επιχειρούνται. Οι συνηθισμένοι κήρυκες της μισαλλοδοξίας, οι εργολάβοι της υπεράσπισης των «εθνικών συμφερόντων», αυτοί που αυτόκλητα παραδίδουν μαθήματα εθνικοφροσύνης, υιοθετούν μία βαθιά συντηρητική προσέγγιση των πραγμάτων. Με το βλέμμα στραμμένο στο παρελθόν, κινούνται σε νεκρό χρόνο, αιχμάλωτοι ενός α-χρονικού ιστορικισμού».6
Το στέλεχος της φιλελεύθερης Δεξιάς, συναινώντας με τους εκφραστές της «φιλελεύθερης Αριστεράς», υποστηρίζει πως παραμένουμε εγκλωβισμένοι σε έναν «α-χρονικό ιστορικισμό» και πως για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις το πρόβλημα που δυσχεραίνει τις «απόπειρες προσέγγισης» είναι «η σκιά της ιστορίας» και όχι βέβαια η σκιά των τουρκικών τεθωρακισμένων στην Κύπρο και των τουρκικών αεροπλάνων πάνω από τα ελληνικά νησιά! Και δεν κατανοεί πως η προσκόλλησή μας στον «α-χρονικό συντηρητισμό», αποτελεί ένα έσχατο ανάχωμα στην επιχειρούμενη μεταβολή μας σε κράτος υποτελές στον νεο-τουρκικό επεκτατισμό, που επανακάμπτει πλησίστιος μετά το 1922.
Η συζήτηση για το 1922, για τη γενοκτονία –ή αν προτιμάτε την «εθνοκάθαρση»– του Μικρασιατικού ελληνισμού, δεν αφορά την «ιστορία» και την ιστορική μνήμη κατά τον ίδιο τρόπο που την αφορά η γερμανοϊταλική Κατοχή, π.χ., παρόλο που η τελευταία είναι πιο πρόσφατη. Το 1922 «δουλεύει» στη σημερινή πραγματικότητα, συνεχίζεται στην Κύπρο και το Αιγαίο, απειλεί τη Θράκη και τα νησιά, καθορίζει τους προσανατολισμούς της εσωτερικής και εξωτερικής μας πολιτικής, σφραγίζει καθοριστικά το μέλλον του ελληνισμού. Ή μήπως δεν αποτελεί εθνοκάθαρση και πολιτιστική γενοκτονία ο εξανδραποδισμός των 200.000 Ελλήνων της Βόρειας Κύπρου; Όποιος επιθυμεί τη λήθη της «γενοκτονίας» απεργάζεται –από ιδεολογική τύφλωση ή/και δουλοφροσύνη– την ολοκλήρωσή της για το σύνολο του ελληνισμού. Όχι βέβαια τη σφαγή ή την εκδίωξη των υπολοίπων Ελλήνων –το «πολύ-πολύ» την εκδίωξη των Κυπρίων, των Θρακών και κάποιων Αγαιοπελαγιτών– αλλά, μέσω της απειλής και της εσωτερίκευσης του φόβου, τη μεταβολή του ελληνικού κράτους, για άλλη μια φορά, μετά από χιλίων χρόνων προσπάθειες του τουρκικού επεκτατισμού, σε κράτος υποτελές στο «σουλτανάτο της Άγκυρας». Και μόνον ένας «α-χρονικός ιστορικισμός», η συνείδηση δηλαδή πως το ’22 συνεχίζεται, μπορεί να μας επιτρέψει να αντισταθούμε, έστω για ορισμένα χρόνια ακόμα. Διότι δυστυχώς, στην περιοχή μας, η Ιστορία με κεφαλαίο Ι, και όχι η «μικρή ιστορία» της καθημερινότητας, συνεχίζει να γράφεται με τα υλικά της μεγάλης διάρκειας. Στην Παλαιστίνη, στο Κοσσυφοπέδιο και τη Σερβία, στην Κύπρο, στο Ιράκ, στο Κουρδιστάν, αίμα, δάκρυα και εξανδραποδισμός, «εθνοκαθάρσεις» και γενοκτονίες βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη, και όσοι επιχειρούν τη λήθη της ιστορίας, της ιστορίας στις μεγάλες και «βαριές» της συνιστώσες, την αντιπαράθεση των ιστορικών υποκειμένων, προετοιμάζουν νέες πικρίες και υποταγές. Το αντιθετικό δίπολο τουρκικός επεκτατισμός-ελληνική αντίσταση δεν θα εξαλειφθεί παρά μόνον εάν λείψει ο ένας από τους όρους που το συνθέτουν, είτε σιγήσει κάποτε ο τουρκικός επεκτατισμός είτε εξαλειφθεί κάθε απόπειρα αντίστασης του ελληνισμού. Και αυτό, το τελευταίο, μας καλούν να πράξουμε οι οπαδοί της ιστορικής αμνησίας.
Όσο για τους συγγραφείς του «Ιού» της Ελευθεροτυπίας, σε άρθρο με τον τίτλο «Καθένας κι η γενοκτονία του», θα μας υπενθυμίσουν και τις δικές μας «αγριότητες»:
Απομένει να δούμε τι θα γίνει αν ανάλογες εμπνεύσεις επικρατήσουν και αντίπερα του Αιγαίου: αν λ.χ. κάποιοι Τούρκοι εθνικιστές, από τους οποίους είναι γεμάτη η γειτονική μας χώρα, «θυμηθούν» κι αυτοί τη «γενοκτονία» των τουρκομουσουλμανικών πληθυσμών του Μοριά το 1821 και των Βαλκανίων, εν γένει, το 1912-13… «Τούρκος μη μείνει στο Μοριά, μηδέ στον κόσμον όλο», δεν ήταν άλλωστε το θούριο και του δικού μας εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα; […]7
Δεδομένου λοιπόν ότι και εμείς «απειλούσαμε» τους Τούρκους στον δικό μας εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, και κάναμε τα «δικά» μας στην Τριπολιτσά, ας μην μιλάμε για τη γενοκτονία του μικρασιατικού ελληνισμού γιατί και οι Τούρκοι εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα έκαναν. Και με αυτόν τον τερατώδη ιστορικό συμψηφισμό, μπορούμε να προχωρήσουμε στο εγχείρημα της λήθης και της «συνεργασίας».
Αυτό, εξάλλου, υπήρξε το μεγάλο εγχείρημα της, επί ογδόντα χρόνια, συσκότισης του «’22» και το κομβικό σημείο που καθόρισε τη στρεβλή ιδεολογική εξέλιξη της ελληνικής Αριστεράς στο εθνικό ζήτημα συνολικά: Η Μικρασιατική Καταστροφή αποτέλεσε τη συνέπεια της Μεγάλης Ιδέας και της «ιμπεριαλιστικής εξόρμησης» του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία. Η Τουρκία με τον Κεμάλ πραγματοποίησε μια εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση και έριξε τον ελληνικό στρατό στη θάλασσα. Η ήττα του ελληνικού στρατού συμπαρέσυρε στην Καταστροφή και τους ελληνικούς πληθυσμούς, οι οποίοι υπέστησαν σφαγές και διώξεις, διότι συνταυτίστηκαν με τον κατακτητικό ελληνικό στρατό. Οι Έλληνες, που μέχρι το 1912 έκαναν εθνικοαπελευθερωτικούς πολέμους, έγιναν με τη σειρά τους ιμπεριαλιστές και αυτό πλήρωσαν οι ελληνικοί πληθυσμοί της Μικράς Ασίας. Αυτό το σχήμα θα γίνει σήμερα ηγεμονικό μέσα στις ηγέτιδες ελίτ, τα Πανεπιστήμια, γιατί όχι και στην Μέση Εκπαίδευση.
Έτσι αποσιωπάται το γεγονός πως το σχέδιο της εκδίωξης των χριστιανικών πληθυσμών από τη Μικρά Ασία προηγείται της ελληνικής απόβασης κατά πολλά χρόνια, και πως οι μαζικές εκτοπίσεις του 1915, που αφορούσαν τουλάχιστον 500.000 άτομα, εντάσσονταν στο ίδιο μακροπρόθεσμο σχέδιο με την Αρμενική Γενοκτονία. Διαβάζουμε τον ιστορικό Αλέξη Αλεξανδρή:
«Η πρώτη ουσιαστική ρήξη ανάμεσα στο Κομιτάτο και την ελληνοθωμανική ηγεσία έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια των πρώτων βουλευτικών εκλογών (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1908). Η εντυπωσιακή διαδήλωση διαμαρτυρίας που πραγματοποιήθηκε από τους Έλληνες της Κωνσταντινούπολης, τον Οκτώβριο του 1908, αντανακλούσε το έντονο αίσθημα καχυποψίας που είχε υποκαταστήσει την αρχική ευφορία του ελληνορθόδοξου μιλλέτ για τη νεοτουρκική επανάσταση. [ ] Από τον Αύγουστο του 1909 τέθηκε σε εφαρμογή ο εμπορικός αποκλεισμός των ελλήνων εμπόρων και επιχειρηματιών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το μποϊκοτάζ. Η κατάσταση για τον ελληνισμό έγινε δυσχερέστερη τον Ιούνιο του 1913, όταν η τριανδρία του Κομιτάτου, οι Εμβέρ, Ταλαάτ και Τζεμάλ, αναδείχθηκε πλέον πανίσχυρη, ελέγχοντας πλήρως –ιδιαίτερα μετά τους Βαλκανικούς πολέμους– την οθωμανική κρατική και στρατιωτική μηχανή.[ ]
Η θέση των Ελλήνων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία επιδεινώθηκε στο μεταξύ με την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου (Ιούλιος 1914). Κατά τη διάρκεια του πολέμου το κύμα των ανθελληνικών διωγμών επιτάθηκε και κορυφώθηκε με τη δημιουργία των διαβόητων ταγμάτων εργασίας (Amele Taburlari), στα οποία κατατάσσονταν οι χριστιανοί υπήκοοι του Σουλτάνου. Αντιμέτωπη με τον κίνδυνο εκρίζωσης του μικρασιατικού ελληνισμού, η ελληνική κυβέρνηση προέβη σε αλλεπάλληλα διαβήματα προς την Υψηλή Πύλη, καταδικάζοντας την πολιτική των διωγμών. Όταν άτακτες ένοπλες ομάδες Τούρκων περικύκλωσαν το Αϊβαλί, ο έλληνας πρέσβης στην Κωνσταντινούπολη Δημήτριος Πάνας προειδοποίησε τον Μέγα Βεζίρη ότι, αν οι Τσέτες εισέβαλλαν στην ελληνική πόλη, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις θα οξύνονταν. Μολονότι η εισβολή των Τούρκων στις ελληνικές παραλιακές πόλεις απεφεύχθη, η Αθήνα δεν κατόρθωσε να ανατρέψει την ανθελληνική πολιτική των Νεότουρκων, με αποτέλεσμα να επεκταθούν με γοργό ρυθμό οι διωγμοί στη μικρασιατική ύπαιθρο.
Από το 1913 μέχρι το 1918, γύρω στους 130.000 Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας βρήκαν καταφύγιο στην ελληνική Μακεδονία, 70.000 στα νησιά του Αιγαίου και 30.000 στη νότια Ελλάδα. Άλλοι 50.000 εκτοπίστηκαν στη μικρασιατική ενδοχώρα».8
Πάνω στο ίδιο ζήτημα διαβάζουμε το κείμενο ενός αναγνώστη της Αυγής, του Δ.Α. Μαυρίδη, αγανακτισμένου από την εκστρατεία της εφημερίδας εναντίον της αναγνώρισης της γενοκτονίας, τα ακόλουθα αναντίρρητα και εμπεριστατωμένα στοιχεία για το μέγεθος της «γενοκτονίας», καθώς για τη στιγμή της έναρξης των διώξεων:
Οι αριθμοί που θα παραθέσουμε οφείλονται στον λόγιο και δημοσιολόγο Α.Α. Πάλλη (1883-1975):
Μια σύνοψη των στοιχείων αυτών, όπως και βιβλιογραφία, δημοσιεύτηκε στον Α’ τόμο του «Δελτίου του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών» το 1977. Τα γεγονότα στα οποία αναφερόμαστε είναι τα ακόλουθα:
*Ο πρώτος διωγμός του 1914, με στόχο τα παράλια της Μικράς Ασίας και το εσωτερικό της Ανατολικής Θράκης. Εκτός από το κλίμα τρόμου δεν φαίνεται να έγιναν τότε σημαντικές σφαγές. Ένας αριθμός από 86.363 πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στις ελεύθερες ελληνικές περιοχές.
* Οι μεγάλοι οργανωμένοι διωγμοί του 1915 και εφεξής, όταν 483.212 άτομα από τα παράλια της Μικράς Ασίας, της Ανατολικής Θράκης και τον Πόντο εκτοπίσθηκαν στα ενδότερα της Ανατολής υπό εξοντωτικές συνθήκες. Οι εκτοπισμοί οργανώθηκαν μετά από υπόδειξη του Γερμανού αρχιστράτηγου του τουρκικού στρατού, Λίμαν φον Σάντερς [ ] επαναπατρίσθηκαν μόλις 200.000 άτομα. Έχουμε απώλεια που ανέρχεται σε 280.000 άτομα.
* Ο Μικρασιατικός Πόλεμος με την ακόλουθη Μικρασιατική Καταστροφή. [ ] Ο Α.Α. Πάλλης υπολόγισε τις απώλειες των ρωμαίικων πληθυσμών κατά τα τραγικά αυτά γεγονότα σε τουλάχιστον 640.000 άτομα.
Οι υπολογισμοί αυτοί αφήνουν ένα σύνολο απωλειών περί τα 920.000 άτομα. [ ] Τέτοια φθορά δεν εξηγείται με τους εκατέρωθεν πολεμικούς βαρβαρισμούς, αλλά μόνον ως αποτέλεσμα μιας συστηματικής, οργανωμένης και καθολικής προσπάθειας αφανισμού.
[ ] Σε μας μένει η απορία για το ποιος και γιατί «επιβάλλει αναθεώρηση της ιστορίας».9
Τέλος, σύμφωνα με τους Αλεξανδρή-Κιτρομηλίδη, τα θύματα της Μικρασιατικής καταστροφής πρέπει να ανέρχονται σε 700.000 άτομα 10 «αριθμός πού σαφώς δίνει τη διάσταση γενοκτονίας σε βάρος του ελληνισμού της Ανατολίας»11.
Κατά συνέπεια, ο διαμελισμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η δημιουργία νέων εθνικών κρατών –και τουρκικού και κουρδικού– αποτελούσε μονόδρομο για την επιβίωση των διαφορετικών εθνών και εθνοτήτων. Σε αυτά τα πλαίσια πραγματοποιείται η Μικρασιατική εκστρατεία. Και παρά τα τεράστια λάθη που έγιναν, και την προσκόλληση στους Δυτικούς συμμάχους και τα συμφέροντά τους, παρά τις εσωτερικές αντιθέσεις του ελληνικού στρατοπέδου, παρά το τραγικό σφάλμα της μεταπολίτευσης του 1920, οι ελληνικές διεκδικήσεις παρέμεναν σε εθνικο-απελευθερωτικά πλαίσια, επικεντρωμένες στη Σμύρνη και την Ανατολική Θράκη. Τα περί «ελληνικής ιμπεριαλιστικής επίθεσης» στην «εθνικοαπελευθερωτική» Τουρκία αποτελούν ένα τεράστιο ιστορικό ψεύδος: Η επιτυχία αυτού του «εθνικο-απελευθερωτικού αγώνα» επέτρεψε στην μειοψηφία του μικρασιατικού πληθυσμού, τους Οθωμανούς Τούρκους, να εξανδραποδίσουν τους χριστιανικούς πληθυσμούς και να ενσωματώσουν βιαίως τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς σε μια εκ των άνω δημιουργημένη τουρκική ταυτότητα. Και μόνον η αντίσταση των Κούρδων και των Αράβων της Αλεξανδρέττας και η παρουσία των Αλεβίδων, υπενθυμίζουν σήμερα το πολυεθνικό, μουσουλμανικό –μη τουρκικό– μωσαϊκό της Μικράς Ασίας.
Με μια τέτοια ερμηνεία της Μικρασιατικής Καταστροφής μπορούσε να θεμελιωθεί και ο «ιμπεριαλιστικός χαρακτήρας» του ελληνικού κράτους, να διεκδικείται η «αυτονομία» της Μακεδονίας, να καταδικάζεται μετά το 1964 το αίτημα της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα ως «εθνικιστικό», καθώς και κάθε αναφορά περί Βορείου Ηπείρου, να δικαιολογείται η τουρκική εισβολή το 1974, να αναγνωρίζεται το δικαίωμα των Σλαβομακεδόνων να αυτοαναγορεύονται «Μακεδόνες, απόγονοι του Μ. Αλεξάνδρου». Όλα είναι επιτρεπτά εφόσον στρέφονται κατά της «ιμπεριαλιστικής πατρίδας».
Μόνον έτσι μπορούμε να κατανοήσουμε και τον συναγερμό που προκάλεσε στην «αντι-εθνικιστική Αριστερά» το ζήτημα της αναγνώρισης της γενοκτονίας, διότι πλέον η λέξη «Καταστροφή» θα έπαυε να συνδηλώνει, «δημιούργημα του ελληνικού μεγαλοϊδεατισμού» και θα υπογράμμιζε μάλλον ως αιτία της Καταστροφής την γενοκτονία-εθνοκάθαρση του κεμαλισμού. Η αναγνώριση της γενοκτονίας θα έριχνε στον κάλαθο των αχρήστων τα ιδεολογήματα των καθεστωτικών διανοουμένων για τον «εθνικισμό της Ελλάδας» γενικότερα. Και οι ιδεολογικές συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης δεν διέλαθαν της προσοχής ούτε των Τούρκων, ούτε των δυτικών συμμάχων, με αποτέλεσμα οι συντονισμένες πιέσεις τους να οδηγήσουν στην παραπομπή του ζητήματος στις καλένδες, αποκαθιστώντας την απειλούμενη ιδεολογική ηγεμονία των οργανικών διανοουμένων του ύστερου μεταπολιτευτικού καθεστώτος.
Και έτσι –υπέρτατος κόλαφος– η ελληνική Πολιτεία αρνήθηκε να πραγματοποιήσει την αναγνώριση της γενοκτονίας του μικρασιατικού ελληνισμού για να το πράξει η Πολιτεία… της Νέας Υόρκης!
Η Πολιτεία της Νέας Υόρκης, ως παγκόσμια ηγέτιδα δύναμη στην προάσπιση των βασικών ανθρωπίνων και κοινωνικών δικαιωμάτων, κατέχει κυρίαρχο ρόλο στην αναγνώριση γεγονότων της ιστορίας, πολλά από τα οποία είναι τραγικά και οδυνηρά, από τα οποία η ευρύτερη κοινωνία μας μπορεί να εξάγει χρήσιμα διδάγματα. Τέτοια ιστορικά γεγονότα είναι η Καταστροφή της Πόλης της Σμύρνης και η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας.[ ]
Οι Έλληνες αυτοί, των οποίων οι πρόγονοι ζούσαν σε κοινότητες στην περιοχή της σημερινής Βόρειας Τουρκίας κοντά στην Μαύρη Θάλασσα για περισσότερα από τρεις χιλιάδες χρόνια, αποδεκατίστηκαν από τις Αρχές της Τουρκίας προκειμένου να εκδιωχθούν από τις προγονικές τους πατρίδες μαζί με τους Αρμενίους και τους Ασσυρίους. Από το 1915 ως το 1923, οι Έλληνες της Μικράς Ασίας υπέστησαν αδιανόητες βιαιότητες κατά τη διάρκεια της συστηματικής προσπάθειας της Τουρκικής Κυβέρνησης να τους απομακρύνει από την περιοχή. Ελληνικές πόλεις και χωριά καταστράφηκαν ολοσχερώς ενώ εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες σφαγιάστηκαν σε περιοχές όπου ο ελληνικός πληθυσμός αποτελούσε την πλειοψηφία, όπως στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, τον Πόντο και τις περιοχές γύρω από τη Σμύρνη. Όσοι επιβίωσαν, εξορίστηκαν από την Τουρκία και, σήμερα, μαζί με τους απογόνους αποτελούν μέρος του ελληνισμού της διασποράς. [ ]
Για αυτούς τους λόγους, εγώ ο George E. Pataki, Κυβερνήτης της Πολιτείας της Νέας Υόρκης, με το παρόν αναγνωρίζω την 6η Οκτωβρίου του 2002, 80ή επέτειο της Μικρασιατικής Καταστροφής και του αφανισμού των Ελλήνων της Μικράς Ασίας ως ημέρα μνήμης για τη Νέα Υόρκη.12
Η Μικρασιατική Γενοκτονία θα είναι στο εξής ημέρα μνήμης για τη Νέα Υόρκη και «ημέρα αμνησίας» για τους Έλληνες «προοδευτικούς»! (Γιώργος Καραμπελιάς)
http://www.de.sch.gr/mikrasia/
http://www.noitikiantistasis.com/wordpress/?cat=19
Η Μικρασιατική Καταστροφή υπήρξε η μεγαλύτερη καταστροφή στην ιστορία του ελληνικού έθνους από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Για πρώτη φορά ο ελληνικός κόσμος περιορίστηκε στα γεωγραφικά όρια της Ελλάδας, στον Νότο της Βαλκανικής χερσονήσου και στην Κύπρο. Το δράμα που βίωσαν όλες οι χριστιανικές ομάδες της Ανατολής, υπήρξε ο επίλογος της επώδυνης διαδικασίας αντικατάστασης της πολυεθνικής μουσουλμανικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από εθνικά κράτη. Η αντίστροφη μέτρηση για τους Έλληνες -όπως και για τις υπόλοιπες χριστιανικές ομάδες- είχε αρχίσει με το πραξικόπημα των Νεότουρκων.
Ωραία ρε Πόντιε και Αριστερέ, η λεγόμενη Δεξιά ας δεχτούμε ότι πάντοτε κοιτούσε τα συμφέροντά της, οπότε αν δεχτούμε ότι ο διορισμένος Βασιλιάς ο γερμανόφιλος και γερμανογενής, είναι κατά κάποιον τρόπο μέρος της λεγόμενης Δεξιάς, αυτονόητη η ευθύνη του για την τραγωδία. Ο Βενιζέλος όμως; Ο κωλοσφούγγης των Άγγλων; Αυτός δεν έχει την ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ευθύνη; Αυτός δεν πρόδοσε τον Ελληνισμό της Μικράς Ασίας, αυτός ο άσχετος -πράκτορας σύμφωνα με κάποιους- Κρητικάκης ευρωλιγούρης της εποχής του; Και ξέρεις, αν μιλήσεις με κάποιους Κρητικούς ακόμα και σήμερα με κριτική για τον κωλοσφούγγη γυαλάκια τους, θα σου πούνε, “τι μας νοιάζει για τους τουρκόσπορους” και ότι καλά έκανε και αυτός και μας θεωρούσε κάτι σαν “αρμένιους”. Μάλλον του χρωστάνε αιώνια ευγνωμοσύνη τα κρητοκοπελάκια που δεν τους φόρτωσε πολλούς “χολεριασμένους τουρκόσπορους” στο σαρακηνό χασισονήσι τους. Και ερχόμαστε τώρα στην λεγόμενη Αριστερά, την οποία θεωρείς προφανώς ισάξια του Πόντου, ως έννοια, και τις φιγουράρεις δίπλα δίπλα ως τίτλο της διαδικτυακής γωνειάς σου. Εντάξει, η κακή Δεξιά, είπαμε, είναι κακή Δεξιά. Ο Βενιζέλος, ψιλοαριστερός δεν ήτανε; Το κόμμα του εγκλήματος και της προδοσίας σύμφωνα με γνωστό πολιτικό; Αυτό έχει εκφραστεί ποτέ θετικά για τις καταστροφές και τους λαούς Πόντου και Μικρασίας; Μέχρι και για τη Ζουζιλάνδη είναι δυνατόν να διαμαρτυρηθούνε επειδή γίνανε επεισόδια στους δρόμους, οι αυτοαποκαλούμενοι αριστεροί, μόνο για ΟΜΟΓΕΝΕΙΣ πληθυσμούς και τα ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ δικαιώματά τους στην ΥΠΑΡΞΗ δεν τους ενοχλήσανε ΠΟΤΕ καθόλου. Αυτό πως σου φαίνεται ρε Πόντιε; Σου αρέσει; Νιώθεις υποστήριξη;
Τι θέλεις να δηλώνεις λοιπόν ρε κολητάρι; Πόντιος και Αριστερός; Ή Αριστερός και Πόντιος; Έχει διαφορά νομίζω. Είσαι ένας Πόντιος που τυγχάνει και αριστερός, ή ένας αριστερός που τυγχάνει και Πόντιος; Αν ισχύει το πρώτο θα έπρεπε να στιγματίσεις όλους τους υπευθύνους και όχι μόνο αυτούς που σου υπαγορεύουν τα πολιτικά σου κριτήρια.
Ωραία ρε Nemesis, σε λίγο θα μας στείλεις και κανά βρασμένο αυγό – ξέρεις εσύ! – για την επιτυχία της ανάκρισης.
Αν διάβαζες κάποια σχετικά κείμενα που φιλοξενεί το μπλογκ μας θα καταλάβαινες για ποια Αριστερά μιλάμε.
Όμως εσύ πρόσεχε.. γιατί σε βλέπω έτοιμο να μας μιμηθείς και να ονομάσεις τον ψηφιακό σου χώρο σε “Μικρά Ασία και Δεξιά”… Αν όντως το σκέφτεσαι καλύτερα ονόμασέ τον “Μικρά Ασία και Μουσταφά Κεμάλ”. Ε! έχει κάποια διαφορά αλλά όχι τόσο μεγάλη όσο φαντάζεσαι.
Ομέρ Νακρατζίδης
Εχμ, …πραγματικά δεν ξέρω τι ακριβώς υποτίθεται ότι σημαίνει αυτό που είπες με το βρασμένο αυγό. Μην μπερδεύεσαι.
Πράγματι δεν έχω διαβάσει πολλά κείμενα του μπλογκ παρά μόνο αυτά που με ενδιαφέρουν. Δεν το πιασα, ”Ομέρ”, είσαι κάτοικος Ελλάδος ή όχι; Ομέρ σε λένε ή Όμηρο; Αν θέλεις πες μου, γιατί δεν έχω τώρα τον χρόνο να ψάξω το προφίλ σου.
Αν και δεν έχω ψηφιακό χώρο, πολύ βρώμικο ομολογώ το σχολιάκι συσχετισμού ‘Δεξιάς=Κεμάλ’. Μόνο ένα αριστερό βρώμικο μυαλό θα μπορούσε να το συλλάβει. Μήπως ήτανε κάποιος “Δεξιός” που έσφαξε του Πόντιους και τους Μικρασιατες, ή μήπως κάποιο τούρκικο σκυλί; Κλασσικά, σαν αριστερός δεν απαντάς σε τίποτα από αυτά που σε ρωτάω. Αν είσαι κάτοικος Ελλάδος, απάντησε λοιπόν: αυτά που κάνανε οι δεξιοί, σοσιαλβενιζελικοί και λοιπά τότε τα ξέρουμε, αυτά που ΔΕΝ έκανε η ελλαδική αριστερά ΠΟΤΕ για τους ομογενείς οπουδήποτε κι αν βρίσκονται εκτός Ελλάδας, προφανώς για να μην σχετίζετε καθόλου με οτιδήποτε θα μπορούσε να χαρακτηριστεί Εθνικό Ζήτημα του Ελληνισμού, ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΤΑ ΣΧΟΛΙΑΖΕΙΣ ΚΑΘΟΛΟΥ;
Nακρατζίδης…. ελπίζω να μην έχεις καμία συγγένεια με τον γνωστό ..Νακρατζά, ε;
΅Μήπως ήτανε κάποιος “Δεξιός” που έσφαξε του Πόντιους και τους Μικρασιατες, ή μήπως κάποιο τούρκικο σκυλί;΅
Ήταν Δεξιό τούρκικο σκυλί που τάχε κάνει πλακάκια με τους νεοέλληνες δεξιούς και αριστερούς (του ΣΕΚΕ, εάν γνωρίζεις!)
“πολύ βρώμικο ομολογώ το σχολιάκι συσχετισμού” μου άρεσε η έκφραση και σ’ ευχαριστώ!
Ομέρ Νακρατζίδης
Α! Nemesis , τώρα που σε ξαναδιαβάζω αντιλαμβάνομαι ότι είσαι και συ αθώος όπως η φίλη μας η Παρτιζάνα
Για να δεις το πως σκεφτόμαστε, θα σου πρότεινα ένα κείμενο που φιλοξενούμε στο μπλογκ μας και μας εκφράζει απόλυτα.
http://pontosandaristera.wordpress.com/2007/07/17/2006/
Όσον αφορά το επίθετό μου, ναι! σχετίζεται με τον Νακρατζά απολύτως.
Φαντάσου ότι μ΄ ανάγκασε ο άτιμος μ΄αυτά που γράφει να αλλάξω και το επίθετό μου και από ΅Ρεπουσίδης΅να το κάνω προς τιμήν του ΅Νακρατζίδης΅.
Δύσκολη η ζωή φίλε μου.
Κάπου στη συζήτηση για τους χρυσαυγίτες (μάλλον για την παρτιζάνα ! ) υπάρχει αυτή η ΄μεταμόρφωση της ταυτότητας΄.
Ομέρ… και ξερό ψωμί
Αχ ωραία, κέρδισα το τεκμήριο της αθωότητας. Το κείμενο που λες ότι σας εκφράζει απόλυτα είναι από αυτά που έχω ήδη διαβάσει μαζί με όλα τα σχόλια, είναι από αυτά που με ενδιαφέρουν. Δε σε καταλαβαίνω με αυτό το ‘Ομέρ’ τι ακριβώς πιστεύεις ότι υποδηλώνεις. Και όπως αντιλαμβάνεσαι δεν με ενδιαφέρουνε και τόσο πολύ τα σχόλια σοβιετολαγνεικών ονειροξικών γύναιων και κάτι άλλων με ρωσικά ονόματα στο άλλο λινκ που μου προτείνεις.
Όμως, ΔΕΝ μου απάντησες στο ερώτημά μου. Εκτός από το ΣΕΚΕ και τις Ρεπούσηδες, υπάρχει και η άλλη η γνωστή επίσημη αριστερά, δλδ ΚΚΕ, ΣΥΝ, κουτουλουπού. Λοιπόν κολητάρι, αυτοί εάν δεν το έχεις προσέξει, με εσένα εμφανίζουνε μία συνωνυμία ως προς το τι εκπροσωπούνε και τι εκφράζουν. Εντάξει οι κακοί φασίστες, είναι απλά κακοί φασίστες. Οι άλλοι όμως, αυτοί οι σύγχρονοι παντελώς αδιάφοροι ΠΑΝΤΑ αν όχι εχθρικοί για κάθε ΚΑΤΑΠΙΕΖΟΜΕΝΟ ελληνογενή πληθυσμό εντός και εκτός ελλαδικών συνόρων; Για αυτούς δεν έχεις τίποτα να πεις φαίνεται ε; Πέρα από το να τους “εγκαλείς” που και που, με προσοχή μη μας προσβληθούνε τα καημενούλια, να συνειδητοποιήσουνε τα …ΑΥΤΟΝΟΗΤΑ..
Αφού τα λες εσύ ρε “κολητάρι”, τι χρείαν άλλου έχεις;
Φτάνει! Μη με βασανίζεις άλλο!
Φέρε να υπογράψω ότι θέλεις.
Δεν αντέχω άλλο τον πόνο!
Ομέρ Νακρατζίδης
http://www.enet.gr/online/online_text/c=110,id=28294264
Το βαζω και εδώ μπας και καταλάβουν κάποιοι κατι τις..
Α ρε Ομέρ… δαρμενείστωρ, τι τραβάς!
Ομαντεον ασε με ησυχο .
Τι αντιγράφεις από το λινκ; Όποιος πάει θα τα διαβάσει. Πρέπει να το ξαναδιαβάσει δι υποδείξεώς σου;
Σεμνά και ταπεινά!
Ομέρ
Κόρη της Νύκτας
“..Και όπως αντιλαμβάνεσαι δεν με ενδιαφέρουνε και τόσο πολύ τα σχόλια σοβιετολαγνεικών ονειροξικών γύναιων..”
Με τα όποια σχόλια των όποιων σοβιετολαγνεικών και ονειροξικών ανδρών τε και γυκαικών μπορείς να έχεις την όποια σχέση επιθυμείς, να σε ενδιαφέρουνε , να μην σε ενδιαφέρουνε κλπ.
Τις απόψεις σου δε περί αυτών των σχολίων ελεύθερα δύνασαι να καταθέτεις στο παρόν ιστολόγιο.
Αντιλαμβάνεσαι όμως ότι δεν δύνασαι να προσβάλεις δικούς μας μουσαφίριδες και μουσαφίρισσες.
Κουσούρι βλέπεις εξ Ανατολής που μας ξέμεινε και αυτό.
Ο μουσαφίρης είναι ιερός.
mumul
Ομέρ (διαδικαστικό θέμα) η υπερφόρτωση πληροφορίας μπορεί να κάνει πολλούς ανθρώπους να ξεκινήσουν το διάβασμα ενός κειμένου και να σταματήσουν πολύ πριν το τέλος. Αυτός είναι ο λόγος που έβαλα την παράγραφα, και -ναι- την υπέδειξα ως σχετική με τη φιλοσοφία του blog.
όποιος κάηκε στο χυλό…
Μα δεν προσέβαλα τους μουσαφιραίους σου ρε κολητάρι. Θεωρείς τον επιθετικό προσδιορισμό “σοβιετολάγνος” προσβλητικό;
Και αυτά για την ιερότητα του μουσαφίρη πες τα σε κάναν άσχετο, αν ο μουσαφίρης δεν είναι οκ, τρώει και κλωτσιές άμα λάχει…
Επειδή βλέπω ότι αρχίζεις να μπερδεύεσαι πάλι ίσως και λόγω επιλεγμένου ψευδο-ονόματος, είμαι άρρεν, παρόλο που η Νέμεσις είναι, ας πούμε, θηλυκή θεότης….
Nemesis
χαλάρωσε.. υπόγραψα!
Και απ’ ότι βλέπω εύκολα κάνεις “κολλητούς”… Πρώτα εμένα, τώρα τον mumul!
Τι να κάνεις και συ βέβαια;
Στην εποχή των “κολλητών” και των “κουμπάρων” ζούμε!
Ομέρ
Υ.Γ.
Και αν θες να συνεχίσεις αυτή την “καταπληκτική κουβέντα” καλύτερα θάναι να διαλέξεις κάποιο άλλο ποστ και όχι αυτό με τη σφαγή της Σμύρνης.
Έχει χαθεί, όπως φαίνεται, κάθε αίσθηση σεβασμού
Κοίταξε να δεις ‘Ομέρ’, σεβασμός έχει χαθεί από μέρους σου μάλλον, όταν δηλώνεις Αριστερός και νομίζω είναι ο καταλληλότερος χώρος για να γράψω για την παντελή αδιαφορία της ελλαδικής Αριστεράς μέχρι τις μέρες μας για τα δράματα των ελληνογενών Πόντου και Μικρασίας. Το ‘mumul’ τι σημαίνει; Κάποιος άλλος αρθρογράφος του μπλογκ είναι υποθέτω. Να το χαίρεσαι ρε ‘Ομέρ’ (Βρυώνης μου έρχεται αβίαστα στο μυαλό), το ‘Αριστερό’ κομμάτι του χαρακτήρα ή της ύπαρξής σου τελοσπάντων, να τη χαίρεσαι και όλη αυτήν την ‘Αριστερά’, τους ελληνόφωνους που δεν ξέρω αν ταυτίζεσαι ή απλά συνωνυμείς μαζί τους και οι οποίοι ΑΣΕΛΓΟΥΝ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ ΕΠΙ ΕΝΑΝ ΑΙΩΝΑ ΕΠΑΝΩ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΘΝΙΚΟΦΥΛΕΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ΣΟΥ… για τους γνωστούς διεθνιστικούς λόγους..
“…Μα δεν προσέβαλα τους μουσαφιραίους σου ρε κολητάρι. Θεωρείς τον επιθετικό προσδιορισμό “σοβιετολάγνος” προσβλητικό;…”
Νέμεσις
Εικάζω ότι έχεις την ικανότητα να αντιληφθείς ότι δεν αναφέρομαι στο σοβιετολάγνος ή ονειροξικός αλλά στην λέξη “γύναιο”.
Εκτός εάν εσύ δεν θεωρείς προσβολή να απευθύνεσαι σε μια γυναίκα φίλη σου, μάνα σου, γυναίκα σου, μια άγνωστη τέλος πάντον με τον προσδιορισμό γύναιο.
Οπότε λάθος εννόησα…
mumul
ειπε Γυναιων Ε;
———————-
Π &Α γνωριζω οτι δεν μου πεφτει λόγος για το Ποιον οσων εισερχονται στο Μπλογκ σας …
Θυμαμαι ομως οτι οι Αξιολατρευτες αριστερες κυριες προσκληθηκαν στο Μπλογκ σας κατοπιν δικης μου ιδιοχειρης προσκλησεως .. Οταν ερχεται λοιπόν εδώ ο καθε Φασιστας και τις προσβαλλει με την αισχροτηα που χαρακτηριζει το Πραγμα που εχει στη θεση του Εγκεφαλου …η προσβολή αφορά σε ολους μας ….
- Δική μου επιθυμια ειναι λοιπόν να σβυστουν ολες οι αισχροτητες του εν λόγω Φασιστα ….
( για να μην μπω στον πειρασμό να γραψω τι σκεφτομαι για τα αντιστοιχα ακροδεξια … κατι που δεν θα κανω διοτι αποφευγω την ”ταυτιση με τον επιτιθεμενο ” )
Βεβαια εσεις αποφασιζετε …
Σου πέφτει και σου παραπέφτει…
Γράψε ότι επιθυμείς στο ποστ που τους αντιστοιχεί!
Επίσης, αποφεύγουμε να σβήνουμε ασυστόλως πλην των ύβρεων και των άλλων που ξέρεις.
Ο διάλογος με τον κάθε ένα νομίζω ότι είναι επιθυμητός, ακόμα και αν μας χωρίζει άβυσσος!
Ομέρ Νακρατζίδης
”πλην των ύβρεων και των άλλων που ξέρεις.”
Ε για τις Υβρεις λεω του Φασιστοειδους προς τις εδω φιλοξενουμενες Αξιολατρευτες κυριες …τις οποιες εσεις -αλλα και εγώ ιδιοχειρως – προσκαλέσατε…..
τις οποιες -οπως και γενικά την Αριστερα– το φασιστοειδες Προσεβαλλε με τον Αισχρο τροπο που χαρακτηριζε Ανεκαθεν τους Φασιστες ……
Τι διαλογο να κανεις με καποιον ο οποιος εχει προφανεστατους τραμπουκικους τροπους και στοχευσεις …
(δηλαδή να απομακρυνει τον σκεπτομενο και Αριστερό κοσμο απο το Μπλογκ σας και πιθανόν να προσελκυσει και αλλα Φασιστοειδή .. )
– Ειναι δυνατον να ασχολειστε και να δαπανατε χρονο και σχολια με Φασιστες;
Παλι εσεις αποφασιζετε …
Νοσφεράτε,
έχεις μια μοναδική ευκαιρία να μελετήσεις επί πεδίου και να σχολιάσεις, τη σχέση: σεξισμός, καταπίεση της λίμπιντο και ακροδεξιά.
Γιατί να τη χάσεις;
Νομίζω ότι έχει δίκιο ο “Ομέρ” !
Μ-π
Ο. Κ …ειπαμε εσεις αποφασιζετε .
Ομως δεν προκειται να ασχοληθώ με τον Φασιστα …. Εξαλλου ειναι εξαιρετικά Κοινοτοπες
οι φτηνιαρικες ασυναρτησιες που γραφει
…Εχω αλλα σημαντικά να ασχοληθώ Μ- π…
Καλώς!
Εγώ μια ιδέα είχα και μια πρόταση έκανα.
Εξάλλου ούτε και ‘γω πρόκειται να ασχοληθώ.
Νάναι καλά ο Ομέρ, που προτιμά εδώ και λίγο καιρό τις αμπνόρμαλ συμπεριφορές και τους ανορθολογικούς τύπους ανθρώπων!
Μ-π
Ώπα, τι έγινε ρε …………, όλοι μαζί την πέσατε ξαφνικά και δεν καταλαβαίνω τι ακριβώς συμβαίνει. Τώρα είναι στην ουσία που κατάλαβα ότι όταν βλέπω ‘Πόντος και Αριστερά’ το σχόλιο μπορεί να γράφεται από διαφορετικά άτομα! Είχα την εντύπωση ότι όλα τα ‘Πόντος και Αριστερά’ σχόλια γράφονταν από τον Ομέρ.
Ας ξεκαθαρίσω τη θέση μου, ξεκίνησα να γράφω εδώ μέσα ρωτόντας και συζητόντας κάποια πράγματα με τον Πόντιο που γράφει συνήθως τα θέματα τα σχετικά με τους Πόντιους. Δεν κατάλαβα ακόμα αν είναι αυτά από αυτόν που υπογράφει ως “Ομέρ” καθώς έχει τη γνωστή αριστερή φοβία και δεν μου διευκρινίζει. Ούτε μου διευκρίνισε γιατί αποκαλείται ‘Ομέρ’.
‘Μουμούλ’, ειλικρινά, τώρα κατάλαβα ότι μιλάς για τη λέξη αυτή, κοίταξε είδα κάτι πράγματα γραμμένα για σοβιετικά κόμματα κλπ, από κάποια ‘Παρτιζάνα’, ε λοιπόν, αμέσως μου έφερε στο μυαλό αυτόν τον χαρακτηρισμό, δεν τον είπα με σαφή προσβλητικό τόνο, αλλά πιο πολύ χαριτολογώντας.
Αυτό το ………………., το Νοσφεράτο, εκφράζει σαφώς την πιο αυθεντικά ελλαδικά αριστερή θέση εδώ μέσα, ζητώντας δημοκρατικότατα να σβηστούν όλα όσα έχω γράψει! Επίσης έβγαλε ήδη τα σταλινικά συμπεράσματα για τον σκοπό μου εδώ μέσα, να αποτρέψω άλλους ‘συντρόφους’ από το να έρθουν!!! Λολ!
Λοιπόν επαναλαμβάνω, ήρθα στο φόρουμ για να συζητήσω με τον Πόντιο ομόφυλό μου αν και αριστερό που έγραψε τα ενδιαφέροντα άρθρα για τον Πόντο και τους Πόντιους εδώ μέσα, αν και δεν θέλει να κάνει συζήτηση, αν είναι όντως αυτός ο ‘Ομέρ’, ο γράφων των ωραίων άρθρων. Οι υπόλοιποι και ιδίως ο ψυχασθενής διαταραγμένος φοβικός ψευτοαριστερός Νοσφεράτος, δεν με ενδιαφέρουν. Δεν έχω, επίσης, σκοπό να ενοχλήσω, αν σβηστούν μηνύματά μου, δεν πρόκειται να ξαναγράψω, καθώς δε γράφω εκεί που δεν με εκτιμούν.
Μάλλον δεν κατάλαβες την προειδοποίηση!
Αρκέσου στο γειτονικό ιστολόγιο όπου μπορείς να γράφεις πράγματα σαν κι αυτό: “θα πρέπει να δώσουμε στα αχάριστα αυτά βαρβαροπαίδια την Ελληνική Λύση!” Εξάλλου έχει διάφορους “περίεργους” τύπους, που είναι πολύ πιο ενδιαφέροντες από μας.
Οι συγγραφείς των άρθρων που φιλοξενούμε δεν ταυτίζονται με τους διαχειριστές. Απλά είναι φίλοι μας και συμφωνούμε απολύτως με τις θέσεις τους.
Οκ;;;
Ομέρ Νακρατζίδης
E βέβαια και θα κάτσω στο γειτονικό ιστολόγιο όπου επικρατεί ΠΛΗΡΗΣ ελευθερία, και όχι εδώ όπου κυκλοφορούν σταλινικά βαμπίρ (Νοσφεράτο). Επίσης, δεν σβήνουνε μεμονωμένες λέξεις για να δώσουν την εσφαλμένη εντύπωση ότι σβήνουνε βρισιές…
βρε – κατι μου θυμιζεις , κατι μου θυμίζεις …Βρε μπας κι εισαι ο γνωστος απογονος του Μιδα ….ξερεις του γνωστου Μικρασιατη Βασιλιά;
γυρισες απο το Κωλούμπια;
Να υποθέσω ότι κάνεις απόπειρα “αστείου” σοβιετολάγνο επίδοξο βαμπίρ; :rollseyes:
Στις 26 Αυγούστου 1922, στη Σμύρνη ο στρατός επιβιβάζεται σε πλοία για επιστροφή στην Ελλάδα. Με την βία ανεβαίνει και ο ταγματάρχης πεζικού Κων. Μουτσούλας. Όταν το πλοίο «Νάξος» εισερχόταν στο λιμάνι της Χίου, κατάμεστο από ρακένδυτους πρόσφυγες, ο Μουτσούλας ανέβηκε στο κατάστρωμα, τράβηξε την προσοχή όλων και φώναξε: «έπειτα απ’ αυτό το αίσχος της εθνικής συμφοράς, δεν μας επιτρέπεται να πατήσουμε χώμα ελληνικό. Να πάμε να πνιγούμε πρέπει και, πρώτος εγώ, δίνω το παράδειγμα». Έπεσε στη θάλασσα και πνίγηκε. (Το διέσωσε ο Χρ. Αγγελομάτης, στο «Χρονικόν της Μεγάλης Τραγωδίας», σελ. 184).
Ιστορία στο εθνικιστικό μίξερ (και στην Τουρκία)
Η Λατιφέ Χανούμ εζησε και πέθανε μέσα στη σιωπή.Αυτο ηθελε το επίσημο τουρκικό κράτος.Μονο που η ιστορία είναι ερευνα και όπως εχει αποδειχτεί, μια ερευνα μπορεί να χλευαστεί,να σταματήσει ακόμη και βίαια αλλα τελικά με κάποιο τρόπο θα ολοκληρωθεί.Ετσι και στην περίπτωση της Λατιφέ.Πέρυσι κυκλόφόρησε η βιογραφία της από τη δημοσιογράφο Ιπέκ Τσαλισλάρ.Το σοκ ηταν δυνατό.Βλέπετε η Λατιφέ ηταν η συζυγος του Μουσταφά Κεμάλ.Και οτιδήποτε εχει να κανει με τον Κεμάλ είναι (ακόμη και με τον νομο) ταμπού.
Η Λατιφέ μια γαλλοσπουδαγμένη κοσμική σμυρνιά ειχε εντυπωσιάσει τον Κεμάλ.Την γνωρισε την επομένη της εισόδου του τουρκικού στρατού στη Σμύρνη.Τον φιλοξένησε στο πατρικό της σπίτι. Ερωτευθηκαν και παντρεύτηκαν.Ο Κεμάλ πίστεψε ότι ο γάμος αυτος του προσέφερε (και) πολιτικά σημαντικες υπηρεσίες.Ηθελε διπλα του μια συζυγο που ντυνόταν ευρωπαϊκά και διεκδικούσε την ισοτητα εντός και εκτός σπιτιού.Μονο που η Λατιφε την παραζήτησε.Ο Κεμάλ συντομα τη χωρισε(δεν εκαναν παιδί-ο Κεμάλ ειχε υιοθετησει τρια παιδιά στα πρότυπα των ηγετων της Οκτωβριανής επανάστασης ώστε να είναι και τυπικά «Ατατούρκ», «πατερας των τούρκων»).
Και μετα σιωπή.Η Λατιφε εζησε στη λήθη ,στην Πόλη οπου και πέθανε στα τέλη του ΄70 .Αφησε όμως την αυτοβιογραφία της για την οποία το κρατικό ιδρυμα αρχείων αποφάσισε ότι δεν πρόκειται ποτε να δοθεί στη δημοσιότητα ,ουτε καν προς ερευνα σε ιστορικούς. Αυτο τον καιρό η Τσαλισλάρ περιμένει δικαστικη απόφαση για το βιβλίο της !
Αν ρωτούσε κάποιος γυρω στα 1960 έναν τούρκο για την οθωμανική αυτοκρατορία, η πιο πιθανη απάντηση θα ηταν ότι «η Τουρκία δεν εχει καμμία σχέση ουτε μπορεί να θεωρηθεί ως συνέχεια ενός φαυλου απολυταρχικού ιμπεριαλιστικού καθεστώτος το οποίο καταδυνάστευε τους υπηκόους του».Ο Κεμαλισμός πανισχυρος ακόμη τότε ειχε αποφασίσει ότι η τουρκική ιστορία αρχίζει με την ελληνική ηττα το ’22 και ότι ο Κεμάλ ιδρυσε από τα συντρίμια των Οθωμανων το τουρκικό εθνος και τη δημοκρατία.
Αν πάλι ρωτηθεί σήμερα ενας τουρκος μαθητής θα δώσει την ακριβως αντίθετη απάντηση.Ηδη από την εποχή του Οζάλ οι τούρκοι ανακαλύπτουν την Οθωμανική αυτοκρατορία και την εντάσσουν στην «εθνική συνέχεια του τουρκισμού» ,περίπου όπως εγινε και με τη θέση της Βυζαντινής ιστορίας στην ελληνική ιστοριογραφία. Πρίν από τον Παπαρρηγοπουλο ,η κυρίαρχη αποψη ηταν ότι ο ελληνισμός στη διάρκεια του (βυζαντινού) Μεσαίωνα ειχε «κοιμηθεί» και αφυπνίστηκε μονο με την επανάσταση του 1821 (αντε και λίγο πρίν με τα Ορλωφικά).
Σχετικά πρόσφατα γιορτάστηκαν στην Τουρκία τα 700 χρόνια «οθωμανικής-τουρκικής ιστορίας» ενώ η Πόλη γιορτασε με μεγαλη καμπάνια το 2003 την επέτειο των 550 χρόνων της αλωσης από τον «Πορθητή».Πριν από 20-30 χρονια μια τετοια επέτειος θα χαρακτηριζόταν ως «γραφική» και περιθωριακή
Υπάρχουν σημερα στην Τουρκία αρκετοι και σημαντικοί τουρκοι ιστορικοί που επιδιώκουν το αυτονόητο.Να λυθούν τα χερια των ιστορικών για ερευνα και η ιστορία οπου και οποτε πρέπει να ξαναγραφτεί, αυτό να γινεται με επιστημονικά κριτήρια και όχι με εθνικιστικές κορώνες.
Ανάμεσά τους(σημειωνει η Σια Αναγνωστοπούλου,επικουρη καθηγητρια στο Πάντειο) ο Χαλίλ Μπερκτάι ,ο Τανέρ Ακτσάμ ,ο Σελίμ Ντερινγκίλ και ο Ελντέμ Εντέμ.
Ειδικά οι δυο πρωτοι εχουν ξεσηκώσει πολλές φορές τις αντιδράσεις των εθνικιστων της αριστεράς και της δεξιάς και του Ισλαμικού κλήρου διότι τόλμησαν να μιλήσουν για την γενοκτονία των Αρμενίων.Και όπως γνωρίζουμε το στοιχημα στην Τουρκία δεν είναι αν θα διδαχτεί το βιβλίο τους ,αλλά αν θα σωσουν το κεφάλι τους από τη σφαιρα «αγανακτισμένου» εθνικιστή. Μάλιστα ο Μπερκτάι είναι κοκκινο πανι και για τους φανατικούς τουρανιστές (κατι αντιστοιχο με τους ελληνες υπερπατριωτες ),οι οποίοι εντοπίζουν την αρχη του τουρκικου εθνους στους Χετταίους! Κι αυτό διότι ο καθηγητης Ιστορίας απορρίπτει την επίσημη αποψη των βιβλίων ιστορίας ότι η οθωμανική αυτοκρατορία ηταν περίπου «μια τουρκική οαση ανεκτικότητας για ολους τους υπηκόους της ».
Πολύ πρόσφατα ένα ακόμη βιβλίο ξεσηκωσε νέο σάλο στην Τουρκία.Ο Ακτάρ και η Ντιλέκ δυο πολύ σημαντικοί ιστορικοί ανέδειξαν τον ρόλο του «βαθέος κράτους» στα Σεπτεμβριανά το 1955.
Η Ντιλέκ και ο Ακτάρ ηρθαν πέρυσι και στην Ελλάδα και παρουσίασαν τα στοιχεία συμφωνα με τα οποία ,μέρες πρίν τα τραγικά γεγονότα στην Πόλη ειχε οργανωθεί η μεταφορά τουρκων περιθωριακών και παρακρατικών από τα παράλια της Μαυρης Θάλασσας .Παρουσίασαν μάλιστα και πολλά συγκλονιστικά φωτογραφικά ντοκουμέντα οπου εντοπίζονται οι ιδιοι ανθρωποι να μεταφερονται με κρατικα οχηματα και να καταστρέφουν ρωμέικες περιουσίες .Οι δηυο ισορικοί κατερριψαν με την ερευνά τους την επίσημη (τουρκική) ανάγνωση ότι στα «Σεπτεμβριανά» δηθεν «εξεγέρθηκαν αυθόρμητα κάτοικοι της Πόλης» εναντιον των Ρωμιών.
Αλλά η μεγαλύτερη επίθεση που δεχονται σημερα τα τουρκικά σχολεία (όπως και τα ελληνικά) είναι η επίθεση της θρησκείας.Οι ισλαμιστες εχουν βρει χωρο και χρημα από την κυβέρνηση Ερντογάν και εφοδιάζουν τους μαθητές με βιβλία και τευχίδια που οι τιτλοι τους ξεκινούν από το «πως προσευχομαι» και φθάνουν μέχρι ισλαμιστικές κορωνες περί «απίστων».
Η μάχη για την ιστορική αλήθεια ηταν και είναι παντού η μάχη για τη διαχείριση της μνημης και της λήθης.Και πάνω απ’ όλα είναι η μάχη που δοθηκε και δίνεται σε κάθε επιστημονικό κλάδο.Απο τον πάπα Ουρβανό (ξερετε,με τον Γαλιλαίο) μέχρι τις μέρες μας. Όπως κανείς αριστερός ή δεξιός εθνικιστής, παπάς ή μουλάς δεν νομιμοποιείται να εκφρασει την αντιρρησή του για τη διδασκαλία των αλγορίθμων στα μαθηματικά (επειδή μπορεί να νακαλυφθει και ο αλγόριθμος του…Θεού) ετσι δεν νομιμοποιείται να κρινει δηθεν επιστημονικά ένα βιβλίο.Ουτε στην Τουρκία,ουτε στην Ελλάδα.
(Το αρθρο δημοσιεύτηκε στις 27 Μαρτίου στον “Ελεύθερο Τύπο”)
“1922″ μία ταινία του Νίκου Κούνδουρου
[προβλήθηκε την Πέμπτη 13 Μαρτίου 2008
ώρα 20.00 στο "Πατάρι του Αρμού"
(Μαυροκορδάτου 11, Αθήνα)]
Την ταινία προλόγισε και συζήτησε με τους θεατές ο ίδιος ο σκηνοθέτης
Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης
1978 Α’ Βραβείο Μεγάλου Μήκους
Φεστιβάλ Κεϊπτάουν
1981 Σκηνοθεσίας και παραγωγής
1978 Α’ Γυναικείου Ρόλου (Ελεωνόρα Σταθοπούλου)
Β΄Ανδρικού Ρόλου (Βασίλης Λάγγος)
Σκηνογραφίας
Τιμητική Διάκριση (Αντιγόνη Αμανίτου-Ηθοποιός, Γιώργος Σταυρακάκης-Μακιγιέρ)
Καλύτερης Ταινίας
Φωτογραφίας
Αύγουστος του ‘22 σημαίνει γενοκτονία, ξεριζωμό, πολιτικά και διπλωματικά παιχνίδια των Μεγάλων. ‘Εχει χαρακτηριστεί “μπαλάντα της φρίκης και της βίας”.
Η ταινία του Νίκου Κούνδουρου βασίστηκε σε αυθεντικές μαρτυρίες από το μυθιστόρημα Το Νούμερο 31328 του Ήλία Βενέζη
H ταινία “1922″ γυρίστηκε το 1976-1978 με τη χρηματοδότηση του κρατικού Eλληνικού Kέντρου Kινηματογράφου (EKK). Eπειτα από τουρκικές παρεμβάσεις, το τότε υπουργείο Προεδρίας αρνήθηκε να δώσει άδεια προβολής στην ταινία. Eνα αντίγραφο, διέφυγε παράνομα απο την αιχμαλωσία του δεξιού κράτους και προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, αποσπώντας 9 βραβεία. H λαθραία κόπια στάλθηκε το 1982 (οκτώ χρόνια από την τουρκική εισβολή στην Kύπρο) στο Διεθνές Φεστιβάλ Bουδαπέστης. Mισή ώρα πριν από την προβολή της με εντολή προς τον Eλληνα πρέσβη ακυρωθηκε η προβολή της ταινίας. Τελικά προβλήθηκε στο χωριό “Μπελογιάννη” με την υποστήριξη του Ούγγρου σκηνοθέτη Γιάνσκο και των Ούγγρων συναδέλφων.
Μια ταινία που με απόφαση του τότε Υπουργείου Εσωτερικών δεν προβληθηκε στην Κομοτηνή, στην Ξάνθη και στον Έβρο. Μια ταινία που όχι μόνο κατέγραψε τη βαρβαρότητα των Νεοτούρκων, αλλά ανέδειξε και την νοοτροπία της τότε πολιτικής εξουσίας να συγκαλύπτουν για λόγους σκοπιμότητας τη Γενοκτονία των Ελλήνων της Μικρασίας
Υπόθεση: Η πόλη είναι περικυκλωμένη από τον εχθρό, η παρουσία του οποίου είναι διάχυτη, αλλά όχι ορατή. Ο φόβος γλιστράει στους δρόμους, σέρνεται στις αυλές, τρυπώνει στα σπίτια. Η Λουκία, η γυναίκα ενός εύπορου εμπόρου, προσπαθεί να εξασφαλίσει μια θέση στο τελευταίο πλοίο που φεύγει από το λιμάνι, αλλά είναι πια πολύ αργά. Ο εχθρός εισβάλει στην πόλη αθόρυβα, χωρίς φανφάρες και σαλπίσματα. Γίνονται μυστικοί, απομονωμένοι σκοτωμοί σε κάποιες γειτονιές, κανένας όμως δεν είναι προετοιμασμένος να πιστέψει ότι η τραγωδία που θα ξεσπάσει, έχει ήδη αρχίσει. Η Αντιγόνη, μια νεαρή δασκάλα, κάνει στον Ηλία το τελευταίο του μάθημα. Είναι ένα δεκαεφτάχρονο αγόρι, ο μέλλοντας συγγραφέας του βιβλίου στο οποίο βασίστηκε η ταινία. Σε λίγο, ο Ηλίας, η Αντιγόνη, η Λουκία θα μετατραπούν (καταντήσουν) σε ανώνυμες, αριθμημένες φιγούρες σε ένα μακρύ, trudging σειρά φυλακισμένων. Ελάχιστοι από αυτούς θα επιβιώσουν της αναγκαστικής πορείας μέσα από τα βουνά και τη άσπρης αλμυρής ερήμου της Ανατολίας. Η Αντιγόνη σκοτώνεται από έναν Τούρκο, όπως οι περισσότεροι από τους ανώνυμους συντρόφους της. Η όμορφη Λουκία τρελλαίνεται. Ο Ηλίας επιβιώνει μέχρι το τέλος του ταξιδιού και συμμετέχει στην γοητευτική τελετή που τον περιμένει εκεί: αξιωματικοί, διπλωμάτες και κυρίες του Ερυθρού Σταυρού καλοσωρίζουν με μουσική και θερμά χειροκροτήματα τα σκόρπια , σκοτεινά φαντάσματα που ήταν κάποτε ανθρώπινα πλάσματα. Μικρά Ασία, 1922. Το σχέδιο της γενοκτονίας καταστρώθηκε από Τούρκους και Γερμανούς αξιωματικούς και εκτελέστηκε από τον τούρκικο στρατό και συμμορίες φανατικών Μουσουλμάνων. Μέσα σε λίγες μέρες, περίπου ενάμισυ εκατομμύριο κυνηγημένοι Έλληνες αναγκάστηκαν να καταφύγουν στα κοντινότερα νησιά του Αιγαίου ή τα μεγάλα λιμάνια σε μια απελπισμένη προσπάθεια να επιζήσουν. Αυτοί που δεν κατάφεραν να επιβιβασθούν στα πλοία – πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι – αναγκάστηκαν να διασχίσουν τις άγονες πεδιάδες της Ανατολίας,για να υποκύψουν εκεί στην πείνα τη δίψα και το μαχαίρι του νικητή.
Αφιέρωμα της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ρόδου, για τη συμπλήρωση 80 χρόνων από τη Μικρασιατική καταστροφή
Επιμέλεια: Νίκος Νικολάου – Αντώνης Αγγελής
Το τέλος του Α’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Ροδιακή 16 Ιανουαρίου 1921
Το πρώτον βήμα
Την κατωτέρω δημοσιευομένην προκήρυξιν της Διοικήσεως περί εθελουσίας κατατάξεως χωροφυλάκων και αστυφυλάκων εκ του ιθαγενούς πληθυσμού της νήσου μας δεν δυνάμεθα ή ως ευχάριστον βήμα να χαρακτηρίσωμεν προς την διακηρυχθείσαν αυτονομίαν ως απαρχήν της μελλούσης να συντελεσθή μεταβολής της συμμετοχής του εγχωρίου πληθυσμού εν τη διοικήσει της νήσου μας.
Δια τον λόγον τούτο χαιρετίζομεν μετά χαράς το γεγονός, βέβαιοι ότι όχι μόνον θα ακουσθή μετ’ ευχαριστήσεως, αλλά και θα γίνει δεκτή μετ’ ευγνωμοσύνης εκ τε του αστικού και του υπαιθρίου πληθυσμού της νήσου εκ του οποίου οι έχοντες τα της προκηρύξεως ορισμένα προσόντα προθύμως της ευκαιρίας ήτις τοις δίδεται.
Διότι δεν πρόκειται βεβαίως μόνον περί επιτυχίας βιοποριστικού επαγγέλματος, όπερ θα ήτο εύκολον να αναζητήσωσι και αλλαχού, αλλά κυρίως προ τη επιτυχία ταύτη και περί υπηρεσίας υψίστης προς την πατρίδα, την τάξιν και την ασφάλειαν της οποίας θα κληθώσιν ούτοι όπως εξασφαλίσωσιν.
Αν μάλιστα λάβωμεν υπ’ όψιν ότι πανταχού του κόσμου ο πολίτης έχει ιεράν προς την πατρίδα του υποχρέωσιν, ήν εκτελεί αγογγύστως και προθύμως, προτάσσων μάλιστα γενναίως τα στήθη προ των εχθρών αυτής, δεν αμφιβάλλομεν ότι και οι νέοι Ρόδιοι θα προσέλθωσι προθύμως όπως μετάσχωσι του σώματος της ασφαλείας της ιδίας πατρίδος των, χωρίς να αποβλέψωσιν εις τον μισθόν όστις τοις ορίζεται και όστις αν φαίνηται μικρός το κατ’ αρχάς δεν υπάρχει λόγος να μη αυξηθή εάν η περίστασις των καιρών και η ανάγκη ήθελον ζητήση και επιτρέψη τούτο αργότερον.
Επιτελούμεν ούτω το πρώτον βήμα προς τα εμπρός βέβαιοι ότι θα επακολουθήσωσιν οσονούπω και έτερα τοιαύτα προς πλήρη εφαρμογήν της προκηρυχθείσης ημών αυτονομίας τείνοντα, δι’ ων θα καταστή δυνατόν να αντιμετωπίσωμεν τας δυσκόλους περιστάσεις, υφ’ ας μέλλει να ευρεθή η ιδιαιτέρα ημών πατρίς, ήτις απομονουμένη προσεχώς θα δοκιμάση αρκετήν οικονομικήν και εμπορικήν στενοχωρίαν αν μη έκτακτα τοιαύτα της Κυβερνήσεως μέτρα δεν τη εξασφαλίσωσι μίαν προνομιούχον και εξαιρετικήν εν τη Μεσογείω θέσιν και δράσιν ελευθέραν και ασυναγώνιστον”
Συνθήκη των Σεβρών (10 Αυγούστου 1920)
Η τήρηση της συμφωνίας Τιττόνι – Βενιζέλου εξαρτιόταν από την ικανοποίηση των ιταλικών αξιώσεων στη Μικρά Ασία και την Αλβανία. Η προϋπόθεση αυτή αποτέλεσε και το αδύνατο σημείο της ελληνοϊταλικής συνθήκης. Έτσι, ένα χρόνο μετά, στις 22 Ιουλίου 1920, παραμονές της συνθήκης των Σεβρών, ο υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης G. Giolitti, κόμης Carlo Sforza καταγγέλλει ως μη εφαρμοστέα τη συμφωνία, αφού δεν είχαν ικανοποιηθεί πλήρως τα ιταλικά συμφέροντα, παραγνωρίζοντας όμως το γεγονός ότι με βάση τριμερή συμφωνία μεταξύ της Αγγλίας, Γαλλίας και Ιταλίας αναγνωρίστηκε στην τελευταία, σημαντική ζώνη οικονομικής επιρροής σε περιοχές της Μικράς Ασίας.
Η παρελκυστική πολιτική της Ιταλίας, σε συνδυασμό με την ταραχή που επικρατούσε στις συμμαχικές Δυνάμεις με τα αντικρουόμενα συμφέροντά τους και τη νέα διεθνή κατάσταση που διαμορφώθηκε με την επικράτηση της οκτωβριανής επανάστασης το 1917, πέτυχαν να ανατρέψουν τη συμφωνία αυτή.
Για μια ακόμα φορά το διπλωματικό παρασκήνιο και η μυστική διπλωματία φαίνεται να επικρατούν. Η Ιταλία ωμά και απροκάλυπτα δείχνει τις προθέσεις της να κρατήσει με κάθε μέσο τα Δωδεκάνησα.
Όμως η μεγάλη διπλωματική πείρα και η τεράστια επιρροή του Έλληνα πρωθυπουργού σώζουν πάλι την κατάσταση. Με τη συμπαράσταση του Άγγλου πρωθυπουργού Lloyd George προσεταιρίζεται τις μεγάλες Δυνάμεις που αναγκάζουν την Ιταλία να προβεί σε νέες διαπραγματεύσεις σχετικά με τα Δωδεκάνησα. Έτσι στο προάστιο του Παρισιού τις Σέβρες υπογράφεται στις 28 Ιουλίου /10 Αυγούστου 1920 μεταξύ των Συμμάχων και των συνασπισμένων Δυνάμεων από τη μια και της Τουρκίας από την άλλη, η θριαμβευτική για τις ελληνικές θέσεις Συνθήκη ειρήνης των Σεβρών, σύμφωνα με το άρθρο 122 της οποίας, σχετικό με τα νησιά του Αιγαίου,
“Η Τουρκία παραιτείται υπέρ της Ιταλίας κάθε δικαιώματος και τίτλου επί των νήσων του Αιγαίου, δηλαδή της Αστυπάλαιας, Ρόδου, Χάλκης, Καρπάθου, Κάσου, Τήλου, Νισύρου, Καλύμνου, Λέρου, Πάτμου, Λειψών, Σύμης και Κω, κατεχομένων τώρα από την Ιταλία και των εξαρτημένων απ’ αυτάς νησίδων καθώς και τη νήσο Μεγίστη (Καστελλόριζο)”.
Την ίδια μέρα, όμως, υπογράφεται συνθήκη μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας σύμφωνα με το άρθρο 1 της οποίας:
“Η Ιταλία παραιτείται υπέρ της ΕΛΛΑΔΟΣ όλων των δικαιωμάτων και των τίτλων της επί των κατεχομένων υπ’ αυτής νήσων του Αιγαίου, δηλαδή Αστυπάλαιας, Ρόδου, Χάλκης, Καρπάθου, Κάσου, Τήλου, Νισύρου, Καλύμνου, Λέρου, Πάτμου, Λειψών, Σύμης και Κω και των εξαρτημένων απ’ αυτάς νησίδων”.
Η συνθήκη αυτή που υπογράφεται από ελληνικής πλευράς από τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Έλληνα Πρεσβευτή στο Παρίσι Άθω Ρωμάνο και από ιταλικής πλευράς από το γερουσιαστή κόμη Lelio Bonin Longare και τον πρόξενο Carlo Galli, επαναφέρει ουσιαστικά σε ισχύ τους όρους της συμφωνίας Τιττόνι – Βενιζέλου με μόνη διαφορά ότι το δημοψήφισμα για την παραχώρηση της Ρόδου θα γινόταν αντί σε πέντε, σε δεκαπέντε χρόνια από την υπογραφή της συνθήκης.
Από την ελληνοϊταλική συνθήκη παραλείπεται το Καστελλόριζο (που από το 1915 το είχε καταλάβει η Γαλλία) για το οποίο την ίδια ημέρα ο Bonin Longare με έγγραφό του προς το Βενιζέλο και εξουσιοδοτημένος από την ιταλική κυβέρνηση, υποσχόταν παραχώρηση ευρείας τοπικής αυτονομίας ( την 1η Μαρτίου 1921 η Γαλλία θα παραχωρήσει και τυπικά το Καστελλόριζο στην Ιταλία).
Θα τηρήσει επιτέλους αυτή τη φορά η Ιταλία την υπογραφή της ;
Για κάποια στιγμή φαίνεται να συμμορφώνεται προς τις διεθνείς της υποχρεώσεις δηλώνοντας με ανακοινώσεις την επικείμενη αναχώρησή της από τα νησιά.
Από δε τις 10 Αυγούστου 1920 στα επίσημα Bollettini Ufficiali (τοπικά Φ.Ε.Κ.) ο εκτελών προσωρινά καθήκοντα κυβερνήτη των νησιών Carlo Senni υπογράφει πλέον ως Κυβερνήτης Ρόδου και από 17 Σεπτεμβρίου 1920 ο κυβερνήτης Felice Maissa υπογράφει ως Κυβερνήτης Ρόδου και Καστελλορίζου.
Το διάταγμα για την παραχώρηση ευρείας αυτονομίας.
Ο νέος κυβερνήτης με διάγγελμά του στις 8 Οκτωβρίου 1920 ανακοινώνει τη δέσμευση της ιταλικής κυβέρνησης να καθορίσει για τα νησιά της Ρόδου και Καστελλορίζου, που δεν είχαν συμπεριληφθεί στη συμφωνία, καθεστώς ευρείας αυτονομίας. Ο λαός της Δωδεκανήσου πανηγυρίζει και ελληνικές σημαίες υψώνονται παντού, ενώ τα ιταλικά στρατεύματα αρχίζουν να συμπτύσσονται.
Στην Ελλάδα και σε ειδική πανηγυρική συνεδρίαση της Βουλής κατατίθεται το νομοσχέδιο για την κύρωση των τεσσάρων συνθηκών που υπογράφηκαν στις Σέβρες, μεταξύ των οποίων και η συνθήκη (3) προσάρτησης της Δωδεκανήσου.
Ο λαός της Δωδεκανήσου πανηγυρίζει και οι ελληνικές σημαίες υψώνονται παντού.
Στην Αθήνα ο πρόεδρος Θεμιστοκλής Σοφούλης σε πανηγυρική συνεδρίαση της Βουλής χαρακτηρίζει τα Δωδεκάνησα “μικρή, αλλά πανάρχαια και αμόλυντη δια μέσου των αιώνων κοιτίδα αγνού, ακραιφνούς και δυνατού Ελληνισμού” προκαλώντας μεγάλη εθνική συγκίνηση στους πληρεξούσιους του Έθνους. Η μεγάλη ώρα φαίνεται να έχει σημάνει και για τα Δωδεκάνησα.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός αναφέρεται με υπερηφάνεια στην αγόρευσή του, στο Δωδεκανησιακό Ζήτημα.
Τι απομένει λοιπόν για να πραγματοποιηθεί επιτέλους η πολυπόθητη Ένωση της Δωδ/σου με την Ελλάδα, με έστω και ετεροχρονισμένη Ενσωμάτωση της Ρόδου;
Αναμφισβήτητα υπήρξαν δυσμενείς συγκυρίες και ξένες επεμβάσεις που διαδραμάτισαν αρνητικό ρόλο στη μέχρι τότε εκατόχρονη ζωή του νεοελληνικού κράτους.
Οπωσδήποτε όμως από μόνες τους δε θα αρκούσαν, ίσως, για να οδηγήσουν τα πράγματα εκεί όπου θα ήθελαν οι εχθροί και “σύμμαχοι”. Η στάση και η δράση του εσωτερικού παράγοντα, των ελληνικών δηλαδή πολιτικών δυνάμεων, είχε και τότε όπως και σήμερα τη δική του καταλυτική επίδραση στα εθνικά μας θέματα.
Ας δούμε τα πράγματα πιο αναλυτικά, μια που η συγκεκριμένη ιστορική φάση έπαιξε τόσο σημαντικό ρόλο στο να μετατεθεί η απελευθέρωση της Δωδεκανήσου για άλλα 25 ακόμα χρόνια.
Το τέλος του Α’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Ας δούμε πώς έζησαν οι Έλληνες της Σμύρνης το κοσμοϊστορικό γεγονός της εμφάνισης ελληνικών στρατευμάτων στο λιμάνι και στους δρόμους της πόλης της Σμύρνης.
Ο ελληνικός στρατός στη Σμύρνη
Ένα διάγγελμα. Ένα όνειρο. Το πλήρωμα του χρόνου
Από το βιβλίο της Διδώς Σωτηρίου “η Μικρασιατική Καταστροφή και η στρατηγική του ιμπεριαλισμού στην Ανατολική Μεσόγειο” [ΑΘΗΝΑ-1975-ΚΕΔΡΟΣ]
“Πρωτομαγιά του 1919. Ο κόσμος σεργιανούσε στους δρόμους της Σμύρνης ανίδεος, ενώ στη μεγάλη αίθουσα της Μητρόπολης συγκεντρώνονταν με ειδική πρόσκληση οι δημογέροντες και οι ιερείς, μ’ επικεφαλής τον μαρτυρικό μητροπολίτη Χρυσόστομο, για ν’ ακούσουν οι πνιγμένοι στα δάκρυα το πρώτο διάγγελμα που έστελνε στο λαό της Ιωνίας ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, Ελευθέριος Βενιζέλος.
“Το πλήρωμα του χρόνου ήλθεν. Η Ελλάς εκλήθη υπό του Συνεδρίου της Ειρήνης να καταλάβη την Σμύρνην, ίνα ασφαλίση την τάξιν. Οι ομογενείς εννοούσιν ότι η απόφασις αυτή ελήφθη, διότι εν τη συνειδήσει των διευθυνόντων το Συνέδριον, είναι αποφασισμένη η ένωσις της Σμύρνης μετά της Ελλάδος. Διατελέσας μέχρι των Βαλκανικών πολέμων υπόδουλος υπό τον αυτόν ζυγόν, εννοώ καλώς ποία αισθήματα χαράς θα πλημμυρίσωσι σήμερον τας ψυχάς των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.
Την εκδήλωσιν των αισθημάτων τούτων δεν εννοώ βεβαίως να παρεμποδίσω. Αλλά είμαι βέβαιος, ότι η εκδήλωσις αύτη δεν θα λάβη χαρακτήρα ούτε εχθρικότητος, ούτε υπεροψίας απέναντι ουδενός των συνοίκων του πληθυσμού. Η εκδήλωσις της πλημμυρούσης χαράς, ας συνοδευθή, τουναντίον, με εκδήλωσιν των αδελφικών αισθημάτων προς τους συνοίκους πληθυσμούς.
Ας δοθή εις αυτούς να εννοήσουν, ότι δεν εορτάζομεν την κατάλυσιν ενός ζυγού, δια να υποκαταστήσωμεν εις αυτόν την ιδίαν ημών επικράτησιν επί βλάβη των άλλων. Αλλά ότι η ελληνική ελευθερία θα φέρη προς όλους, ανεξαρτήτως φυλής και θρησκεύματος, την ισότητα και την δικαιοσύνην.
Εμπνέοντες εις πάντας τους συνοίκους πληθυσμούς την εμπιστοσύνην ταύτην, δεν μένομεν μόνον πιστοί εις αυτήν την εθνικήν μας υπόστασιν, αλλά εξυπηρετούμεν άριστα αυτά τα υπέρτερα εθνικά συμφέροντα.
Ιδιαιτέρα προσοχή πρέπει να επιδειχθή προς το Ιταλικόν στοιχείον. Ας μη παροραθή, ότι η Ιταλία συνήνεσε μετά των λοιπών Συμμάχων εις την ελληνικήν κατάληψιν της Σμύρνης. Γνωρίζω ότι η έκκλησίς μου προς την Ελληνικήν Μικράν Ασίαν δεν γίνεται επί ματαίω και εύχομαι, όπως όσον τάχιστα, δυνηθώ να επισκεφθώ αυτήν, κομιστής Ευαγγελίου εθνικής δι’ αυτήν αποκαταστάσεως”.
Έκλαιγαν και τραγουδούσαν οι ραγιάδες. Έραιναν με ροδοπέταλα, ανθόνερο και ρύζι, τους στρατιώτες. “Να ριζώστε, παιδιά της Ελλάδας. Και γρήγορα στην Πόλη!”.
Το κορυφαίο αυτό γεγονός σχολιάστηκε και στον τοπικό μας τύπο.
Η “Ροδιακή” την Πέμπτη, 16 Μαϊου 1919, χαιρετίζει το γεγονός με το άρθρο της:
Η κλεινή Σμύρνη
Από της 1ης Μαϊου η θελκτική της Ιωνίας, αλλά και όλης της Μικρασίας, πρωτεύουσα, η κλεινή Σμύρνη, αποφάσει της εν Παρισίοις συνδιασκέψεως, κατέχεται υπό του ελληνικού στρατού.
Είναι ο πρώτος καρπός της νίκης εις ήν συνέβαλε κατά την παγκόσμιον σύρραξιν ο γενναίος ελληνικός στρατός. Είναι η αμοιβή των κόπων, ούς εδοκίμασε, των αγώνων ούς κατέβαλε αγωνιζόμενος παρά το πλευρόν των ενδόξων συμμάχων του. Είναι η αναγνώρισις των δικαιωμάτων, άτινα η Ελλάς κέκτηται επί της απέναντι ηπείρου, δικαιωμάτων ιστορικών και εθνολογικών, που τόσον σθεναρώς υπεστήριξεν ενώπιον του συνεδρίου της ειρήνης ο ένδοξος πρωθυπουργός της.
Και οι νικηταί Σύμμαχοι, οίτινες επί του δικαίου και μόνον θέλουσι να στηρίξωσιν την μέλλουσαν δικαίαν ειρήνην, παμψηφεί ανεγνώρισαν τα δικαιώματα ταύτα και παμψηφεί έδωκαν την συγκατάθεσίν των δια την κατοχήν της περιοχής αυτής.
Αλλά και παρέστησαν κατ’ αυτήν και εχαιρέτησαν με τας προσηκούσας τιμάς την υπό των ελληνικών στρατευμάτων κατάληψίν της.
Είναι μεγάλη η χαρά ήν δοκιμάζουσι οι ομογενείς, της πρωτευούσης της Ιωνίας κάτοικοι, ύστερον από τόσα δεινά, εις ά κατά την διάρκειαν του μεγάλου αγώνος υπεβλήθησαν. Στερήσεις και διωγμοί και κακουχίαι και τόσα άλλα ταχέως θα λησμονηθώσι και εις την νέαν αυτών διοίκησιν θα συναντήσωσι την ευτυχίαν, την οποίαν ανέμεναν από πολλού.
Και ήδη νέον έρχεται στάδιον δια την κλεινήν Σμύρνην.
Η πόλις, ήτις υπό τας παρελθούσας συνθήκας ηυτύχησε να καταστή το κέντρον το εμπορικόν και ναυτικόν, όπερ ετροφοδότει ου μόνον σύμπασαν σχεδόν την ήπειρον, επί της οποίας κείται, αλλά και τας απέναντι ταύτης νήσους ών απετέλει μέχρις εσχάτων την μόνην και αποκλειστικήν σχεδόν αγοράν, υπό το νέον αυτής καθεστώς δεν θα περιορίσει βεβαίως την ανάπτυξίν της.
Το τολμηρόν και επιχειρηματικόν των Σμυρναίων πνεύμα θα λάβη την ευκαιρίαν να εκδηλωθή ζωηρότερον και να διαλάμψει και πάλιν, η δε Σμυρναϊκή αγορά θα συγκεντρώσει και πάλιν όλην την ανατολικήν και νησιωτικήν πελατείαν της.
Και θα ανακτήσει και πάλιν την ζωήν και την κίνησίν της ο ευρύχωρος λιμήν της, το κέντρον τόσον ατμοπλοίων, ατμοπλοϊκών εταιρειών δι ών μετεφέρετο ο πλούτος της Ανατολής εις τον έξω κόσμον και τα βιομηχανικά έξωθεν προϊόντα εισήγοντο δι’ αυτού εις την Ανατολήν.
Και ο φύσει εύθυμος Ίων θα εύρη και πάλιν την ευκαιρίαν να εντρυφήση εις την γλυκείαν ζωήν, την οποίαν και άλλοτε έζη. Η δε σμυρναϊκή μούσα θα σκορπίσει και πάλιν τα γλυκύτατά της τραγούδια εις τα εύθυμα ανατολικά μας παράλια, άτινα από τόσον τώρα ετών, λόγω των πολεμικών συνθηκών, έπαυσαν να ακούωσι τους περιπαθείς της τόνους.
Και η Σμύρνη θα αναζήση και πάλιν και θα καταστή η ωραία του Ερμαϊκού νύμφη, την οποίαν με τόσην αγάπην και λαχτάραν περιβάλλομεν όλοι μας.
Η ίδια εφημερίδα την 1η Οκτωβρίου 1919 αναδημοσιεύει είδηση από την ιταλική εφημερίδα “Corriere della Sera”, που προφανώς βρίσκει στα περίπτερα της Ρόδου.
Επί τη καταλήψει της Σμύρνης
Επ’ ευκαιρία της καταλήψεως της Σμύρνης υπό του ελληνικού στρατού η Α.Μ. ο βασιλεύς της Ελλάδος Αλέξανδρος, απηύθυνεν εις τον πρωθυπουργόν κ. Βενιζέλον το ακόλουθον τηλεγράφημα, όπερ μεταφέρομεν ενταύθα εκ της ιταλικής εφημερίδος “Εσπερινού Ταχυδρόμου” του Μιλάνου.
Το τηλεγράφημα έχει ως εξής:
“Ενούμαι μετά του ελληνικού λαού, όπως απευθύνω υμίν, κύριε Πρόεδρε, επ’ ευκαιρία της καταλήψεως της Σμύρνης εκ μέρους των ημετέρων στρατευμάτων, τα εγκαρδιώτερα των συγχαρητήριων μου ως και τας θερμάς ευχάς μου δια την πραγμάτωσιν όλων των εθνικών μας πόθων, των οποίων υμείς αποτελείτε παρά τοις αγαπητοίς και ευμενέσι συμμάχοις και γενναίοις φίλοις μας τον γενναίον πρόμαχον.
Επί τη ευκαιρία δε ταύτη μεγάλη διαδήλωσις έλαβε χώραν εν Αθήναις, ήτις κατόπιν ενός λόγου του δημάρχου, αφού διέδραμε τας διαφόρους οδούς της πόλεως, μετέβη κατόπιν κάτωθεν των πρεσβειών των Συμμάχων, όπως εκδηλώση τον ενθουσιασμόν της.
Ωστόσο στα Δωδεκάνησα, από τις 16 Δεκεμβρίου 1919, ο ταξίαρχος Achille Porta αντικαθιστά στα καθήκοντα, τού κυβερνήτη των νήσων, τον υποστράτηγο Vittorio Elia.
Με το κυβερνητικό διάταγμα αρ. 161 της 28ης Οκτωβρίου 1916 είχε δοθεί η δυνατότητα στους ντόπιους να πάρουν μέρος ως βοηθοί στο Σώμα των καραμπινιέρων για τη δημόσια ασφάλεια και τάξη. Και η εφημερίδα το συνιστά.
Εσωτερικές εξελίξεις στην Ελλάδα.
Λίγες μέρες μετά την υπογραφή της συνθήκης των Σεβρών ο Βενιζέλος, πρωθυπουργός της Χώρας και επικεφαλής της αντιπροσωπείας στις διαπραγματεύσεις της ειρήνης κι ενώ ετοιμαζόταν να επιστρέψει στην Ελλάδα, δέχεται δολοφονική απόπειρα από δύο απότακτους αντιβενιζελικούς αξιωματικούς.
Κορύφωση του φανατισμού την κορυφαία στιγμή του θριάμβου!
Τα πάθη του διχασμού από την εποχή της σύγκρουσης πρωθυπουργού και βασιλιά το 1915-17 διατηρούνται ακόμα έντονα και στις δύο αντιμαχόμενες πλευρές.
Καταθέτοντας το νομοσχέδιο στη Βουλή των Ελλήνων για κύρωση των συνθηκών των Σεβρών τον Αύγουστο του 1920 ο Βενιζέλος δηλώνει ότι η κύρωση του νομοσχεδίου θα πρέπει να γίνει από τη Βουλή που θα προκύψει από τις νέες εκλογές, γιατί ο χρόνος θητείας της Βουλής είχε λήξει.
Τον Οκτώβρη του 1920 πεθαίνει ο βασιλιάς Αλέξανδρος και το πρόβλημα της δυναστείας τίθεται πάλι οξύ. Την αντιβασιλεία αναλαμβάνει προσωρινά ο ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης. Μέσα σε τεταμένη ατμόσφαιρα διενεργούνται οι βουλευτικές εκλογές το Νοέμβρη του 1920.
Παρά τους στρατιωτικούς και πολιτικούς θριάμβους και για λόγους που δεν είναι δυνατόν να αναλυθούν στα στενά πλαίσια αυτής της έρευνας, η βενιζελική παράταξη ηττάται στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920 από την ενωμένη αντιπολίτευση των βασιλοφρόνων και αντιβενιζελικών, που με δημοψήφισμα επανέφερε στην Ελλάδα τον εξόριστο βασιλιά Κωνσταντίνο το Δεκέμβριο του 1920.
Η αντίστροφη μέτρηση της καθοδικής πλέον πορείας του Έθνους είχε αρχίσει.
Οι Σύμμαχοι εγκαταλείπουν την Ελλάδα στρατιωτικά, διπλωματικά και οικονομικά μόνη στο μικρασιατικό μέτωπο ενάντια στο εθνικιστικό κίνημα του Κεμάλ.
Κι ενώ οι αντιβενιζελικοί στήριξαν όλη την προεκλογική τους εκστρατεία υποσχόμενοι στο δοκιμαζόμενο λαό να φέρουν πίσω τα παιδιά του από το μέτωπο, όταν ανέλαβαν την διακυβέρνηση έπραξαν το εντελώς αντίθετο, ενίσχυσαν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις επιστρατεύοντας όλο και περισσότερες κλάσεις στρατιωτών.
Οι πρώτες επιχειρήσεις σημείωσαν επιτυχίες απρόβλεπτες, που οδήγησαν στο πρόωρο συμπέρασμα ότι ο εχθρός ήταν ανίσχυρος και ανοργάνωτος. Γρήγορα όμως θα διαπιστωθεί ότι τα πράγματα ήταν τελείως διαφορετικά απ’ όσα ήθελε να πιστεύει η στρατιωτική αλλά και η πολιτική ηγεσία της Ελλάδος. Η καταστροφή ήταν ήδη προ των πυλών.
Ωστόσο η επίθεση του ελληνικού στρατού άρχισε τις πρώτες μέρες του Αυγούστου του 1921 και οι δυνάμεις του εκστρατευτικού σώματος προωθήθηκαν ως τις όχθες του ποταμού της μικρασιατικής ενδοχώρας Σαγγάριου. Η προέλαση του πρίγκιπα Ανδρέα στην άξενη Αλμυρά Έρημο ήταν το τελευταίο σημείο της ελληνικής προέλασης και η απαρχή της μικρασιατικής συμφοράς. Η ελληνική προέλαση συνετρίβη και ο στρατός υποχρεώθηκε να οπισθοχωρήσει στις αρχικές του θέσεις εξόρμησης γύρω από την περιοχή της Σμύρνης. Η εκστρατεία αυτή του θέρους του 1921 κόστισε 25.000 περίπου νεκρούς και τραυματίες και τεράστιες απώλειες σε πολεμικό υλικό.
Το κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ απέρριπτε τη συνθήκη των Σεβρών που είχε υπογράψει η σουλτανική κυβέρνηση και για να ενισχύσει τις θέσεις του προχώρησε σε σύμφωνο φιλίας με τη νεοσύστατη τότε Σοβιετική Ένωση και σε επί μέρους συμφωνίες με Γαλλία και Ιταλία.
Ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ επέλεξε ως πιο κατάλληλη στιγμή της αντεπίθεσής του τον Αύγουστο του 1922. Με ένα αιφνίδιο στρατιωτικό χτύπημα δημιούργησε το ρήγμα του Αφιόν Καραχισάρ στο ασταθές ελληνικό μέτωπο και οι δυνάμεις του, ξεκούραστες και ορμητικές, άρχισαν να προελαύνουν προς δυσμάς, σαρώνοντας τις ταλαιπωρημένες από τις μακρές πορείες ελληνικές δυνάμεις, που στερούνταν τροφίμων και πολεμοφοδίων, αφού είχαν αποκοπεί από τις γραμμές ανεφοδιασμού.
Οι Άγγλοι και οι Γάλλοι εγκαταλείπουν στρατιωτικά, διπλωματικά και οικονομικά την Ελλάδα που μένει αβοήθητη και μόνη απέναντι στην πλημμυρίδα των Τούρκων εθνικιστών του Κεμάλ.
Μέσα σε λίγες μέρες ο ελληνικός στρατός διαλύθηκε, υποχωρώντας άτακτα. Πραγματική τραγωδία για τον ελληνικό στρατό, που οι ηρωικές του παραδόσεις τον είχαν αναδείξει στους εθνικοαπελευθερωτικούς πολέμους σε πραγματικά αξιοθαύμαστο.
Και στις 9 του Σεπτέμβρη ο κεμαλικός στρατός έμπαινε στη Σμύρνη.
Σ’ όλη τη Μικρά Ασία διαδραματίζονταν σκηνές φρίκης
Την τουρκική βαρβαρότητα συναγωνιζόταν η αναλγησία των ξένων, οι οποίοι δεν δέχονταν να παραλάβουν στα πλοία τους, τους πανικόβλητους πρόσφυγες.
Η θάλασσα δεν είναι πια εμπόδιο. Χιλιάδες άνθρωποι πέφτουνε και πνίγονται. Οι δρόμοι γεμίζουνε κι αδειάζουν και ξαναγεμίζουνε. Νέοι, γέροι, γυναίκες, παιδιά ποδοπατιούνται, στριμώχνονται, λιποθυμούνε, ξεψυχούνε.
Η φωτιά όλη νύχτα αποτελειώνει το χαλασμό
Κι όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν τη Σμύρνη και την παρέδωσαν στις φλόγες, σημειώθηκαν σφαγές αμάχων, ενώ μεγάλος αριθμός νέων Ελλήνων κατοίκων της Σμύρνης και της γύρω περιοχής έπεφταν στην αιχμαλωσία και στάλθηκαν στα στρατόπεδα εργασίας, όπου και εξοντώθηκαν από την πείνα και τις επιδημίες.
Οριακό σημείο της Καταστροφής και σύμβολό της έμεινε στην Ιστορία η Σμύρνη, η ελληνική πρωτοπολιτεία της Μικράς Ασίας. Κι αυτό, γιατί εκεί συντελέσθηκε η τελευταία πράξη του δράματος γιατί αυτή καθαγιάστηκε από τον ηρωικό και τραγικά συνεπή θάνατο του Χρυσοστόμου γιατί εκεί δέχθηκε τη χαριστική βολή ο Μικρασιατικός Ελληνισμός και η πυρκαγιά σάρωσε τελεσίδικα κάθε υλικό σημάδι του. Και γιατί ακόμη, η Σμύρνη αποτέλεσε το κέντρο του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας και τον πολιτιστικό και θρησκευτικό πυρήνα του.
http://www.rhodeslibrary.gr/info/2002_5/chapter_1_2.html
Ρεμπελιό της Σμύρνης, 1797
Συγγραφή : Δάρδαλης Νικόλαος (1/9/2005)
1. Ο πολυεθνικός χαρακτήρας της σμυρναίικης κοινωνίας
Τα γεγονότα αυτά εντάσσονται στο τελευταίο τέταρτο του 18ου αιώνα, δηλ. σε μια περίοδο που σημαδεύεται από την όξυνση των σχέσεων μεταξύ των θρησκευτικών κοινοτήτων, των ονομαζόμενων millet. Οι κοινότητες αυτές, οι Ορθόδοξοι, οι Εβραίοι και οι Μουσουλμάνοι απολάμβαναν καθεστώς θρησκευτικής ελευθερίας και σχετικής αυτονομίας. Ακόμη μεγαλύτερα διοικητικά, εμπορικά και φορολογικά προνόμια (διομολογήσεις) απολάμβαναν οι Δυτικοί που δρούσαν ως επιχειρηματίες στα παράλια. Είναι χαρακτηριστικό πως αυτές οι εθνοθρησκευτικές ομάδες ήταν εγκατεστημένες σε ξεχωριστές συνοικίες: οι Ευρωπαίοι στο κέντρο της πόλης, οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι και οι Αρμένιοι δίπλα στο εμπορικό και τραπεζικό κέντρο, σε αντίθεση με τις οικίες των Μουσουλμάνων που βρίσκονταν μακριά από τις αγορές. Περιορισμένες ήταν οι επαφές και οι γάμοι μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων σε αντίθεση με τις συχνές κοινωνικές επαφές Ορθοδόξων και Ευρωπαίων εμπόρων, που όχι σπάνια κατέληγαν σε μεικτούς γάμους.
2. Ορθόδοξοι και Δυτικοί γίνονται στόχος επιθέσεων
Οι Ευρωπαίοι και οι Ορθόδοξοι ως εύπορα στρώματα άρχισαν να γίνονται στόχοι ληστών και επιδρομέων το 18ο αιώνα. Το 1730 μια ομάδα Ζακυνθινών που είχαν εξοριστεί από το νησί εξαιτίας της βίαιης συμπεριφοράς τους επιτέθηκαν και λήστεψαν κατοίκους της Σμύρνης. Ο Ευρωπαίοι πρόξενοι ζήτησαν από τον πρέσβη της Βενετίας, στη δικαιοδοσία της οποίας υπαγόταν η Ζάκυνθος, να διώξει τους «ανεπιθύμητους», κάτι που πραγματοποιήθηκε μέσα στα επόμενα χρόνια. Η πιθανότητα για ταραχές ή ενδοκοινοτικές διαμάχες θα είναι πάντα υπαρκτή στη Σμύρνη ιδίως μετά το 1760. Τον Ιούλιο του 1770 η καταστροφή του οθωμανικού στόλου από τους Ρώσους στη ναυμαχία του Τσεσμέκαι η εξέγερση των Ορθοδόξων κατοίκων στο Μοριά που ακολούθησε την οθωμανική ήττα προκάλεσαν ανεξέλεγκτες εντάσεις. Στις 8 Ιουλίου ο Οθωμανός τελωνειακός υπάλληλος Ιμπραχίμ Αγά σκοτώνει όλους τους Ορθοδόξους που βρίσκονται στο κτήριο του τελωνείου. Στη συνέχεια πολυπληθείς ομάδες Μουσουλμάνων σκορπίζονται στους δρόμους της Σμύρνης και μέσα σε λίγες ώρες 5.000 Ορθόδοξοι, δύο Ευρωπαίοι και ο Ολλανδός δραγουμάνος έχουν σφαγιαστεί. Τα επεισόδια σταμάτησαν μόνο χάρη στην παρέμβαση της φρουράς των γενιίσαρων, τους οποίους οι χριστιανοί θεωρούσαν ως τη μόνη ικανή στρατιωτική δύναμη για να τους προστατεύει από τον «όχλο της πόλης» και ζητούσαν τη μόνιμη παρουσία τους στην πόλη.
3. Κοινωνικοοικονομικές αντιθέσεις ανάμεσα στις κοινότητες της Σμύρνης
Τέτοιου είδους βίαιες οχλαγωγίες θεωρούνταν μάλιστα πιθανότερες σε εποχές έντονης οικονομικής κρίσης και εξαθλίωσης των χαμηλότερων στρωμάτων που συνυπήρχαν στην ίδια πόλη με την ελίτ των εμπόρων, των βιομηχάνων και των γαιοκτημόνων της Σμύρνης, η πλειονότητα των οποίων ήταν χριστιανοί. Στα Μικρασιατικά παράλια και κυρίως στη Σμύρνη η αυταρχικότητα των αρχών, η τοκογλυφία, αλλά και η αυξανόμενη φτώχεια των μουσουλμανικών κυρίως πληθυσμών αποτέλεσαν το κοινωνικό υπόστρωμα πάνω στο οποίο έλαβε χώρα το «Ρεμπελιό της Σμύρνης».1 Τα δραματικά αυτά γεγονότα ήλθαν βέβαια ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων ενεργειών και των δύο μερών.
4. Η αφετηρία του «Ρεμπελιού»
Η αρχή των γεγονότων έγινε στις 3 Μαρτίου του 1797 κατά τη διάρκεια μιας παράστασης Αυστριακών ακροβατών, η οποία είχε συγκεντρώσει πολλούς Ευρωπαίους και Ορθοδόξους. Το βράδυ της παράστασης μερικοί Ζακυνθινοί και Κεφαλλονίτες, υπήκοοι της Ενετικής Πολιτείας, επιχείρησαν να υπερπηδήσουν το ξύλινο περίφραγμα του τσίρκου και να μπουν μέσα χωρίς να πληρώσουν. Οι γενίτσαροι φύλακες τους εμπόδισαν· αναφέρεται μάλιστα ότι ένας από αυτούς που βρισκόταν εκεί ως κλητήρας του Βενετικού προξενείου έδειρε με ράβδο έναν από τους «τζαμπατζήδες». Τότε ένας από τους διωχθέντες Ζακυνθινούς, ο ονομαζόμενος Πάνας, που σύμφωνα με έναν έμμετρο θρήνο ήταν «γιασαξής» (δηλαδή φύλακας ή κλητήρας) του Προξενείου της Βενετίας, επέστρεψε ξανά στο θέατρο, πιθανότατα με ομάδα συμπατριωτών του, και σκότωσε έναν από τους γενίτσαρους. Λόγω της ταραχής που προκλήθηκε και στο άκουσμα των πυροβολισμών η παράσταση διακόπηκε. Την επόμενη μέρα Μουσουλμάνοι κάτοικοι και ομάδα γενίτσαρων ζήτησαν από τον πρόξενο της Βενετίας, Λουκά Χορτάτζη, ορθόδοξο και Κρητικό στην καταγωγή, να τους παραδώσει το φονιά ο οποίος είχε ήδη βρει καταφύγιο σε ενετικό πλοίο. Ο Χορτάτζης αρνήθηκε να παραδώσει το δράστη είτε στις ομάδες Μουσουλμάνων είτε στις επίσημες αστυνομικές αρχές κάνοντας χρήση των προνομίων ασυλίας που απολάμβαναν οι υπήκοοι της Βενετίας απέναντι στις οθωμανικές αρχές. Οι Μουσουλμάνοι παρέμειναν αναστατωμένοι και έκαναν διαβουλεύσεις για πολλές ημέρες. Στις 13 Μαρτίου, εποχή του ραμαζανιού, το συμβούλιο της πόλης συγκλήθηκε εκτάκτως μέσα στη νύχτα ύστερα από τις πιέσεις που δέχτηκε από τους γενίτσαρους για την παράδοση του δράστη. Οι τοπικές αρχές κατέστησαν γνωστό στους δυτικούς πρόξενους ότι ο μουσουλμανικός λαός ήταν εξαγριωμένος και ότι δε θα μπορούσαν να αναλάβουν τις ευθύνες για ακραίες αντιδράσεις σε περίπτωση που δεν παραδινόταν ο δράστης για ανάκριση. Ωστόσο το αίτημά τους απορρίφθηκε.
5. Το ξέσπασμα των παθών και οι ομαδικές πράξεις βίας
Το πρωινό της 15ης Μαρτίου ομάδες γενίτσαρων και εξαγριωμένων, οπλισμένων Μουσουλμάνων φτάνουν στο κέντρο του Φραγκομαχαλά και σταματούν στο Προξενείο της Βενετίας, όπου στέλνουν ύστερα από σύσκεψη 20 εκπροσώπους τους για να απαιτήσουν την παράδοση του δράστη. Οι απεσταλμένοι βρίσκουν το προξενείο έρημο και την πόρτα κλειστή. Τότε αρχίζουν να πυροβολούν στα τύφλα και, ενώ φαινόταν πιθανό να επιχειρήσουν εισβολή, δέχονται πυροβολισμούς πιθανότατα από Σκλαβούνους (Δαλματούς), καβάσηδες (κλητήρες) του Ενετικού Προξενείου που βρίσκονταν σε κάποιο παράθυρο. Στη θέα ενός εμίρη και δύο άλλων Μουσουλμάνων που πέφτουν νεκροί από τις σφαίρες τα πάθη ξεσπούν και ακούγεται από παντού το σύνθημα «ατές, ατές» (φωτιά).2 Ξεκινώντας από το Χανιώτικο Χάνι πυρπολούν σπίτια και καταστήματα στο μεγάλο δρόμο της ευρωπαϊκής συνοικίας, την οδό των Φράγκων (Frank Street). Ο Γάλλος πρόξενος Jean Charles Ηaumont ως επικεφαλής πυροσβεστικής ομάδας επιχειρεί να περιορίσει τη φωτιά κατά την έναρξή της, χωρίς όμως επιτυχία. Οι Μουσουλμάνοι πυροβολούν προς την ομάδα και ρίχνουν νεκρούς δύο Ορθόδοξοι πυροσβέστες. Η φωτιά εξαπλώνεται με πολύ μεγάλη ταχύτητα σε όλες τις χριστιανικές συνοικίες του Φραγκομαχαλά, βοηθούμενη από τους δυνατούς νότιους ανέμους που έπνεαν στην περιοχή αλλά και επειδή τα σπίτια στη Σμύρνη ήταν φτιαγμένα από ξύλο για λόγους αντισεισμικής προστασίας. Για 17 ολόκληρες ώρες (από τις 10 το πρωί ως τις 3 τα χαράματα της επόμενης μέρας) καίγονταν και λεηλατούνταν χιλιάδες σπίτια και καταστήματα στην ευρύτερη περιοχή. Κάηκαν επίσης πολλά σχολεία με τραγικό απολογισμό σε ένα από αυτά να χάσουν τη ζωή τους 60 τρόφιμοι. Τελείως καταστραμμένα μετά τη φωτιά βρέθηκαν τα προξενεία της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ολλανδίας, η καθολική εκκλησία της Santa Maria, το παρεκκλήσι της ολλανδικής παροικίας, ένα τμήμα της Αγίας Φωτεινής, το Γραικικό νοσοκομείο και πολλά χριστιανικά ιδρύματα. Πυρπολήθηκαν πλούσιες βιβλιοθήκες και πολύτιμα αρχεία ιδιωτών. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι στις λεηλασίες συμμετείχαν και κάποιοι Σκλαβούνοι, ακόμη και Ζακυνθινοί και άλλοι μη μουσουλμάνοι που βρήκαν την ευκαιρία να ληστέψουν σπίτια και μαγαζιά, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι μπορούσαν να παραμείνουν ατιμώρητοι από τις οθωμανικές αρχές ως Ευρωπαίοι πολίτες. Κατά τη φυγή τους από την πόλη όμως Σκλαβούνοι ναυτικοί ύστερα από συμπλοκή με τους Μουσουλμάνους στο Ξώκαστρο υποχρεώθηκαν να γυρίσουν στη Σμύρνη και να ξεφορτώσουν τα κλεμμένα, ορθόδοξα ως επί το πλείστον εμπορεύματα.
6. Τα πολυάριθμα θύματα της ορθόδοξης κοινότητας
Ιδιαίτερα επιθετικός ήταν ο μουσουλμανικός όχλος ενάντια στους Ορθοδόξους του Φραγκομαχαλά. Με βάση μετριοπαθείς εκτιμήσεις πάνω από 1.000 Ορθόδοξοι έχασαν τη ζωή τους μέσα σε λίγες ώρες από τα εξαγριωμένα πλήθη, ενώ άλλες πηγές ανεβάζουν τον αριθμό σε 3.000.
Στις “εφημερίδες” των αδελφών Πουλίου που εκδίδονταν στη Βιέννη αναφερόταν ότι οι Ορθόδοξοι, άνδρες, γυναίκες και παιδιά μετακινούνταν με τη βία έξω από τα σπίτια και τα καταστήματά τους, τα οποία στη συνέχεια γίνονταν αντικείμενο εμπρησμού και λεηλασιών. Στην οδό Γερανίου 40 Ορθόδοξοι από 10-12 ετών που διέμεναν σε μοναστήρι δεν κατόρθωσαν να βγουν και κάηκαν μαζί με τον επικεφαλής του ιδρύματος. Τη σφαγή των Ορθοδόξων δεν μπόρεσαν να μετριάσουν ούτε καν οι προσπάθειες του ιμάμη της Σμύρνης Nâsir Zabet, που αποκαλώντας τους Ορθοδόξους «αδελφούς» φώναζε στα μαινόμενα πλήθη να σταματήσουν τις βιαιοπραγίες απειλώντας τους ακόμη και με την οργή του προφήτη. Στην κατάπαυση της σφαγής συνέβαλε πιο πολύ η ρίψη αλλεπάλληλων κανονιοβολισμών από ρωσικό καράβι που ήταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι της Σμύρνης.
7. Οι Ευρωπαίοι της Σμύρνης δε μετρούν θύματα στην καταστροφή του «Ρεμπελιού»
Οι Ευρωπαίοι είχαν καλύτερη τύχη κατά τη διάρκεια αυτών των βίαιων ταραχών. Παρά τις τεράστιες υλικές ζημιές που υπέστησαν, δεν υπάρχει καμία αναφορά για Ευρωπαίους που βρήκαν το θάνατο στα δραματικά αυτά γεγονότα. Πολλοί βέβαια σώθηκαν την τελευταία στιγμή, όταν το μεσημέρι της 15ης Μαρτίου δύο ομάδες Μουσουλμάνων αποπειράθηκαν να ανακόψουν την υποχώρησή τους προς τη θάλασσα και μόνο οι κανονιοβολισμοί από ευρωπαϊκά πλοία αραγμένα στο λιμάνι ανάγκασαν τους διώκτες τους να τραπούν σε φυγή. Πολλοί Ορθόδοξοι αλλά και Ευρωπαίοι βρήκαν τη σωτηρία καταφεύγοντας στα ευρωπαϊκά πλοία που ήταν αγκυροβολημένα στο λιμάνι, όπως η ισπανική φρεγάτα «Experienza» και άλλα κυρίως γαλλικά πλοία.
8. Τρικυμίες και σεισμοί ολοκληρώνουν την καταστροφή
Ό,τι έμεινε όρθιο από τις λεηλασίες καταστράφηκε από ακραία φυσικά φαινόμενα που είχαν διάρκεια δύο ημερών (15-16 Μαρτίου). Εξαιτίας των καταρρακτωδών βροχών και της τρικυμίας μεγάλος αριθμός πλοίων συνετρίβη στο λιμάνι και πολλοί από αυτούς που έπεσαν στη θάλασσα για να σωθούν βρήκαν τραγικό τέλος από σφαίρες Μουσουλμάνων που έριχναν από ένα γειτονικό μιναρέ και μια αποβάθρα. Στη συνέχεια ισχυρότατες σεισμικές δονήσεις –όχι ασυνήθιστο φαινόμενο σε αυτή την περιοχή– κατέστρεψαν μεγάλο αριθμό σπιτιών που είχαν απομείνει όρθια στο Φραγκομαχαλά.3
9. Το κλίμα μετά την καταστροφή και οι ενέργειες των αρχών
Το τέλος των βίαιων αυτών ταραχών βρήκε από τη μία τους Ευρωπαίους να κατηγορούν τις οθωμανικές αρχές για την ανοχή που έδειξαν στους ταραξίες και από την άλλη την Πύλη να αποδίδει ευθύνες κυρίως στους Επτανήσιους δράστες και να αποφεύγει να τιμωρήσει κάποιο Μουσουλμάνο φοβούμενη ότι αυτό θα εξέγειρε τους γενίτσαρους. Ο καδής (ιεροδικαστής) της Σμύρνης, βέβαιος για τη στάση που θα τηρούσε η Πύλη, συνέχιζε να εκτοξεύει απειλές προς τους Ευρωπαίους και τις κοινότητες των μη μουσουλμάνων της Σμύρνης. Ο ίδιος ο Βρετανός πρόξενος ανέφερε ότι ακόμη και ένα μήνα αργότερα κλίμα οργής και αταξίας επικρατούσε στους δρόμους της πόλης. Τότε η Πύλη για να κατευνάσει τα πνεύματα έστειλε στην πόλη στρατό με επικεφαλής το διοικητή του Αϊδινίου Χουσεΐν Καραοσμάνογλου, ο οποίος μπήκε στην πόλη στις 8 Απριλίου και επέβαλε την τάξη. Ένα άλλο μέτρο για την αποφυγή νέων ταραχών ήταν και το φιρμάνι το οποίο εξέδωσε η Πύλη για να αποκλείσει την προσέλευση Βενετών, Κροατών και Επτανησίων στις οθωμανικές ακτές.
Η ανασφάλεια που επικρατούσε στην περιοχή ακόμη και μετά την παρουσία του Καραοσμάνογλου είναι ενδεικτική του κλίματος της εποχής. Οι αποζημιώσεις που επέμεναν να λάβουν οι Δυτικοί δε δόθηκαν ποτέ, ενώ πολλοί χριστιανοί εγκατέλειψαν τα σπίτια και τις επιχειρήσεις τους με αποτέλεσμα να πληγεί η εμπορική και βιοτεχνική δραστηριότητα καθώς και η κοινωνική ζωή της πόλης. Τέτοιες ταραχές δε θα είναι ασυνήθιστες στη Σμύρνη στις δεκαετίες που θα έρθουν, καθώς αποτελούσαν μέρος ενός γενικότερου κλίματος αναταραχής που επικρατούσε στα μεγάλα αστικά κέντρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με οικονομικές συνθήκες ανάλογες της Σμύρνης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Αίγυπτος, όπου τα νέα του «Ρεμπελιού» θα οδηγήσουν σε νέες βιαιότητες εναντίον των Δυτικών το καλοκαίρι του 1797.4
——————————————————————————–
1. Frangakis-Syrette, Elena, The Comerce of Smyrna in the eighteenth century (1700-1820) (Αθήνα 1992), σελ. 32-37, 57-65· Sugar, P., Η Νοτιοανατολική Ευρώπη κάτω από Οθωμανική κυριαρχία 1354-1804 2 (μτφρ. Μπαλουξή Παυλίνα Χρ.) (Αθήνα 1994), σελ. 297-308·Αναγνωστοπούλου, Σία, Μικρά Ασία 19ος αιώνας -1919: από το Μιλλιέτ των Ρωμιών στο Ελληνικό έθνος (Αθήνα 1997), σελ. 140-141, 201-202· Κορδάτος Γιάννης, «Η σφαγή της Σμύρνης του 1797», Περιοδικό Επιθεώρηση Τέχνης Γ΄ (1956), σελ. 171.
2. Στη μελέτη του Ι. Παπαγιαννόπουλου στα Μικρασιατικά Χρονικά Α΄ (1938), σελ. 261-267 παρατίθεται ένας «έμμετρος θρήνος της Σμύρνης» ανώνυμου συγγραφέα. Ενδεικτικοί είναι οι στίχοι για τα πρώτα γεγονότα του «Ρεμπελιού» (βλ. παράθεμα).
3. Σολομωνίδης, Χρίστος Σ., Το θέατρο στην Σμύρνη (Αθήνα 1954), σελ. 27· Σολομωνίδης, Σωκράτης, Μικρασιατικά Χρονικά Α΄ (1938), σελ. 246-258· Σολομωνίδης, Χρίστος Σ., Ύμνος και θρήνος της Σμύρνης (Αθήνα 1956), σελ. 183-199· Frangakis-Syrette, Elena, The Commerce of Smyrna in the eighteenth century (1700-1820) (Αθήνα 1992), σελ. 62-63· Φάλμπος, Φίλιππος Κ., Ο Φραγκομαχαλάς της Σμύρνης (Αθήνα 1970), σελ. 108· Κλεάνθης, Φ., Η Ελληνική Σμύρνη (Αθήνα 1996), σελ. 42-45.
4. Frangakis-Syrette, Elena, The Commerce of Smyrna in the eighteenth century (1700-1820) (Αθήνα 1992), σελ. 64-65· Βέης, Ν., Μικρασιατικά Χρονικά Δ΄ (1948), σελ. 420.
Πηγή [ΕΔΩ]
Αρχοντογιός παντρεύεται
και παίρνει προσφυγούλα,
προσφυγούλα μαυρομάτα μου
και παίρνει προσφυγούλα,
προσφυγούλα, σε κλαιν τα μάτια μου.
Σαν τ’ άκουσε, σαν τ’ άκουσε η μάνα του
τα δέντρα ξερριζώνει,
προσφυγούλα, μαυρομάτα μου,
τα δέντρα ξερριζώνει,
προσφυγούλα, σε κλαιν τα μάτια μου
Πιάνει δυό φί -, πιάνει δυό φίδια ζωντανά.
πιάνει τα τηγανίζει,
προσφυγούλα, μαυρομάτα μου,
πιάνει τα τηγανίζει,
προσφυγούλα, σε κλαιν τα μάτια μου
Και με την πρώ – και με την πρώτη πηρουνιά
καρδιά της φαρμακώθη
προσφυγούλα, μαυρομάτα μου,
καρδιά της φαρμακώθη,
προσφυγούλα, σε κλαιν τα μάτια μου
Το τραγούδησε το 1934 η Ρίτα Αμπατζή
“Μας βγάζουν στην αυλή. Είχε ήλιο άφθονο-χωρίς σκοπό. Άρχισα να’ρχουνται πάλι ντόπιοι, άγριοι, σκληροί σα σίδερα. Μας κοίταζαν. Γυρεύαν φιρί φιρί αν είχαμε κανέναν Αρμένη. Η λύσσα τους γι’αυτουνούς ήταν δέκα φορές πιο πολλή.
Δεν είχαμε.
Άξαφνα, τρεις σταθήκαν από πάνου μας, από μένα και τον Αργύρη. Τυλίγαμε κείνη την ώρα τα ποδάρια μας με τα παλιοτσούβαλα, ετοιμάζοντάς τα για το δρόμο. Είδα τις σκιές τους που στάθηκαν.
- Ε! λέει αυστηρά ο ένας απ’τους τρεις.
Γυρίσαμε.
Χώνουν τα μάτια τους στο μούτρο του Αργύρη.
Ψάχναν.
- Δεν είναι,λέει ο ένας δισταχτικά.
- Είναι σου λέω! Φωνάζει ο άλλος. Τώρα θα δεις!
Και γυρίζοντας στον Αργύρη, τον διατάζει:
- Άνοιξε το στόμα σου!
Το άνοιξε –έτσι να φανούν τα δόντια του.
- Βλέπετε; φωνάζει με χαρά το Τουρκί.
Στη σειρά με τα άσπρα δόντια του Αργύρη έλαμπε ένα χρυσό δόντι. Γυάλιζε στον ήλιο-σα γυναίκα, τόσο ωραία.
- Γκιαούρ! βλαστήμησαν τότες κ’ οι τρεις μαζί και τρέξαν να βγουν όξω.
-Ηλία… μουρμουρίζει ανήσυχο το παιδί. Τι θέλαν;
Τίποτα.
Πέρασε κάμποση ώρα, το ξέχασε. Ήταν και τ’όνειρο που τον είχε γεμίσει ουρανό, η χρυσή λάσπη.
Σε μια ώρα ξεκινήσαμε. Μας παράλαβε άλλη πόστα. Δεν είχαμε βγει ακόμα όξω απ’το χωριό όταν είδαμε να’ρχεται κοντά στο απόσπασμα ένα τσούρμο καμιά πενηνταριά ντόπιοι Τούρκοι.
Μας σταμάτησαν.
Ψάχναν στη γραμμή μας κάτι γυρεύοντας. Τέλος στάθηκαν σ’εμάς τους δυο.
- Τσαούς, λέει ένας απ’τους τρεις που ήταν στην αυλή. Αυτόν θα μας τον δώσεις.
Δείχνανε τον Αργύρη. Ο λοχίας πλησίασε. Του εξηγούν: Τούτος του λένε, ήταν αστυνομικός στα χρόνια της ελληνικής κατοχής, έκαμε το και το. Θα μας τον δώσεις;
Το παιδί δίπλα μου άρχισε να τρέμει. Τον κοίταξα: ένα κίτρινο χρώμα πασπάλισε το μούτρο του όπυ δεν ήταν λάσπη.
-Εγώ;… Εγώ;…τραύλιζε.
- Κοίταξε το στόμα του! δείχνανε οι πολίτες στο λοχία. Είχε ένα χρυσό δόντι. Κοίταξέ το!
- Εγώ πήγαινα σχολειό…., έλεγε το παιδί. Να, από δω ήταν συμμαθητής μου. Ποτές δεν έχω έρθει κατά δω…
Μα όσο μιλούσε τόσο τον σουσούμιαζαν. Όλο το τσούρμο τώρα ούρλιαζε:
- Θα μας τον δώσεις! Θα μας τον δώσεις!
Οι τσέτες τραβηχτήκαν λίγο παράμερα με το λοχία. Πις, πις. Η χαρά άστραψε στα πρόσωπά τους σαν το δόντι.
- Εμπρός!
Αρχίσαμε να βαδίζουμε. Από πίσω, απ’ τα πλάγια ακολουθούσε το τσούρμο βουίζοντας. Ο κίνδυνος σπιρούνιαζε τον αγέρα, το παιδί μου έσφιγγε τη χούφτα.
Τ’αδύνατα δάχτυλά του τρέμαν.
Τα κρατούσα -έτσι χεράκι χεράκι.
Μια παλιοντενεκεδένια κατσαρόλαήταν πεταμένη στο δρόμο. Ένας από το τσούρμο την πήρε και την έχωσε στο κεφάλι του Αργύρη.
Τα μεγάλα σγουρά γλιτσασμένα μαλλιά κρύφτηκαν.
- Ηλία!… Ηλία!… Θα με σκοτώσουν…
Του σφίγγω το χέρι πιο πολύ:
- Σώπα…
- Αρκαντάς… (σύντροφε) , αρκαντάς…. , γυρίζει, έξαλλο, στο στρατιώτη που βάδιζε δίπλα μας. Δεν είμαι εγώ…
Αταραξία.
- Σου λέω, δεν είμαι, αρκαντάς…
- Γκιαούρ! φωνάζει τότες ο στρατιώτης.
Σώπασε φοβισμένο.
Βγήκαμε όξω απ’ το χωριό.
- Κάτσετε χάμου!
Καθίσαμε. Τότες ένας άντρας αψηλός και βαρύς μας πλησιάζει. Έκρυβε τα χέρια του πίσω στις πλάτες του. Δεν τα βλέπαμε. Στυλώνει μια ματιά στον Αργύρη.
- Βγάλ’ το αυτό! του λέει άγρια για την κατσαρόλα.
Το παιδί τρέμει. Βγάζει την κατσαρόλα, την απιθώνει χάμου και σηκώνει στο δήμιο τα δακρυσμένα μάτια του. Αυτός, αργά, λύνει τα χέρια του. Κι απότομα, σα ζαρκάδι, του κατεβάζει μια, μ’ ένα σφυρί που κρατούσε, στο κεφάλι.
Η κραυγή του παιδιού σκίζει τον αγέρα σα λεπίδι.
Τα ψιλά δάχτυλα που με σφίγγαν χαλάρωσαν.
Όλο το τσούρμο μουντάρησε σ’αυτό το σύνθημα. Τον τράβηξαν στην άκρη, κι ένα σωρό χέρια κουνιούνταν, ανέβαιναν, κατέβαιναν.
Δεν πρόφτασα να δω τίποτ’άλλο. Οι στρατιώτες μας σήκωσαν εμάς τους άλλους. Ξαναρχίσαμε το δρόμο. Μας σπρώχνανε, τρέχαμε. Μόλις ακούγαμε ένα δύο τελευταίες κραυγές πιο αδύνατες που διαλύουνταν.
Τις ρουφούσε η σκόνη”.
Ηλίας Βενέζης, “το νούμερο 31328″
Μικρασίας Έρως
Συγγραφέας : Δημήτρης Καραβασίλης
Έρωτας θα πει δόσιμο. Και εμείς Μικρασία μου σου δώσαμε την ψυχή μας. Μας αγάπησες άραγε και εσύ τόσο; Μας σκέφτηκες καθόλου; Μας περιμένεις ακόμη; Καθόμαστε τώρα εδώ, και αυτό το δειλινό μέσα στις μικρές αυλές μας κι η μνήμη σου γεμίζει με άρωμα νυχτολούλουδου το βραδάκι μας.
Ακόμη είμαστε πρόσφυγες. Κι αν ξαναγίνηκε το βιός μας, κι αν τα παιδιά μας δεν γνώρισαν τον μεγάλο έρωτα του γονιού τους, στο βάθος της καρδιάς μας, ένα έτοιμο σεντούκι περιμένει, γεμάτο με τον Έρωτά μας, για να πάρουμε τον δρόμο της επιστροφής.
Ο μπάρμπα-Κωνσταντής, ο Στάμος, η κυρά Μαρίκα και οι άλλοι τρέμουν, μήπως τα παιδιά τους δεν νιώσουν τίποτε από τον έρωτά σου. Και τα μαζεύουν και τους λένε… και τους λένε… μέχρι να αποκάμουν τα στόματα και τα μάτια να δακρύσουν.Και όταν τελειώσουν τα λόγια, αρχίζουν να γεμίζουν λευκές σελίδες, σαν κι αυτού του βιβλίου, που ξεκίνησε από απλό χαρτί και πόθησε να γίνει καράβι του νόστου, με επιβάτες κάποιους που έκαναν τη νοσταλγία τους γιορτή και τον έρωτά τους τραγούδι και καμιά φορά παραμύθι…
Ο συγγραφέας περιγράφει την ζωή των κατοίκων μιας προσφυγικής συνοικίας κάπου στον Πειραιά. Το χέρι του οδηγούν η νοσταλγία και οι θύμησες από τα χρόνια που πέρασαν στην αγκαλιά της πατρίδας. Ο ίδιος δεν είναι ξένος σε αυτή τη συνοικία. Είναι ένας από τους νοσταλγούς. Η καθημερινότητα προσπαθεί να συνθλίψει την ιστορία, όμως όσοι μένουν σε τούτη τη γειτονιά, ξέρουν τον τρόπο να μπολιάζουν τη ζωή τους με τους χυμούς από τα μέρη της Μικρασίας. Αγωνίζονται με πόνο ψυχής να διατηρήσουν ζωντανό τον Έρωτα, με την φλόγα του να πυροδοτήσουν τις επόμενες γενιές. Οι νέοι απόγονοι, αντικρίζουν το αύριο με ελπίδα ξέροντας πως πατρίδα είναι εκεί που αναπαύεται η καρδιά και φτερώνει ο Έρωτας.
Η Μικρασία μετρά τα παιδιά της στο διάβα της ιστορίας και κάθε φορά τα βρίσκει περισσότερα, πιο μονιασμένα και πιο αγαπημένα. Σαν και τους κατοίκους της γειτονιάς αυτής.
http://armosbooks.blogspot.com/2008/06/blog-post_24.html#links
[...] την πυρπόληση της Σμύρνης και τη σφαγή του ελληνικού και αρμενικού πληθυσμού [...]
Pingback από -Η γενοκτονία στη Μικρά Ασία και το δικό μας χρέος « Πόντος και Αριστερά | Σεπτεμβρίου 12, 2008
….για τη Μικρασιατική Καταστροφή το ΚΚΕ ήδη έχει βγάλει μέσω της ΚΟΜΕΠ την παρακάτω αποτίμηση :
http://www.kke.gr/komep/2000/3/mikrasia.html
Η μικρασιατική εκστρατεία, παρά τις προσπάθειες της άρχουσας τάξης να παρουσιαστεί σαν προσπάθεια πραγματοποίησης των ονείρων του ελληνικού μεγαλοϊδεατισμού [...] στην πραγματικότητα ήταν μια υπερπόντια κατακτητική πολεμική επιχείρηση, πριν απ’ όλα του αγγλικού, αλλά και του γαλλικού και του ιταλικού [!!] ιμπεριαλισμού στη Μέση Ανατολή και τα πετρέλαιά της. Μια επιχείρηση, που στόχο της είχε την κατάληψη από τους ιμπεριαλιστές στρατηγικών θέσεων ενάντια στη νεαρή τότε σοβιετική Ρωσία και τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα της περιοχής.
Τα γεγονότα που προηγήθηκαν της μικρασιατικής εκστρατείας, είτε συντελέστηκαν κατά τη διάρκειά της, είτε κατά την τραγική κατάληξή της, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι κύριοι παράγοντες, βασικά αίτια της δημιουργίας της ήταν:
α) Η πολιτική που ακολούθησαν οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις στην ανταγωνιστική ανάμεσά τους πάλη για την εξασφάλιση και επέκταση των συμφερόντων τους, στις οθωμανοκρατούμενες περιοχές, που είχαν γι’ αυτές ιδιαίτερη στρατηγική και οικονομική σημασία και
β) Η πολιτική της ελληνικής ολιγαρχίας και όλων των τότε κυβερνήσεων, που ήταν πολιτική στηριγμένη στους ξένους ιμπεριαλιστές και επομένως πολιτική υποτέλειας και υποταγής σ’ αυτούς και τα κελεύσματά τους.
ma grand mere etait grecque de constantinople son nom de jeune fille est Kristidou elle vivait a kadikoy puis elle fut refugiee à giannitsa en grece jusqu’en 1942 puis encore refugiée en france elle est née en 1913 pouriez vous me donner des information sur les mikrasiates de constantinople
merci
Dear valle
Please contact us at this email yason@in.gr what would you want and all relevant details.
We would be glad if we could help you.
H καταστροφή της Σμύρνης (1922)
————————————
Της Σμύρνης ήρθανε παιδιά και της Μικράς Ασίας
απομεινάρια της φωτιάς, της αιματοχυσίας.
Είδανε με τα μαθια ντως να σφάζουν τσ’ αδελφούς τως
εράισε η καρδούλα ντως, εσάλεψε ο νους ντως.
Απ’ την κοιλιά των γυναικώ εβγάναν τα παιδιά ντως
κομμάθια τα εκάνανε, τα δίδαν στα σκυλιά ντως.
Κι οι ισχυροί μας είχανε κρυφή χαρά, μεγάλη
και βοηθήσανε κι αυτοί τις πράξεις του Κεμάλη.
Χάσαν οι΄μάνες τα παιδιά και τα παδιά τσι μάνες
στη Σμύρνη δεν χτυπούνε μπλιο της Εκκλησιάς καμπάνες.
Ελάτε δα οι φίλοι μας Ιταλο-Αγγλοι-Γάλλοι
να συνδιασκεδάσετε μαζί με τον Κεμάλη.
Μόνο οι Τούρκοι μη χαρούν, μα να καλοσκεφτούνε,
πως θάρθει ο χρόνος κι ο καιρός ν’ ακριβοπληρωθούνε.
Ιωάννης Παυλάκης, “Ριζίτικα τραγούδια της Κρήτης”, εκδ. Αναστασάκη
Οι τουρκόσποροι
Μυτιλήνη. Πρόσφυγες με παιδιά περιμένοντας την εγκατάστασή τους.
Στα τέλη του Γενάρη του 1923 υπογράφεται στη Λωζάνη η “Σύμβασις περί ανταλλαγής των Ελληνικών και Τουρκικών πληθυσμών” [1].
Το σύμφωνο της Ανταλλαγής προέβλεπε την υποχρεωτική ανταλλαγή των τούρκων υπηκόων, ελληνικού ορθοδόξου θρησκεύματος, και των Ελλήνων υπηκόων, μουσουλμανικού θρησκεύματος, που είναι εγκατεστημένοι στα εδάφη αμφοτέρων των κρατών [2].
Η ανταλλαγή λοιπόν πραγματοποιείται όχι με βάση την εθνικότητα ή την εθνική συνείδηση (η οποία τότε δεν είχε την σημερινή έννοια και λίγοι την αντιλαμβανόταν ως έννοια) , αλλά με βάση την θρησκευτική πίστη: όσοι πιστεύουν στον Αλλάχ είναι τούρκοι, όσοι πιστεύουν στον Χριστό είναι έλληνες. Πολλοί ελληνόφωνοι μουσουλμάνοι (π.χ. τουρκοκρήτες) μεταναστεύουν υποχρεωτικά στην Τουρκία και πολλοί τουρκόφωνοι χριστιανοί στην Ελλάδα. Έτσι, 786.431 πρόσφυγες έρχονται στη χώρα μας [3].
Το ελληνικό κράτος απευθύνθηκε στην Κοινωνία των Εθνών (ΚτΕ) η οποία βοήθησε την Ελλάδα να συνάψει δάνειο και ίδρυσε την Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ) [4].
Η αποκατάσταση των προσφύγων στις πόλεις έγινε με την δημιουργία προσφυγικών συνοικισμών [5].
Καταυλισμός προσφύγων, Μακεδονία 1922.
Σε κοινωνικό επίπεδο οι πρόσφυγες έφεραν στην κοινωνία της Ελλάδας τον τρόπο ζωής τους, τις συνήθειές τους, τη μουσική τους (ρεμπέτικο τραγούδι), την κουζίνα τους. Καθώς πολλές από τις γυναίκες πρόσφυγες υποχρεώθηκαν να εργαστούν και αρκετές από τις γηγενείς έκαναν το ίδιο, τα στερεότυπα που ήθελαν τη γυναίκα κλεισμένη στο σπίτι και υποχείριο του άντρα άρχισαν να κλονίζονται [6].
Παρά τα κρατικά μέτρα, τα προβλήματα δεν έλειπαν, καθώς συχνά η στάση των γηγενών ελλήνων απέναντι στους πρόσφυγες ήταν αρνητική.
Οι πρόσφυγες πήραν γη που πολλοί γηγενείς θεωρούσαν δική τους και πρόσφεραν την εργασία τους φτηνά πιέζοντας προς τα κάτω τις αμοιβές των ντόπιων. Ακόμη, οι πρόσφυγες ήταν στη συντριπτική τους πλειονότητα βενιζελικοί κι αυτό τους έφερνε σε αντίθεση με την αντιβενιζελική Παλαιά Ελλάδα.
Πολλοί γηγενείς θεωρούσαν τους πρόσφυγες παράδοξους, καθώς είχαν πρωτάκουστα ονόματα, έτρωγαν άγνωστα φαγητά και οι γυναίκες τους εργάζονταν σε ξένες δουλειές. Το αποτέλεσμα ήταν η λέξη “πρόσφυγας” να είναι για χρόνια απαξιωτικός χαρακτηρισμός μεταξύ των γηγενών Ελλήνων.
Γράφει ο Α.Ρήγος: “Η εντονότατη αντίθεση γηγενών και προσφύγων διαχέεται σε όλον τον ελλαδικό χώρο. Οι άνθρωποι που μόλις διασώθηκαν από την τουρκική σφαγή, αποκαλούνται “τουρκόσποροι” και “γιαουρτοβαφτισμένοι”(επειδή συνήθιζαν να τρώνε γιαούρτι).
Η λέξη “Σμυρνιά” από προσδιοριστική της γυναικείας μικρασιατικής καταγωγής, γίνεται στο νεοελληνικό λεξιλόγιο συνώνυμη της πόρνης.
Η λέξη “πρόσφυγας” διαχέεται στον κοινωνικό ιστό με τον πιο υποτιμητικό τρόπο.
Τον “ρατσισμό” αυτό προσπαθούν να εκμεταλλευτούν οι φασιστοειδείς κινήσεις που απαιτούν να επιβληθεί στους πρόσφυγες να φορέσουν κίτρινα περιβραχιόνια για να τους διακρίνουν και να τους αποφεύγουν οι έλληνες” [7].
Η δημιουργία ξεχωριστών συνοικισμών και οι εντάσεις ανάμεσα σε πρόσφυγες και γηγενείς δυσχεραίνουν την ενσωμάτωση και ενισχύουν τις τάσεις για απομόνωση των προσφύγων και εσωστρέφεια που εκφράζεται με μια διευρυμένη προσφυγική ενδογαμία και τη δημιουργία μιας ιδιαίτερης ζωής των προσφύγων σε πολλές περιοχές. Η ενσωμάτωση μέσω της εκπαίδευσης, κύρια πρακτική του ελληνικού εθνικισμού στην αλυτρωτική του φάση, δυσκολευόταν να αποδώσει.
Η σχολική τάξη έχει διασαλευτεί, ιδιαίτερα στα επαρχιακά σχολεία, όπου συνωστίζονται μαθητές διαφορετικών ηλικιών, επιπέδων και γλωσσικών περιβαλλόντων. Σημαντικό στοιχείο διαφοροποίησης ακόμη και για πρόσφυγες που προέρχονται από κοντινές περιοχές αποτελεί η μητρική γλώσσα και η χρήση άλλων γλωσσών εκτός της ελληνικής στην καθημερινή ζωή.
Σημαντικό μέρος των προσφύγων έχει ως μητρική την τουρκική γλώσσα, π.χ. Γκαγκαούζοι[8], Καραμανλήδες [9] την Καπαδοκική διάλεκτο, που ήταν μια μίξη ελληνικής και τουρκικής γλώσσας [10], ή τα αρβανίτικα [11]. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην Ελλάδα κατέφυγαν επίσης Αρμένιοι και λιγοστοί Κιρκάσιοι και Ασσύριοι.
Οι πρόσφυγες εντάσσονται στην ελληνική κοινωνία ως διακριτή ομάδα όχι μόνο θεσμικά αλλά και πολιτισμικά.
Η τουρκοφωνία αγνοείται συνήθως ως παράμετρος της εγκατάστασης των προσφύγων, αφού δεν αποτελούσε στοιχείο σύνδεσης με τον τουρκικό εθνικισμό, αλλά αποτέλεσε παράγοντα απομόνωσης πολλών αγροτικών κυρίως κοινοτήτων και επιβράδυνε την αφομοίωση των συγκεκριμένων ομάδων. Ακόμα και το καταληκτικό -ογλού των επωνύμων πολλών προσφύγων αποτελούσε αντικείμενο αρνητικής συμπεριφοράς και σε πολλούς επιβλήθηκε ή υπαγορεύτηκε η εληνοποίηση του ονόματός τους.
Στις γλωσσικές ιδιαιτερότητες εντάσσονται και οι ελληνόφωνοι ποντιακοί πληθυσμοί, το ιδίωμα των οποίων δεν καταλάβαιναν (και δεν καταλαβαίνουν) οι γηγενείς έλληνες.
Οι ελληνομαθείς ομάδες αποκτούν σαφές προβάδισμα για την ένταξή τους στις γραφειοκρατικές δομές της αποκατάστασης και αναπτύσσουν αποτελεσματικότερες στρατηγικές ατομικής και συλλογικής αποκατάστασης. Παρά το γεγονός ότι η παίδευση των προσφύγων υπολείπεται κατά πολύ του θρύλου που αναπτύσσουν ιδιαίτερα οι Σμυρνιοί και οι Πόντιοι στα χρόνια που ακολουθούν, τα ποσοστά της εγγραμματοσύνης και για τα δύο φύλα είναι ανώτερα από τα αντίστοιχα ποσοστά του συνολικού πληθυσμού [12].
Το προσφυγικό ρεύμα της Μικρασιατικής καταστροφής και της Συνθήκης Ανταλλαγής των πληθυσμών δεν ήταν το πρώτο που δέχθηκαν, μετά το 1912, η Μακεδονία και η Δυτική Θράκη.
Από το 1914 μέχρι το 1922, οι παρατεταμένες πολεμικές συγκρούσεις του Α’Παγκοσμίου Πολέμου στην περιοχή των Βαλκανίων αλλά και οι πολεμικές-πολιτικές συνθήκες που διαμορφώθηκαν στην Σοβιετική Ένωση, ανάγκασαν περίπου 200.000 πρόσφυγες να μεταναστεύσουν στην Ελλάδα και να εγκατασταθούν, στην πλειοψηφία τους, στις βόρειες επαρχίες του ελληνικού κράτους[13].
Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει για την έλευση των περίπου 50.000 Ελλήνων προσφύγων από την περιοχή της Νότιας Ρωσίας, της Κριμαίας, της Γεωργίας, του Καυκάσου και του Καρς, στο διάστημα 1920-1921. Τότε πραγματοποιείται η μετανάστευση του παππού και της γιαγιάς του γράφοντος, από το Σοχούμι της σημερινής Γεωργίας, στην Θεσσαλονίκη αρχικά, και στον νομό Έβρου τελικά.
Η μετανάστευσή τους στην Ελλάδα σημαδεύτηκε από φοβερές κακουχίες και αυξημένη θνησιμότητα, τόσο κατά το διάστημα της αναμονής στους μεθοριακούς σταθμούς και στα λιμάνια της Γεωργίας όσο και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και των πρώτων μηνών της προσωρινής εγκατάστασής τους στην Θεσσαλονίκη.
Οι πρόσφυγες, ύστερα από τη διαδικασία της μαζικής απολύμανσης στο λοιμοκαθαρτήριο, στοιβάζονταν σε ξύλινους θαλάμους και σκηνές, βιώνοντας τη διαδικασία της πολύμηνης καραντίνας, με σκοπό την αποφυγή της μετάδοσης επιδημιών στην πολη. Οι στατιστικές των υγειονομικών υπηρεσιών καταγράφουν τον τεράστιο αριθμό των προσφύγων που αρρώστησαν ή απεβίωσαν.
Το ταπεινωτικό βίωμα της απομόνωσης από την πόλη και τους γηγενείς κατοίκους, όπως και της σκληρής συμπεριφοράς από τους υπαλλήλους των υπηρεσιών, αποτυπώνεται στις τοπικές εφημερίδες και στις μαρτυρίες των προσφύγων.
Η “Εφημερίς των Βαλκανίων” γράφει στις 15/12/1920:
“Οι δυστυχείς Καυκάσιοι λιμοκτονούν και πάλιν, παρά τας διαφόρους διαβεβαιώσεις, ότι ελήφθη πάσα φροντίς να μη μένωσι νηστικοί, ότι θα γίνουν πρατήρια, ότι τέλος δεν θ’αποθάνουν από την πείναν και το κρύο [...]
Μετά φρίκης μανθάνομεν ότι αποθνήσκουν 44 καθ’εκάστην!!!
[...] Εμάθομεν ακόμη ότι τα δήθεν Νοσοκομεία των προσφύγων είναι σε αθλία κατάστασιν, και ενώ το πλείστον των προσφύγων είναι ασθενείς από την λιμοκτονίαν, υπάρχουν μόνον δύο ιατροί, οι οποίοι μόλις προφταίνουν να πιστοποιούν τους θανάτους!
Δεν θέλομεν να είπωμεν περισσότερα, νομίζομεν όμως ότι αν τους παραδίδομεν εις τον Μουσταφά Κεμάλ θα τους μεταχειρίζετο ίσως καλλίτερον”. [...] [14].
Καταυλισμός προσφύγων, Μακεδονία 1922.
Οι μαρτυρίες των προσφύγων, συγκλονιστικές και χαρακτηριστικές της οικτρής κατάστασής τους:
“Στην Καβάλα επιτάξανε όλες τις καπναποθήκες και όσα πλοία ήρθαν, αδειάζανε τους πρόσφυγες στο λιμάνι. Μας παίρνανε με τα κάρα και μας στοιβάζανε μέσα στα καπνομάγαζα.[...] Σε μία εβδομάδα μέσα -ξέρετε το καπνομάγαζο είχε τουαλέτες δύο τρεις κι όταν έχει χίλιους ανθρώπους μέσα, μπορούν δύο τρεις τουαλέτες να φτάσουν;- η βρωμιά έφερε ασθένειες και κυρίως παιδικές, ιλαρά και οστρακιά, η οποία θέριζε τα παιδιά, δέκα δέκα την ημέρα κι εκατό την εβδομάδα είναι λίγα, θέριζε κατά χιλιάδες τα παιδιά.
Και τότε κι εγώ αρρώστησα αλλά κι ο μικρός μου ο αδερφός, ο Ευρυπίδης, αρρώστησε και πέθανε. Ήταν δύομισι χρονώ.
[...] Μας φόρτωσαν από κει και μας βγάζουν στην Κάρυανη. [...] Τότε δεν είχε παρά βούρλα και κουνούπια, τίποτ’ άλλο. Είχε θέρμες, αρρώστια, ελονοσία μεγάλη. Έλη ήτανε, τίποτ’άλλο.
Αρρωστήσαμε.
Ανεβήκαμε ψηλά, στην άκρη του βουνού, απάνω, στην παλιά Κάρυανη. Είχανε κάτι τολ, τα είχανε κάνει οι Γάλλοι, και μέσα ήταν οι Καρυανιώτες, όσοι επιζήσανε από τη σφαγή των Βουλγάρων. Εκεί μας πήγανε, αλλά που να μείνουμε; Μέναμε στο ύπαιθρο. Άστα από φαγητό, άστα! Μέναμε στο ύπαιθρο. Τότε είχε πολλά άγρια ζώα. Μια φορά κοιμόμασταν και μαζευτήκαν τα τσακάλια ανάμεσα στα στρώματα και σηκώθηκαν ο γέρος μου μαζί μ’ έναν άλλο και χτυπούσαν τα τσακάλια με την κουβέρτα [...] “[15].
Ανατολική Θράκη, Γανόχωρα, πρόσφυγες εγκαταλείπουν την πατρίδα τους.
“Σαν άγριους μας έβλεπαν: “μην κλαίτε, θα’ρθούνε οι πρόσφυγοι”, έλεγαν στα παιδιά τους [...].
Άρχισε ο ένας ο βαρκάρης να βρίζει τον άλλον, το Χριστό του και την Παναγία του. Μόλις τον άκουσαν, τρελλάθηκαν! Η μάνα μου ήταν ποιήτρια αγράμματη. Λέει ποντιακά:
“Αλί εμάς και βάι εμάς, που έρθαμε στην Ελλάδα!
Αδά τον γέρον κι* αγαπούν, τη γραία πα κι θέναι,
αδά εσκώθεν η ντροπή και χάθεν η θρησκεία
και βλαστημούνε το Χριστό και αυτήν την Παναγία!” (*κι: δεν).
Έλληνες πρόσφυγες από την Κιουτάχεια.
Δεν μας δέχθηκαν καλά.
Στέλναν τα παιδιά και μας σβήναν την φωτιά, ουρώντας το μαγκάλι.
Μας έλεγαν πρόσφυγγες, σφίγγες δηλαδή.
Δε μας ήθελαν τέλος πάντων για πολλούς λόγους.
Διότι οι άντρες είδαν πολιτισμένο κόσμο, οι κοπέλες πιο καλοντυμένες, οι οποίες ως επί το πλείστον ήξεραν οι περισσότερες γράμματα και αυτό πείραξε τις ντόπιες [...]
Και από οικονομικής πλευράς ίσως, εργάτες φθηνοί ήμασταν, τώρα ό,τι γίνεται με τους Αλβανούς [...] [16].
Ήρθε ένας γέρος και καθότανε λοιπόν έτσι και λέει, “εσείς δεν είστε έλληνες”. Τότες μας λέγανε τουρκόσποροι” [17].
Γυναίκα πρόσφυγας κρατά το αποστεωμένο κοριτσάκι της.
Φυσικά δεν έλειπαν και οι συμπλοκές/διαπληκτισμοί γηγενών και προσφύγων. Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα:
“Κατά τα τηλεγραφήματα εκ Γρεβενών αιματηρά συμπλοκή έλαβε χώραν μεταξύ εντοπίων και προσφύγων.
Οι κάτοικοι του χωριού Σπάτα, έχοντες διαφιλονικούμενους αγρούς με τους πρόσφυγας Κρύφτσου, μετέβησαν χθες την πρωίαν και ευρόντες ομάδα προσφύγων να εργάζεται εις αυτούς επετέθησαν και τους ετραυμάτισαν σοβαρώς[...]” [18].
Πρόσφυγες από την Αγχίαλο συγκεντρωμένοι σε αλάνα.
Σε όλη τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, και ιδιαίτερα κατά την πρώτη δεκαετία, η μαζική εγκατάσταση των προσφύγων συνοδεύτηκε από τη μεγάλη εξάπλωση των ασθενειών και της θνησιμότητας στη Βόρεια Ελλάδα.
Μάστιγα της εποχής ήταν η ελονοσία η οποία μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1930, έπληττε το 40%-90% του πληθυσμού στις πόλεις και τα χωριά.
Η θνησιμότητα ήταν ιδιαίτερα αυξημένη κυρίως στις ευπαθείς ομάδες, δηλαδή στα παιδιά και στους ηλικιωμένους. Το 1923 και το 1924 έφτασε στο 45% ανάμεσα στους ασθενείς πρόσφυγες.
Το ίδιο διάστημα, στη Χαλκιδική, στα Γιαννιτσά, στο Κιλκίς, στην Κατερίνη, στις Σέρρες και στην Καβάλα, πέθανε το 1/5 των εγκατεστημένων προσφύγων[19].
Πρόσφυγες δίπλα σε βάλτο.
Ίσως σε μας, τα εγγόνια αυτών των προσφύγων, μένει μια πίκρα, ένα παράπονο για την συμπεριφορά των γηγενών προς τους παππούδες μας.
Την ίδια συμπεριφορά -τηρουμένων των αναλογιών και αν στην περίπτωση του ‘22 υπήρχε εχθρότητα και προκατάληψη, στην περίπτωση του ‘90 υπήρξε παγερή αδιαφορία- επεφύλαξε η ελληνική κοινωνία στους βορειοηπειρώτες και στους ποντίους της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ. τους οποίους ακόμη και σήμερα οι γηγενείς αποκαλούνε απαξιωτικά “Ρωσοπόντιους”.
Κι εκείνοι τραγουδάνε:
“Πατρίδα μάνα μ’έδωσε άμον καταραμένος,
στα ξένα είμαι Έλληνας και στην Ελλάδα ξένος…”.
doctor
____________________________________________________________
[1] Συνθήκη της Λωζάνης: Σύμβασις Περί ανταλλαγής των Ελληνικών και Τουρκικών πληθυσμών
VI. ΣΥΜΒΑΣΙΣ ΠΕΡΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ
ΚΑΙ ΠΡΩΤΌΚΟΛΛΟΝ ΥΠΟΓΡΑΦΕΝΤΑ ΤΗ 30 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1923.
Η σύμβαση υπεγράφη από τους Ελ.Βενιζέλο, Δ.Κακλαμάνο, Ισμέτ Πασά (Ινονού), Δρ.Ριζά Νουρ Βέη και Χασάν Βέη με 19 άρθρα και ένα πρωτόκολο, τα οποία θα ενσωματωθούν αργότερα στην συνθήκη της Λωζάνης (23.7.1923).
[2] “Άρθρον 1.
Από της 1ης Μαΐου 1923, θέλει διενεργηθή η υποχρεωτική ανταλλαγή των Τούρκων υπηκόων, ελληνικού ορθοδόξου θρησκεύματος, των εγκατεστημένων επί των τουρκικών εδαφών, και των Ελλήνων υπηκόων, μουσουλμανικού θρησκεύματος, των εγκατεστημένων επί των ελληνικών εδαφών.
Τα πρόσωπα ταύτα δεν θα δύνανται να έλθωσιν ίνα εγκατασταθώσιν εκ νέου εν Τουρκία ή αντιστοίχως εν Ελλάδι, άνευ της αδείας της Τουρκικής Κυβερνήσεως ή αντιστοίχως της Ελληνικής Κυβερνήσεως.
Άρθρον 2.
Δεν θα περιληφθώσιν εις την εν τω πρώτω άρθρω προβλεπομένην ανταλλαγήν:
α) οι Έλληνες κάτοικοι της Κωνσταντινουπόλεως·
β) οι Μουσουλμάνοι κάτοικοι της Δυτικής Θράκης.
Θέλουσι θεωρηθή ως Έλληνες κάτοικοι της Κωνσταντινουπόλεως, πάντες οι Έλληνες οι εγκατεστημένοι ήδη προς της 30ης Οκτωβρίου 1918, εν τη περιφέρεια της Νομαρχίας Κωνσταντινουπόλεως, ως αύτη καθορίζεται δια του νόμου του 1912.
Θέλουσι θεωρηθή ως μουσουλμάνοι κάτοικοι της Δυτικής Θράκης, πάντες οι Μουσουλμάνοι οι εγκατεστημένοι εν τη περιοχή ανατολικώς της μεθορίου γραμμής της καθορισθείσης τω 1913 δια της Συνθήκης του Βουκουρεστίου”.
Είναι ενδιαφέρον ότι ενώ η ανταλλαγή γίνεται με θρησκευτικά κριτήρια, για τις εξαιρέσεις ισχύει άλλοτε το κριτήριο της θρησκείας και άλλοτε της εθνότητας.
[3] Πηγή: Βασίλειον της Ελλάδος. Υπουργείον Υγιεινής, Προνοίας και Αντιλήψεως – Τμήμα Στατιστικής, “Απογραφή προσφύγων ενεργηθείσα κατ’Απρίλιον 1923. Αριθμός προσφύγων κυρωθείς διά του από 18 Οκτωβρίου 1923 Β.Διατάγματος”, Αθήνα, 1923. Σχεδόν οι μισοί (355.186) εποίκισαν την Μακεδονία και την Θράκη.
Στην απογραφή του 1928, τη μόνη γενική απογραφή στην οποία οι πρόσφυγες απογράφονται ως ξεχωριστή κατηγορία, ο αριθμός τους ανέρχεται συνολικά σε 1.221.849 πρόσωπα από τα οποία μόνο τα 151.892 δήλωσαν ότι ήρθαν πριν από τη Μικρασιατική Καταστροφή.
[4] Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ): αυτόνομος οργανισμός με πλήρη νομική υπόσταση που ιδρύθηκε με πρωτοβουλία της Κ.Τ.Ε. τον Σεπτέμβριο του 1923 και είχε ως βασική αποστολή την εξασφάλιση παραγωγικής απασχόλησης και οριστικής στέγασης για τους πρόσφυγες. Η ΕΑΠ λειτούργησε από το 1923 έως το 1930 και ασχολήθηκε κυρίως με την αποκατάσταση των προσφύγων στην ύπαιθρο. Περίπου 750.000 πρόσφυγες οδηγήθηκαν στη Μακεδονία και στη Θράκη, γιατί εκεί υπήρχαν διαθέσιμες γαίες αλλά και για να εξασφαλιστεί η αριθμητική υπεροχή του ελληνικού στοιχείου σε αυτές τις περιοχές.
[5] π.χ. Καισαριανή, Βύρωνας, Νέα Ιωνία, Νέα Φιλαδέλφεια,Καλλιθέα,Νέα Κοκκινιά,Δραπετσώνα,Κερατσίνι.
Για την Καισαριανή και τον Βύρωνα, βλ.Εφημερίδα “Εντός της Καισαριανής”, τ.61, Νοέμβριος 1999:
http://www.defacto.gr/papers/kaisar/showpage.asp?new_list1=1999&new_list2=11&pagelist1=1&k_id=1252
[6] Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία Γ’Γυμνασίου, “Το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα κατά τον Μεσοπόλεμο”, ενότητα 44, σ.121-122, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Αθήνα,2007.
[7] Α.Ρήγος, Η Β’ Ελληνική Δημοκρατία, 1924-1935, Θεμέλιο, Αθήνα, σ.223-8.
[8] Οι Γκαγκαούζοι ή Γκαγκαβούζηδες θεωρούνται [απο Τούρκους ιστορικούς ως τουρκικό φύλο, το οποίο έχει εκχριστιανιστεί]. Έλληνες ιστορικοί τους χαρακτηρίζουν ως μικρασιάτες τουρκόφωνους και τους εντάσουν στους Καραμανλήδες(Τουρκόφωνοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί) της Μικράς Ασίας.
Με τη συνθήκη της Λωζάνης θεωρήθηκαν από τους Τούρκους ανταλλάξιμοι ως φανατικοί έλληνες και υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και να εγκατασταθούν στην επαρχία Ορεστιάδας και Διδυμοτείχου σε 21 χωριά. Ο κύριος όγκος τους είναι εγκαταστημένος στα χωριά: Οινόη, Σαγήνη, Κλεισώ, Αμμόβουνο, Θούριο, Λεπτή, Κέραμος, Καναδάς, κλπ.
[9] Καραμανλήδες – (ενικός Καραμανλής) – Ονομασία τουρκόφωνων χριστιανών ορθοδόξων που κατοικούσαν κυρίως στην περιοχή της Μικράς Ασίας γνωστή ως Καππαδοκία. Έγραφαν την τουρκική γλώσσα με χαρακτήρες του ελληνικού αλφαβήτου (Καραμανλήδικα). Οι Καραμανλήδες ήταν είτε Έλληνες που εκτουρκίστηκαν διατηρώντας όμως τη θρησκεία τους, είτε Τούρκοι που εκχριστιανίστηκαν. Έπειτα από την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάνης (1923) μεταφέρθηκαν κατά την ανταλλαγή πληθυσμών στην Ελλάδα και κυρίως σε περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης.
Πηγή: wikipedia.
Σημείωση: Η πηγή αναφέρει ως πιθανότερη εκδοχή των καραμανλήδων το ότι είναι εκτουρκισθέντες έλληνες και όχι εκχριστιανισθέντες τούρκοι. Αφαίρεσα αυτή την παρένθεση διότι δεν έχει επιστημονικό έρεισμα αλλά αποτελεί υποκειμενική κρίση, ή μάλλον ευσεβή πόθο, του συγγραφέα.
[10] Καπαδοκική διάλεκτος: Η μακρά απομόνωση της διαλέκτου από τον υπόλοιπο ελληνόφωνο χώρο συνέβαλε αφ’ ενός μεν στη διατήρηση αξιοσημείωτων αρχαϊσμών (που δεν συναντώνται σε άλλες διαλέκτους) και ιδιωματισμών, αφ’ ετέρου δε στη βαθιά και εκτεταμένη επίδραση της Τουρκικής, από την οποία εισήλθαν όχι μόνο ουσιαστικά και ρήματα, αλλά και λέξεις με συντακτικό ρόλο (επιρρήματα, σύνδεσμοι κτλ.).
Βλ.επίσης:
http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=CPG
http://www.roac.nl/roac/newslist.phtml?p=news&i=44
[11] Τα Αρβανίτικα (arbërisht) αποτελούν κλάδο της τόσκικης διαλέκτου της Αλβανικής γλώσσας, που ομιλείται στην σημερινή νότια Αλβανία καθώς και σε κάποια μέρη της Ελλάδας.
[12] “Η ιστορία των Ελλήνων”, ΔΟΜΗ, τόμος 12ος (“Νεώτερος Ελληνισμός, 1910-1940″), σ.204-223.
[13] Από αυτούς, μεγάλος αριθμός αφίχθη το διάστημα 1914-1918 από τη Βουλγαρία, το Μοναστήρι, την Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία, το 1917 από τη Νότια Ρωσία και το 1919 από την Ανατολική Ρωμυλία. Επίσης, η βουλγαρική κατοχή του 1916-1917 στην Ανατολική Μακεδονία δημιούργησε κύμα προσφύγων προς τις υπόλοιπες περιοχές της Μακεδονίας.
[14] “Εφημερίς των Βαλκανίων”, 15 Δεκεμβρίου 1920, όπως παρατίθεται στην ΔΟΜΗ, ο.π. σ.246.
[15] Η προφορική μαρτυρία ανήκει στον πρόσφυγα Λεόντιο Λυμπέρη, ΔΟΜΗ, ο.π. σ.247.
[16] Πολύ σύντομα, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ενώσεις εργοδοτών διεκδικούν από την κεντρική εξουσία την εγκατάσταση προσφύγων για να διευρύνουν την αγορά φθηνής εργασίας στα τοπικά βιομηχανικά κέντρα και στις περιοχές ανάπτυξης της συγκέντρωσης και επεξεργασίας εμπορικών γεωργικών καλλιεργειών, όπως ο καπνός. Εκτός από την Αττική και την περιοχή της Θεσσαλονίκης, η Καβάλα, η Ξάνθη, ο Βόλος, η Ερμούπολη, η Καλαμάτα, η Πάτρα, το Αίγιο, το Άργος, υποδέχονται το νέο προλεταριάτο του προσφυγικού κόσμου (Δομή, ο.π., σ.205-6).
[17] Οι προφορικές μαρτυρίες ανήκουν στους πρόσφυγες Βιργινία Περιβολίδου, Διαλεχτή Μεντεκίδου, Κοκόνη Χατζηπούπη-Βαλασιάδου, Ιωάννη Στρογγύλη (Ιστορικό αρχείο Προσφυγικού ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς).
[18] “Εφημερίς των Βαλκανίων”, 20 Ιουνίου 1925.
[19] ΔΟΜΗ, ο.π., σ.273.
από του Δόκτορος
Δεν εξυπηρετεί την ενότητα των ε/κ
TOY ΜΙΧΑΛΗ ΙΓΝΑΤΙΟΥ mignatiou@aol.com
Παρακολουθώντας την επιχείρηση αλλαγής των βιβλίων ιστορίας, προσπάθησα να αντιληφθώ τους λόγους για τους οποίους ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ένας συνετός άνθρωπος και πολιτικός, εισήλθε σ’ αυτό το «λούκι», σε μία εποχή που προσπαθεί νυχθημερόν, και υπό αντίξοες συνθήκες, να φτάσει στην πολυπόθητη επίλυση του Κυπριακού. Η διόρθωση των βιβλίων είναι μία δύσκολη υπόθεση, και δεν πρέπει να αφήνεται σε ανθρώπους που μισούν την ιστορία ενός τόπου, όπως συνέβη στην Ισπανία (για το θέμα των Βάσκων), στην Ελλάδα, στη Νικαράγουα και σε άλλες χώρες, κυρίως της Λατινικής Αμερικής, όπου η προσπάθεια εγκαταλείφθηκε. Επίσης, είναι εξαιρετικά σημαντικό, να μην υπάρχουν επιρροές, ιδιαίτερα από από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η αρμόδια υπηρεσία, «έχει σκεφθεί για …εμάς, πριν από …εμάς». Είναι αναγκαίο να τονίσουμε πως -αν και επιβάλλεται- πρέπει η οποιαδήποτε αλλαγή να γίνεται με σύνεση, με σεβασμό, με αγάπη για την πατρίδα. Και θα έλεγα ότι ο υπουργός Παιδείας της Κύπρου, όσο και αν ενοχλούνται αρκετοί συμπολίτες μας, είναι προσεκτικός, δεν προκαλεί και πιστεύω πως δεν θα κάνει το τραγικό λάθος, να βασιστεί σε εισαγόμενους «φωστήρες», οι οποίοι σε άλλες περιπτώσεις, έλαβαν έτοιμα τα κείμενα από τους Αμερικανούς, και απλά τα μετάφρασαν. Αντιλαμβάνομαι ότι ο Κύπριος πρόεδρος σκέφθηκε ότι με την έναρξη της ελπιδοφόρας διαπραγματευτικής διαδικασίας θα ήταν πρέπουσα η αλλαγή των βιβλίων ιστορίας, ώστε η άλλη πλευρά να λαμβάνει έμπρακτα τις διαβεβαιώσεις της βούλησης των Ελληνοκυπρίων. Ηταν μία καλή σκέψη, που θα μπορούσε να μείνει έτσι, και η οποία έπρεπε να ενταχθεί, ως ένα ανεξάρτητο αλλά σημαντικό κομμάτι, της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Θυμάμαι το φιάσκο της αμερικανικής επιχείρησης αλλαγής των ελληνικών και τουρκικών βιβλίων ιστορίας. Η κ. Μαντλίν Ολμπράϊτ, σε συνεργασία με τον Ελληνα και τον Τούρκο ομόλογό της, συμφώνησαν να προσπαθήσουν να διορθώσουν τα κείμενα που αφορούσαν την καταστροφή της Σμύρνης. Ο Αμερικανός «ιστορικός» που ανέλαβε να συντάξει την αναφορά προς την προϊσταμένη του Στέϊτ Ντιπάρτμεντ, σημείωνε ότι πρέπει να εξευρεθεί η λέξη που θα εξαφάνιζε προφανώς την αλήθεια. Οι Ελληνες, έγραψε στην αναφορά του που είναι ακόμα απόρρητη, μιλούν για την «καταστροφή της Σμύρνης» και οι Τούρκοι «για μία φωτιά στη Σμύρνη». Θα μπορούσε, βέβαια, ο εν λόγω ιστορικός, να καταφύγει στα επίσημα αρχεία και να διαβάσει τις αναφορές του τότε γενικού προξένου της χώρας του στην Σμύρνη. Και θα αντιλαμβανόταν ο βλάκας, πως η αναφορά εκείνη αποτελούσε την ζωντανή μαρτυρία ενός διπλωμάτη, του Τζόρτζ Χόρτον, που είδε να σφάζονται χιλιάδες Ελληνες.
Η κ. Ολμπράϊτ, έγκρινε 82 χιλιάδες ευρώ, για την αλλαγή της ιστορίας αναφορικά με τα τραγικά γεγονότα της Σμύρνης. Γιατί άραγε… Για το θέμα της διόρθωσης των βιβλίων ιστορίας, η κυπριακή κυβέρνηση, πρέπει να συνεργαστεί με όλες τις πολιτικές δυνάμεις του νησιού. Και ΔΕΝ πρέπει να δεχθεί καμία συμβουλή από την Ουάσιγκτον, που ενδιαφέρεται μόνο για να εξαφανιστούν οι αναφορές στα ανομήματά της. Είναι μία απόφαση, που δεν μπορεί και δεν δικαιούται να λάβει μόνη. Πρώτο μέλημα, πρέπει να είναι η ιστορία της κοινότητάς μας. Κάποια σοβαρά θέματα, όπως το πραξικόπημα και η εισβολή, που σχεδίασαν και υλοποίησαν οι Αμερικανοί, πρέπει να παρουσιαστούν σωστά και να γίνουν κτήμα των νέων γενιών. Δεν πρέπει να κρύψει την αλήθεια, που είναι μόνο μία: ότι οι άθλιοι της ομάδας Κίσιγκερ, σε συνεργασία με τους δικούς μας εφιάλτες και την Αγκυρα, προκάλεσαν την μεγαλύτερη τραγωδία του νησιού. Οτι έχει σχέση με την Τουρκία, η οποία έπαιξε μόνο αρνητικό ρόλο στην Κύπρο, πρέπει να αφεθεί για αργότερα, μετά τη λύση του Κυπριακού. Μέχρι τότε, η προσπάθεια αλλαγής των βιβλίων, δεν εξυπηρετεί ούτε την ενότητα, ούτε τα συμφέροντα της ελληνοκυπριακής κοινότητας…
http://www.phileleftheros.com/MAIN/main.asp?gid=536&id=591698
ΕΤΟΣ 51ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΦΥΛΛΟΥ: 17638, Κυριακή, 23 Νοεμβρίου 2008
[...] -Σφαγή της Σμύρνης: [...]
Pingback από -Δύο χρόνια Π&Α: Ένας “εγωκεντρικός” απολογισμός! « Πόντος και Αριστερά | Δεκεμβρίου 31, 2008
Επειδή μας αρέσει να ξύνουμε πληγές, μια περιγραφή της Σμύρνης πριν γίνει στάχτη:
http://dimitrisdoctor2.blogspot.com/2009/01/blog-post_07.html
doctor
—————————————————————————
ΜΙΑ ΠΟΛΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ
—————————————————————————
Η αρχή του τέλους της Μικρασιατικής Εκστρατείας μέσα από το ημερολόγιο ενός Λευκαδίτη στρατιώτη
Μετάβαση στα σχόλια
Ο Θεοδόσης Θ. Σταματέλλος στρατιώτης στο Μικρασιατικό Μέτωπο
Το ημερολόγιο γράφτηκε από τον Λευκαδίτη Θεοδόση Θ. Σταματέλλο, που ήταν στρατιώτης -δεκανέας αν θυμάμαι καλά- κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Αυτή άρχισε το Μάιο του 1919 και τέλειωσε το Σεπτέμβρη του 1922 με τη συνακόλουθη Καταστροφή. Σίγουρα, μια από τις πιο τραγικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας με τα γνωστά λίγο πολύ αποτελέσματα: 50.000 νεκροί, 75.000 τραυματίες, περίπου 1,5 εκατομμύριο Έλληνες που αναγκάστηκαν να έρθουν σαν πρόσφυγες στην Ελλάδα αφήνοντας πίσω τους πάνω από 600.000 νεκρούς, ενώ σε δισεκατομμύρια δραχμές ανέρχονται οι υλικές καταστροφές και ζημιές από τον πόλεμο και τις ακίνητες περιουσίες που εγκαταλείφθηκαν ή καταστράφηκαν.
Όπως αναφέρει ο γιος του συγγραφέα και εκδότης του ημερολογίου Ευάγγελος Θ. Σταματέλλος στην εισαγωγή της χειρόγραφης έκδοσης (Αθήνα, Μάρτιος 2002), που τιτλοφορείται «Θεοδοσίου Θ. Σταματέλλου – Ημερολόγιο του εν Στρατώ βίου μου – Μικρασιατική Καταστροφή» (27 Απριλίου 1919 – 12 Σεπτεμβρίου 1922), βρήκε το ημερολόγιο μετά το θάνατο του πατέρα του το 1970, χωρίς να γνωρίζει προηγούμενα την ύπαρξή του, παρότι ο πατέρας του αναφερόταν συχνά στα γεγονότα της Μικρασιατικής Εκστρατείας και Καταστροφής.
Και γράφει στη συνέχεια στην εισαγωγή του ημερολογίου που απαρτίζεται από τρία μέρη: Α’ Μέρος, 27 Απριλίου 1919 έως 23 Ιουνίου 1921 – Β’ Μέρος 24 Ιουνίου 1921 έως 31 Δεκεμβρίου 1921 και Γ’ Μέρος, 1 Ιανουαρίου 1922 έως 12 Σεπτεμβρίου 1922.
«Η αντιγραφή είναι πιστή. Τηρείται η γλώσσα και η ορθογραφία, που τώρα ξενίζουν. Έγιναν μόνο μερικές παραλείψεις επουσιώδεις για να σμικρυνθεί ο όγκος του ημερολογίου, που δεν αλλοιώνουν ουδέ κατ’ ελάχιστον την ουσία και το πνεύμα των γραφομένων. Και όταν γίνεται, σημειώνονται με αποσιωπητικά σε παρένθεση». Αναφέρει επίσης ότι ο πατέρας του γράφει από την «οπτική γωνία του Βενιζελικού (σημ.: είναι γνωστή η διαμάχη μεταξύ Ε. Βενιζέλου και βασιλιά Κωνσταντίνου, που άρχισε από το 1914 ακόμη σχετικά με την είσοδο ή μη της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, που συνεχίστηκε αργότερα και ονομάστηκε περίοδος Εθνικού Διχασμού) που ήταν ο ίδιος και αφ’ ετέρου από τη συναισθηματική φόρτιση του στρατιώτη, που μόλις προ ολίγου χρόνου έζησε όλη αυτή την εκστρατεία και τελικά την καταστροφή».
Η διαδρομή που ακολούθησε ο στρατιώτης Σταματέλλος ήταν: Ιωάννινα – Πρέβεζα – Θεσσαλονίκη – Αθήνα – Σμύρνη – Μαγνησία – Φιλαδέλφεια – Ουσάκ – Αφιόν – Τσάι … Μετά την καταστροφή και την κατάρρευση του μετώπου άρχισε η επιστροφή μέχρι τον Τσεσμέ, απ’ όπου πέρασε με πλοίο στη Χίο, όπου και αποστρατεύθηκε.
«Ας είναι η ενασχόλησή μου αυτή, ως και του αναγνώστη, ένα μνημόσυνο στην ιερή μνήμη ενός καλού ανθρώπου, του πατέρα μου…» καταλήγει στην εισαγωγή του, ο γιος του συγγραφέα του ημερολογίου Ευάγγελος Θ. Σταματέλλος.
Αντιγράφουμε από το ημερολόγιο τις σελίδες εκείνες που περιγράφουν την αρχή του τέλους της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Στις 13 Αυγούστου 1922, αρχίζει η αντεπίθεση του Κεμάλ. Το μέτωπο δεν άργησε να καταρρεύσει. Μαζί του και η πολιτική της “Μεγάλης Ιδέας”, που προπαγανδιζόταν ως “εθνική ιδέα” και αποσκοπούσε στη δημιουργία της λεγόμενης “Μεγάλης Ελλάδας”, των “δύο ηπείρων και πέντε θαλασσών”. Δύο εβδομάδες αργότερα, στις 27 Αυγούστου, οι Τούρκοι μπαίνουν στη Σμύρνη. Τα όσα επακολουθούν, οι συνέπειες αυτής της καταστροφής, ταλάνιζαν τη χώρα για δεκαετίες αργότερα.
1 – 10 Αυγούστου 1922
Κατά το πρώτον 10ήμερον του Αυγούστου 1922 (5η και 6η) ο εχθρός επεχείρησεν μικράς επιθέσεις εις τον τομέα Ορτάντζης (Αϊδινίου), δι’ ών κατώρθωσεν να εισβάλη εις το Ελληνικόν έδαφος μία Μ/ρχία ιππικού μετά δύο πυροβόλων.
12η Αυγούστου 1922
Καθ’ εκάστην εσπέραν η Μεραρχία κοινοποιεί εις τα τμήματά της δελτίον επί των κινήσεων του εχθρού και άλλων πληροφοριών του 2ου γραφείου από αυτομόλους κ.λ.π.
Το εσπερινόν δελτίον της σήμερον εκδοθέν περί ώραν 7ην μ.μ. αναφέρει ως πιθανήν επίθεσιν του εχθρού κατά την ερχομένην νύκτα εις τον τομέα του Αφιόν και μάλιστα εις το Καλετζίκ-ντάγ. Τούτο συμπεραίνει εκ διαφόρων πληροφοριών και σχετικών κινήσεων του εχθρού.
Περί την 9ην μ.μ. εκδίδεται έκτακτον δελτίον επιβεβαιούν το πρώτον και προκαλούν την προσοχήν και επαγρύπνησιν των Αξ/κών της Μ/ρχίας.
13η Αυγούστου 1922
Όντως η επίθεσις έγινεν περί την 4ην πρωϊνήν σήμερον εις τον τομέα του Αφιόν επί του Καλετζίκ-ντάγ κατά του 35ου Σ.Π. Το Σύνταγμα τούτο με μία μοίρα ορειβατικού πυροβολικού, ευρισκόμενον προ υπερτέρας δυνάμεως πεζικού και πυροβολικού, αναγκάζεται να υποχωρήση από τα οχυρά Μαύρος βράχος και Δικρανωτός βράχος. Μάχεται απεγνωσμένως. Έχει μεγάλας απωλείας εις νεκρούς και τραυματίας. Το πυροβολικόν μας αποτελούμενον, ως προανέφερον, εκ μιας μοίρας ορειβ. πυρ/κού (αυτήν την οχύρωσιν εθεώρει αρκετήν το Επιτελείον της Στρατιάς, εις μέρος όπου εγνώριζε ότι θ’ αποτελέση τον στόχον του εχθρού!) δεν δύναται ούτε εν βλήμα να ρίψη, λόγω της επισημάνσεως των θέσεών του υπό του εχθρού.
Την μεσημβρίαν ενισχύεται ο τομεύς υπό τάγματος (του 5/42 Ευζώνων) του Συντ/τος Πλαστήρα, όπερ ευρίσκετο εις Έρικμαν, 5 χλμ. δυτικώς του Αφιόν. Μετά τινας ώρας μεταβαίνει ολόκληρον το Σύνταγμα και ενούται μετά των υπολειμμάτων του 35ου, υπό τας διαταγάς του Πλαστήρα.
Ανακαταλαμβάνεται το απωλεσθέν έδαφος, αλλ’ ενισχύσεως μη υπαρχούσης ο Πλαστήρας αναγκάζεται να συμπτυχθεί κατά τι, αναμένων ενισχύσεων.
Ο στρατηγός Τρικούπης ζητεί και πάλιν μίαν Μεραρχίαν παρά της Στρατιάς και του Β’ Σώματος Στρατού διαθέτοντος εν εφεδρεία τρεις όλας Μεραρχίας. Αλλ’ εις μάτην. Ο στρατηγός Διγενής, Διοικητής του Β’ Σ.Σ. δεν δύναται να αποστείλη την ζητούμενην βοήθειαν δεσμενόμενος υπό σχετικής διαταγής της Στρατιάς.
Ούτω το Α’ Σ.Σ. δεχόμενον την επίθεσιν πολυαριθμοτέρας εχθρικής δυνάμεως και μη διαθέτον εφεδρείας καταδικάζεται μόνον να ανταπεξέλθη κατά της επιθέσεως αυτής, ενώ εις μικράν απ’ αυτού απόστασιν ευρίσκονται εν εφεδρεία τρεις Ελληνικαί Μεραρχίαι, η 7η, η 9η και η 13η.
14η Αυγούστου 1922
Η μάχη εξακολουθεί λυσσωδώς, των ημετέρων δυνάμεων καμπτομένων. Χθες το βράδυ η Μεραρχία εσκέφθη να ενεργήση επίθεσιν, αλλά μη διαθέτουσα εφεδρείαν δεν ενήργησεν ταύτην. Ως μας διηγήθη τηλεφωνητής του κέντρου της Μεραρχίας, ο Επιτελάρχης λαμβάνων ο ίδιος πληροφορίας παρά του Συντάγματος επί της διεξαγόμενης μάχης ετράβα τα μαλιά του και δακρύων από τον πόνον που κάθε Ελληνική καρδιά ησθάνετο έλεγε: «Αχ, ν’ άχαμε μια Μεραρχία!! Που είναι η εφεδρεία του Β’ Σώματος.»
Οι ημέτεροι συμπτύσσονται. Τα εχθρικά βλήματα πλησιάζουν την πόλιν του Αφιόν από το ΝΔ μέρος προς το Νοσοκομείον και τον σταθμόν Σμύρνης (…) Καθίσταται φανερόν πλέον ότι δεν δυνάμεθα να κρατήσωμεν το Αφιόν.
Περί την 11ην π.μ. τα τμήματα διατάσσονται να αποσυρθούν με διεύθυνσιν ΒΔ. Δια συνεχούς και συντόνου πορείας υπό τα βλήματα του εχθρικού πυρ/κού εφθάσαμεν εις χωρίον τι πέραν του Χαμάμ (σιδ/κός σταθμός), όπου διανυκτερεύομεν.
Οπόσην λύπην αισθάνεται κανείς αναλογιζόμενος οποία καταστροφή έπληξε το Έθνος, ενώ είναι βέβαιον ότι με το τρίτον της εφεδρείας του Β’ Σ.Σ., ο Ελληνικός Στρατός θα έμενε ακλόνητος εις τας θέσεις του! Ότι δεν εχρησιμοποιήθη δύναμις εφεδρική εις μικράν απόστασιν από του Αφιόν υπάρχουσα.
Και τούτο βαρύνει τον ηγήτορα του Στρατεύματος αντιστράτηγον Χατζηανέστην, όστις εκτός των άλλων μεταβολών τας οποίας επέφερεν εις τας Διοικήσεις των μονάδων, δια των οποίων επετάχυνε την αποσύνθεσιν του Στρατού, διέλυσε τα συγκροτήματα και κατέστησεν ανεξάρτητα απ’ αλλήλων τα Σώματα Στρατού εξαρτώμενα απευθείας εκ της Στρατιάς. Ούτω διεσπάσθη η ενότης του μετώπου.
Η εν τη διοικήσει της Στρατιάς προ της επιθέσεως τακτική του αρχιστρατήγου ως και η μετά την επίθεσιν στάσις αυτού είναι δείγματα αψευδή, ότι η εγκατάλειψις της Μ. Ασίας είχε προαποφασισθή υπό της Κυβερνήσεως και προς εκτέλεσιν του εγκλήματος τούτου εστάλη ο Χατζηανέστης!
Δυσκόλως δύναται τις να πιστεύση ότι Έλληνες πολίται, Έλληνες στρατηγοί και ο βασιλεύς των Ελλήνων απεφάσισαν και ηργάσθησαν δια την εκκένωσιν της ελληνικοτάτης Μ. Ασίας! Αλλ’ αυτή είναι η σκληρά αλήθεια! Εθυσιάσθη η Μ. Ασία, όπως στερεωθή ο θρόνος! Το παν δια τον θρόνον και υπέρ του θρόνου! Δια τον θρόνον το αίμα και το χρήμα του Ελλην. λαού. Τοιαύτη η νοοτροπία της κυβερνούσης φατρίας. Ούτως εσκέπτετο και ούτως έδρα. Διότι δεν ηδύνατο να φαντασθή εαυτήν υπάρχουσαν και ενεργούσαν ως πολιτικόν κόμμα, χωρίς να στηρίζεται εις τον κακή μοίρα αγαπώμενον τότε παρά του Ελληνικού λαού, βασιλέα!…
Ο αρχηγός της Στρατιάς Χατζηανέστης άμα επληροφορήθη την επίθεσιν όχι μόνον δεν έσπευσε μετά του Επιτελείου του, ως ώφειλεν, να εξέλθη της Σμύρνης και πάραυτα να ευρεθή μεταξύ των μαχόμενων μονάδων, όχι μόνον δεν διέταξε την ανασυγκρότησιν των Συγκροτημάτων, ως προγενεστέρα του διαταγή υπήρχεν εν περιπτώσει επιθέσεως, αλλά και εις τον Διοικητήν του Α’ Σώματος Στρατού στρατηγόν Τρικούπην, ζητούντα επιμόνως βοήθειαν, υπέμνησεν μετά πρωσσικού ύφου, ότι οφείλει να υπακούη εις τας διαταγάς των ανωτέρων του.
Έσπευσε να αναχωρήση εις Αθήνας, χωρίς να φροντίση να ενισχύση το καταρρέον μέτωπον, χωρίς να στείλη ούτε έναν στρατιώτην, ούτε ένα όπλον, ούτε έναν άρτον εις τον τόπον του αγώνος!. Δεν ώρισε δευτέραν αμυντικήν γραμμήν, εις την οποίαν να συγκεντρωθώσιν αι Μεραρχίαι μετά την πρώτην υποχώρησιν.
Ούτως αι Μεραρχίαι άμα τη διασπάσει της IV Μ. επί του Καλετζίκ ηναγκάσθησαν να συμπτυχθώσιν η μία μετά την άλλην και μη έχουσαι διαταγήν συγκεντρώσεως ετράπησαν όπου εκάστη ενόμιζεν συμφερώτερον, καταδιωκομένη υπό εχθρικής δυνάμεως ενιαχού μεν σοβαράς, πολλαχού δε εξ ευαρίθμων μόνον ιππέων Τσετών.
Και ο Ελληνικός Στρατός ο από του 1912 αγωνιζόμενος και ουδέποτε δοκιμάσας την αποτυχίαν παρουσίασε το οικτρόν εκείνο θέαμα ατάκτων καταδιωκομένων υπό εχθρού ολιγαρίθμου και τρεπομένων εις επαίσχυντον φυγήν!..
Ουδαμού ουδέποτε στρατός Ελληνικός παρουσίασεν το θέαμα τούτο. Πλην το τοιούτον δεν υπήρξε ήττα του Ελληνικού στρατού, ως ηθέλησαν τινες, εν οις και ο αμαρτωλός Χατζηανέστης, να ισχυριθώσιν, ίνα εις αυτόν επιρρίψωσι τας ευθύνας της καταστροφής, αλλ’ ήττα της Κυβερνήσεως και των αρχηγών του!..
Άμα τη ενάρξει της υποχωρήσεως των Μ/ρχιών, η IV Μεραρχία και οι σχηματισμοί αυτής ως και το Απόσπασμα τηλεγραφητών, παρ’ ω υπηρέτουν, ακολουθεί…
——————————————————————————–
“Περί τον τομέα του Αφιόν Καραχισσάρ ο εχθρός επιτίθεται. Νέα δόξα αναμένει τον Ελληνικόν στρατόν”, γράφει η εφημερίδα ΣΚΡΙΠ τη Δευτέρα 15 Αυγούστου 1922
Σημειώνουμε τέλος ότι ο αναφερόμενος στο ημερολόγιο Διοικητής της Στρατιάς της Μικράς Ασίας στρατηγός Χατζηανέστης, αφού δικάστηκε από έκτακτο στρατοδικείο -στη λεγόμενη «Δίκη των Έξι»- καταδικάστηκε στις 15 Νοεμβρίου 1922 σε θάνατο επί εσχάτη προδοσία για τη Μικρασιατική Καταστροφή, μαζί με τους πρώην πρωθυπουργούς της Ελλάδας Π. Πρωτοπαπαδάκη, Δ. Γούναρη, Ν. Στράτο και τους υπουργούς Γ. Μπαλτατζή και Ν. Θεοτόκη. Εκτελέστηκαν και οι έξι την ίδια μέρα στο Γουδή.
——————————————————————————–
Πηγή:
Θεοδοσίου Θ. Σταματέλλου, Ημερολόγιο του εν Στρατώ βίου μου – Μικρασιατική Καταστροφή» (27 Απριλίου 1919 – 12 Σεπτεμβρίου 1922), Χειρόγραφη έκδοση, Αθήνα 2002
Εφημερίδα Ριζοσπάστης, Ένθετη έκδοση: “7 μέρες μαζί”, Κυριακή 25 Μάη 2008
Άπό [ΕΔΩ]
——————————
Δες και [ΕΔΩ] http://www.pare-dose.net/blog/?p=116
ΜΠΡΑΒΟ ΠΟΛΥ ΚΑΛΟ…..ΔΕΝ ΞΕΧΝΑΜΕ….ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΜΙΣΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΜΑΣ..
Από το βιβλίο της Τουρκάλας συγγραφέως Pervin Erbil, «Η Νιόβη θρηνούσε για τη Μικρά Ασία», Μετάφραση: Λιάνας Μυστακίδου, Εκδόσεις Τσουκάτου, Αθήνα 2003.
“…
Σύμφωνα με τις δηλώσεις στη βουλή του Μουσταφά Νετζατί, που χρημάτισε υπουργός Ανοικοδόμησης και Στέγασης πριν και αμέσως μετά την Ανταλλαγή, «μόνο τα 20.000-25.000 σπίτια από τα 100.000 εγκαταλελειμμένα βρίσκονται στα χέρια της κυβέρνησης». Δηλαδή το 80% των σπιτιών δεν βρισκόταν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης. Η ίδια κατάσταση ισχύει και για τα υπόλοιπα κινητά και ακίνητα αγαθά των Ελλήνων. Ένα μεγάλο μέρος τους δεν βρισκόταν κάτω από τον έλεγχο της κυβέρνησης. Η έκθεση περιορισμένων στοιχείων από τις επίσημες αρχές για όλα όσα απέμειναν επιβεβαιώνει τη σκέψη μας.
Από την άλλη πλευρά, το γεγονός ότι το 80% των κινητών και ακινήτων δεν ελέγχονταν από την κυβέρνηση δεν σημαίνει ότι αγνοούνταν και η τύχη τους. Από τα εγκαταλελειμμένα περιουσιακά στοιχεία που ήταν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης το 20% πέρασε στην κατοχή ορισμένων επίλεκτων πολιτικών, ένα άλλο μέρος τους διανεμήθηκε σε ευνοούμενους δημοσίους υπαλλήλους και αξιωματικούς, σε άστεγους θύματα του πολέμου και στους πρόσφυγες που ήρθαν στην Τουρκία από την Ελλάδα με την Ανταλλαγή. Όπως λέει και ο Γιασάρ Κεμάλ, ορισμένα χωράφια, σπίτια, πανδοχεία, χαμάμ, τσιφλίκια και σεράι είτε πουλήθηκαν στα κρυφά είτε δωρίστηκαν σε ανθρώπους που δεν γνώρισαν το πρόσωπο του πολέμου. Τα στοιχεία αυτά αποκαλύπτουν ότι ένα σημαντικό μέρος της κινητής και ακίνητης περιουσίας των Ελλήνων υπέστη σοβαρή καταστροφή.
Η ομολογία του Ρεφέτ Τζανίτεζ για τα ελληνικά χωριά της Μαύρης Θάλασσας, ότι «σε αντάλλαγμα πεντακοσίων και πλέον χωριών δεν βρήκαμε, όχι πέντε χωριά, αλλά ούτε πέντε σπίτια», φανερώνει ότι συνέβη πολύ μεγάλη καταστροφή. Καταστροφές δεν συνέβησαν μόνο στην ευρύτερη περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, που περιλαμβάνει τις πόλεις Όρντου, Γκίρεσουν, Αμάσεια, Τοκάτη, αλλά σε όλα τα μέρη που ζούσαν Έλληνες. Για παράδειγμα, ο Κεμάλ Αρί αναφέρει: «Ακόμα και στην Άγκυρα, που ο κυβερνητικός έλεγχος έπρεπε να είναι εντονότερος, καταστράφηκαν σπίτια, αμπελώνες, χωράφια και οπωροφόρα δένδρα»
Βασικοί υπεύθυνοι των καταστροφών κυρίως των ακινήτων δεν είναι μόνο εκείνοι που διακατέχονταν από επιθετικές διαθέσεις. Η καταστροφή κτηρίων, αγρών, αμπελώνων κ. ά. σε ορισμένες περιοχές οφείλεται και στην αδιαφορία. Δεν δημιουργήθηκε ένας μηχανισμός να αναλάβει εξ ονόματος της κοινωνίας όλα αυτά τα αγαθά που εγκαταλείφθηκαν και να δημιουργήσει το κατάλληλο εργατικό δυναμικό για την προστασία και τη διάσωσή τους. Έτσι, υπήρχαν περιπτώσεις που εξαιτίας της αδιαφορίας καταστράφηκαν πολλά εγκαταλελειμμένα περιουσιακά. Στη Δυτική Μικρά Ασία, στον Μαρμαρά, από ανεύθυνες επιθέσεις υπέστησαν μεγάλες καταστροφές καλλιεργήσιμα χωράφια, αμπελώνες, λαχανόκηποι, ελαιώνες, συκεώνες και κτήρια, μεταξύ των οποίων υπήρχαν σπίτια, ιεροί ναοί, και σχολεία. Για παράδειγμα, κατατρυπήθηκαν οι εκκλησίες και τα σπίτια για την ανεύρεση χρυσού. Τα κτήρια στο Καράκιοϊ της Μούγλα που δεν τα άγγιξε ο σεισμός που ισοπέδωσε το Φέτχιγε γκρεμίστηκαν από επιθέσεις που οργάνωναν με πυροβόλα και με όπλα οι νέοι της περιοχής για να διασκεδάσουν.
Σε άλλες περιπτώσεις, η κινητή και ακίνητη περιουσία των Ελλήνων αφέθηκε εκτεθειμένη σε μια ευρύτατη λεηλασία των κατοίκων των γύρω περιοχών. Η λεηλασία ή «παλούτσκα», όπως είναι γνωστή στη γλώσσα του λαού, ήταν ευρύτατα διαδεδομένη συμπεριφορά που τη συναντάμε παντού. Για παράδειγμα, ακόμα και σήμερα διηγούνται το περιστατικό με τους χωριάτες που επιτέθηκαν με μεγάλη απληστία στο χωριό Σιρίντζε μόλις έφυγαν οι Έλληνες και άρπαξαν ό,τι βρήκαν μπροστά τους. Φόρτωσαν στις καμήλες τους από τα ποδόμακτρα της εισόδου, τα κουφώματα των παραθύρων, μέχρι τις ντουλάπες και τις γυψοσανίδες της οροφής, και τα μετέφεραν στα σπίτια τους. Από αυτά άλλα τα κράτησαν και άλλα τα πούλησαν. Παρόμοια περιστατικά συνέβησαν στο Καγιάκιοϊ, στην Άγκυρα, στο Αϊβαλί, στο Χονάζ, στην Τοκάτη, στο Ερμπαά και σε πολλά άλλα μέρη.
Η Χαββά Αϊκάν, που αναγκάστηκε να μεταναστεύσει από την Ελλάδα στην Τουρκία και εγκαταστάθηκε στην περιοχή Ερμπαά-Κιζολντουρέν, αναφέρει ότι δεν έμεινε τίποτα από τις περιουσίες των Ελλήνων σε ολόκληρη την περιοχή, εξαιτίας των λεηλασιών στις οποίες προέβησαν οι αγρότες των γύρω περιοχών. «Έρχονται οι ντόπιοι Τούρκοι και κουβεντιάζουμε. Όταν έφευγαν οι Έλληνες εγκατέλειψαν τα χωριά τους όπως ήταν. Μας εξιστορούν το πώς άρπαξαν τα καζάνια, πώς πήραν τα πράγματα, πώς λήστεψαν τα πάντα»
Ο Μουρταζά Ατζάρ έφτασε με την οικογένειά του σε ηλικία 15 ετών στο Χονάζ. Το σπίτι που τους παραχώρησαν για να μείνουν αποτελούνταν από τέσσερις τοίχους. «Δεν βρήκαμε κανένα έπιπλο.Είχαν λεηλατηθεί τα πάντα. Είχαν πάρει τα καζάνια, τα τεντζέρια, τα κρεβάτια, τα παπλώματα και σε ορισμένα σπίτια είχαν ξηλώσει και είχαν αρπάξει ακόμα τις πόρτες και τα παράθυρα».
Ο Ναζμί Ονάλ έφτασε με την οικογένειά του στο Κουσλούκ της Ερμπαά. Το σπίτι που τους παραχώρησαν ανήκε σε Έλληνες. «Τα σπίτια όμως είχαν λεηλατηθεί, ήταν καμένα και κατεστραμμένα. Δεν είχε απομείνει τίποτα που να λέγεται σπίτι. Είχαν ξηλώσει και είχαν πάρει ακόμα και την ξυλεία του σπιτιού. Ο αριθμός των Ελλήνων που μετανάστευσαν από την Τουρκία στην Ελλάδα μέχρι το 1925 ήταν 1.200.000. Το ίδιο διάστημα ο αριθμός των προσφύγων που έφτασαν στη Μικρά Ασία ήταν 500.000. Είναι ολοφάνερο ότι τα σπίτια και οι περιουσίες 1.200.000 και πλέον ανθρώπων θα ήταν αρκετά να στεγάσουν περισσότερα από 500.000 άτομα και να τους προσφέρουν ποιοτική ζωή. Εάν δούμε, όμως τα προβλήματα στέγασης, διαβίωσης και επιβίωσης που αντιμετώπισαν οι πρόσφυγες που ήρθαν από την Ελλάδα στην Τουρκία, διαπιστώνουμε ότι η μεγάλη μερίδα αυτών των ανθρώπων δεν μπόρεσαν να επωφεληθούν από αυτά που εγκατέλειψαν οι Έλληνες».
Η κατάσταση αυτή αποκαλύπτει τη διάσταση των λεηλασιών και των καταστροφών που προκλήθηκαν στις περιουσίες των Ελλήνων και την αδιαφορία, την αδράνεια της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει τις λεηλασίες και τις καταστροφές, καθώς και την έλλειψη ενδιαφέροντος εκ μέρους της για την επίλυση του στεγαστικού προβλήματος των προσφύγων. Αυτό δείχνει, επίσης, πόσο διαδεδομένη είναι σε όλη τη χώρα η τάση για καταστροφή παρά για δημιουργία. Η επιθυμία να αρπάξουν με την πρώτη ευκαιρία και με εύκολο τρόπο όλα όσα οι άλλοι απέκτησαν με κόπο και ιδρώτα έχει χαραχτεί τόσο βαθιά και ανεξίτηλα στο πνεύμα της κοινωνίας, που λες και μεταβιβάζεται σιωπηρά μια γενετική ιδιότητα από γενιά σε γενιά. Γι’ αυτόν τον λόγο θα σκάβουν τις εκκλησίες και τα υπόλοιπα κτίσματα καθιστώντας τα διάτρητα γενεές ολόκληρες μετά το 1924, σαν τους τυφλοπόντικες.
Όσοι παρασύρθηκαν από τη δίνη της νοσταλγίας, όπως ο Γιάννης Δημήτογλου, και επέστρεψαν έπειτα από χρόνια στην πατρίδα τους για να δουν τα σπίτια τους, ανακρίθηκαν από εκείνους που τα κατοικούσαν με το ερώτημα «πού έκρυψε ο πατέρας σου τις κίτρινες χρυσές λίρες; Σαν να μην είχαν άλλες έννοιες, ή να μην είχαν να ρωτήσουν άλλα πράγματα» Ένας αυτόπτης μάρτυρας των λεηλασιών που έγιναν στο Χονάζ λέει: «Ορισμένοι αγάδες του χωριού της εποχής εκείνης, ορισμένοι ζαπτιέδες και ορισμένοι αφιλότιμοι έκαναν πλιάτσικο στα σπίτια των Ελλήνων. Πλιάτσικο, δηλαδή λεηλασία, ληστεία! Ένας που τον αποκαλούσαν “τσαρπιτζί” λεηλάτησε όλες τις ραπτομηχανές των σπιτιών. Οι πλιατσικολόγοι άρπαξαν όλα τα οικιακά σκευή και τα κατσαρολικά. Άλλοι μάζεψαν τα παπλώματα, τα μαξιλάρια και τα μεγάλα καζάνια στα οποία έβραζαν νερό. Λεηλατήθηκε ό,τι υπήρχε στα σπίτια από τα κεραμίδια, μέχρι τις πόρτες και τα παράθυρα. Μερικοί έγιναν πλούσιοι από το πλιάτσικο»
Ένα τμήμα του μουσουλμανικού λαού που ζούσε στη Μικρά Ασία λεηλάτησε με μεγάλο ζήλο τα κινητά και ακίνητα εκείνων που έφυγαν. Έτσι, αυτό το τμήμα του λαού μεταβλήθηκε σε συνεργούς των υπευθύνων του εκτοπισμού των Ελλήνων. Τα κέρδη όμως που αποκόμισαν όλοι από αυτό το έργο είναι αμφίβολα.
Τα πλούτη και οι αξίες που ανήκαν ουσιαστικά στη Μικρά Ασία -αφού δημιουργήθηκαν στα εδάφη αυτά, ανεξάρτητα από τα άτομα που τα έφτιαξαν- και τάχθηκαν στην υπηρεσία των ανθρώπων αυτής της χώρας, χάθηκαν με τις λεηλασίες και τις καταστροφές σαν να τα κατάπιε μαύρη τρύπα. Κατά συνέπεια, πρόκειται για σημαντική απώλεια όχι μόνο γι’ αυτούς που έφυγαν, αλλά και γι’ αυτούς που έμειναν, πέρα από μια χούφτα ανθρώπους.
«Μερικοί έγιναν πλούσιοι από το πλιάτσικο». Αυτή είναι μια φράση που συνοψίζει το αποτέλεσμα των λεηλασιών των κινητών και ακίνητων περιουσιών που εγκατέλειψαν οι Έλληνες όταν έφευγαν από τη Μικρά Ασία. Εξάλλου, δεν ήταν δυνατό να γίνουν όλοι πλούσιοι και να δημιουργηθούν συνθήκες ευημερίας από τις λεηλασίες που πραγματοποιήθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα. Με την αρπαγή του καζανιού, της κατσαρόλας, του κρεβατιού, των παπλωμάτων, των τζαμιών από τα παράθυρα ή με το ξήλωμα των κουφωμάτων του γείτονα για προσωπική χρήση ή για την πώλησή τους στην αγορά για δυο-τρία γρόσια μπορείς να βγάλεις το μεροκάματο μιας μέρας. Κατά συνέπεια, δεν θα ήταν λάθος να πούμε ότι οι φτωχές μάζες από τις λεηλασίες στις οποίες έλαβαν μέρος δεν αποκόμισαν κέρδη που θα τους βελτίωναν τα έσοδά τους και θα βελτίωναν την ταξική τους θέση. Δεν θα ήταν επίσης λάθος να χαρακτηρίσουμε τα κινητά και ακίνητα που λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν χαμένες περιουσίες που τις ρούφηξε η μαύρη τρύπα ή πλούτη που πήγαν χαμένα.
Για τους αγάδες, τους ζαπτιέδες, τους αξιοσέβαστους εκπροσώπους της γραφειοκρατίας, τους επίλεκτους πολιτικούς, το πλιάτσικο, οι παράνομες καταλήψεις, οι δωρεές και οι χαμηλές τιμές με μυστικές συμφωνίες είχαν διαφορετική σημασία. Το πλιάτσικο, οι παράνομες καταλήψεις, οι δωρεές, και οι μυστικές αγορές σε εξευτελιστικές τιμές έγιναν για μια χούφτα ανθρώπους το εφαλτήριο κοινωνικής ανόδου και απόκτησης πλούτου και περιουσίας. Και βέβαια μπρος στα δικά τους οφέλη δεν είχαν καμία σημασία οι απώλειες του κοινωνικού συνόλου.
Ποιοι δεν υποδέχθηκαν τους μουσουλμάνους πρόσφυγες στη Μικρά Ασία
Πρέπει πρώτα από όλα να πούμε ότι η μία εκ των συμβαλλόμενων πλευρών της συνθήκης Ανταλλαγής, η Τουρκία, ενώ επιθυμούσε να διώξει εκτός των συνόρων της τους μη μουσουλμανικούς πληθυσμούς, δεν επιθυμούσε στην πραγματικότητα να υποδεχθεί στα εδάφη της τους μουσουλμάνους της Ελλάδας, παρότι αργότερα χαρακτήρισε «θεία χάρη» τον ερχομό τους.
Βέβαια, πρόκειται για μια αντιφατική προσέγγιση που δεν αρμόζει στο ιδανικό της, τη θρησκευτική ομογενοποίηση της χώρας. Τελικά, το μουσουλμανικό στοιχείο, όπως αναφέρει ο Ayhan Aktar, είναι ένας πληθυσμός που μπορεί να συμπεριληφθεί σε μια διευρυμένη απάντηση στο ερώτημα «ποιος είναι Τούρκος» και να συμπεριληφθεί στο χρονοδιάγραμμα του εκτουρκισμού.
Όχι μόνο το γεγονός ότι αυτοί που έκαναν πολιτική πάνω στην πλάτη της τουρκικής εθνότητας επικαλούμενοι το μεγαλείο του τουρκισμού δεν επιθυμούσαν ολόψυχα την άφιξη στη χώρα ανθρώπων που ήταν εύκολο να εκτουρκίσουν και τους οποίους, λόγω της μουσουλμανικής τους πίστης, θεωρούσαν προκαταβολικά Τούρκους, αλλά και η συμπεριφορά που επέδειξαν μετά την Ανταλλαγή στους πρόσφυγες δείχνει ότι δεν πιστεύουν σε ιδανικά και αποκαλύπτει την ουσία της υστερικής εθνικιστικής-σοβινιστικής ρητορικής τους.
Η κυβέρνηση, που δεν επιθυμούσε από τα βάθη της καρδιάς της την άφιξη στη χώρα των μουσουλμάνων από την Ελλάδα, δεν θέλησε να ξοδέψει χρήματα για την ένταξη αυτών των ανθρώπων στην οικονομική και κοινωνική δομή του τόπου. Το σύνολο των δαπανών που έκανε για αυτό το ζήτημα ανέρχεται σε ένα εκατομμύριο στερλίνες. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο ένα εικοστό του ποσού που δαπάνησε η ελληνική κυβέρνηση για τη λύση του αντίστοιχου προβλήματος.
Τα πλοία που παραχωρήθηκαν για να μεταφέρουν τους μουσουλμάνους πρόσφυγες ήταν πολύ παλιά. Το εθνικιστικό-σοβινιστικό πνεύμα τους δεν θίχτηκε καθόλου από το ταξίδι που έκαναν οι άνθρωποι αυτοί επί μέρες μέσα στα σκοτεινά αμπάρια αυτών των σαπιοκάραβων κάτω από συνθήκες ολοκληρωτικής εξαθλίωσης. Από την άλλη πλευρά, επίσης δεν προκάλεσε την παραμικρή ενόχληση στους ίδιους κύκλους «η προσπάθεια της Ένωσης Τούρκων Πλοιοκτητών να αποσπάσουν άδικα κέρδη επωφελούμενοι από την κατάσταση αυτή»
Οι μουσουλμάνοι πρόσφυγες, που ζούσαν βολεμένοι στον τόπο τους, έμειναν νηστικοί, εξαθλιωμένοι, ράκη, άστεγοι και ξεσπιτωμένοι. Κοιμήθηκαν στους δρόμους, στις αγορές, στα νεκροταφεία. Δεν πήρε είδηση κανείς. Αυτοί που έτρεξαν να τους βοηθήσουν ήταν μια χούφτα άνθρωποι, Αρμένιοι και Εβραίοι. Ο καϊμακάμης στον οποίον πήγαν να ζητήσουν εργασία, τροφή και στέγη τους έδιωξε. Δέχτηκαν επιπλήξεις από τους εθνικιστές υπαλλήλους της εθνικιστικής κυβέρνησης. Τους συμπεριφέρθηκαν πολύ άσχημα. Παρ’ όλες τις διατάξεις της συνθήκης Ανταλλαγής με διάφορες προφάσεις και δικαιολογίες δεν αποζημιώθηκαν ποτέ για την αξία της περιουσίας που εγκατέλειψαν. Οι εθνικιστές δάσκαλοι του εθνικιστικού κράτους έφτυσαν τα πρόσωπα των παιδιών τους, γιατί δεν τους άρεσε η προφορά και η γλώσσα που χρησιμοποιούσαν. Πέθαναν χιλιάδες από την πείνα, το ψύχος και τις αρρώστιες. Σύμφωνα με πληροφορίες του Refet Canitez, ο αριθμός των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους ανέρχεται στους 3.819. Και η κοινωνία δεν ήταν φιλόξενη και φιλάνθρωπη. Τους αποκάλεσε ψωριάρηδες, άτομα που δεν ξέρουν να μιλήσουν, τους υποτίμησε, τους εξοστράκισε και τους κατηγόρησε.
Δεν άνοιξαν τη στοργική αγκαλιά τους τα εθνικιστικά συναισθήματα, για να υποδεχτούν στη Μικρά Ασία τους Τούρκους πρόσφυγες ή τους ανθρώπους που ήταν εν δυνάμει Τούρκοι. Εκείνο που υποδέχτηκε αυτούς τους ανθρώπους ήταν η θολή, ανελέητη σκληρότητα της ψυχρής αδιαφορίας, του εγωκεντρισμού και του συμφέροντος που κρυβόταν πίσω από τη ρητορεία του εθνικισμού. Ο εγωκεντρισμός, η συμφεροντολογία, η αδιαφορία και η έλλειψη στοργής που κρυβόταν κάτω από την περιβολή του εθνικισμού τραυμάτισε βαθιά όχι μόνο τους πρόσφυγες, αλλά το σύνολο της κοινωνίας, τη γεωγραφία της χώρας, την οικονομία της και τις ηθικές αξίες.”
[...] που ήρθε στην πρωτεύουσα με το κύμα των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής. Το τραγούδι αναφέρεται στον έρωτα ενός χριστιανού [...]
Pingback από misirlou-pedia : Μια συλλογή γεμάτη … Μισιρλούδες! « Πόντος και Αριστερά | Σεπτεμβρίου 7, 2009
———————————————————
το δημοσίευσα σε μια συζήτηση στο Φόρουμ, σχολιάζοντας τις θέσεις κάποιου συσχολιαστή που αναπαρήγαγε την κλασσική άποψη του ΣΕΚΕ-ΚΚΕ
———————————————————
“Η άποψη που εκφράζεις αποτελεί την κλασική καθεστωτική άποψη της “μικράς πλην εντίμου Ελλάδος”, η οποία -της απίστευτης αριστεράς του ΣΕΚΕ βοηθούσης- οδήγησε με την ανορθολογική της πολιτική στην ήττα, δηλαδή στην ενίσχυση του τουρκικού εθνικισμού και στην ολοκλήρωση των γενοκτονιών των μη μουσουλμανικών κοινοτήτων που είχαν αποφασίσει από το 1911 και άρχισαν να υλοποιούν από το 1914.
Η ιστορική στιγμή ήταν διαφορετική απ’ αυτή που προσπάθησαν να μας πείσουν τα νεοελληνικά δεξιά κι αριστερά αφεντικά.
Κατέρρεε μια πολυεθνική, προνεωτερική θρησκευτική αυτοκρατορία και στη θέση της θα δημιουργούνταν τα νέα έθνη-κράτη. Στην ηττημένη Οθωμανική Αυτοκρατορίας που διοικούσαν οι εθνικιστές Νεότουρκοι, οι Έλληνες ήταν 2 εκατομμύρια σε συνολικό πληθυσμό 10 εκατ. Την ίδια στιγμή οι Ελλαδίτες ήταν 4,5 εκατομ.
Σε μια κοινωνία που μετασχηματιζόταν σ’ αυτα τα 2 εκατομ. αντιστοιχούσε το 20% του παλιού κοινού αυτοκρατορικού εδάφους.
Τελικά απ’ αυτούς, λιγότεροι από 1.5 εκατομ. θα έρθουν προσφυγες στα Βαλκάνια, ξεπουλημένοι από τους Ελλαδίτες “ομοεθνείς” τους. Να σου θυμίσω ότι η ελληνική κυβέρνηση απαγόρευσε από τους Μικρασιάτες (προτάσεις Μικρασιατικής Άμυνας) να συγκροτήσουν δικό τους αυτόνομο μικρασιατικό στρατό. Δηλαδή τους απαγόρευσε ακόμη και να έχουν το τέλος των Εβραίων της Βαρσοβίας. Αντίθετα, τους παρέδωσε στους νικητές κεμαλικούς. Επίσης δεν έστειλε ούτε μια σφαίρα στους Πόντιους αντάρτες στο μικρασιατικό Βορρά, οι οποίοι μόνοι τους, παρατημένοι στο έλεος των καιρών έδωσαν το δικό τους αγώνα.
Ακόμα, με τηλεγράφημά προς τον αρμοστή Σμύρνης Αριστείδη Στεργιάδη μετά την ήττα του Αυγούστου του ‘22, απαγορεύτηκε η εκκένωση της Ιωνίας από τους Έλληνες. Δηλαδή η τότε ελληνική κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος παρέδωσε συνειδητά τους Ίωνες στα εθνικιστικά τουρκικά στρατεύματα του προελαύνοντος Κεμάλ πασά. [Εξάλλου από τον Ιούνιο του '22 και ενώ είχε αποφασίσει την αποχώρηση από τη Μικρά Ασία -απλώς δεν της δόθηκε η ευκαιρία- πέρασε νόμο με την υπογραφή του πρωθυπουργού και του "βασιλέως Κωνσταντίνου", με τον οποίο απαγόρευε την αναχώρηση του ελληνικού πληθυσμού από τη Μικρά Ασία και προέβλεπε σκληρή τιμωρία για τους παραβάτες.]
Θα σου πρότεινα ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο που βλέπει σωστά, από αριστερή σκοπιά, τα γεγονότα εκείνα:
http://pontosandaristera.wordpress.com/2007/07/17/2006/
Απλά, η ματιά σου ταυτίζεται με την καθεστωτική ματιά των νικητών. Γιατί όσο κι αν φαίνεται παράδοξο οι μόνοι ηττημένοι ήταν οι Ανταλλάξιμοι, οι Έλληνες της Μικράς Ασίας και της Ανατολικής Θράκης και οι μουσουλμάνοι της Ελλάδας που υποχρεωτικά εκδιώχθηκαν για τη δικιά τους “μητέρα-πατρίδα”.
Όσο και αν φαίνεται επίσης παράδοξο η Ελλάδα ως κρατικός μηχανισμός και γραφειοκρατία κέρδισε πάρα πολλά από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Το ίδιο και πολλοί ντόπιοι ελλαδικοί πληθυσμοί που “ξεφορτώθηκαν” τους μουσουλμάνους συντοπίτες τους και καταπάτησαν τις περιουσίες τους, δίνοντας στους Μικρασιάτες που έχασαν τα πάντα ένα ξεροκόμματο κι αυτό με το ζόρι.”
[...] ΣΜΥΡΝΗ ‘22. ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ! [...]
Pingback από Μικρασιατική Καταστροφή: ένα έγκλημα της Δεξιάς « Πόντος και Αριστερά | Σεπτεμβρίου 13, 2009
Ο Μοργκεντάου και η εποχή του
Του Γιώργου Μπατζά
Συνήθως εμάς τους Έλληνες, και όσους έχουν ιστορική συνείδηση, ο μήνας Σεπτέμβριος θυμίζει την πανωλεθρία του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη, την άτακτη υποχώρησή του και τον ενταφιασμό της Μεγάλης ιδέας στα παράλια του Αιγαίου. Η λήξη του πολέμου είναι αυτή που σφράγισε τις ψυχές των Ελλήνων-Ρωμιών προσφύγων με την οριστική και αμετάκλητη εξαναγκαστική αποχώρηση τους από τα πάτρια εδάφη και αφήνοντας πίσω τους έναν πολιτισμό περίπου τριών χιλιάδων χρόνων.
Σε καμία χώρα του κόσμου δεν συνέβη αυτό το αποτέλεσμα μετά από πόλεμο, να ξεκληριστεί δηλαδή τελείως ο γηγενής πληθυσμός. Το πώς συμφώνησαν οι “πολιτισμένες” χώρες της Δύσης στον βίαιο ξεριζωμό των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολής είναι ένα από τα ανεξήγητα φαινόμενα της απάνθρωπης βάρβαρης δυτικής συμπεριφοράς έναντι του Μικρασιατικού ελληνισμού. Διότι στον βωμό των μεγάλων ενεργειακών συμφερόντων θυσίασαν και αιματοκύλισαν τους λαούς της εγγύς-Ανατολής.
Αυτοί που αποκάλυψαν όλες τις φρικαλεότητες και τα εγκλήματα που συντελέστηκαν στην Ανατολή, ήταν κυρίως ιεραπόστολοι που τα αφηγούνταν γραπτώς ή προφορικώς στους προξένους και στους πρεσβευτές των χωρών τους.
Πέρα από τις ιμπεριαλιστικές πολιτικές επιλογές των χωρών που δραστηριοποιούνταν στην περιοχή, υπήρξαν διπλωμάτες 9πρόξενοι ή πρεσβευτές) και ιεραπόστολοι οι οποίοι παρέκαμψαν την πολιτική των χωρών τους και λειτούργησαν ανθρώπινα και συναισθηματικά. Ένας από αυτούς ήταν ο Χ. Μοργκεντάου, τότε πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Κωνσταντινούπολη, που συνέλλεξε στοιχεία με δική του πρωτοβουλία και έγραψε το βιβλίο “Τα μυστικά του Βοσπόρου”, που εξιστορύσε γεγονότα της περιόδου που τελέστηκε η γενοκτονία των Αρμενίων. Ο Μοργκεντάου αρκετές φορές συνατήθηκε με τον τότε υπουργό των Εσωτερικών Ταλαάτ Πασά και με των υπουργό των Στρατιωτικών Ενβέρ Πασά, για να τους πείσει να επιδείξουν κάποια επιείκεια έναντι των σφαγιαζομένων Αρμενίων.
Πιο συγκεκριμένα, αν δούμε τους διαλόγους του Μοργκεντάου με τον Ταλαάτ και στη συνέχεια με τον Ενβέρ πασά, θα αντιληφθούμε πολλά. Θα καταλάβουμε το κλίμα που επικρατούσε ανάμεσα στις δυο πλευρές και κυρίως θα δούμε την αποφασιστικότητα της Νεοτουρκικής πολιτικής στάσης έναντι των μειονοτήτων. Το βιβλίο “Τα μυστικά του Βοσπόρου”, του διακεκριμένου ανθρωπιστή διπλωμάτη, που είναι ένα μέρος των απομνημονευμάτων του, μας μεταφέρει στην εποχή εκείνη και μας αποκαλύπτει τις άγριες διαθέσεις της τριανδρίας των ηγετών της κυβέρνησης “Ένωσις-Πρόοδος”.
Υπό την σκιά της Δύσης:
Ο Μοργκεντάου μας διηγείται ότι “η αποχώρηση του συμμαχικού στόλου από τα Δαρδανέλια είχε συνέπειες, που δεν έγιναν άμεσα αντιληπτές. Το πρακτικό αποτέλεσμα ήταν η απομόνωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας απ’ όλο τον υπόλοιπο κόσμο, εκτός από τη Γερμανία και την Αυστρία. Η Αγγλία, η Γαλλία, η Ρωσία και η Ιταλία, που επί έναν αιώνα χαλιναγωγούσαν την Οθωμανική Αυτοκρατορία, είχαν χάσει κάθε έλεγχο και επιρροή. Οι τούρκοι για πρώτη φορά μετά από δυο αιώνες θα μπορούσαν να ζήσουν ως έθνος με τις κλίσεις τους και να κυβερνήσουν τους υποτελείς λαούς, όπως επιθυμούσαν. Με την απελευθέρωση από την ξένη κηδεμονία η Τουρκία γιόρτασε την εθνική της αναγέννηση, δολοφονώντας σχεδόν ένα εκατομμύριο υπηκόους της”.
Σε κάποια συνάντησή του με τον Μοργκεντάου, ο Ενβέρ πασά είπε στον αμερικανό διπλωμάτη: “Γιατί να νοιώθουμε υποχρεωμένοι στους Γερμανούς; Τι έκαναν για μας που να μπορεί να συγκριθεί με τα όσα κάναμε για αυτούς; Είναι αλήθεια ότι μας δάνεισαν κάποια χρήματα και μας έστειλαν μερικούς αξιωματικούς για να μας εκπαιδεύσουν. Κοιτάξτε όμως τι κάναμε εμείς! Νικήσαμε τον βρετανικό στόλο, κάτι που δεν θα μπορούσαν να το κάνουν ούτε οι Γερμανοί ούτε κανείς άλλος. Διατηρούμε στρατό στο μέτωπο του Καυκάσου, απασχολώντας έτσι πολλούς Ρώσους στρατιώτες που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθούν στο δυτικό μέτωπο. Επίσης έχουμε υποχρεώσει την Αγγλία να διατηρεί μεγάλες δυνάμεις στην Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία. Έτσι αποδυναμώνουμε τις συμμαχικές στρατιές της Γαλλίας. Όχι! Οι Γερμανοί δεν θα μπορούσαν ποτέ να σημειώσουν τις στρατιωτικές τους επιτυχίες χωρίς εμάς. Αν κάποιος πρέπει να αισθάνεται υποχρεωμένος, είναι αυτοί και όχι εμείς”.
Σε αυτό το σημείο του διαλόγου ο Ενβέρ πασάς αναφέρεται στον στρατηγικό ρόλο που έπαιξε η Τουρκία και στη σημασία της γεωπολιτικής της θέσης στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αναφέρει ότι χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας η Γερμανία δεν θα μπορούσε να κάνει τίποτα. Αυτές οι απόψεις και η στρατιωτική του αυτοπεποίθηση του Ενβέρ, του έδωσαν μια αλαζονεία, μια έπαρση που στη συνέχεια αυτά τα συναισθήματα επηρέασαν όλους τους συνεργάτες του για τη συνέχιση της πολιτικής που οδήγησε στη παράνοια.
Από τις συζητήσεις τους με τον Μοργκεντάου προκύπτει ότι οι δυο ηγέτες το παραδέχονται ότι ήθελαν να τιμωρήσουν τους Αρμενίους:
Για το 1915 εγκαινιάζεται ένα νέο καθεστώς απέναντι στους Αρμενίους που υπηρετούσαν στον στρατό. Αντί να υπηρετήσουν κανονικά, τους υποχρέωσαν να εργαστούν σε καταναγκαστικά έργα, στα τάγματα εργασίας(amele taburu), και σύντομα υιοθετήθηκε μια μέθοδος εν ψυχρώ εξόντωσης τους.
Ο Μοργκεντάου αναφέρει ότι “οι Νεότουρκοι αποδείχτηκαν πιο ευφυείς από τον προκάτοχο τους Αμπτούλ Χαμίτ. Η διαταγή του έκπτωτού σουλτάνου ήταν απλώς σκοτώστε τους. Η οθωμανική δημοκρατία κατέστρωσε ένα τελειότερο σχέδιο. Αντί να σφάξει μαζικά τον αρμένικο λαό, αποφάσισε να τον εκτοπίσει. Στο νοτιοανατολικό τμήμα της Αυτοκρατορίας βρίσκονται η συριακή έρημος και η κοιλάδα της Μεσοποταμίας”. Συνεχίζει ότι “ο πραγματικός σκοπός της εκτόπισης ήταν η κλοπή, η λεηλασία και η καταστροφή. Η εκτόπιση δεν ήταν τίποτα άλλο από μια νέα μέθοδο εξόντωσης”.
Σε κάποιο σημείο ο Μοργκεντάου λέει ότι “από τεχνική άποψη βέβαια δεν είχα δικαίωμα να επέμβω. Σύμφωνα με τα ψυχρά εθιμοτυπικά δεδομένα, η μεταχείριση των Τούρκων υπηκόων από την κυβέρνηση τους ήταν εσωτερική υπόθεση της Τουρκίας. Η αμερικανική κυβέρνηση δεν είχε δικαίωμα να αναμειχθεί στην υπόθεση, εκτός αν βλαπτόταν άμεσα τα συμφέροντα ή η ζωή των Αμερικανών πολιτών. Ο Ταλαάτ ξεγλιστρούσε, ήταν όλο υπεκφυγές και αντιμετώπιζε εχθρικά το ενδιαφέρον του αμερικάνικου λαού για τους Αρμενίους. Δικαιολόγησε την πολιτική του (ο Ταλαάτ) απέναντι στους Αρμένιους λέγοντας ότι οι τελευταίοι βρίσκονταν σε συνεχείς συνεννοήσεις με τους Ρώσους. Μου έδωσε την εντύπωση ‘ότι αυτός επιθυμεί την εκμηδένιση των δύστυχων’. Μου είπε ότι η Επιτροπή Ένωση και Πρόοδος είχε εξετάσει λεπτομερώς το ζήτημα και ότι η πολιτική, που ακολουθούσαν τώρα, είχε υιοθετηθεί επίσημα”.
Σε μια από τις συναντήσεις τους ο Ταλαάτ του είπε: “Σας ζήτησα να έρθετε σήμερα, για να μπορέσω να σας εξηγήσω τη θέση μας στο Αρμενικό θέμα. Η αντίθεση μας στο Αρμενικό θέμα βασίζεται σε τρεις λόγους. Πρώτον, έχουν πλουτίσει εις βάρος των Τούρκων. Δεύτερον, είναι αποφασισμένοι να γίνουν τύραννοι μας και να ιδρύσουν δικό τους κράτος. Τρίτον, έχουν ενθαρρύνει ανοιχτά τους εχθρούς μας. Βοήθησαν τους Ρώσους στον Καύκασο και η αποτυχία μας εκεί οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στις ενέργειες τους. Έτσι πήραμε την αμετάκλητη απόφαση να τους καταστήσουμε ανίσχυρους πριν τελειώσει ο πόλεμος”. “Η γενική του κατηγορία ότι οι Αρμένιοι συνωμοτούσαν κατά της Τουρκίας και δεν έκρυβαν τη συμπάθεια τους προς τους εχθρούς της δεν σήμαινε αν την ανάλυε κανείς, τίποτα άλλο από το ότι οι Αρμένιοι έκαναν συνεχώς εκκλήσεις προς τις Ευρωπαϊκές Δυνάμεις, για να τους προστατεύσουν από τις κλοπές, τις σφαγές και τις βιαιοπραγίες. Μίλησα για πολύ ώρα για αυτά και για παρόμοια πράγματα. Άδικα μιλάτε, απάντησε ο Ταλαάτ. Έχουμε ήδη ξεμπερδέψει με τα τρία τέταρτα των Αρμενίων. Δεν έχει μείνει κανείς από αυτούς στο Μπίτλις, το Βαν και την Ερζερούμ. Το μίσος ανάμεσα στους Τούρκους και τους Αρμένιους είναι τόσο έντονο, ώστε πρέπει να τους αποτελειώσουμε. Αν δεν το κάνουμε, θα προετοιμάσουν την εκδίκηση τους. Σας κάλεσα για να σας γνωστοποιήσω ότι η πολιτική μας απέναντι στους Αρμένιους έχει καθοριστεί οριστικά και τίποτα δεν μπορεί να την αλλάξει”.
Την ίδια πολιτική θέση υποστηρίζει και ο Ενβέρ Πασάς στη συνομιλία του με τον Αμερικανό πρεσβευτή. Ο υπουργός πολέμου, ήταν διαφορετικός τύπος ανθρώπου από τον Ταλαάτ έκρυβε τα συναισθήματα του και ήταν συνήθως μειλίχιος, ψύχραιμος και ευγενικός έτσι μας τον περιγράφει ο Μοργκεντάου για τον Ενβέρ.
“Είχα ειδοποιήσει τον Ενβέρ ότι σκόπευα να συζητήσω μαζί του διεξοδικά. Οι Αρμένιοι είχαν ειδοποιηθεί, άρχισε ο Ενβέρ, για το ότι θα τους συνέβαινε αν έπαιρναν μέρος των εχθρών μας. Πριν από τρεις μήνες κάλεσα τον Αρμένιο πατριάρχη και του είπα ότι, αν οι Αρμένιοι έκαναν κάποια απόπειρα να εξεγερθούν ή να βοηθήσουν τους Ρώσους, δεν θα μπορούσα να αποτρέψω το κακό που θα τους συνέβαινε. Η προειδοποίηση μου έμεινε χωρίς αποτέλεσμα. Οι Αρμένιοι εξεγέρθηκαν και βοήθησαν και τους Ρώσους. Γνωρίζετε τι συνέβη στο Βαν. Απέκτησαν τον έλεγχο της πόλης, βομβάρδισαν κυβερνητικά κτίρια και σκότωσαν πολλούς μουσουλμάνους. Αλλά, αν συμμαχούν με τους εχθρούς μας, όπως έκαναν στην περιοχή του Βαν, πρέπει να εξοντωθούν. Η Ρωσία, η Αγγλία, η Γαλλία και η Αμερική δεν ωφελούν τους Αρμένιους με το να συμμερίζονται και να τους ενθαρρύνουν. Τελικά είπα αν υποθέσουμε ότι αυτά που λέτε είναι αλήθεια, τότε γιατί δεν τιμωρείτε τους ενόχους; Γιατί θυσιάζεται έναν ολόκληρο λαό για τα υποτιθέμενα εγκλήματα μεμονωμένων ατόμων; Η άποψη σας είναι σωστή σε καιρούς ειρήνης απάντησε ο Ενβέρ. Σε καιρό πολέμου όμως δεν μπορούμε να ερευνούμε και να κάνουμε παζαρέματα. Πρέπει να δράσουμε ταχύτατα”.
Το ζήτημα της παροχής περίθαλψης στους λιμοκτονούντες Αρμενίους γινόταν κάθε μέρα πιο πιεστικό στον Ενβέρ αναφέρει ο Αμερικανός πρεσβευτής. Προσπαθούσε πάση θυσία να βοηθήσει τους Αρμενίους μέσω των ιεραποστόλων. Επέμεναν και δεν επέτρεπαν οι Νεότουρκοι το να βοηθήσουν οι ξένοι τους Αρμένιους.
Είναι ολοφάνερο από τους διαλόγους τουλάχιστον των δυο μεγάλων ηγετών της Επιτροπής “Ένωσις και Πρόοδος” που παραδέχονται την εξόντωση του Αρμενικού έθνους. Βασικά η άρνηση της γενοκτονίας από την πλευρά των τουρκικών κυβερνήσεων έγινε από τους μεταγενέστερους πολιτικούς.
Η πρώτη ευρύτερη επίδειξη του ιδιαίτερου ενδιαφέροντος των ΗΠΑ για τη μέση ευρασιατική περιοχή είχε ως επίκεντρο την Μικρά Ασία και την Ελλάδα που συμπίπτει με την πολεμική ανάμιξη της Αμερικής και στους δυο Παγκοσμίους πολέμους.
Ο Μοργκεντάου επέτυχε δανειοδότηση της προσφυγικής αποκατάστασης από την Αγγλική Τράπεζα αλλά και από την Τράπεζα της Νέας Υόρκης και με άλλους οικονομικούς κύκλους από την ΗΠΑ. Ο Μοργκεντάου σε συνεργασία με τον Ν. Πλαστήρα αρχηγό της επανάστασης του 1922, τον Γ. Παπανδρέου τον τότε πολιτικό σύμβουλο και με άλλους φιλελευθέρους αναλαμβάνει την προεδρία της Επιτροπής Προσφυγικής Αποκατάστασης στην Ελλάδα. Τελικά η αλήθεια είναι ότι οι ΗΠΑ επικράτησε με την καταστροφή των Ιώνων της Μικράς Ασίας χωρίς να προβεί σε θυσίες και σε αντιπαροχές, ακόμη και έναντι της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Μπολσεβίκικης Ρωσίας οι οποίες τροφοδότησαν την Τουρκία σε οπλισμό αλλά και της παραχώρησαν εδάφη. Η Γαλλία την Κιλικία και αργότερα την Αντιόχεια, η Ιταλία την Λυκία και την Καρία, η τότε Σοβιετική Ένωση το Κάρς και το Αρνταχάν. Το αποφασιστικό ενδιαφέρον των Αμερικανών εκδηλώθηκε για την περιοχή αμέσως μετά το δόγμα Τρούμαν και στη συνέχεια με το Σχέδιο Μάρσαλ.
Ο Χέμινγουεϊ και το 1922
Tου Hλια Mαγκλινη
Παρουσιάζει ενδιαφέρον η συζήτηση που έχει ανοίξει η «Κ» σχετικά με τη Μικρασιατική Καταστροφή. Μέσα σε αυτό το πνεύμα, ας ξαναθυμηθούμε πώς κατέγραψε εκείνα τα γεγονότα στην εφημερίδα The Toronto Daily Star ένας 23χρονος ρεπόρτερ και εκκολαπτόμενος συγγραφέας: ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ.
Ο Χέμινγουεϊ δεν ήταν παρών στην καταστροφή της Σμύρνης, συνομίλησε όμως με Βρετανούς αξιωματικούς που υπηρέτησαν ως ουδέτεροι παρατηρητές στα μέτωπα της Μικράς Ασίας. Οπως ανέφερε σε μια ανταπόκριση στις 3 Νοεμβρίου, «οι Ελληνες ήταν πρώτης τάξεως πολεμιστές και σίγουρα κάμποσα σκαλοπάτια παραπάνω από τον στρατό του Κεμάλ. Αυτή είναι η άποψη του [Βρετανού] Ουίταλ. Πιστεύει ότι οι εύζωνοι θα είχαν καταλάβει την Αγκυρα – και θα είχαν τελειώσει τον πόλεμο, αν δεν είχαν προδοθεί». Τι εννοεί ο Βρετανός αξιωματικός όταν μιλάει για προδοσία; «Οταν ο Κωνσταντίνος ανέλαβε την εξουσία, όλοι οι Ελληνες αξιωματικοί που βρίσκονταν σε επιτελικές θέσεις υποβαθμίστηκαν αμέσως σε χαμηλότερα πόστα. [...] Ηταν έξοχοι πολεμιστές – και μεγάλοι ηγέτες. Αυτό δεν εμπόδισε το Κόμμα του Κωνσταντίνου να τους διώξει και να τους αντικαταστήσει με αξιωματικούς που δεν είχαν ακούσει ποτέ τους να πέφτει ούτε μια τουφεκιά». Σύμφωνα με τον Ουίταλ: «Σε κάποια μάχη της Μικράς Ασίας, οι εύζωνοι πραγματοποίησαν μια πραγματικά άψογη έφοδο. Ξαφνικά, το ελληνικό πυροβολικό άρχισε να βάλλει εναντίον τους. Ο Αγγλος ταγματάρχης Τζόνσον, επίσης παρατηρητής στη συγκεκριμένη μάχη, άρχισε να ουρλιάζει όταν είδε το μακελειό που γινόταν μπροστά στα μάτια μας».
Ο Χέμινγουεϊ ήταν παρών στο δράμα της Θράκης μετά τη συμφωνία στα Μουδανιά. «Για την Ελλάδα του 1922, η Θράκη ήταν σαν τη μάχη του Μάρνη – εκεί θα παιζόταν και θα κερδιζόταν ξανά το παιχνίδι. Το θέαμα ήταν συγκλονιστικό. Ολη η χώρα βρισκόταν μέσα σε πολεμικό πυρετό [...] Κι ύστερα, συνέβη το αναπάντεχο: οι Σύμμαχοι χάρισαν την ανατολική Θράκη στους Τούρκους και έδωσαν στον Ελληνικό Στρατό προθεσμία τριών ημερών για την εκκένωσή της…». Ο Χέμινγουεϊ συγκλονίζεται από την εικόνα των Ελλήνων στρατιωτών. «Ολη τη μέρα τους έβλεπα να περνούν από μπροστά μου. Κουρασμένοι, βρώμικοι, αξύριστοι, ανεμοδαρμένοι. Και γύρω τους η σιωπή της ξαφνιασμένης Θράκης. Εφευγαν. Χωρίς μπάντες, χωρίς εμβατήρια, χωρίς καν περίθαλψη! [...] Αυτοί οι άντρες ήταν οι σημαιοφόροι της δόξας που πριν λίγο καιρό λεγόταν Ελλάδα. Κι αυτή η εικόνα ήταν το τέλος της δεύτερης πολιορκίας της Τροίας».
Ο αείμνηστος Φρέντυ Γερμανός «ξέθαψε» πρώτος τις ανταποκρίσεις του Χέμινγουεϊ και τις παρέθεσε στο περιοδικό «Διαβάζω» (τχ. 159, 13/1/1987), σχολιάζοντας: «Τις καταθέτω στη μνήμη των φαντάρων εκείνων που, καθώς έσερναν τα βήματά τους, περνούσαν χωρίς να το ξέρουν μπροστά στο νικητή του αυριανού Νόμπελ: έναν αμούστακο νεαρό που κρατούσε σημειώσεις σε ένα μικρό μαύρο σημειωματάριο».
20-11-09 , “Kathimerini”